장음표시 사용
61쪽
modoc earminis discrepant a praesenti consuetudine. Id quod uno exemplo per stringam, nam deside Gabaonitis a Iosue di caeteris Israelitis data,sic canit:
Sao mari es anam recbe. Pro illo,quod sermo nune usitatus diceret:
rbiale Ebraeorum quos sermo temporibus 8c locis euariauit tum e. linguae diu tiam, quum eloquium diuinum apud eam gentem celebre esset. inis Qtiemadmodum Samuelis temporibus Hoseli uidens nomia nabatur, qui postea frequentio i nomine dicitus est nabi, hoc est, propheta. Et aliter Ephraim ita proseri nomen Ebraicum, quod spicam sonat aliter Galaadita ceu legimus in historia iudicum a. capite. Ad haec non obscure diuersum genus scribendi Z loquendi fuit aetate Iobe Mosis,items prophetaru Esaiae 5 aequalium, nec non Danielis ec Ezrae. Spectatur autem uarietas illa cY mutatio singulorum idioma. tum in omnibus illis, in quibus posita est proprietas,uis,elegatia, opes aic copiae, uirtutes, uitia, di omnes qualitates sermonis atl. linguarum. Praecipue quidem in uerbis, ut paulo ante ex poeta λεπιν Flacco,& Aulo Gellio adducitis exemplis indicauimus, leporem Varro. 8c pque prisce lingue Graeca suisse uocabula. Cuius generis est, qd Aristoteles primus appellauit σελαχη, animalia aquatilia,quae pro spina cartilaginem habent. Et rursum mintha, quod Graecia etiam priscis meiatham portendit, abolitum est nouo introducto, nempe hedyosmos, ut Plinius doce Sic non modo aetate Dona ti, sed etiam Terentn poetae antiquum uerbum fuit actutum pro statim. Et castus pro uetulo, ec creperum bellu pro dubio Rumium Plinius cartilagine interpretatur ea, quae Aristoteles uocata iit selache. Aliter enim non potuit. Cuius generis multa occur
runt in scriptis Sidoni j Apollinaris,ec in primis Apulei Maud
rensis. Quanquam ne Salustius quidem exsugit notam nouatoris uerboru Ita Germanis nuc sunt prisca abolita, alder an proauus, Oecten strenuus, Ulct,mo heros. Et noua subinde nascuntur. Speetatur etiam in a flectione uocu puta in mutatione genearis,declinationis, derivationis, compositionis c similium. Vtra
pseris pro rapias uel rapueris, sepelibo pro sepeliam, glad ola pro gladiori
62쪽
Hadiolus.Culus modi multa opegst Nonius Mareellus. In sylla si
his quoc spectataecetus mutatio, additio uel adiectio syllabar s. Spectatur etia in elementis, ut olli pro prisci dixerat. Nec non in formulis dicendi,& qui lem precipite, ut antea ex Fabio Quintiliano indicatum est. Cuius generis sunt, quae Salustius insoleter
protulit, ductare exercitum, patrare hellum. Postremo in tunc tuis ra, numeris,copia,figuris,tropis, ex toto genere dicedi spectatur. Vnde in Graeca lingua utentibus tria illa celeherrima orationis genera obseruata sunt, Atticum, Asianum de hodium. De quihus operaepretium fuerit audire Quintiliani iudicium,qui lib. in . de genere dicendi ita sctibit: Et antiqua quidem illa diuisio inter Atticos ais Asianos suit,cumi pressi di integri,contra inflati lolle inanes haberentiir. In his nihil superflueret, illis iudicium marime ac modus deesset. Quod quidam, quorum 8 Sanctra est, hoc putant accidisse, quod paulatim sermone Greco in proximas Asiae ciuitates influente,nondum satis perit loquendi lactindiam
Concupierunt. IdeOUea, quae proprie signari poterant, circuitu coeperint enuciare, ac deinde in eo perseuerauerint. Mihi autem
orationis dit Terentiam fecisse, di dicentium di audientium naturquidentur: quod Attici limati quide 8 emunci nihil inane aut re dundas serebat Asiana gens tumidior alioquine iactantior, uaniore etiam dicendi gloria inflata est. Tertium mox,qui haec diutis debant, adiecerut genus Rhodium, quod uelut medium esse ais ex utroc mistum uolunt. Nec enim Attice pressi, nec Asiane sunt abundantes: ut aliquid habere uideantur gentis, aliquid authoris Aeschines enim, qui hunc exilio delegerat locum, intulit eo studia Athenarum, quae uelut sata quaedam coelo terrae degenerant, saporem illum Atticum peregrino miscuerunt Lentierαgo quidam ac remissi, non sine pondere tamen,nec sontibus, uaris,nec torrentibus turbidis, sed lenibus stagnis similes habetur.
Hactenus duintilianus. Rursum nihil celebrius est,s Laconica hreuitas in dicendo ec scribendo.
CAusae uero de quibus sermo uariatur,multae sunt. Diuisi
nis quidem uniuersalis, ut una lingua toti mortalium generi Communis per annos M. D c d amplius a phimordio rerum ad
63쪽
extruetionem Babylonis, scinderetur in tot sermones discretos, author est deus,ut historiae probatae monstrant,ec ratio facile deis prehendit. Nulla enim causa idonea apparet insunctionibus 8c in toto ingenio hominis, ob quam uoluerint homines post inundationem reparati per tres filios Noe,dedita opera sermonem usitatum &seculis aliquot inter ipsos probatu,totcpnominibus utiuieme necessarium mutare, sactoc schismate grauissimo sese priuare uitae commercio Deinde si maxime uoluissent plurimi ex iLlis mutare termonem tot seculis confirmatu, 8c rationi atq; adeo naturae ipsi maxime consentaneum, no potuissent tamen consentire uel in praeformata quaedam iam idiomata, puta ut NimrodecBabylonici caperent ex illa ueluti sortitione linguarum, Chaldaicam, Ionium sua prole Ionicam dialectum, Chanaan Punicam 'linguam,item Ualii aliam Nam LXXI l. patriarchae omniu gentium oc populorum, fili saut nepotes aut pronepotes Noe enuis merantur. Est enim cernere studium 8 acrem contentionem in populis imperiosis dilatandi suam linguam una cum potentia Sclegibus, cerursum alienas linguas in arctum contrahendi, aut penitus abolendi, si fieri possit. Angeli aute mali non potuerunt sua ui eam uicissitudinem rebus humanis adeoc animis inuehere, ut tot tam cp dissonis uocibus hac'tenus cohabitantes,& membra uis nius populi accivitatis, mentem suam exprimeret. Boni quidem angeli nec potuerunt nec uoluerunt sine iussu aic imperio dei hominibus clade illam inferre. De caeteris autem naturis tam praeditis anima,cb expertibus, quid attinet dicere,qus nullum habent accessum ad mentem hominis, nisi quatenus sorma arti per sensus accipituri Conditor igitur tu rerum opifexe architectus uel iitra simpli ac angelorum operataia Origeni uisum est, effecit sermonis humani uarietatem, utq; historia sacra loquitur, confudit labium aedificantium Babylonem. Oportet autem magnam
sitisse causam,ob quam deus sapientissimus idemc optimus, qui
omnia uerbo suete potentiae produxit &formauit, ut essent perfecta, post annos N. Dcc. aliquid mutare uoluerit in opere longe
praestatissimo, in homine condito ad imaginem 5 similitudinem dei parentis omnium. Audiamus igitur, quid in campis Sennarinter se loquantur ore uno mutuum exhortantes ad ingens opus
aggrediendum 8 perficiendum collatis uiribus 8 omnibus f a. cultatibus. Venite, inquiunt, agite, faciamus nobis ciuitatem re
64쪽
Erim, culus culmen attingat coelum,ec celebre reddamus no uerum nomen, ne diuidamur in uniuersam terram. At quid domi Gen. ianus deus dixerat in rerum primordii quae fuit ipsius uoluntas quod consilium couod imperium escite, ait, ec multiplicamini, e replete terra,ec subi j cite eam, di dominamini piscibus maris
e volatilibus coeli, ec uniuersis animantibus, quae mouentur sua per terram. Et post diluuium, eadem repeti renoualc dominus: a n. s.
Vos autem crescite 5 multiplicamini, o ingredimini superier.
ram, ec implete eam.Ac postquam Chanaan minimus natu exsta , ,αι clijs Noae summa contumelia parentem affecissei, Sem autem re Iapheth dedecus illius operuissent,coelestias flatu excitatus Nohareparator humani generis sententiam diuinam tulit in filios, cpraesaga mente fata eis sua praecinuit ad hunc modum: Maledi. eius Chanaan, seruus seruoru erit fratribus suis. Benedictus do. minus deus Sem: sit Chanaan seruus eius. Dilatet deus Iapheth, Θ habitet in tabernaculis Sem, sitq3 Chanaan seruus eius. Huic fatoec decreto numinis praepotentis reluctantur Babylonics molis conditores, suas rationes,consilia uolutates, o me omnem operam coniungentes aduersus persectisIma me supremam rationem diuinae uoluntatis ac uerbi Sed nequicquam repugnant consilio domini exercituum, qui omnia inspicit, omnia exaudit, omnia iudicat omnia iustissimis modis gubernat. Quid enim in historia beati Mosis sequitur Descendit dominus, ut uideret ciuitatem ec turrim, itiam aedificabat filη Adam 5edixit: Ecce vaeus est populus, ec unum est labium omnibus: coeperutcphoc facere, nec desistent a cogitationibus suis, donec eas opere compleant. Venite igitur, descendamus,& confundamus ibi lingua eorum, ut non audiat unusqui' uocem proximi sui. Atq; ita diuisit eos dominus ex illo loco in uniuersam terram, cx ces auertint aedificare ciuitatem. Et idcirco uocatum est nomen eius Babel, quia ibi dispersit eos dominus super faciem cunetarum regionum Deus
ergo iustissimus Boaequissimus iudex orbis uniuersi, nefando sceleri no unius hominis, sed phirim orta, sed omniu hominu , paucis exceptis, poena grauem quide illam sed maxime digna inflixit, ecimmanem praesumptione, iniustam, stiperba, audacissimam conis spirationem edomuit, modum interim clementic adhibens in uindicita maximi sceleris. Non enim fulmine derjcit insana iuxta 5c impie meditatam exti uctionem: non terrae hiatu absorberi iubet:
65쪽
non terrae motu euertit non materiam lapidius bitum tali praetipuit:non mutauit ullius rei naturam. Sed tantum rationi, cuia, Dis amplissima est, quas homines admiranda opera perficiunt. etiam maria ec aerem superantes,& in orbes ccelestes penetrates, uinculaec impedimenta iniecit, ut facultas percipiendi 8c drfudio eandi res cuiuscunt generis eat comunis θά unica inter omnes populos diuerso tamen modo, alti prestatior, alij uero imbecillior, Qtegra rem aserit relictus sit etia sermo, quo mesec cogitationes ec uolutas exprimunt uicissim, cupercipiunt. C ictu sermo susus eoderiuauis est in multiplices formas loquedi, ec singulares dialectos, ut uoces eaedem uarie compositae non idem omnibus significentata quidem Babylonici aedificatores coacti sunt opus inchoatum aduersis dii se sinistro auspicio, deserere: di sempiterna tuisseae damnationis nota impressa est hominibus in ea parte, qua caeteras animantes longe antecellunt, qua res suas omnes perfici ut, qua ad cognationem spiritualis naturae pertinent. In quo iudicio insigniter conspicitur diuinitum potetia, tum sapientia, tum bonitas 5c iustitia. Quia eripiendo facultatem hominibus coniugem
dirationes consilla, iudicia, di voluntates suas, deus summam ratione adhibuit: ut simul homines muli tauerit poena graui, quam meriti fuerunt,ec opus manibus suis rectissime formatu non deis struxerit aut transformauerit, sed in minima portione hominis uim numinis sui insuperabilem de larauerit, & remedium atquem iugationem di solatium poenae concesserit. Quantum enim sithoni positum in linguae communione docet experientia quum
nihil sit efficacius ad conciliandos homines comitate ecassabilitate. Rursum videmus silentio dirimi amicitias, quae sempiternae fore existimabantur. In ueteri quom prouerbio perspicitur, quod memorat Amyclas tacendo perhile. Et alio prouerbio dicuntur
homines obsurdescere in aliena lingua Oratores etia diuini me tum hostilem exaggerat, minitantes hoste eum quo non sit commercium sermonis Sapienterkmnino apostolus Paulus pronunciauit in epistola priori ad Corinthios: Si per linguam non signisecantem sermone edideritis, quomodo intelligetur, quod dicitur Eritis enim in aerem loquentes Tam multa genera uocim sunt in mundo,ocnihil horum est mutum Itac si nesciero uim uocis,
ero ei qui loquitur barbarus, ecqui loquitur in me barbarus. 5praetereundum est silentio etiam Aurelin Augustini iudiciti, quod Prosert
66쪽
profert eap. I. libri deelmmoni de ciuitate des, de sociali ulta io 1squens: Post ciuitatem uel urbem sequitur orbis terrae, in quo teristium gradum ponunt societatis humanae incipientes a domo, at inde ad urbem, deinde ad orbem terrae progrediendo uenientes. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homiisne. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam, nec praeterire, sed simul eme aliqua necessitate cogantur, quorum neuter norit lina guam alterius,facilius sibi animalia muta etiam diuersi generis, cpilli,cu sint homines ambo, sociantur. Quando enim que sentiun anter se communicare non possunt, propter solam linguarum diauersitatem,nihil prodest ad consociandos homines tanta similitudo naturae: ita ut libentius homo sit cum cane suo,quam cum holmine alieno.Cui adstipulatur Plinius de uocis usu loquens. Tanta, inquit, loquendi uarietas, ut externus alieno non sit hominis uice Caeterum ea poena diuinae iustitiae ita est irrogata, ut am mus retinuerit suas facultates Sc potentias omnes intelligendi Mim, rationem, memoriam, uoluntatem, relucta sit etiam facultas derivandi rationemec foras emittendi relicta sint organa uocis c sermonis pulmo, latera L musculi, arteria, palatum,gulsur,lingua,dentes, labiaec spiritus. In spiritu autem formando, di uelut in articulos distinguendo, uarietas uocum & discrepantia significationum inflicta est. Cui rei dominus remedium concessit, ut uanus plures discat linguas duce di magistra ratione, quam noua subinde gratia inexhaustus fons omnium honorum rigat di perfundit, ut medio sermone interprete adhibito, rursum iungatur,
qui Babylonica ista confusione longissime separati fuerant. Id
quod comodius etiam sit beneficio scriptur e non tam inuento humano, quam munere diuino. Qua ratione Moses sons omnis sa. pientiae discripta prophetara Ebraicorum non per solos LXX. interpretes peruener ut ad Graecos, sed multo tempore antea per alios interpretes diuina scripta peruenerunt tum ad G ecos tum ad alias nationes etia barbaras Hodiessi libri sacrosancti legua in omni u prope nationu linguis. Qtiod munus diuinissimu uelle
impedire, quid aliud est,' odisse diuinas dotes ecpersequi, echellum gerere cum deo plusquam Babylonicu&Giganticiime
Etenim Me suas expectatio uniuei laru gentium ueniens in multa ι dum. Ut restitueret omnia, omniavreconciliaret, Iudaeos, Grat tam
cPS,Romanos,Scytilas,alicscp populos inter se, e caedeo patre
67쪽
s uniuersos spiritus sacri uinculo glutinarenuis gentes iunctas,iri
unum popul sanctu,in unum regnu,ciuitatem,domu contraheret, suo sibi cruore linguam Graecae gentis di Romanae, quae sapientiavi imperio alias praecelluerunt,cum lingua ueteri Ebiaeoruinara crucis litans pro uniuerso mundo, consecrauit. Quando
imposito tituloec causae inscriptione in caput domini lesu Nazareni declaratum est, illum ipsum esse omniu gentium promissum
8c expectatu seruatorem alc monarcham, BY summu aeternum, sanetissimum, optimum maximum c pontificem De quo Sopho vh D nias luculento uaticinio praemonuit,dicens: Expecta me,dicit dominus, in die restirrectionis meae in futuru, quia iudiciu meum, ut congregem gentes, cxcolligam regna. Et effundam super eos indignationem meam,omnem iram furoris mei in igne enim zeli mei devorabit omnis terra. uia tunc reddam populis labium electum,ut invocent omnes nomen domini, e serviant ei humero uno Vltra flumina Aethiopiae,inde supplices mehulrj dispersorum meorum deserent munus mihi. In die illa non confunderis super cuctis adinventionibus imisu us praeuaricata es inmet Quia tunc auferam de medio in magnil uos -- Trio adjcies exaltari amplius in monte sancto meo. Et derelinqua in medio tui populum pauperemec egenum: ΘΚ sperabunt in nomine domini. Reliquiae Israel non facient iniquitate,nec loquentur mendacium, o non inuenietur in ore eorum lingua dolosa. Quoniam ipsi pascenture accubabiit,& non erit qui exterreat. De quo sacrosaneto comercio linguae 8 religionis Paulus etiam Rom. 4. loquitur ad Romanos scribens, cY ad Philippenses, idc uerbis Philip.a. Esaia excellentissimi uatis Nans de liberatione Israelitarum ex φ s. Babylone per Cyrum, o totius humani generis e tyrannide satanae per Christum, loquens ita uaticinatur: Nunquid non ego dominus, feno est ultra deus abs p me Deus iustus di salvans non
est praeter me. Conuertimini ad me, o salvi eritis omnes fines terrae: quia ego deus,& non est alius. In memetipso iuraui. Egreditatur de ore meo iustitiae uerbum,ccnon reuertetur: quia mihi curuabitur omne genu,& iurabit omnis lingua. Ergo in domino ducet:Meae sunt iustitiare imperium. Ad eum uenient,di constina dentur omnes.sui repugnant ei Indomino iustificabiture lati dabitur omne semel Israel. Porro dominus Christus pollicetur
credentibus in nomen ipsius,ut loquantur linguis notas. Eiuss
68쪽
te fide impleuit amplissime spiritu sancto minin discipulortim rcoctum. Nanc legatos missurus ad reges 5c populos omniu lin. guarumdonationum, qui non Babylonas conderent, aut cape, rent sibi regnorum di imperiorum sedes, aut aliquid molirenture machinarentur aduersus scientiam dei: sed pertraheret orbem totum in consensionem religionis catholicae, uti conderent ciuitatem uiuentis ueri laci, cuius landamentum k caput, lapis angularis, o princeps est ipse Christus dominus gloriae,instruxit eos ad eam rem percommode non malleis, trulla, perpendiculo, securi,serra:non gladio, pilo, sarissa aeneo tormento sed spiritu saneto, sed rerum diuinarum cognitione, sed uitae sanctimonia, sed omnigenis uirtutibus,sed linguarum peritia. Itac dicitii mirabile & stupendum, antea rudes ecilliterati homines, ilic in uernaculo sermone propemodum infantes erant, subito loquuntur omnium populor'&gentium sermone, apud quos facturi erant euangelin praeconium initioin laeto Hierosolymis ires ita in monte Zion ut Esaias B Micneas praedixerui,Christum annun Gi. a. ciant dei filium Bouerbum,ec sapientiam, B potentiam, re iustistiam uenisse in terras,conceptum e spiritu saneto, natum ex uiris gine de domo David,mortuum in cruce,ec resurrexisse,& ascendissie in coelos, unde uenturus sit iudex uiuorue mortuorum. Quem Hsraelitica ecclesia quondam audiuit concionantem in
monte Sinai, totus mundus uelut in compendium contraetus in Hierosolyma iam carne uera hominis indutum audit concionantem in monte Zion per apostolos: ut in illa multitudine, quae ex orbe uniuerso confluxerat, quiscp audiret legatos Christi patrio ipsorum 8 uernaculo sermone disserentes Poposcerut quidem prima ecclesiae Christianae tepora opus illud miraculosum 8 stupendum. Quod abude conuincit linguarum notitiam organum esse tum utile tum necessarium Christianae reipublicae conseris uandaeec amplificandae, Θ donum esse minime leviculum diui. naristiniscentiae. Quod apostolus Paulus in epistola priore ad Corinthios docet, ecclesia uero in solenni precatione confitetur adhuc modum orans: Veni sancte spiritus reple tuorum corda
fideliu,& tui amoris ignem in eis accede. Qui per diuersitate linguaru cunctaru gerites in unitate fidei cdgregasti. Quod primo ac precipue sanctis uotis petendis est a coelesti parente,a quo proficiscitur, quicqtud iure censetur titulo boni. Et non contemnen
69쪽
18 da est doctrinal institutio: Z adiungendum studium aere dilugensvexercitatio. Qilae tria si contieniant conspirent . inge. nium uel mediocredi natura non prorsus distorta, deinde ars repraeceptio,praeterea usus 8c exercitatio perficietur in linguarum cognitione, quantum nemo credat ante experimenta. Quod uniuersum solide reserendum est ad suum authorem, qui donauit ingenium, animum,occasionem,uires tolerandi laborem, Zoomnia, ut uno uerbo dicam. Vnde iure nihil uendicare nobis liceat,
quam reclium usum,si studeamus, ut filius Mariae uirginis di des uiui, in quo habitat omnis plenitudo sapientiaeec diuinitatis corporaliter, uoce clarissima praedicetur ubis gentium,o cognitus apprehedatur syncera fide,& sanctitate omnibus* ossici js Chri.
stianae charitatis exprimatur. Vt sapietiae uera cognitio rerum invulgetur,ut ualeant bonae leges, ut uigeat iustitia, ut constet in ter homines alma sancta laxet humanitas duae nam ista est dementia quis furori serro, vinnumeris prope instrumentis aciperniciem generis humani excogitatis,si uerum dicere oportet satanae malo genio agitatis hominibus, mutuu perdere, aes ob res leviculas plerunt Habemus rationem Metricem operum
uere humanorum 8 coelestiu: habemus sermonem, quo res at rationes moderate inter nos pertractemus habemus linguam ganum excellens, si adfinem suum aptetur habemus calamum,
stylum, charta,quae linguae 5 sermonis uicem impleant illis conferamus mutuum sapientiam dei, ct accipiamus oblata candide. Christus enim suffecerit abunde omnibus. Omnes ditare,omnes Mare,omnes reges 5 pontifices, deniPomnes cohaeredes, ex nopror es, sed colortes regni aeterni sui, cx filios dei efficere potest, di ut ab eo accipiamus,unice in uotis habet. ui clarissima uoce ad omnes populos clamat: Venite ad me omnes,qui laboratis 5coner ati estis. Ego reficia uos: et inuenietis animis uestris requiem.
Sunt 8 aliae causae plures, ob quas linguae a prima discretae in Babylone, longius etiam degenerare solent a sua origine. Inter quas primaestiominum c linguarum diuersarum permixtio. Quemadmodum uariatio Ebraicae linguae, Graecae,ex Latins, ecald pleri sc accidit. De Ebraicis ex Hieronymo antea indica
tum est omnium prope linguaru idiomata usurpare. Hodie quiadem cernimus tractatores diuinae scripturae 5 thalmudicos omnnium genuum uti uocabulis. Quin Chaldaicoru etiam interpretum
70쪽
tum, qui thargum im voeant, sermo,ut Onhelit Ionatha dmixtionem vocum peregrinar u habet. De Graecis unum exemplum
apposuisse hic suffecerit. Quum enim Solon Graecorum philosophorum facile princeps urbem in Cilicia condidisset a se denominatam, o in ea coloniam Atheniensem deduxi Tet, illi coloni paulatim synceritatem Attici sermonis admixtione aliarum linamarum corruperunt,unde diciti sunt mκιων.Quod nomen soloecismi translatu est postea ad omnem uitiose constructam ora tionem. De sermone Latino idem innuit M. Cicero, ita scribens de claris oratoribus:Omnes tempore Latidic Scipionis, qui nec extra urbem uixerant, nec eos aliqua domestica barbaries insu scauerat, recte loquebantur. Caeterum sermo Latinus paulatim admisit non modo plurima Graeca, sed etiam Gallica ut alauda, canthus, Hispanica, ut mastruca,& Britannica ut esseduin, cx omnium adeo gentium aliqua uocabula, dum apud omnes militant. De hoc Fabius libro primo institui. cap. io. Peregrina ex omnibus prope dixerim gentibus, ut homines, ut instituta etiam multa uenerunt. Rursumcn Latinus sermo per gentium irruptiones in Rom. prouincias, confusus di permixtus euasit. Quod inseris mone Germanico etiam contigit Altera causa est mutatio imperri oc rerum, ut necessitas cogat aliquid innovare. De imperio quidem Augustinus ita loquitur lihro is . de ciuitate dei: Opera data est,ut imperiosa ciuitas no Pulum iugum, uerum etiam linguam suam domitis gentibus per pacem societatis imponeret: per quam non deesset, imo&abunda
ret etiam interpretum copia. Quibus subiecit L Viues ex Romanis historris: Curabant Romani, ut 8 in prouinci j plurimi Latiis ne loquerentur,ita ut Hispanias 5 Gallias Latinas prorsum secerint, ueteribus istarum gentium linguis abolitis. Et in senatu nes.los audierunt legatos, nisi Latine uerba facientes. Rem prosecto conabant ptflcherrima,& toti humano generi utilissima, qcun Pid sine facerent, ut esset una aliqua lingua, qua se gentes Omnes mutuo intelligerent. Cumanis quide a populo Rom. tributu est muneris loco,ut publice loquerent Latine,etor conibus facultas es et Latine uendendi auctionadii Accotra apud Carthaginem ses decretu fuit, ne quis Graecas literas aut idioma edisceret,cu areana illoru lingue: comercio 8c per occulta colloquia Dionysiodita intellexissent. Ita necessitas postulauit, uel aliena usurpare.