장음표시 사용
171쪽
ibo non satis apta impositio uideri potest. De hoc Varro lib. . Homnes impetuis dispersi uocabula rebus imponunt, quocunt,eos libido inuitauit. Natura incorrupta est pleruq suapte sponte, nisi qui eam usu inscio deprauabit. Tertio loco ponere licet Q potis pote,a possum recite dicitur rectet impositum est. At pos non est integrum. Vnde obscurior etiam est origo nominum composecimpos, nepos: quod postremum dici uidetur,ut nequam Lin. guae autem ignorantia, unde mutuo acceptae sunt uoces ineptissimas peperit etymologias, ut accidit illis qui antiqua Graeca ad Latinam originem uiolenter pertraxerunt. Et in theologicis sermo. nibus,dum Ebraeaec Graeca trahut ad Latinas etymologias. Linguarum cognitio maximam lucem adseret eognoscendis primordi js uocum .inu generis est hostis, qui ueteribus hospitem i. gnificauit,non eum, qui perduellis dicebatur. Sexta causa falsae originis uersatur in hominum uoluntate. uemadmodu Fabius dicit quosdam prauis ingeni js ad Medisictima ustri ludibria delabi. Cuius generis est, quod de industria falsa nominis interpretatio apponitur utilitatis causa uel delectationis gratia. Estv seequenatissimum apud oratores iocandi materiam peterea etymologia uel uera uel sieta. Vt istum non iniuria dici Lentulum, qui sit in rebus agendis lentissimus. Et male dici Uigilantium, qui re mus appellaretur Dormitantius. Proinde strictim percurram capita spectantia ad originationem.
Quomodo uoces nugrent in ali uin n.
Nomina propria di appella tua caeteraec partes orationis ita migrant in aliam linguam, quod quaedam tota mutant, ut ψύ ον pulicare herbam aut pulicariam L. tini sunt interpretali, qud apud Graecos a pulicibus quot denominet Quomodo pro
gramatica dialeetica rhetorica dicimus literatoria,disputatoriam, oratoria. Et propria nomina, ut Solomo Irenaeus, Pacatus. yrn-ridi Carchedon, Neapolis,nouu oppidum tali aestatis novo .
garo.Quaedam integra manent, ut quimus α' aer, τατὰ pater. Et propria nomina, ut Ada, Seth, Heeror, Hermon. Quadadam transformantur additione, detractione,transpositione,pera mutatione literarum ec syllabarum ut in tractatione barbarismi ec metaplasmi dicitum est. Additione, ut vetuis ourim,mars
manna, delpb in delphinus. yn uel Zbeyn Rhenus. Detra
172쪽
positsone, ut ἐρπω repo, bori bron morphesorma. Mutatione, ut μην me mJ, nux nub. Mino e uespera, non rein,μηo meter arater muter. Quaedam non uno modo uariantur, ueluti additione aut detra 'tione aut traspositione, di mutatione simul, ut αλιορ he
Arab. τα- Graecum, taurus Latin siler Germanicu est. Quae dam longius discedunt a primitivi literatura,ut lain melli, οιανος, uinum, , lapid Ebr. lampas Graecum Sc Lat. ampei Germ.
odus, dens Psan uel arn, thygater doc ter Spectatur etiam originatio in singulis partibus orationis. tieulos originem ducere a sonte saneto Ebraseae linguae,ia Matebitur linguarum peritus o non pertinax, hi is er Et foeni. hi nhe,ea, , Neutru genus uel medium Ebraei non habeti Sed ne 'edo in alijs linguis origo longius producitur, ut is, das.
Pronomina quoc primitiua ut dicuntur, Ebraicam originem resipiut,atha uel ath Ebraice, anili Chald o Graece, tu Latine, dis Germ. Anoch ψω ego idi Tertiae personae ex articillo fluxeis runt ἔ, M.t Latini aspirationem in s uerterunt, pro more, sui sibi se. Germ ersii .im sicb. Ex his derivatur alia pronomina, meus noster. Et nomina,ut quibusdam iudicantur, nostras,uestras. Et adverbia meatim, tua tim. Et uerba in quibusda linguis, ut minissen, ut meum arrogare, ire in Ou enec ver uden, quod inepte quidam dicunt uobisareec tibi lare. At ad hunc modum habet etymologia per alias partes oraationis. Quae suis capitibus distinguentur, de originatione nomimnis, uerbi, participi j, praepositionis, adverbi j, interiectionis,coria iunctionis. Varro derivationem dic tionu ad inflexionem adiuriaxit Vertim ipsa res clamat separatim explicandam suis .REm maximopere digna cognitione liber quartus expediet.
uim 8c significationem uerborum .idi generatim. Nam singularum vocum interpretatio alibi expedietur. Cuius capita per
Originitio pronominis. LIBRUM V ARTI CAPITA .
173쪽
ista stringa duntaxat, quia diligenter in ea parte uersati simitam dia.
lectici, cli grammatici. Erunt igitur haec Ithri huius capita Deus uerborum. Vt res animo coprehense uerbis informentur. Quasidam res non habere suum symbolue notam, rursum quasdam uoces plura significare, que ηολυσημι dicuntur,a quihusda etiam synonyma. De significantibus 8c consignificantibus uocibus,&quid categoria. Voces signa signorum, signa rerum: quae diis cuntur primae intentionis aut secundae intentionis, uel prima positionis ec posterioris .Quae homonymasynonyma,heteronyma,
paronyma. De proprq,dictionibus 8c impropr4s, de certis ocimhiguis uerbis. De translatis 5 tropo, quotl sint,ec quae genera tropi. Iam per singulas partes orationis eundum est. Quidi nomen aut desinitiva dictio. Significata pronominu, sinita infinita: sitiua, relativa,
Quid nomen. Significationes uel qualitates nominis,propria, praenomen, cognomen agnomen Appellativa. Substantivaec adiectiva. Numeralia,cardinalia,Ordinis, distributiva, partitiua, quaesitiva nomina. Relativa,quasi ad aliquid Gentilia, patronymica,possessiua, collectiva, comprehensiva, di reliquae signifietationes, quae a Prisciano, di in acro, ex aliqs multis explicantur. Ita uerbum habet suas significationes, quum sint activa, passtiua, neutra, communia, deponentia Ad haec perseetae significationis,inchoauua,meditativa, frequentauua,imita uua, diminutiva,
eccaetera. Participium habet significationes distinetas non secus atque
Praepositiones' troc non satis est distinguere in accusativasta ablativas, uel quae serviant accusativo, aut ablativo, aut utri casui. Nam potestas di significatio in praepositione perpendenda est, ut in adverbio interiecitione, cu coniunetione. Sunt enim pre positiones coniunctituor, ut res tibi est cum aliuto homine: 5 dis iuncti tuae, ut ab sc pecuni js nihil efficies, sine operibus legis, fide iustificantur homines: oc positionis, ut supra domum, di aliae. Iam uoces sunt uel in capite dilationum appensiles uel in calce, quae uim praepositi una plane possident, ut an,con, ne,ue, bu, alis, idcira omnibus linguis.
De adverbi jsec interlaetionibus 5 coniunctionibus nihil attinet dicere,quado precipue spectat in eis potestas aut significa tioc
174쪽
LI E RI V. CAPITA .HUius edam libri eapita perstringa duntaxat, nisi ubi existimo aliquid innovandu esse in recepta methodod uulgari. Quid inflexio siue declinatio.Quae dictiones fleetantur Schematismos fieri per additionem, deuaetionem,mutationem, tras positionem literaruma syllabarum Eme in omni lingua literas fg syllabas sormativas Bocharacteristitas,quas ordine disponere. ut fit in Ebraicis grammatieis, multum conducet ad penitiorem cognitionem linguarum.Quae sint accideria vocum,& quare ita
dicantur, in pronomine,nomine, cx paria cipio,genus, numerus, casus.Genus discitur ex reru natura,austoritat analogia. uot
sint genera,numeri, casus, siquidem in ea re uariant linguae. Eishraica gens habet masculinumectam. 8c dubium Veteres Greci,ut Aristoteles, tria ponui, masculinum, Hemininum, medium siue organum Arabes habent dualem numerum in uerbis aenominibus, cuparticipijs,ut Greci. Sex casus habent Latini, Poloni etiam septimum casum uoce distincta efferunt Graeci tantum quin* habent. Verba inflectatur uarianturc per significationem adliuam, passiuam,cvreliquas, per modos,numeros,personas. Quae singulis capitibus erunt edisserenda. Porro sunt impersonalia, desectisua nomina, uerba, Onomina,itemq3 anomalaecheteroclita Sutetiam priscaeec peregrinae inflexiones indicandae. Tum eundum erit per singulas partes, facto initio ab articulo hie uel is Uis conspicua sit uariatio generis, numeri,casus,puto formulas inclinationum hoc pacto elle disponendas. Singularis numerus. Nominatilius. Vocativus Genitivus.Datiuus Abiat. Ac sit.
Mase hie em haec Neutri huius hoc hui ab hae hoc
Pluralis numerus. Fcem hae Neu tr. haec horum
175쪽
is In articulis 3 pronominibus specimen est declinationis etiam
nominum ecparticipiorum in omnibus linguis, quantum expertus sum haetenus Ebraica lingua uariat quidem pronomina hahie, hem hi. Non autem commode potest fieri ex hiis ,hoth hae, ideos hen prosertur. Nec est alia declinatio nominum &participiorum, quam quod masculinum mutata terminatione transmouetur in foemininum, eg singulare in plurale Cassium autem diis stinetio non est. Ita quidem qui percepit declinationem articulo. rum in Graeca lingua, ct Latina, di Germanica, Sclauonica, quaec aliae cum Latinae Graeca lingua propiorem habent coingnationem, ad omnium pronominum, nominume participioin tum declinatione instructus est. Formulae pronominu res sunt: ec si nostras,uestras,cuias in numero definitionum siue pronominum collocetur,ut ego faciendum esse censeo, quatuor inclinandi formulae inuenientur in Latinis pronominibus. Datiuus2c ablativus pluralis numeri semper habent una enunciationem No. minatiuus Bouocativus utriuscinumeri similiter. Ideo coniunx, eos casus. Neutra nominatiuum, uocativum 8c accusativum in
utro numero similiter effers tota in plurali quidem numero terminatione a.
GEnus masculinum,soemininum,neutrum,epicoenum, e bium,commune, omne dignoscitur natura rerum 8 significatione,authoritate,analogia per literas finales. Qua rationem quum Aristoteles etiam attingat in libro de poetica, mirum est, grammaticos Grecos eam rem neglexisse in praecipiendo. Numeri Latinis duo sunt. Casus sex Veru rarissimilest nomen, quod in singulari numero separatas habeat terminationes per Omnes casus Formulae autem inclinandi sunt quinq;. Et tertia quidem mire uaria ostendit analogiae Latinae hac quidem in parte incenti. tudinem.Caeterum eadem opera grammaticus declinationem regenus per terminationes indicabit, uelut duo duntaxat esse Latina nomina terminata ini, quae ueteres literae terminabant, ut lacte halece: quae neutri sunt generis, ct declinantur sermula telatia e mutato in is in genitivo singulari, laetis,halecis Proponarra formulas typo uno,quo euidentius appareat, quae propius coris iunctia sint. Tertia declinatio, quu plures habeat terminationes,
176쪽
puta 8.ueI paulo plus, dantaxat ad locum nominatius statuam is,
septem literas terminales. Nam indues extera desinunt, ut gumi, Dei non declinata, ut fitigi, ut poema Graecorum si terminatio. Quae terminantur literim, ut totidem, non uariantur. Duo sunt tantum nomina ini, unum iit, quae ueterestitera e terminauearunt, ut lacte, halece, capite. Ita inius Graeca desinunt,inaria
secundae sermulae singula tantum uir ec satur.
Formula declitistionis nominum.
Singularis numerus. Nominativus.Vocatiu. Oenisiu. Datiuus Ablatis A ccusatur.
In prima formula desecundae tertia est aliquid Graecanicuut rhetorice,rhetorices,rhetoricen. Orpheus,orphei,orpheu,Orπphea Dido didus. Amphiona. Et omnibus aliquid priscu: dies, diei uel die: fructus uel stuctuis, dic Sunt defectiva di heterocli in quaedam
DVae sunt formae inclinandi participia,ut tres flectendi proanomina. Quae enim inns desinunt, una terminatione per omnes casus flectuntur, ut pronomina primitiva, es tu, nempe ut prudens prudentis prudenti,& similia nomina. Quae in us, flectuntur ut meus mea meum. Declinatio siue eoniugatio uerborum
IN omnibus linguis operaepreliu est auspicar coniugationem a uerbo substantivo. Nam plurima eneruntur circiritu uel hom
177쪽
ibyrum facto ex participiis 5 uerbo substantivo. Ut Ebrae praeteri. tum imperfecitum et ferunt, fuit faciens, hoe est faciebati Graeci passivorum uerboru praeterita tempora coniunctivi, si percussus ero,cx alia multa Latini quOP praeterita circumloquutur per ue tam substantivum,aut habeo uerbum, e participium, Φ pabgredilid bin glo m. Et totam coniugationem uerbi passivi exaprimunt per uerbum substativum N participium passivu Idem faciunt linguae ex Latinaec Germanica mixtae, ut Italica, Galliisca,Hispanica .Ita obseruatum est in Anglica lingua,&Eclauentica Proponam sermulam uerbi substativi, ut non celem hae quoque in parte quid mihi uideor obseruasse idoneum ad faciliorem cx planiorem cognitionem idiomatum. Formula decli uvidi uerbian subsuntiuum sum uel sinn,ut antiqui dicebant. Indicativus modus. est Plural sumus
eramus eratis erant marendsuimus suistis fuerutfuere
fueramus aueratis fueranterimus eritis Ucreend sui
simiessetis essent Coniunctivus modus,in quo sunt omnes enumciationes optatiui etiam.
Presens eum sim sis sit iurat simus sitis s. id bini5 caei. ut indicativo. Impers essem esses esset essemus mari marist mari Uarino Persea suerim fueris suerit suerimus sueritis si id bii, inloceaetera uel mar id asin. Plusc suissem suisses fuisset fuissemus fuissetis perseet sold waogsiti ueli eben. Futur fuero suerisi fuerit , suerimus fueritis Uuid c murdig taurdi urdind.
178쪽
Imperativus modus. es uel sis este
esio tu esto ille estote sunto
iunio Reliqua mutuo sumuntur a coniunctivo. Infinitivus m OudS. Praesentis esse. Praeter fuisse Futu. caret,uel Bre,sutura esse
temporis sinuel mefieri mast finiverom Supina . care Gerundia. essendi essendo essendumst 4em xve senet uel tueben O ut Participia stant stande. Temporis praesentis ens Praeteritu Futuri futurus
Ad hunc modumeensuerim ordinandas formulas coniugandi uerba omnia, quae in Latina lingua sunt quatuor Maxima difficultas est Latinis in praeteritie supini sermatione:quae res regulis comprehensa est Germanis praecipua obseruatio est in uoacalie diphthongo uarianda, quae est nota flexionis, ut maΦ
gub. Variantur enim in praeterito imperfecto, rursum imper lectum uariatur in coniunctivi impersedio praeterito persecto, resuturo. Sunt impersonalia uel potius desectiva, quum tertiae perissonae singularis terminatio explet omnes personas utrius. nu. meri. Quod comune est omnibuS linguis, me, te,illum,nOS,UOS, illos decet, essinapi miti Pir i in viis ut inen statur mans adt. Sunt alia etiam desectivae anomala, ut iuraui,& iura tus sum. Ferio percussi. LIBRI VI CAPIT A.
DE compositione dicitionu ac formulis dicendi peculiaribus
linguae cuiuis, di de soloecismo a tu alloeos aget hic liber. Cuius capita percurram, siquidem res illae diligenter sunt pertractatae a grammaticis N rhetoribus. Sunt autem haec libri capita. Quid compositio ex sigura. Ex quot dietionibus conflentur ueroha,ex duabus nimirum, e tribus, di quatuor etiam interdu Mo
179쪽
di coposillanis quantor, ex integris uocibus, ex eorruptis,ex Integris 5 corruptis, e diuersaru idiomatu vocibus. Copositio pre; positionu, copositio pronominu , compositio nominu , copositio uerborum,compositio participioru,compositio adverbioru,compositio ulteriectionis,compositio coniunctionu De soloecismo realiceoli uel heterosi uel anallage. Nam istis omnibus nominibus appellatur. Quum permutantur detiones certa ratione, helero sis dicitur. Sine ratione uitiosum est,ec uocat soloecismuse stri. hiligo. Fit autem utrunc sicut barbarismus di metaplasmus, quatuor modis, additione, detractione, transpositione, mutatione.
Additione sit pleonasmus, ut sic ore locuta est,ad urbem usque,sur stat iubiis Detractione, ut coelo descendi die coelo. Quod creberrime fit,ut praepositiones praetermissae uitelligantur extriti secus Traspositione, qualis est anastrophe, qua de re, pro de quare. Et in commisitione, mecum, nobiscum, pro cum me, cum noa
his Dicitur tamen eum nobis omnibus. Ita Graeci dicunt Mota γ Ο &,--odi Germanis hoc perseequens est, dum uoces compositae resoluuntur, ut Bottolaus viis forte olfriditati stati des 'men. Mutatio plurimas habet formas. Ponitur enim
diuersa dictio in locum alterius, ui duaru rerum optio tibi datur, unde alteram eligas: pro, ex quibus uel quarum alteram eligas. Partes orationis inter se permutatur nomina cum uerbis, item Cyreliquae. De quibus singulatim dicere, & exemplis praecepta illam serare, multum claritatis afferet. Item c in singulis partibus conaueniet ostedere, ut significationes uarientur, quum adiectiva ponuntur loco substantivorum,genus progenere, casus pro casu: activa uerba loco passivoru,modus pro modo, tempus pro tema Pore, numerus pro numero, persona pro persona. Quae uerbo indicasse hoc loco, satis fuerit, ut commentard breuitatem, quantum fieri potest,consectemur. Et manifestum est,quam doctrinae methodum hic adhiberi conueniat. Quod formulas adtineti quendi ortas ex complexione duarum aut plurium vocum, usdam sunt generales, ut geminatio dic tionum, ut nunciatio proapositionis generalis,di alia id genus: quaedam speciales in fingitalis uerbis ut agere anima,agere fabulam, agere morionem. Prius genus ad structuram orationis pertinet. Posterius ad uerboru explicationem, de qua iam dicere postulat institutus ordo methodi.
Nam sex libris absoluetur uniuersa doctrina spectans singulas
180쪽
Comprehendet origines uocum uniuersarum, eum suis deis riuatiuis,compositis, cxlocutionum peculiarium formulis. Qua parte uideo multum interesse inter eam sormam explicandi voaces quasvis quam instituo proponere, & inter lexicaac di cmonarios,ic commentarios Graecae 6 Latinae linguae hac te. nus mihi cognitos. Sunt enim qui literis alphabeti uoces compo. sitas 5 derivatas perinde at' dictiones simplices digeriit. Quemadmodum fecit Hesychius,t avorinus, Ambrosius Calepinus,&multi alii. Quidam ordinem rerum secuti sunt, ut Iulius Pollux, ut Varro, &Nonius Marcellus in quibusdam partibus, ueluti
cum loca,tempora, uasa,vestimeta ordine exponuntur.Quidam ad authoris alicuius explanatione eam diligentiam adhibuerunt.
ut linguae cognoscends opem adferrent. Id quod secit Eustathius
interpres Homeri, Nicolaus Perottus commentator Martialis,&ali j quida. Alios magis delectauit arbitrarius ordo, ut res utcunaque inter se cohaerentes copularint. Quomodo Guillel. Budarus linguae Graecae commentarios scripsit,&Stephanus Doletus Latinae linguae In quibus utitjordo est aliquis ocialis,qui arguat ingenium magnu in istis uiris Mettiodi tamen ordo non est. Quo rum sane uirorum ut diligentiam, & ingenium di doctrinam suis spicio, B eoru laboribus fruor non sine animo gratissimo in eos, per quos quotidie proficio ita meipsum non constituo iudicem, ut uelut Aristarchus nouus pronunciem,quid in his maxime se quendum sit. Hoc tamen nemo mihi uitio uertet. si ordinem indicauero aptissimum linguis omnibus cognoscendis, Og illum qui. dem non a me excogitatu, sed ab alijs monstratum. Censeo enim ordinem seruatum hac tenus in Ebraicae linguae explanatione, ut origines literarum ordine digeratur, di cuilibet origini subrietatitur ab eo derivatae composita,&copulata, ceu propagines stirpi suae, aptum esse omnibus linguis cognoscendis, id c non ob unam causam. Itas libros huius partis secundae, e librorum ea. pita indicabo:deinde rationes reddam, ob quas ea methodus prohetur. LIBRI VII CAPITA .QVid positio thema, or o aut radix uerborti: an uerbum an potius nomen sit primaposivo. Quae mihi quaestio lon