장음표시 사용
71쪽
so uel noua fingere,quum res nouae inueherentur. uod inlis qui
religionem attingunt,non raro accidit Vlpianus etiam iurisconsultus admonet, rerum natura inductum esse, ut plura sint nemtia quam uocabula Et Celsus praescriptis uerbis agendum esse praecipit, quum de ficturit uulgariae usitata actionum nomina. Tulli j sententiam statim ea de re apponam. Tertia causa uideri potest institutio 8c studium, B aemulatio alicuius doctioris. uemadmodum Aeschines nouum genus di. cedi attulit Rhodῆs. Est Jonge diuersissima oratio theologoru, qui se ad dictionem Scoti, 8 Alberti, di similium authorum composuerunt,& eorum qui aemulantur Augustinu,Hieronymum, Cyprianum, Ambrosium, ecillos ueteres theologos. Aliter Udo quuntur 5 scribunt Apuleiani,aliter Ciceroniani. Necessitatis pariter ex disciplinae censeo, quod professiones suum quoddam genus orationis peculiare habent. Nam qui poetam legit etiam bonum, tam longe animaduertit dissidere in ora tione prosa, ut se putet in aliena dialecto uersari. Et poeta inquit, Nostri sic rure loquuntur. Non alienum ab instituto erit, si M. Tulli fuerba ex tertio Iibro de finibus honorum 8x malorum huetrascripsero. Stoicorum,inquit, non ignoras, quam sit subtile uel
spinosum potius disserendi genus Idi quum Graecis tum magis
nobis,quibus etiam uerba parienda sunt, imponendac noua nouis rebus nomina. Quod quidem nemo mediocriter doctus misrabitur:quum constituantur earum rerum uocabula, quae in quaque arte uersantur. Itac ccdialectici di physici uerbis utuntur his,quae ipsi scientiae nota sunt. Geometrat uero,musici,grammatici etiam more quodam loquuntur suo. Item ipsae rhetorum acites,quae sunt totae forenses alta populares, uerhis tamen in docendo quasi priuatis utuntur ac suis. Alc ut omittam has artesele gantes di ingenuas, ne opifices quide tueri sua artificia possent, nisi uocabulis uteretur nobis incognitis, usitatis sibi. Quin etiam agricultura,quae abhorret ab omni politior elegantia, tamen eas res, in quibus uersat, nominibus notauit nouis. Quo magis hoc
philosopho faciendum est. Ars est enim philosophia uitae, de qua
disserens arripere uerba de soro non potest. uanqua ex omni e us philosophis stoici plurima nominauer ut Zeno VCP eorum
princeps non tam rerum inuentor fuit, C nouorum uerborum.
Quod si in ea lingua quam plerit uberiorem putant,concessum
72쪽
ρ Graecia est, ut doctissimi homines de rebus non peruulgatis, in iusitatis uerbis uterentur,quanto id uel nobis magis est concedendum, qui ea nunc primum audemus attingere Et si,quod saepe diximus, & quidem eum aliqua querela non Graecorum modo, sed eorum etiam, qui se Graecos magis quam nostros liaberi uo. lunt,nos non modo non uincia Graecis uerborum copia sed esse in ea etiam Juperiores elaborandum eli. ut hoc non in noliris so lum artibus, sed etiam in illorum ipsorum consequamur. Quana quam ea uerba,quibus ex instituto ueterum utimur pro Latinis. ut ipsa philosophia,ut rhetorica, dialectica, grammatica, geomeutria, musica: quanqua Latine ea dici poterant, tamen quonia usu percepta sunt, nostra ducamus. At*haec Cic. de reru nominib. Adferunt etiam moresac ingenia magnam uicissitudinem, ut ignauia di negligentia, ut leuitas, ut assectatio & insolentia plurima in sermone uulgari mutant. Sanctitas, inquit Fabius, di uirilitas a ueteribus petenda est, quando nos in omnia deliciarum uiatia dicendi quoi ratione de fleximus. Est quos genus sermonis arcanum di mysteriodes ad occuI. tanda secreta, ut in magicis, in amoribus, inter plan ex errones,
quod uulgus nostrum uocat twello: quod libris etiam editis quidam docuerunt. Sed iam de sece haurimus confusionis Babylonicae Proinde ad literarum scripturae mutationem transea
DE mutatione literarum in elementis antea nonnihil obiter
annotauimus. Qui locus paulo copiosius explicadus nunc uidetur, ut non modo de literis dicatur, sed etiam de chalcogra. phiaecarcana scriptura per characteres ZY notas θ symbola Inliteris numerus,ordo, figurae potestas, nec non prosodia contaderantur Ebraeoru quidem literae X XII sunt, quibus uetustissimi scriptores utuntur, Solomon, David, Moses, Iob,&c. Nomiana quo antiquissima esse, quibus hodie utimur, aleph heth, gis mei,dalelli,ex Hieronymo, x Origene,&alijs uetustissimis striaptoribus colligitur. Praeterea ex Graecarum literarum nomenes a tura,ck Punicarum, quae modice deflexis inlae utuntur nomi
nibus ordinem quoc per tot secula durasse, ut aleph sit prima. thau ultima, di mediae literat itidem sua quati loco posita sint, ara
73쪽
62 guunt Graeci 5 Latini, qui ordinem eundem seruant, nisi quod
addunt nonnullas literas, quasdam uero praetermittunt Arabes etiam eruditiores eundem seruant ordinem, di in numerado uulgus etiri Ad haec intelligitur ille ordo uetustus esse ex Ehraeord, quae mi lopac ordine alphabetario scripta sunt,earminibus.Cuius generis sunt aliquot Psalmi, ut Crisa r.ec threni Hieremiae. Numerorum quoc notae sunt literae antiquo more, quod fieri non posset,nisi ordine certo ec stabili constitutae olim fuissent. FLguras literarum esse mutatas, ipsi Ebrari confitentur. Nam assearunt scripturam repertam in ripa Iordanis in statua, cui nominastiorum Israel inscripta fuerunt, quum traηcerent Iordanem, ut legitur in commentario Iosue. Quam scripturam transitus fluminis appellanti Eamc ponit in suis grammaticis obseruationibus Abraham a Balmis. Non admodum abludit forma literarum ab usitatis hodie literis, siquis circulos qui apponuntur extremis luneis characterum adimat. Nec habent literae quinen, capti, mem,nun,pe, inade diuersas formas in sine dictionum. Habent etiam lacte antiquam scripturam,qua Mosese prophetae sunt usi, in
arcanis suis: c temere cuiuis reuelandam esse dicunt: Et literas, quibus hodie utimur, ab Esra inuentas ct traditas. Habent scrupturam coelestem,liabent scriptura angelorum, quas ponit Coronelius Agrippa libro tertio de occulta philosophia. Quae mihi apparent commenta hominu deditorum magicis ludibrῆs Verum quia D. Hieronymus quo* credidit iteras Ebraeorum antiquas mutatas esse per Esdram,idi a magnis uiris pro comperto accipitur, apponam unum di alterum dierum summi theologi Nam in commentar4s ad Ezech. cap.8. ait: Antiquis Hebraeorum literis, quibus iis hodie utuntur Samaritant,extrema litera thau crucis
habet similitudinem.Et in praefatione apposita hi sitie regum Uiginti θ duas literas esse apud Hebraeos,Syrorum quo ec Chaldaeorum lingua testatur, quae Hebraeae magna ex parte confinis
est, nam di ipsi uigintiduo elementa habent eodem sono, sed diis uersis characteribus. Samaritani etiam pentateuchum Moysi totidem literis scriptitant, figuris tantum 8 apicibus discrepantes. Certums est Esdram scribam legis doctorem post captam Hierosolymam,& instaurationem templi sub Zorobabel alias literas reperisse,quibus nunc utimur cum ad illud ust tempus rjdem Samaritanorum di Hebreoru characteres fuerint.In libro quos
74쪽
numerorum hare eadem supputasso sub leuitaru ac sacerdotum scensu mystice ostenditur. Et nomen domini tetra grammaton in quibusdam Graecis uoluminibus us hodie antiquis expressit naliteris inuenimus. Sed di Psalmi XXXul. 8Ec π.&c XVIII,
ecae mulit r. quanqua diuerso scribantur metro, tamen eiusdem numeri texuntur alphabeto. Et Hieremiae lamentationes ex ora
tio eius. Salomonis quo in fine prouerbia ab eo loco, in quo ait: Mulierem fortem quis inueniet eisdem alphabetis uel incisioni. hiis supputantur. Porro quinc literae duplices apud Hebraeos sunt, capti, mem, nun phe, sede. Aliter enim scribuntur per has principia, medietatest uerborum, aliter fines. Vnde & quin a pleris in libri duplices aestimantur, Samuel, malachim, dibre hatomim. sdras, Hieremias cum cinoth,id est lametationibus suis. Quomodo igitur uigintiduo elementa sunt, per quae scribimus Hebraice omne, quod loquimur, v eorum initiis vox humana comprehenditur, ita uigintiduo uolumina supputantur, quibus quasi literis di exordi js in dei doctrina tenera adhuc ex lactens uiri iusti eruditur infantia. In quibus eruditissimi uiri dictis aliquot rationibus adstruitur, XII elementa esse Ebraeorum, quod est
omnino planum. Ad haec asseuerat literaru sermas mutatas esse
ab Esdra, eg quinc literas duplici figura signari postremo apicuetiam meminit. De quibus quid sentiam, eg ratior adeo me sentire cogat, aperiam copiose in commentarῆs de lingua Ebraea. Quinta hanc uarietatem obseruaui in scriptura ueterire usitata, quod olim reliquae dictionis literae a calce uersus transpositae sunt ad principium sequetis uersus quemadmodum Arabibus illud moris est. Hodie uero si uersus dictionem integram no recipiat, una di altera litera posita, quae spatium expleant, tota dielio ad caput sequentis uersus tr ansfertur. De corrupta etiam pronunciatione Ex Ebraeorum literis, ut aliquoties iam diximus, deductae sunt publicae omnium populorum eugentium literae. Nam quas sibi homines peculiariter comminiscuntur, infinitum foret prosequi, e nulli homini concessum, Zelaboris parum utilis. Placet itaque componere literas Ebraeas, Phoenicias siue A. rabicas, & Graecas, di Latinas , eo quidem modo, ut appaareat oculis testibus,quatenus conueniant, aut quatenus tres lite
raturae ortum habentes ex Ebraea,discesserint a prima origine nu
75쪽
ει mero literaru aut ordine, aut sigura, aut etiam sonos potestate. Primum Ebraicas literas ordine suo ponam, repetens etiam no. me literarum, quae habent geminam potestatem, ut pe&phe. Eis subi jciam Punicas literas,e quibus putant Grecas natas es e, quum nomina Graeca integriora sint quam Punica. ordoqui. dem alphabeti,quod buget eruditi Arabes uocant, idem est qui Ebratis. .Ita uero quinc praeterea literas habent non figura sed potestate, uelut he, che, dhel, mad, Gain, eas adiungam Ebratacis,quibus propinquae sunt Characteres Arabicos et smi ut potui,non bonus pingendi literas artifex Satius ducens utcunip indicare Phoenicu literas promanasse ab Ebraicis, quam eam rem prorsus silentio transmittere. Sunt igitur Arabicae literae optimae, quae ad Ebraicas proxime accedunt. Adieci etiam ueterem Graecorum literam hema, quam posteriores tribuerunt longae uocalie, uocantes etha, ipsam uero aspirationem notantes apiculo imposito literis Vau uel uo Germanorum quoc apposuimus, quo alique nationes utuntur pro Dueliau consonante. Primum igitur nomina ponentur iterarum,mOX figurae.
76쪽
la quo diagrammate eernimus Ebraeos duas duntaxat habe. re uocales praeter a,quam habent geminam, aleph nimiruec ain, quarum posterior ita exprimitur,ut uox resonet in gutture per inde ac si gain proniicietur. Pro munica uocali contenti fiunt, sicut ex Romani ueteres literis iece indifferenter sunt usi. Quod tum ali j authores docent, tum Macrobius libro primo saturnal. cap. 4 Vau etia pro u simul oco contenti sunt. Quemadmodum aliquot Italiae ciuitates,maxime Vmbrie Thusci,non habueruto, sed loco eius posuerunt, referente illud Prisciano ex Plinio. Aspirationem duplicem habent,alteram tenuem,alteram densio. rem Arabes triplice, sicut etiam Indiani. Schin troq; literam peculiarem habent,quae magis syllaba est, quam litera leu elemeriatum. Si enim Aristoteli syllaba est e,cur non etiam scheost ocis 5 g Boch secoli,ccsi quae similes sunt Zain quo dcizade, quid aliud lunt potestate,quam Ieci, Germani quo* uigeminatum aut bb explere poterant u consonante, ut Ebrae per uau, Graeci aliquot per digamma: ut veru a uel inar,uentus vetit
uel ruendit heu uel beo. Sed ordine iam nonnulla separatim de
77쪽
s Graecisic Latinis attingam his, quum plurima sint argumenta, ueterem scripturam esse mutatam. Sedecim duntaxat literas Graecorum fuisse initio ante indica.uimus ex Plinim quatuor adiecisse Palamedem,quatuor uero Simonidem. Plutarchus quoq; idem testatur Orde literaruitati
nihil discrepat ab Ebraicarum literarum ordine, ueluti quod theta prius ponitur,ec tau posteriori loco. Nam ordo contrarius est inter literas Ebraicas, quia ecfilius 4heta responderet Ebrasto thau, 5 tau Graecu Ebraico leth. Caeterum antiquos etiam retianuisse illum ordine ut alpha primu locum, et mega ultimu possideret,prouerbia testantur, ut penulatorum alpha. Ut in reuelatione domini Christi dicitur. Ego sum alphaec omega, principiu ecfinis Plutarchus etiam explicat rationibus,cur alpha prima liteis rarum siti Numeros etiam literis notarunt Graeci, quod firmum Bostabilem positionem literarii postulat: sic til libri, XIIDI. Hrumeri uetustisTimi uatis literis diger utur, quomodo Galenus etiam disposuit interpretationem ueterum dictionum Hippocraticae
Figuras aut literaru Grecarum mutatas esse pIinius 5 atri boni
authores indicant,qui ueterum literaru meminerui, ou inscriptiones antiquae memoriae idipsum testantur: ueluti Terentius Scauis rus deieci literis prodit, inquiens: Ego contenderim magis suis peruacuam esses quam a quonia Icut apud Graecos satis etiam uim e literae exprimat sed quosdam figura deceptos, qua non Q. Ium apud nos, uerum etiam apud Graecorum antiquos haec liteis ra notabatur, ut testatur scedus Graecie camelo aereo in hortis ssaris aedi sortis Fortunae incisum. Aspirationem antiqui scripserunt in uersu more Latino, ut Boeoti j multa pro musa posuersit: quam posteriores diuiser ut in duas notas in lenis aspirationis, tam , v flatilis aut densae, ut Priscianus quoq; docet in primo imhro. Scaurus quocpasteriti, esse literam octa Graecis scriptam inueris,eat Atticos notasse hecaton. i. centum. Quam notam h die quom cernimus apud Graecos. In diphthogis impropri js non sub vocalibus, posuerunt punctum, sed adposuerunt ad Iatus dextrum et M M. Neq; tot habucrunt diphthongos ueteres Graeci. Prosodias quot longas,breues, acutas,graues, circunflexas,8 reliquas non signis, ut nunc sit, notarunt. Quod uetusti m maiestantur monimenta, uel uli Callimachi carmina, quae Angeis Ius
78쪽
aures ad Callimaehi iam uersiculos subscriptos ueteri more sine ullis accentiunculis arrigamus. Pronuciatio autem hodie in Graeria usitata, quael in Italiam 5 inde in alias prouincias orbis Christiani allata est,multum a ueteri pronunciatione Zost ncera discrepat.Quod ratio conuincit, ct Erasmus Roterodamus satis osten dit in libello de pronunciatione Graecae 5 Latinae linguae. In Latina scriptura est eadem ratio. Nam primum, Ui. duris taxat suerunt literae apud ueteres, quot etiam Cadmus in Graeaciam intulit uic apud antiquissimos Graecorum non plus quam
sedecim erant literae, ita illis acceptis Latini antiquitatem seruauerunt perpetuam, teste Prisciano Sedecim antiquis Graecoru adisclitae sunt postea dus ab eisdem acceptes Aeolicum seu uau, Zc , Ypsilon quo dcci Graecorum nominum causa adsciuerunt. Hquo Echec Marro& Macere Censorinus censuerunt non
adhibendas esse in numero literarum Diomedes quot in secundo libro tradit, quosdam credere decem oc septem esse iteras in sermone Latino. Duas enim esse Graecas f&Σ,kθcri superuaucuas, x duplicem, haesero nota aspirationis. Servius quoi, Grecia spirationis notam hanc habent , quam daseia uocat ad huius similitudinem 5 psilen, Nos his sociatis aspirationis secimus notam H. At multo uerisimilius est Graecos literam aspirata mi uelli, mutasse in notam uocalis longae etha, 8 eam diuisam FH tras mutasse in notas aspirationis lenis e uehementioris Qtiae apud Ebraeos diuersis notis signantur in uersu Certe in commentari jataonii Marcelli de compendiosa doc'trina digestis ordine litera
rum XVII l duntaxat litere ponuntur. In comentari js aut Sexti
Pompei Festi'utilitera etia addita, X LX literae Latins probant,
ab c des ghilmno qrs tu auibus descriptos suis
annaleis Enni j poetae, Cicero testatur in secundo libro de natura deorum, hisce uerbis: Unius o uiginti literarum formis Enni sannales conscripti sunt Ubi legendum apparet unius de uiginti.
Claudius Caesar, Suetonio id reserente, nouas commentus est iteras tres, ac numero ueteru quasi maxime necessarias addidit. De quarti ratione cum priuatus adhuc uolumen edidsset, mox prinuceps no difficulter obtinuit,ut in usu quo* promiscuo essent. Extat talis scriptura in plerist libris ac diurnis titulis in operum Caelerum authoritatem Caesaris non diuturnam iuille testatur Pria a
79쪽
εῖ scianus.Nam deliteras scribens ait, Pro inu siue digamma Caesar hac figuram Ascribere uoluit. Quod quamuis illi recite uisum
est, tamen consuetudo antiqua superauit. Et de antisima inuenato ab eodem Claudio scribit Piraeponitur literae se loco ΦGret ca scingitur. Proqtia Claudius Caesar hac fgura scribi uoluit. Sed nulli ausi sunt antiquam scripturam mutare: quamuis non sine ratione haec quoip duplex a Graecis addita uideatur. Caeterum ordinem ab antiquo seruatum esse,ut a prima collocetur, deinde h,tunci, postea d,&deinceps aliae ad hunc modum ust,adis,indicant ueterum libri ordinem literarum sequentes, uelut Noni j
Marcelli, Festi Pompeij quod antea monuimus. Plinius qtIo capite decimo ultimi libri docens de quibusdam gemmis per alphaahethi ordinem, ab iust ades progreditur. Et a cedarq uox inde
sermata. Ratio quoc scribendi per notas,de qua alibi dicetur Literarum Latinarum formas esse mutatas non secus quam Grscarum, Plinius o ali Dauiliores docent, ueterum literarum facientes mentionem idemci testantur antiquae inscriptiones Nec parum scribendi ratio murata est, ut liquet ex cetione grammaticorume aliorum scriptorii m. tu per se scripserunt ueteres, ubi exile est, at tibi picnum est cum e praeposito, sicut obseruauit Lucilius poeta, scribens: Mille hominum, duo mellia Vocalem producendam geminasse,ut seelix, uitrius Quintilianus admonet, rjdems sibi obseruatum in ueteribus reliquῆs testatur Politianus cap. 4 miscellaneorum. Ibidem l scribit: Diphthongi apud Latinos non plures quatuor perhibentur. Cum septem nos eas saltem inueniamus in antiquis uel marmoribus, uel nomismatis , ut at pro ae, ei pro i,ou proci:o quo pro Ce antiquitus scribi solitum, Scauarus docet Aspirationequccpueteres parcistime sunt usi in uocalibus, cum edos ircosv dicebant. Diu deinde seruatum, ne conlanantihus aspirarent, ut in Graccis 5 triumpis Erupit breuitem. pore nimius usus, ut choronae, chenturiones,prechones adhuc in qu busdam maneant inscriptionibus. Haec Quintil. in primo inustinitionum thet.libro. Idem Fabius, Minus, inquit, mirum, si uetustis operibus urbis nostrare celebribus templis legantur Ale. xanter occassantra Cicero quom in oratore ait: Quin ego ipse cum scirem, ita maiores locutos esse, ut nusqua nisi in uocali aspiratione uterentur, loqtIebar sic, ut pulcros, Cetegos, triumpos,
Cartaginem dicerem Aliquando tessero, conuitio aurium cum
80쪽
extorta mihi treritas esset, usum loquendi populo concessi scien, qtiam mihi reseruaui. Praeterea habam dixerunt antiqui, maxime
Falisci pro faba:& rursum sordeum, sircum, fariolum foedum,
quae nunc enunciantur hordeum,hircus, hariolus, hoedus:ut Terent. Scaurus annotauit in orthographia sua. Nullam etiam consonantem geminarunt ueteres, testantibus id Fabio Prisciano, Diomede eccili4s. tiantum uariatum sit in notis accentuum, Scdistinetionum, quas Graeci Mσεις uocant, animaduertere licet ex
Quintiliano, Diomede, Prisciano, Scauro, Isidoro, ec alijs pluriis hus. Nam Diomedes 8 Martianus Capella docent accentus a nonnullis fastigia dici. quod capitibus literarum apponerentur. Nonnulli pari etiam ratione acumina uocarunt Scaurus reprea hendens eos, qui censuer ut Iongam uocalem geminandam esse, ait: Vitiosum uidetur, quod Accius geminatis uocalibus scrib natura longa syllabas uoluit cum alioqui adiecto uel sublato a pice longitudinis echreuitatis nota posset ostendi. Quintilianus primo libro de orthographia disserens,inquit: Longis syllabis omniabus apponere apicem ineptissimum est, quia plurimae natura ipsa uerbi, quod scribitur, patent. Sed interim necessariu cum eadem litera alium at alium intellec tum, prout correpta uel producta est, facit. Ut malus utrum arborem significet, an hominem no bonum, apice distinguitur Palus aliud prior syllaba longa, aluissequet significat.Et cum eadem litera nomina tiuo casu breuis, abolativo longa est utrum sequamur,plerunm hac nota monedi suis mus. Et paulo post. Orthographia q* conluetudini seruit, ideos saepe mutata est. Nam illa uetustissima tempora transeo, quibus
5 pauciores literae, nec similes his noliris earum forma suerunt,
sciis quoq; diuersa. Et subi jcit Fortasse sicut scribebant, etiam ita loquebantur. De Augusto Suetonius illud prodidit: Orthographiam, id est formulam ratione mi scribendi a grammaticis institutam,non adeo custodῆt. Ac uidetur eorum sequi potius opinionem, qui perinde scribendum, ac loquamur, existiment. Porr3 quum prisci non geminarent consonantes, praesertim semivoca les, notam sicilici ad caput apponebant. Est autem semicurculi si gura sicilici nota, ut discimus in notis ponderum B mensurarum Volusii Metiani. Hotum nihil obseruatur hodie. Denotis distimcctionum ueluti comm tis, coli, periodi, non indiligenter scripsit Diomedes in secundo libro Isidortis autem Hispalensis in etymo