장음표시 사용
161쪽
hic Egouero quod cosuetudo obtinuerit, sie seribendum qui e piudicio, quomodo sonat. Hic enim est usus literarum, ut custodis
ant uoces,& uelut depositum reddant legentibus Itas id expri. mere debent,quod di Biri sumus. Recta igitur di emendaris . hendi ratio inliteris p aecipue spectatur. Quanquam 5 aliae noutae ad eam pertinentinisulitent,e quae semia. SEparant grammatici literam 8 elementum uelut Dismedes.
Litera est,quae scribiture nominatur, ut A elementum, uis e potestas. Itas Priscianum miror magis, b reprehendo, quod nomen, figuram, potestatem accidentia literarum dicit. Ab Ariastotele in libro de poetica definitur elementum,indiuidua uox,&quidem illa tantum, ex qua suapte natura intelligibilis uox conis
stitui potest. Nam quum ferarum sint etiam uoces, quia tamen scint αδαιν rara indivisibiles,nulla earum dicimus,mχων elemem tum Vocalis est, quae sine ulla prorsus adiecitione sonum redditi qui exaudiri possit. Semivocalis,quae non sine adlaetione, ut cra,si.Muta, quae cum adiectione per se nullum omnino sonum redditradiuncta uero ris, quae aliquam uocem reddunt,exaudiri:
test, ut Ar id. Quae disserui figura oris,locis, spiritu flatuvdensiore,cu tenui longitudine,breuitate, acumine, grauitate, es meadio seu circunflexione. De quibus singulatim considerare speis elat ad metricam rationem. Ex his liquet Aristotelem, qui uoca. lesex consonantes duntaxat nominat de uoce humana loquens
in physicis, agnoscere etiam tripartitam diuisionem,quae in Phileho Platonis, oc apud Plutarchuec Quintilianum reperitur Ad
haec Aristoteles, proprie ad literas accommodat, quae ab alijs tria huuntur syllabis,&uocantur prosodiae, ut sint aspiratae, tenues, longae,breues, acutae,graues,inflexae. us in carminum ratione perpendi necessarium est. Ut autem sit plena literarum diuisio, potius eam e Galeno summo philosopho transcribam, quam ex artibus grammaticora. Nam lib. i. method. reprehendens Thessalum 5 alios,qui non perfecte morbos partiuntur, perinde facere dicit 'ae si quis dicat omnes literas esse uocales e consonantes: quum rursum illarum sint etiam disserentiae ccspecies. φωῶεν γάρ ti. ων 4- συμωνον, are me mντα πιλεια διαπhωπου φωνῆς
162쪽
λεα ρει δυο, istas. μακρα F ομοιως δυο η M ai, ιέχον δε τ' ἰα α ι ν. Enumerat Galenus, XIII l. elementa, nec tamen aspirationem
inter ea ponit. Qua tamen nulla omnino lingua carere potest, nominus quam uocalibus Et Graecos quidem usos olim fuisse nota aspirationis in uersu, quemadmodum aliorum elementorum notis,antea indicatum est in cap. de mutatione literarum. Nota reliqua est hodie, qua nonaginta signant, nocentum, ut plura. Est igitur diuisionis Galeni haec ratio.
. memivocales cr. Mute: tenues π κ . Densae cxx . Me die Bb H. Duplices sicut r. ad semivocales adiungi uideritur. Sic enim diuidi ab alns solent, ut let Inc I, απιταλλα immutabiles,quae fc liquidae a Latinis dicuntur, μυ. Suia tem iuris ir,quod uocant μνο δεών. Qtiam diuisionem 5 Latini sequuntur:&si quaedam literat desint Latinis,quas Graeci habet: quaedam uicissim Graecis desint, quae Latinis usurpantur. De figura iterarum, ec ordine, o nominibus insuperioribus dictum est. Duo autem adhuc supersunt, praecipue in elementis speetanda, potestas cuiust literae, di cognatio literarum: quae indictionum inflexione, compositione, derivatione, transsiumpti ne in alias linguas non parum habent momenti De Latinarum literarum sono acui diligenter scripserunt Diomedes, ct Martianus, ct alij. De Latinis simulec Graecis Erasmus in libro de pro nunciatione Graece ec Latinae linguae,ut ea repetere,ut longurri, ita etiam alienum ab instituto compendiariae commetationis suerit. Vnum hoc attinga, quod monet Quintilianus,num quihusadam literis carere portimus. In qua re si proseram, quod sentio, uereor ne Midae auriculas aliqui mihi aptent Scio enim a Fabio dictum, non cuiuslibet auris eue, literar in sonos exigere, non hercle magis chneruorum. Dicam tamen, quod sentio, quod ad u
163쪽
is terarum nrationem penitius explorandam pertinet. Existimo
enim, II l. elementis,mmirum uocalibus quini, et ou, re
aspiratione hessemivocalibus quin , si mutis tribus. go, notari posse non solum omnium linguarum uoces, sed etiam animalium brutorum.Nam aspiratio quidem crassior, qualis est Indorum,& Ebraeorum, ct Arabum geminata literili notari potest,ut liliaram V conlanans quid aliud est,qru uocalis coalesces eum uocali sequeti ut si locu 8citur iungantur, fiet Iocuitur, perinde at* loquitur scriptum esset Fautem quid aliud est,q; interiatus sonusti consonantisi quomodo & Ebraei notant per ages, ut auali,& intenta uoceti,iuum uelisahata i uocalis coalescens cum alia uocali fit consonans,ut ex Ioec uis fit Iouis.Iam, exprimi potest peri geminata,&l per gigeminatum.Nam idem prorsus ualebunt ggabbuddeckaput,uel caput. aute ut sonat ante nec risonum habet literaruus uel z,utdfinis 5 cinis idem ualeant xΣ ex duabus literis costatas esse,nemo dubitat, qui degustauit primas literas. Quare per duas notas recte signari possunt v,ds, psNectio aspiratae ad hunc modu, h,uel uir,ggli,ddh, ut agsis axis,dseuui jrus zephyrus.Voces utorum re
inconditos sonos hominum, ut cachinnu,sibilum, murmur, nec
non rerum expertium animae sonos posse literis Latinis 5c Gratiscis notari, testant gramatici,& fictitia nomina cra,brehehehoax, mugirus,cacabus,sibilus,hlytyry ,murmur. Et poetaru imitatio, ut Virgilius sonum malleorum serientium incudem expressit nominibus Cyclopum,Brontes Sterop cIL&c. HI Biu Home rus dicens, nu nerui quum sap ittam mittit, exprimere uoluit. Est autem differentia literaru,quod aliae sunt leniores, aliae aspe riores,ut Dr: quaedam uastae, quaedam exiliores,ut ari, quae aures iudicant, di de his scriptores etiam monuerunt, ut Georgius Trapezontius in rhet. Elogilla disserentia in syllabarum coagmen latione,quod aliae praeponunt,alis subiunguntur: ut in diphthonos a praeponitur, v subiicitur, uelut au,eu,4 in consonantium copula,pre scribi potest,rpe nequaquam. De notis numerorum 8 aliartyrerum, nec nodistinctionum,ta prosodiarum notis,quoniam prius monui,hic praetermitto, ne crambe saepius apposita enecet. Tantum proponam diagrama,
in quo literae cognatae melius perspici possunt,ci ex diuisione literarum,qua per sua instrumeta distribuuntur,ueluti in literas lin.
164쪽
De hilabis. SΥllaba quae dicitur etiam Platoni symbolum, definitur ab Aritotele uox composita ex muta,EY uocem habente nihil signistrans, ut g syllaba est sine a ut gratum M Quarum syllabarum disserentias examinare est metricae artis. Haec desinitio non adis mittit singulas uocales in numerum syllabarum, non etiam disphthongos Aliorum desinitiones diphthongum plane asserunt syllabis. Negant autem diphthongum seri ex tribus uocalibus. Quintil. Atl etiam in ipsis uocalibus grammatici est uidere, an aliquas pro consonatibus usus acceperit, quia iam sicut tam sertihitur, c uos, ut cos. Asc ut uocales iungatur, aut unam longam faciant,ut ueteres scripterunt, qui geminatione earum uelut apiace utebantur,aut duas Nisi qm putat etiam ex tribus uocalibus syllabam, quod nequit ieri, si non aliquae olfficio consonantium fungantur.Caeterum ut quaedam impropriae sunt diphthongi in quibus utriust uocalis vox no satis eminet, ita sunt gentibus quihusdam ex tribus uocalibus conflate diphthongi. iare Latinis literis notabo diphthongos, quaecunc mihi notae sunt in diuerissis linguis. Notabo autem literis di apicibus, ut conuenire exis
165쪽
plures consonates quam sex,ut stirps In ins tamen linguis etiam pluribus consonantibus syllabae constipatur, ut gibbpru i Esis ex sono Beliterarum iunctura syllabaru obseruatio talis, ut a
roni quaedam asperae dicantur, trux,trans: quaedam lenes, ana, lima: procerae jacultas: retorridae,hic: barbarae,gaza: graeculAhymniIS,Tenon durae, ignotus:molles,aedes.
Ex positu syllabae sunt ultima, penultima, antepenultima uel quod idem ualet,extrema, proxima extremae, ab extrema tertia. Item prima, ultima media Monosyllabs aute uoces loco syllabae ultimor abentur. In his spectantur prosodis 5 spiritus lenisec densus. De quo scrius iam dictum est,ut sermones omnes aspirationem habeant. Tempus, quod alis syllabs sunt longe tractim pronunciands, perinde ac si due essent syllahe. Unde pro una longa uocali duas uocales scribere soliti sunt ueteres,ut uudus. Quod in Germans ea etiam lingua seret aptius, quam quod scributi ad notandam uocalem longam, ut boti proloen uel lota Queda sunt breues. qus correpte proseiuntur, ut bene quedam communes, quae uesproduci uel corripi solent,ut fabrum. Iam tonus est in syllabis uel acutus, uel grauis, uel inflexus. Secro in oratore Mira est quedam natura uocis Cuius qu:dem e tribus omnino sonis, inflexo,acillo,graui, tanta fit octam suauis uarietas.persecta in cantibus. Est autem in dicedo etiam quidam cantus obscurior. Et mox: Ipsa natura quasi modularetur homu
166쪽
minorationem, omni uerbo posuit acutam uorem, fiet ut1aplus, nec a postrema syllaba citra tertiam. o magis natura du.cem ad aurium uoluptatem sequatur industria.
Porro diligenter a grammaticis pariter re rhetoribus praecipi. tur,quae syllaba longa sit, aut breuis, aut communis quod certis canonibus est comprehensum,ut quod uocalis ante uocalem po
sta in Latinis dictionibus sit breuis, quod omnis diphthongus sit
longa,quod uocalis sit longa, dum consonantes duae aut duplex una sequitur, ut stans. Similiter de accentibus,que syllaba sit acute proserenda, quae graui uoce aut circunflexa. uae obseruatio pertinet ad omnes linguas Etenim prosodia sese distinguit significationem. Estc hic sophistica saepe impostura per accentum. Quemadmodum etiam interpuncta interualla 8 distinctiones, ut commatis, coli, periodi,diastoles, hypodiastes, obseruare cduenit. De quibus Diomedes 8c Erasmus in libro de pronuciatione Graeci 8 Latini sermonis scribui, in primi uintilianus in . lib. instit. ECicero sparsim in orator is praeceptis. Nec aspernanda Isidorus etiam scribit lib. i. etymolog Atthaec quae prosodiam spectant, ut tonusi tempora syllabarum metricae iam rationis sunt. 8E musicae artis non secus atl pedum o metrorum obseris uatio. Quod Aristot.8c Cicero confitentur. Et Augustinus harum libris de musica prosecutus est diligentillime.
am partem grammatices multi prosodiam uocant, reis V ctius appellauerimus ορ--nNam uirecte scribendi regula uocatur 'Uxes eat recte pronunciandi 5c modulandi sermonem ratio ομωτεια uus desinitur, ut ante dictum est emendata cum suauitate vocum explanatio. Ea praestat,ut literae singulae
proprio sono accurate proserantur, ut uoces acuis, graues, inrJeax rec te exprimantur, ut spatiae morae tum syllabarum, tum distinctionurite seruentur,ctu uitia pronuciationis uitentur,quan tum fieri potest. Vitia oris Cringuae; vocis.
Bonitas uocis opiada est, non est enim in nobis,sed tractatis
aic usus in nobis, inquit Cicero.Qualis autem uocis moderasi indicendo conueniat, quantums in ea positum sit, pilaecia
167쪽
rs plani rhetores. Quitamen Institutis reetistime Inchoabitur in tenera aetate. Sunt enim quaedam uitia, quae si occupent aetatem reaneram, prosequuntur etiam senem. Itaq3 utilissime praecipitur a Fabio 8 alijs plerisu, ut actio Mox diligentissime curetur a primis annis. Habet autem actio non pauca necleusa uitia in uultu, di manuum gesticulatione, di totius corporis motu, quae animi quoi uitia redarguunt in uoce quaedam a natura sunt uitia, qtisdam ex consuetudine,quae sit altera natura. Quae accidui ex consuetudine, tolli Sc sanari possunt studio: quae ex natura, corrigi, Θ occultari, ne laeda existant. Vitia illa tum id recensent, tum Diomedes libro secundo artis grammatice Quintil. i. lib. institui. Erasmus Rot. libro de pronunciatione Graecae ec Latinae lingus, Ludeuicus Uiues lib. ς. de tradedis disciplinis. Quae ut ante proamisi, hi tu iter attingam. πρωλιο μορ titubatio 8 haesitantia. Cui affinis est battologia siue halarismus. Cognatum quot est uitium ιιογoteλι te. 4 Misso blaesitas 5c balbuties, tametsi ἰχ οφωνοι αἰωuam blaesi dici possiunt Est etiam Irmiuitium contrarium
πλατυασμω mu lamia ultimas syllabas deglutiunt. Est mus ita,
di gargarismus, tittar ec Arabes e gutaui e torquet uoces ali quas: quod est ' vhι Sutiolacissimi. ambdacismi, metacismi, quum litera i Lm operosius pronunciantur Sum hiatus, colIi. siones, stridor, sibilus, gemitus,singultus, ructus,screatus,tumis asseetata, risus. Sonant aliqui per nares, aliqui per dentium raritatem spiritum recipiunt, aliqui nimia linguae uolubilitate praecipiistat uerba duae uitia omnia pugnat cum Orthoepela,cui coniunicia est eu eladosynepeta se sunt nomine barbarismi a quibusi.
BArbarismi nomena Caribus mala pronunciantibus sermo
nem Grecum, prima moriginem duxit,ut docet Strabo. Ceteterum committi barbarismu in illic'ufa, dicitionibus, quidam existimauerum .uc uinis .cx Diomedes indicant. Qui magis soloecismus est, barbarismus aut in parte una dustionis. Esti conatra leges artis o linguae, oprietatem uitiose scripta uel pronum clara dictio. Aliquando uicinitate quada uirtutis defenditur, tatam in prosa, si in uersu metaplasmus uocatur. uatuor autem modis transformantur ductiones uel uitiose ecbarbare, uel certa
168쪽
llatione, tIt in tarmine al/qu donere IItatis ea uti, ut in soluta oratione uenustatis ex euptioni a causa, ut in declinatione uocaea nais logica, ct quum uoces in aliam linguam transmigrant Variatur enim singulae uoces adiectione,detraetione,mutatione, transmutatione aut transpositione literatim ex syllabarum, ex prosodiae. Quae rursum in species distribuuntur. Additionis nanc sunt sormae,prothesis,epenthesis uel parethesis, paragoge uel proste psis, diplasiasmus, diastole, diaerelis Detrictionis forme sunt,aphaeresis, syncope, ecleipsis siue ecthlipsis,apocope, systole, synaeresis synaloephe siue complexio Transmutatio est, quum literae uel sylis labae transponuntur in alium locum, quae metalhesis di hyperihesis dicituraerigio pro resin sti.'- pro Mil Item quado tras.
mouetur tonus,ut G λογων,λων τέ =. Mutationis formae sunt,
quum literae permutatur, quae antithesis ex parallageecenallage dicitur, ut olli pro illi, at uenire pro aduenire. hi literaru cognatio animaduersa non parum iuuabita
QVatuor deinceps tibi stra istam parte gramatices, quasty mologia uocat,ego malo cu Varrone α ,γμ appel.
Iare que origines vocum, ex flexura, ut Varro nominat, perpenadit. Cui est cognata ea doetrina,quam Plato ορμαςκlω, Latini re rum nomenclaturam uocant. Hic autem liber expediet origina. tionem vocum hactenus, ut doceat, in quavis dictione spectanis dum es , an prima sit positio uocis, an derivata aliunde, ecqua ratione. Ita enim comparatum est natura, ut animus oblata uoce
ignotae significationis, ante omnia respiciat eius originem:qua deprehelsa, iam aditus patefacitus est ad cognoscenda uim signiti. candi. Vt si coniectandum proponatur mediocriter perito termonis Latini,quid significet nasturtium, nonne originem uocis in quirit principio,ex si acumine ingenii deprehedat,fac lames ex naso ectorqueo, concipit sinapium aut piper, aut herbam illam, aut simile quiddam quasi nasi tortium aut tormetum. Cur autem in ea non pauci hallucinentur,causas reddam, ut res utilis evneis cessaria in cognitione linguarum suum locum ex dignitatem cuneat, neq; propter culpam aliquoru, qui ad hunc ueluti lapidem
impegerunt, minus putemus idcneam ad extructione Orationis..
169쪽
Uymologia,quae uerborum originem Inquirit,e Cicerone vi
cta est notatio,quia nomen eius apud Aristotelem inuenitur symbolui quod est nota. Nam uerbum ex uerbo duehim, id est, veriloquium ipse Cicero,qui finxit,reformidat.Sunt qui uim potius intuiti originationem uocenti Hec habet aliquando usum necessarium,quoties interpretatione res, de qua quaeritur,eget. Ut
eum M Caesius se essis hominem seugi uult probare, non quia sit abstinens, nam id ne mentiri quidem poterat, sed quia utilis multis,id est fructuosus unde si dii ta frugalitas Ideoque in definitionibus assignatur etymologiae locus. Nonnunquam etiam barbara ab emedatis conata discernere. Vt cum triquetra dici Siciliam, an triquedram, meridiem an medidiem dici oporteat, quaeritur, alia quae consuetudini seruiunt. Continet autem in se muliam eruditione siue illa ex Graecis orta tractemus, quae sunt plurimai praecipuem Aeolica ratione cui est sermo noster similimus, declinata siue ex historiarum ueterum notitia nomina hominum, loacorum,gentium, urbium requiramus: Inde Bruti, Publicolae, Pithici: cur Latium. talia, Beneuetum. Quae capitoliam, recollem
Quirinalem 5c Argiletum appellandi ratio Haec Quintilianus. Et paulo post, uidam non dubitauerunt etymologiae subqcere
omnem nominis causam, ut ex habitu Longos 5c Russos rex s no strepere murmurare. Etiam derivata,ut a uelocitate uelox discitur. Et compostia plerat his similia. Que sine dubio aliunde originem ducunt. Sed arte non egent, cuius in hoc opere non in usus, nisi in dubi js. Augustinus,qui non multum tribuit etymologiis,quod antea indicaui, potissimu propter homines ineptientes in etymologi is, ut equidem sentio, tamen explorandam esse docet Nam in primcipi j dialecticis ita scribit omne uerbum propter id quod sonat, quatuor quaeda necessaria uocat in quaestionem. Origine suam,
uim,declinationem, ordinationem De origine quaeritur uerbi, quum qUeritur unde ita dicatur. Enumerat autem ea, quibus stoici putant perueniri posIe ad illa uerborum cunabula, uel ad sticipem potistis aic adeo sementum, ultra quod originem quaeri u
tant, nec si quis uelit possit quicquam inuenire. Sunt autem harefermeci similitudo sonorum 8c rerum ut crux, mel, uepres, lana:
ubi sensus rerum cum sensu lonorum concordat Sirrulitudo, ut
170쪽
crura, quod inter membra langitudine & duritia similiora sint Ii.
gno crucis: piscina,in qua homines piscibus naiado similes fiunt. vicinitas, ut minutum pro paruo: quo magis ponendam esse piis scinam A gustinus censet,quam ad similitudinem. Contrarium. ut lucus,hellum. Enicientiavi effecitus, ut foedus a foeditate porci per quem foedus essicitur, puteus quod eius et Tecius sit potatio.
Continenset contentum, ut urbs ab orbe, horreum ab hordeo. Abusto,ut horreum ubi non tantu hordeum, sed etiam triticum conditur. Pars ct totu, ut mucro, capillus. Repudiat rursus Augustinus idem, etymologiam ex quatuor causis,quod res non necessaria sit e nimis curiosa:quod eam prosequi sit infinitu: quod ut somniorum interpretatio, ita uerborum origo pro cuiust imgenio praedicatur, ut uerbum quod aurem uel heret, aut acrem Merheret,aut uerum,aut uerum boans, dicatur: quod innumer
hilia sunt uerba, quorum ratio reddi non possit,aut quia latet, ut Boici putant, aut quia non est, ut autumat Augus stinus. Rationes quide B authores antea indicaui, quibus adductus sentio etymologia esse in omnibus dictionibus, ec eam cogniti
nem utilem, saepe necessariam etiam. Huius generis est Onomat Poeta, catachreus, paronymia in ratione dumerendi latissime pM tens, o deductio nouarum dictionum, quam paragogen etiam
quidam uocant, facta exprimigeni j paragoga. in qua positae sunt ingentes opes omnium linguarum. Esia passim a grammaticis tradita illa vocum differentia, ut alia sint, imitiva, alia sint derivativa. Qua alibi sermam, alibi speciem, alibi qualitatem dic uti Quod autem ust adeo nonnulli uanas etymologias proserunt, ut etiam inepti 5 ridiculi prorsus appareant, id ipsum est impuvlandum non rei, sed hominibtis. Ita Piraecspuas causas reddam, ob qua etymologiae falsae adseruntur M. Varro enumerat libro delingua Latina istas causas, propter quas analogia e etymois logia sunt obscuriores: quod nec omnis impositio uerborum extat nec quae extat, sine mendo omnis imposita est: nec quae recte est imposita, cuncta manen nec omnis origo est nos ae linguae e Mernaculis uerbis: 8c multa uerba nuc aliud ostendui, aliud ante significabant. Ea . demonstrare exeptis, noluerit superuacaneu. Camur u antiqui dixerunt in se recuruu hinc dicta est camera,&cocameratum aedificium Brumalis a bruma descedit. Sibi uma
dicta est a breuitate dierum, quasi λαχυ-μου, ut Pompeius dicit,