장음표시 사용
111쪽
ussit en elechia in prima, & in secundam, uidelicet in habitum,sc in operatione ex habitu dixit
anima sic esse entelechiam,ut scientia manifeste satis superq, huiusce rei demostrationes extulit, Psomnum scilicet,& uigilia,quod idem est ac si diceret anima operati,& no operati, operatio enim uigilia,cdtrarium uero operationis somnus est, cu nihilominus habeamus in utros anima. Caulam autem trasumptionis de so a in entelechian Alexander pulcherrime cosyderauit nas ait quonia necesse erat dissinire utru dicere oporteat animal ex Operationibus quae secudum anima sunt an ex eo quod operati possit,quom quidem posse primu est operari uero secudum.quod p rimo,& secundo ad dissinitione usurus erat, absurduel, est in forma primulta secuta dicere, nasstina est uniuscuiusp forma propterea in entelechiam,& petiestione formam trasumpsit,nis enipersectionem alia primam,aliam secunda dicere absonum ab ratione est,haec igitur cinquit caula tralumptionis est, formae aute,& entelechis differentia inquit est,quod omnis quide sorma intelechia est, at no omnis entelethia est forma. na quae ab habitu est operatio entelechia quide est, non tamc de forma.quapropter indelechia se latius habet, qua forma, sorma aute uidelicet subau/diendum substantialis, no per accidens no enim qucadmodum dixi subiecti perfectio accidens est,q, si haec ita se habent, non quide qui diffinit anima dicens eam esse forma talis corporis bene addiderit primam , sed qui dixerit entelechiam, quod entelechia latius quam forma se habet, huic quidem illa additio necessana est.
Prior autem generatione in eodem scientia est. Quapropter enima est endelectia prima corporis naturalis vitam habentis potestate. Cau tissime quide est usus additioe dices in eode,na' in alio atly alio fieri potest ut sit habitus
operatio prior prsceptor enim tenet habitus operatione priore, quam discipulus quia sane unius, de eiusdem praecedit habitus operationis, hoc aute in hisce quae sunt in generatione,& corruptioeuerum est in quibus naturaliter operatio potest ab habitu separati, diuina enim cii habitu cocur/rentem habent operatione, nam semper habitu tenentia operantur,quia sine potentia sunt operationes, ut in hbro de interpretatione ab eo dicti est. quare in mortalibus quide habitus operatio progreditur,& hoc in uno,de eodem, uelut in uniuerso haec inuicem murrunt, in uniuerso enim habitus actio semper est,nam siue diu ina siue uniue sale,quod est in mortalibus respiciamus semper habitum m actione mutuo cocurrere uidebimus,etenim semp in horti totalitate semo utras sunt, neq; omnino alieni alteri adiunctum esse dicimus, quonia in uniuerso persecta impersectis praeposita essent,ut enim dixi productivae causae tu snt in actione perficia praecedunt,& penitus uniuersi opificium ex periectis,non autem ex impersectis incipere oportet.
Talis autem corporis, suod quidem sit instrumentale.
Quonia dixit potentia uitam habentis,hoc ipsum declarat, hoc enim inquit est potentia uitam habens quod est instrumentale,no enim prima ignis entelechia anima est, uidelicet potentia cale factiva atqui hoc etia naturale corpus est,uena quia non est instrumctale,non est ipsius prima ens telechia anima calefactsua, scilicet exiccativa potentia, instrumctale aure id est, quod habet instru/menta, per quae Cperationes in uita fiunt, talia autem sunt ea, quae dissimilarium partium sunt, quorum unumquodse diuersis operationibus incumbit.
Instrumenta autem plantara sunt partes ut omnino simplicia,veluti selio Uecae fructus sein
ctio est,theca vero U Iructus,radices autem pro Ore sunt, utras enim trahunt alimentum.
Quoniam planis etia sunt animae,anima aute enteIechia est instrumctalis corporis, ideo plantarum partes instrumcta esse dicit, P operatione propria unaquaeq; habet. Simplicia sane inquit plantarum sunt instrumenta, simplicia aute coparatione instrumetom animalium, nam subiecto, Bc operationibus instrumenta plantam magis simplicia sunt, in animalibus enim unuquias in strumentum ex multis similatibus costat. Plantam uero cui ita dicast truncus ex ligno,& cortice. uel alio quoda constat,at etia quatum ad operationes simplicia sunt,in plantis enim una di simplici operatione singula qusq; pars operatur,in aialibus aut e multas,& uarias unaquaegi pars habet operationes,& hoc cosequente ni cu sacta sint instrumenta ut appetitioni, animae subserviant, Gsequens est,ut Pportionabiliter ad animae motus parata sint,animalia autem animae sunt appe/titionibus uatiae,cum Plantam uirtus ipsa fit simplex,nam nutritiua potentia solu nutrit,ia ausu
112쪽
mcntativa anget & nihil pIus operatur.Postqaute demostrauit quomodo pIantam corpus sit instrumetale simul narrat quid instrumentale illud sit ueluti soliuthecs fructus protectio est theca uero ipsius fluctus, ipsum quide semen fructus dicitur, ut ficus acinii& Olivaru nuclei,theca uero intelligimu s id, quod hisce humore plenucum quada quasi pelle ipsum coplectente circuisum est. facta igitur inquit sella sunt, ut theca protegant, ne quod adhaereat circii nocumctum ferat,
theca ueto, ut fructum custodiat, hac enim de causa omnia sunt ab natura excogi tata, ut om/nium rerum successio permaneat.
Quod si quiddam commune de omni anima oporteat dicere, fit quidem Trima entelachia cor/roras naturalis instrumentalis. Videre potes quod ipse non uult esse comune ginus uel definitione cCmune animaruinam uelut i dictu iam est in quibus est primu , S secudum, non est horu cc muniter praedicatu genus. ex hac autem definitione,quae nunc data est id manifeste patet qucd ide est instrumentalei& ictia uitam habens.etenim cum superius dixerit, naturalis uitam habentis,nunc ait,naturalis instruae . talis,nominibus hisce altero pro altero usus.
Quare non oportet quaerere an Vnum sit animo,υ corpus,queadmodum nes caram nes seu ram nec omnino uniuscuisse, materiam,nec id curus es materi namg, unum,o es quia multipli/citer, proprie entelachia est.
In sermone,que ante hunc secit iis qui in partes anima diuidunt,hoc dubiu proposuit, quidnasit uniens eas partes si quide unius existentis,& eiusde animalis una est anima no enim mulis sunt animae,na si unaqusq; pars esset animat,illud accideret , qucd unusquiso multa essent animalia, quibus quide tale dubium couenit & omnibus,qui de anima, quide dixerunt,sed nihil circulari pserunt de conuenientia corporis ipsam complexi,quid .ssit uniens animam corpori & facies uinuanimal .at hscuusstio non habebit apud eos locum,qui entelechiam animam materia uero subiectum corpus esse uolunt. Quemadmodum enim in cera sphaerica non quaesucrit aliquis quidnasit uniens figurae ceram n qi figura est auctio cerae,nihilqi opus est,quod eas uniat,ipsa enim γpria harum rerum natura &conuenientia cerae unionis est causa sc in corpore,& anima nos en telechia,& persectio corporis est anima.quemadmodum quo cerae sphaericae figura entelechia est:& ex se naturaliter uniuntur,ut enim diximus quando alterum materia si alterum uero ser ma ipsa materiae conuenientia statim sermae perfectioncm suscipit,nes ad eam rem alicuius me dii indiget:etenim inquit cum unum ure multipliciter dicatur,nasi unum dicitur uel ginere,
uel specie uel numero,uel circulo,uel glutino, uel quae se alia in physica unum significantia ni merat.Praeterea esse etiam multipliciter dicitur cum aliud quidem sit potentia aliud uero actu. sed unum proprie,& esse proprie secundu uniuscuiusq; en telechiam rebus ipss estfecundu qua omnino est,& dicitur hocaliquid. Quare si unio,& omnino ipsum esse hoc aliquid compositis rehus ex forma est non illud quaerendum est,quid sit uniens animam corpori uidet:cet ut unum existens,& susceptiuum:hoc enim ipsum natura formae est,& materiae,qd alteru sit in altero.
Universili er litis est dictum quid sit anima, est enim substantia secudum ratione,boc autem quod quid erat esse tali corpori, veluti si aliquod instrumenta naturale esset corpus, ut securis, esset enim secum ipsum esse substantia eius,o anima hoc ipsum, separata enim ipsa, non quidem amplius securis esset,nisi squivoc nunc aure securis est,non enim talis corporis quod quid erat esse, o rati'anima est,sed naturalis talis habensis principium motus,tam us in se.
Postqua planiorem animae diffinitionem dedit per haec ad eius partes declarandas subit,extimpiisq; declarat,quam bene si unaqusgi assignata simul etiam per haec ostendat animam, quateniuentelechia est a corpore non separari, ip Psectio non est separabilis quatenus persectio est. Quomodo autem rationalis dicatur inseparabilis,ordine progredientra enarrabimus.diximus igis imquit animam substatiam esse secudum rationem,uidelicet secudum formam:sermam autem cor poris naturalis instrumentalis.Quod igitur substantia secudum formam bene sit assignDa. id do clarat exemplis, Sc artificiossi& naturalibus etenim inquit securis est artificiosum instrumentum. Si igitur naturale corpus uelut instrumentum esse forma quidem secutis esset eius anima.s inci
113쪽
. sua potentia quae tali figura facta esset materia uero dc laqta corpus ipsum serrum ex quo si st/paretur anima uidelicet figura.dc incisiua uirtus,non quidem amplius erit lacuris,nec forma propria quae incidendi uirtutem habeat Ouod si forma securis figura.& eius inci&ndi uirtusJes s separetur n5 amplius securis est,& ut anima se habet adcorpus hoc modo secutis figura ad istrum .sorma autem securis est in hoc ipso,quod habet esse didicitur sccutis, alia ausem figura est, -
quae habet incidendi uirtutem corror s igitur naturalis instrumentalis forma est anima, quapro pter habet esse in ea nam separata anima,non amplius instrumentale est corpus,msi squi uoce, sic enim dicitur mortua manus, ut lignea aut lapidea:etenim uniuscuius y forma, secudum cuiuIu substantiales operationes designatur.Quemadmodum igitur forma securis mortua est cum secura ut securis operari non pote si hoc modo cum animatum perdiderit operatiora animati,sorma quidem eius animata destructa erit,utrui autem suas amittit operationes alterum adem figura deliructa alterum v ro,perdita anima. rma aurem securis figura talis est,qus.f. habeat incidendi potentiam amnaal l igitur forma est anima.nal ut figura securis ad serrum te habet sic anima ad
animatum' persectio autem,& forma securis est figura,& incidendi potcntia Notis igitur perfe/ctio εἰ forma est amma Quare bene dimi est animam persectionem Bc formam corporis te.simul
quom patet bene esse additum naturale nam adem securis corpus est,ia instrumctale, verutamcente lachia eius n n est anima,nas actis,non naturae corpus eius est opus. st qua aulcm in arrinc:oso exemplo sermone uersatus est,quCd propius exponatur aggressus ex lo magis assini ulus est in animatorum partibus sermonem faciens: si enim inquit estet oculus animalianima quidem eius uisus esset. Corpus uero tuniculae,& suppostii liquidum.informatur autem natura oculi in
ipso uisu nam si no uideret Cculus quide non esset .Quapropter anima quidem eius esset ea, quae stoedum sormam substarea cst.nunc igituri inquit qua rationem uisus habet ad Oculum, eandem tota an ima ad totum corpus ha sis, si uidendi potentia cum sit ipsius animae uirtutis sensitiuae pars est Oculi se a. hoc etiam costquens est,quod anima tota totius animalis sorma erit .dc uelut in securi se habet incidendi uirtus quavis non incidat & in oculo uitidi 8c si clauserit hoc modo in tota anima prima entelechia se habet quae,quiuis animal dormiat inest tamen:est em nihil minus animatum dc dormiens,& uelut in securi incisio est,ec in oculo uisus, eode modo in anima
Ii uigilantia est.Vni uerlahter igitur quid anima sit,dictum est,pro eo quod est comunius, εἰ pla Dius in correctione enim de unaquaiy animae potentia priuatim quum scesserit, substatia enim secudum rationem est uidelicet strudum formaminas rationem in diffinitione ser de per cam,&per formam ut hoc in loco,atq; etiam in physica de principiis eorum quae sunt explicans postquade materia de forma dissi ruitide materia ait. unum igitur ipsum principium era. st dum male xiam est crum uero ratio est,idest forma hoc autem est quod quid erat esse corpori tali.quia uerqdixit animam esse substantiam secudum formam sed non omnem formam anima,propterea sub intulit,hoc autem est quod quid crat esse corpori tali. hanc em formam animam dico secudum quam tale corpus,uidelicet naturale instrumentum esse habet S diffinitioncm hoc enim signit gat quod quid erat esse. quatenus ipsi est esse,& inquantum esst aliquid dicit utinam secuta latinas rerum diffinitiones dantur.sic igitur & animatorum esse Sc dissinitio est secundum animam, ex anima enim animata inismaturi esset enim securi ipsum esse substatia eius 6c anima hoc im,s securis inquit,cum sit instrumetum naturale corpus esset naturale autem ait ut animatum,acs esset utim ipsius secudum formam substitia quod idem est ac si diceret animam hoc esse ipsi la/curi uidelicet quatenus habet securis hoc ipsum quod est secutis esse hoc quidem ret eius aia. qas separaretur eius anima,& fieret inanimatum no amplius quidem secutis esset,nisi ut picta,n autem dicit inanimata secutis cum sit secutis est,quoniam corporis artificiosi entelechia non est anima sed instrumetalis naturalis:hoc autem dixit uolens ostendere quod bene in diffinitioe stum 'est instrumetalis.Deir in quia uult ostendere nobis quale istrumentale naturale corpus di ea apposuit,hntis principiu motus,sc status in st:etenim dixit in naturali natura esse principium motus Sc quietis:motus autem proprie in animatis est,qui in loco S per incrementum,& per di minutionem fit,nam motus per alterationem in iis etiam quae carent anima uidetur. Lapis enim multahi alia animatorum ex se causam alterationis habent.ea igitur dico naturalia,quae ex l Principium motus de quietis habent.secutis uero inquantum secutis de motum non habet, sed ex trinsecus ab eo qui illa utitu artificiosa similiter omnia non in se principia motus, de quietis na bent, at extrinsecus ex operantibusAut mouentibus,
Speculari uinem in parabas mor oportet quia dictum sedi enim esses oculus enisat,arma
114쪽
Fidem illi esset visus, se enim substatia oculi est,quς vi ratio se habes,octilus alite materia visus
est,qui se defecerit,no est oculus,msi ςquivoce, queadmodum lapideus, o pictus. oportet cutem accipere hoc de parte in totum vivens corpus, proportionabile enim est ut pars ad partem, totus scosus ad totum corpus sensitiuum, quatenus tale est.
Exemplum ex artificioso ad naturale,& animatum traducit,nam partes animato tu dici si nassesset oculus animal scilicet ipse per se sne corporis totalitate, notadum autem quod oculum qua dot accipit pm utro ut 6e hic sc paulo st,ubi ait veru queadmodu oculus,pupilla, δc uisus, nomine etiam ipsius oculi pro solo corpore,quod uisus potentiae subiicitur uisus est igitur statim dicit oculus materia uisus est, hic aute pro utrom oculu capiens ideo,quod ait si nas emet oculus animali manifeste declarat quod forma utriuis simul es se a non corporis,fit enim, 6c est in coriri reineget tamen forma est corporis,at utriusq; simul riam id est eius forma, quod illi causa est ut sit utriqs autem simul sorma causa est.cum igitur ipse dixisset utruili simul oculum, quia dixit,si enim enci animal oculus subintulit,aia quidem eius esset uisus oculi, uidelicet quod esset utrum simul, portet autem accipere hoc de parte in totu animal, unuquods enim sensorium desgnat per quadam sensitivam animae potentiam ipter tactum,tactus enim per totum corpus tendit.qua rationem unusquiis sensus ad subiectum suu sensorium habet eadem tota anima ad totum sensitiuum corpus habet forma autem partis tota igitur totius sensitivi corporis forma erit. illud autequatenus tale est,significat in quatum sensitiuu est.non enim quatenus aut graue aut albuiaut ali quod tale corpus ab anima informas uerum quatenus sensitiuu est.qui autem omnem anima immortalem facere uolui, hoc dicto accepto uidelicet quod oporteat accipere quod de parte dicitur in animal totum conans demonstrare Aristotele hoc idem dicere,si enim inquiui ut se habet pars, ita quo y totum se habet,& in primo sermone de uisiva potentia dixit ostendes eam nihil offendi, . qua uis sensorium patiatur,ueluti in eo non habeat esse. a, si senex oculum talem acciperet,ut iuuenis uiderer.patet inquiui,quod & anima tota separabilis est.dico igitur ad hoc,quod etsi concede mus hanc esse separabilem scilicet animam sensitiva,& qualicu* sensibili pseparata a corpore suscipietur non tame pIantalem,na' de ea nihil quicqua,ne rationem manifesta quidem,dedit.deinde, etsi ea,qus ratione caret, parabilis est,non tame ab hoc solo corpore neq; a spiritu,ut a nobis iam demonstratu est,& adhuc in iis,qus deinceps dicturi sumus demonstrabitur.
Est autem,no ε abiecit animam, potentia existens ut uiuat,sed quod ipsam babet,semen vero, o Iructus potentia tale corpus est.vt igitur inciso, o visiodie vigilantia entelechia est,ut cutem visus o virtus instrumenti, anima, corpus autem, quod potentia est,sed ut oculus, pupillin, stavisus o ibi anima, o corpus animal.
Ex his declarat quomodo dixerit potentia uita habetis,ut mi iam uita habens,no ut quod abie. ,ne I 't habeat, p posuimus aute superius usus ex libro de interpretatione, quod in elligit tale id esse potentia significat quod ut iam actu est semen uero de fructus poteria tale corpus, fructu dicit arboru, plantarumq; semen ut ficoru acini nam cortex cu alio esculento liquido ab eo picarpion idest inuolucru uel theca seminis dicis,ut in Meteotis . quod auae dicit hoc est, qd perfectu iam,& instrumetale corpus id est, quod potentia uita habet, semen uero non est, habens uitam potentiased quod habere uita potest,uidelicet quod instrumetaIe potentia est, quamobrequod est potentia in semine,id secudum aptitudine est,quae aptitudo est,ut instrumctale atm ani malum heri possit,non enim nunc est quod uero nunc peclectu est,& instructu, qualia nostra hec corpora id nunc potentia uita habet, quod si quispiam dita quo actu uita non habet id rursus dirimus.quod nunc sere dixi quod ut oculus ipse per se,poinia uisivus est,at no sime luminis illvi. minatione,nassi ex Iumine datur illi,ut actu uideat, & si P actu videntis oculi ocula potentia ubi tuum esse dicat,uera narrat,ipse enim secudum suam ipsius substantia solam aptitudine ad uid dum habet cum ex alterius lumine actus aduenerit hoc modo in toto corpore tota 1; anima di cimus,quod ipsum quide corpus,quantu in eo est,aptitudine solam uitae habet Sc ipsa sane secun dum actum uita ex anima illi aduenit. Bene igitur dicti est, potentia uita habentis ut igitur inci
Iigyam telechia est,proportione imaginu ad primitivum demostra proportionem autelam diximus:incision uero,& uisione secudam dicit en echian securis,dc oculiqueeflet ut cotemplari, sed uisum, dc uirtute instrumenti incisita primam entelechiam quae esset ut
115쪽
scientia secundum quam etia designauit anima, corpus autem potentia eristens, uidelicet corpus est quod has operationes suscipere potest,ut etia in oculo subm pupilla est quod aut simul utru pest,in toto quide animal est,quod ex anima,& corpore costar in parte uero, uIus,qui ex pupilla, oc uisu est pupillam autem totum oculum dicit tuniculas cum liquidis.
Qit igitur non est anima separabilis P corpor aut eius ali 3 ae paries, si partibilis si obscuro
non est,gliquarum nas entelechra partium est inarum,ueruntamen quod aliquae sint,nihil probibet, quia nussius sint corporis entelichia.
Data animae diffinitione, ueluti coclusionem quanda ex necessitate diffinitione sequente colli git anima no esse ab corpore separabile, nam si forma, 6c persectio corporis animati est anima nufieri id potest, ut alicuius persectio sit abs y eo, cuius persectio est, id quide pater, quod anima ab corpore separari non potest, nam forma, de perseetio sunt ex his quae ad aliquid dicuntur, sorma enim materiae forma est,at perfrictio, quae aute sunt ad aliquid aut simul sunt, aut no sunt,qua tum igitur ex assignata animae diffinitione colligimus, omnis quide inseparabilis erit a corpore,cuius est entelechra squide omni diffinitio couenit quod si non est omnis inseparabilis,at salte par res animae quaeda manistri sunt a corpore inseparabiles, sibus dissinitio couenit, na* animati partium sunt entelechia eteni corporis ipsius,quod alitur nutritiua poterea persectio est, similiter dc
augendi,&generadi uis,pritterea uirtus appetitionis eam parte in qua est, inis at, quod si cor/porum sunt ipsae persectiones, gi fieri potest ut circa corpora es animae partes sint a corpore separabiles, nam cuius erunt persectiones aut circa quod operabuntur, si sint a corporibus separatae quid enim nutricatio nutriet aut inclemenium augebit si snt a corporibus separatς Veiu tames eae inquiti animae partes a corpore necessario non separatur,aliquas nihil xhibet esse separabiles, quia nullius corporis intelcchiae sint. Manifeste igitur non uult animam rationale corporis efferntelechiam, uptereaq; esse eam ab corpore separabile demonstrat. Deinde,quia per haec animae assignatam diffinitionem particularem sacere uidebatur nam dixit aliquas animae partes a corpore separabiles esse quia nullius essent corporis entelechiae: atqui etiam cum dixerit, si quidda comune de omni anima curans hoc scilicet ut ostenderet hoc modo nihil minus posse comunem en omnis animae, ipsius etiam rationalis assignatam dissinitione subiunxit.
Adbuc aut obscurum est, an sc entelicita corporis anima est, ut gubernotor navis. summa
tim igitur haec distinita,v descripta sint de amma.
Quid enim inat timemus circa omnem animam sermonem extendere dicentes quod aliq ani mae partes ullius corporis non sunt entelechia,propterea quod sunt inseparabiles ut hae de causa ad omnis animae potentiam diffinitio non laciat,no enim dum ex his,quae dicta sunt,id nobis pa rebit,quomodo diximus animam enitIechia esse utrum uelut inseparabilem,qucadmodu se ad securim forma securis habet, an ut separabile an ueluti ad nauem se gubernator habet mcit enim nauis forma gubernator, cum sit separabitis, g, si fieri potest ut secudum quid entelechia sit sc quid autem ipsum separabile ueluti no sit scem ipsum entelechia, in omni igitur animali potetia fieri potest ut distinitio conueniat. Quare cum dicebamus quaeda partes animae separati no posse, quod essent illarum partim entelechiae, sic dicebamus ueluti separati non posset entelechia. nam tutus erit perfectio nutritim potentia, si separata fuerit a corpore rursus etiam quando dicebam quod aliquas animae partes nihil prohibet esse separabiles, quia nullius sint corporis entele chiae, ita dicebam non esse entelechias, ueluti ipsarum substantia in corpore non haberet esse nam sunt ipsς quo aialis en telechia,ueluti nauis gubernator,potest enim quoda modo ut iam dixis anima quo rationalis dici no separari a corpore,quatenus est enteIechia,nam uarias operatiora, in quibus animal perficit, ipsum mouens hoc uel illo modo, eas habet ut no separetur a corpore, nam posta de corpore exieret,haud ita amplius operabis, ex habitu enim que ad corpus habet eas operationes tenet.Quapropter hsc quatenus entelechia est, secundum scilicet operationes ins stabilis erit a corpore, quemadmodum quoque gubernatoris operationes , dum gubernat, naue sunt inseparabiles, is quidem separatur ut homo, ut uero gubernator si separetur a naue smul quos operatio separata est, talesqi operati s corruptas habet,sic igitur 6c anima rationalis uelut ea,quae separabile substantia habe non est entelechia corporis ut uero, quae tale ad corPu
116쪽
Iechia corporis, ne* ab eo separatur,na separata ab eo dimittit illas operationes quas ex habitu ad illud osecuta fuerat, ueluti uiuum sacere,de illi naturales omnes motus comunicare, de si O aliud tale est.quid enim naturaliter mouebit, aut uiuificabit,si de toto corpore egressa suerit c illud uero si partibilis sit,no est intelligenda quod sit partibilis corporaliter,nes secudum locum, sed secudum substantia, uidelicet si diuidatur substatia, de alia animae potentia sit alterius substantiae, nec
omnes anims partes sint cosubstantiales aliquam nas entelechia partium est ipsam. per l,sc u:detur in partes corporis anima diuidere aliquam enim inquit partiti corporis entelechia sunt animἴ partes,quare sunt ab ipsis iseparabiles, uelut ab oculis uisus,& ab naribus odoratus 5 in aliis, alia quaeda. Dictio autem haec, aliquant enim partiu animae entelechia est,id significat, quod aliquae animae partes, quarum unaquaq; dissiniuimus esse entelechia ipsam corporis partiu sunt ente. Iechiae,scilicet formae persectivae corporis partis uelut eae, quae ab ipsis ea de causa no separantur.
quid igitur Timaeum reprehendit quod in partes diuidare de his aute superius dictu est. Alexam deruero hoc in loco aperte,cu dicat Aristotcles quod aliquas esse partes separabiles nihil prohi/he quod ullius non sint corporis entelechiae primu dicit,quod Aristoteles dubitare uidetur an omnis anima sit inseparabilis,atqui cu diffiniuerit hoc ipsum, quia nodum demonstratu id sit, an sit inseparabilis, deinde procedci dictione ipsa coactus dicit eu uideri dicere intellectu esse separa/bilcm, hoc uero, nihil prohibet, no est dubitantis, veru quia definiuit anima omnem esse entetrachia, propterea ait quod de sic nihil prohibet,aliquas animae partes esse separabiles,possunt enim esse entelechiae, ueluti gubernator nauis, uel aliter quia nodum demonstrauit hoc ipsum, nihil enim de potentiis rationalibus hactenus disseruit.
Quonia vero ex Obscuris quide,manifestioribus autem 'ri dilucidum est per rationem notius traitandum est rursus hoc modo de ipse percurrere.
Cum comuniter d1xerit anima esse corporis naturalis instrumctalis entelechiam, ex his, quod reliquu est ostendere uult quare ita dictu sit,& quomodo anima sit entelechia, quomodo plantalis, quomodo sensus, quomodo tande unaquaes aliarum, in omni enim doctrina oportet utpps pcedat quia,na m quatuor qreda sint,an sit quid sit quale sit,& cur sit hoc an sit,in ordine primum est,non imerito igitur, quonia quaeritur an sit comunis quaeda diffinitio, immo cu dissini/tioni .pportionabilem dicta rationem assignauerit, adeo, quod in ea habemus ecia quid sit, resim quitur ut duo reliqua problemata quaerat,quomodo uidelicet unaquae* animam potentia dicacentelechia, oc quamobre ita dicatur. quonia uero dicit ex obscuris quide, nobis aut e manifestim ribus,quod per ratione dilucidu est,etia notum fieri, quae aute nobis manifestiora sint, nequaqua subiunxit,hoc ipsum primu quaerere necessariu est,nam quide hac in re interpretes multu dubi tauerunt, cum uarii uario modo illud manifestum dicere Aristotele sibi persuaderent. Dicimus
nitur quod tribus modis id quod manifestius est coni Iamur, etenim hoc quod aliquid sit ma/nifestius est, qua cur sit, nobistii est ad cognitione primum, quod enim habemus anima, quodq; Mortalis est,mulus ad intellectione magis in prompta est,qua ut id persequamur, Ac incubamus orationi,quae id ipsum probet, secudo ut in physica dictum est,quod uniue sale de cosusum est id nobis manifestius est, qua particulare, cte in mebris distinctu, ueluti scire quod corpus est, notius
est qua quale corpus sit scire,ut coeleste,& terrem,uel tali aut tali reperatura copostum. tertio nobis id manifestu magis est, quod quide quoad nos primu est, secudum uero quo ad natura, nam quae magis coposita sunt,ea notiora sunt nobis, qua simpliciora, quae natura prima sunt. cu nobis igitur pateat quod dilucidius, di manifestius tribus modis oestat, omnibus hisce primis hoc in lo/co usum esse Aristotele inueniemus,etenim quod est ante edocuit,qua cur sit na docuit te entelethia corporis naturalis instrumetalis,& entelechiam posse esse 5c ut separabile, & ut no separabblem, procedes aute docebit quomodo sit entelechia, quid faciat, εἰ quomodo corpus perficiat, at no queadmodum sermone uno quid est anima, docuit,ita quomodo sit entelechia uno sermone docebit, etenim .entelechia omnis non similiter se habet veru plantalis aliter, aliter sensitiva,& ra tionalis aliter,& uniuscuiuis ham partes alia aliter,sed ab colasis magisq; coibus saeto principio ad planiora, magisq; propria procedit. nam cu primu nobis confuse tradiderit animae notitia per assignatam ratione ideiceps de unaquas anims parte ordinatim disseret, quomodo & cuius una quaes pars sit entelechia,tertio ex ultimis natura, nobisq; magis cognitis facto principio,ad ea, quae prima, Bd nobiliora naturaliter sunt,procedet, quo maxime modo in his ait pertrasire, est eni
117쪽
ra est cur qua quod. niu enim quaecus lacit natura rationes in se repositas ante habet nihil eninem frustra nem ex incerto facit sed opus unaquod* suu ad scopu quedam dirigit. quod si eoru quae fiunt ab se vi rationes habeat in se praeexistentes, naturalia sic sacit, illud est manifestu. quod apud naturi prius est cur qua quod hoc aute cui dixi cur, susum est,neq; audiuimus aliquocimanifestu aut membratim repositum, cum discimus et, anima sat entelechia, non enim similarer omnis anima est entelechia, uerit nec quomodocus hoc ipsum est entelechia quid alicubi facies,Bc aliquo modo scienter perficiens in quod .6c cur, duo quos doctrinae reliqui modi simul uene/runt. igitur hac de causa ex eo,quod est doctring principiu seci natura enim nostra ex impertatis ad persecta & ex notioribus ad minus nota procedit. perscctius est cur, qua quod,& ea,quae sunt posteriora natura dc colasa nobis manisestae magis sunt nam queadmodu fieri non potest ut is demonstratiuu syllogismu cognoscat, qui simpliciter quid sit syllogismus nesciat,nes ut Vrinchipiscis figura pingat qui simpliciter pingere nesciat,hoc eni cosusum est,m dico simpliciter syllogi smum sunt enim plures eius differentiar,similiter etia simpliciter pingere,sed una quae I species P membra diuisa est, sic igitur qui simpIiciter nescit quid sit corpus, no potest ille scire quid sit aut ignis,aut acris aut caeli corpus,quies smpliciter ignorat quid anima sit,haud quidem fieri potest,
ut sciat.quid rationalis,aut ea quae ratione care aut plantalis anima siti comus autem simpliciter
consulam est. atq; anima simpliciter, sed unaquaeq; species in mebra disposita est, uerum facto ex impersectis principio uelut in generatione, procedimus in coaeta cognitionem S in eum,quI eliin illis ordinem,arm inde ad eum, qui ea cuncta regit,at* disponit in Pgressu igitur qui fit ab qd ad propter quid tres illi doest ins modi quos diximus continetur. similiter in animalia potentiam representatione eodem ordine utitur ab impersectis,& ultimis principio sumpto,& ad prima magisci; persecta procedes prius enim de plantali disputat.deinceps de sensitiua,tertio loco de imagi
natiua,interea Pgrediens ad rationales animae potentias: rursus a posterioribus,& implacitoribus incipit. prius de opinatiua potetia disserens,deinceps de cogitatiua ultimo loco de intellectu,nam si ut ad animal prior natura plantalis est,nam destruit alias non aut destruitur. Secuda autem iumstiua εἰ reliquae deinceps ut enumerauimus verutamen ut ad uniuersum, se habent econuerso, prior enim natura,est in uniuerso ea quae persectior,& honorabilior est, posterior uero magis imperfectamam quae magis persecta sunt,ec emcacia ea quae minus persecta sunt otinent. igit quam rum ad uniuersum natura prior intellectus est,& reliqua deinceps secudum ecouerso scedentia ordinem,quod igitur in animali,quantum ad cognitionem nostram platalis prima est,ideo ab ea doctrinae principium dedit.hoc igitur ordine disciplina in animam potentiis usus est,in unaqua me autem parte potentiarum anim disserens ego de plantali,& sensitiva dico, de modo cluciplim non est usus:non enim ab ultimis,sed a primis ta nobilioribus incoepit nas de pIantali dilaserens,ptius de generativa potentia sermonem fecit secundo loco de augumetatiua,tertio uero clenutritiua atqui melior omnibus S nobilior est generativa,& augmetatiua,qua nutridua melior est etenim seruare speciem nutritiuae est opus nam eousse seruamur,donec nutrimur. augmentativae autem interest ad persectam secudum naturam mensum quantitatem reducere in quam cutaenerint animaliaq;,6c plantae in exquisitissimum natum finem adueniunt ex generativa poteria,
is enim naturae persectissim scopus ob desiderium sempiternae immortalitatis animalibus morti obnoxiis successivo apparatu aduenit ut ipse in aliis quot dixit.
Quare augumentativa materiae Mnem tenet ad generativam nutritiua uero ad augumentatiuam,in partibus igitur plantalis animae expersectioribus incoepit at etiam in partibus istinuae idem facit nam primo loco de uisu, secundo de auditu tertio de odoratu quarto de gustu,ultimo de tactu sermonem faciet nobilior autem omnibus uisus est εἰ deinceps eo ordine, quem propo fuimus sensus aliut alio nobilior est,primum quide quod gustus,& tactus,& odoratus ad ec conseruntur,auditu uero 6c uisus ad bene esse,per quos ut ait Plato philosophiae genus distinim mus. are etiam Poeta soli solos hos attribuit sensus cum dicit,sol qui cuncta uides quique amribus omnia sentis. Et ex his uisum praeposuit,& quidem uisus ea quae admodum longe sunt,percipit, operatio nemθ; habet sine tempore,sed auditus licet ex remotiori loco sentiat.non tamen ut oculus ex longissimo interuallo percipit propius uero odoratus olfacit at gustus S tactias nisi tangendo tenuehilia percipiunt,inde quaecum aliquem ex nobilioribus sensibus habent omnino reliquos naven omnes.at non sanὸ quod habet uiliores,id etiam nobiliores habet nam qusdam solum tactum nabent,ut plantanimaliaiideo cotrahuntur,ec extenduntur ad ea quae proxime accedunt intianua,
118쪽
aut laetantia. Preterea alia Blum gustum tenent,ut ostrea,videntur enim paschalia etiam odorat solum participant,idco quadam conchilia dicut escas insequi ueIuti qus olfactu hiatulas Psequu tur alia autem sine uisu auditum habent,ueluci qus dicuntur talpae.quod si uisus si animal par ticeps,omnino reliquos quos sensus habet. quid igitur in aliis potetiis ex ultimis,& idignIoribus facto principio in partibus eco uerso procedit principiuq; ab nobilioribus de primis faciis ad hoe igitur aliqui dicut quod in doctrina uias utra i comiscuit,in aliis quidem potentiis ab ultimis Mimperfectioribus tacto principio,in partibus uero a primis & psectioribus,alii aut solertius dispu/tantes dicunt,primarum,magisq, persectarum animae potentiarum effectus inq, senstiua, εἰ plantali nobis esse manifestiores generatius igitur effectus manifestus magis est,qua augumentarius, S huius magis,qua nutritiuae similiter habet in partibus animae sensitiuae nam uisus auditu certior est auditus odoratu odoratus gustu gustus tactu .no igitur a tactu incipere oportebat:ut.n. ipse ait,in his quae sequuntur dubitat omnino an sensus tactus sit. uidetur autem non esie sensus: unus enim qui aliorum sensuum circa aliquod unu sensibile oppositionem exercet circa b ea, quae inter opposita sunt,ut uisus circa nigrum,& album,& eos qui sunt inter hos, torta opera tu auditus circa acutum,grauem i, sonum Cc inter hos medios,odoratus circa bonum, malusti
memigu stus circa dulce,& amarum,& ea,quae sunt horum media omnia enim sub aliqd horrum oppositorum reducit Aristoteles.ego dico dulce S amarum.tactus uero se circa plures oppositiones habet,quae non sunt alte timinam circa calidum S frigidum .humidum,& siccum,du rumi& molle:graue,& leucitarum,S: densum,quae quidem inter se genere subaltema teno pos sunt,uersatur.quare quod sermo de sensu tactus,est dubius,nes ab dubiis incipere oportet ea de causa a tactu principium no secit. igitur quia id in partibus euenit S plantalis de sensitiuae animAquod quae prima,& magis persecta sunt natura,ea nobis magis patent ab iis non imerito doctri nar principium facit. atqui in rationali anima a posterioribus inchoauit: q; quapluribus opinione imaginatio clarior est & ipsa opinio,quam cogitatio dilucidior:cogitatione uero multo obstu rior intellectus est,quod raro S in paucos eius operationes evadant.post omnia tandem de loca titer motivo quaerit, quidnam illud st. utrum sit aliud ab animae partibus enumeratis, an harum aliqua an omnes localis motus causa sint.& uidentur omnes ella causa motus localis: in homini bus enim,qui secudum intellectum uiuunt intellectus huiusce motus causa est:ipse enim aiat mouet,in his uero qui ratione carent,sensus at uere ab iis omnibus aliud est localiter motivum.nam nutritiuum motus Iocalis causa est,uenitamen hoc diuersum est iam in potetiis rationalibus est appetitus,qui quos in irrationalibus est ut in principio diximus. Quoniam uero ex obscuris quidem manisestioribus aute fit o di Iucidum est per rationem notius tendidum est rursus hoc modo de ipsa percurrere Quod hoc in loco .ppter breuitate subob scuram secit orationem quo dictionu sententiam dilucida faciamus se legamus cum adiectione uidelicet,quoniam uero ex obscuris,quidem natu ,maifestioribus autem nobis. cfit.quod dilu cidum est etiam p rationem notu, squale autem est fieri natura dilucidum S per doctrina notius, ut omne quod dicitur tale sit. quoniam uero ex obscuris quide natum nobis autem manifestiori bus natura manifestu enim primum ij nobis per ratione notius est percurretes tentare oportet uelut ab initio,ut de anima sermone tractemus incipientes ab iis,qus nobis mani lasta sunt obstu mora autem natu , sc enim quidnam sit anima inveniemus, quod quide natum manifestu est, nobis est obscurum igitur hac de causa ab sermone de anima rursus initium rapiens exorditur ab animato quod quidem nobis manifestu est,& quaerit quanam in re disserat ab inanimato, idq, ait esse animae propria.quae au tem sunt obscura natum,ea secuda facit quae uero manisesta ea prima constituit, ueluti natura primu facit elementa deinde ex his succos, deinde ex his similaria deinde ex his instrumentalia.Denio ex ipsis animes:noxautem primu cognoscimus animes,deinde quod ex partibus similaribus componitur,& sic ordine conuerso procederes elemeta de quibus animal compositum est, tandem cognoscimus.
Non enim Diu boc quod est, oportet diffinitium rationem declarar ut complures distinitiones dicuntsed etiam causam inesse π apparere.
Propterea inquit ut ab initio de anima sermone facimus, quod in antedictis de ea minime satis dictum est cum id solum retulerimus quod est. enim oportet aliquem uolentem cuiusdam ex ni re substantia ret,in eius dimitione assignare in solum quod est sed eius etiam causam. Optet
quam illud est in sermone aurem de anima secto dictum est quod est intelechia corporis natura
119쪽
lis instrumentali. illud aute quomodo &ypter quid sit enteIechia dictu non est,nes enim fieri id
potest ut qui uniuerse de anima sermonem faciat hoc cur sit id dicat cum ne* sint antas omnes eiusdem speciei, ne* eiusdem generis. Quapropter hinc initio sumpto a manifestis, quae in una quassi animali potentia contemplamur,eo modo disputabit,ut propter quid,& quomodo sit una quaes en telechia percipiatur.
Nunc autem ueluti conclus es rationes diffinitionum sunt.
Dictum est etiam in primo sermone ,quod aliae diffinitiore ex materia aliae ex forma aliae uero ex utrose accipiutur,ut ex materia,quod ira est seruor sanguinis circa cor. 5c domus est lapidum, lignorumcli compositio.ex sorma autem, quod ira ultionis desideriu impetuosum est. & domus ab imbribus,& caloribus defenso.ex utrogi uero quod ira est seruor sanguinis circa cor ex ultio nis impetuita domus protectio quae defendit ab imbribus,& caloribus ex tali lapidu, lignor umq, constructione coposta. harum quide diffinitionu ais uniuerse omnis diffinitio ut ipse in demo stativa ait alia quide principiu demonstrationis est,quae est ex forma, alia uero conclusio,quae est ex materia, alia aute demostratio positione differens, quae est ex utros, ut qui iram diffinire uult et syllogismo tali utituristatus cupit supplicium sumere de eo,ex quo percitus ira est,eius autem qui cupit ulcisci sanguis circa cor seruet deide conclusione sic affert irati igic circa cor sanguis seruet.
huius igitur syllogismi,S demonstrationis, qus ex materia iracudiae dissinit inest,ea est conclusio. quae uero est ex se a,idest principiuinam propositio prima est,quae dicit, iratus cupit ultionem,qus uero est ex utros diffinitio syllogismus est siue demostratis,quae positione sola differt Qua obrem in syllogismo quidem prima est a posti quς sic ait iratus ultioncm cupit se da autem, lcupientis ultionem sanguis circa cor seruet,at lane in dissinitione quae fit ex utroey econuerso inci immus, seruor enim dicimus sanguinis circa cor est deinde, prier ultionis cupiditate. Quid igic lait oportere tales diffinitiones assignare,quae causam,unde talis est res,habeant, non enim multae fcinquit ex assignatis diffinitionibus coueniunt syllogismoru conclusionibus, quod in se tam non habent,unde ita sint,quae causa .pportionabilis medio termino in syllogismo Jci Iicet ex materia sola assignatur. igitur dictorum sententia est. Alexander autem dictionem ita constituit. nunc aut ueluti conclusiones rationes, pro eo quod est diffinitiora terminoni sunt hoc est syllogismoru,nam syllogismos terminos uocauit, quia sunt ex terminis syllogismi. item aliter ueluti conclusiones rationu, idest syllogismorum termini sunt, Ut casus uice uersa faciamus & roni genitiuu demus de termio nominatiuu sed simpliciter magis, ais comodius expositores Attici dicunt,rationes terminore pro rationes definitionu,uidelicet rationes enuciatiuae,per quas rerum definitiones assignamus, conclusiones autem sunt, scilicet syllogismorum,conclusiones enim syllogismorum sunt conclusiones.
Ut suid est quadratio requule ex altera parte longiori figurae,rectangulu esse aequalia lateta. talis autem definitio ratio conclusionis est,quae autem dicit quadrationem esse mediae inventionem, rei ipsius casam dicit.Dicamus igitur, principio considerationis rei sumpto seiunctum esse ani εmatam ab inanimato vivendi actu. dixit definitionem persecta non modo quod est, uetu etiam caulam iptam docere plurimasqi definitiones docere sol a quod est, id enim declarat cu dicit, ueluti conclusiones sunt, ea his exemplum dictoru poni qualis quide definitio sit demost rationis principia, qualis aute coclulio, nam si inquit quadratione ita definias aequale ex altera parte Iongiori figurae rectangulu facere aequalia laterum talis inquit definitio ratio coclusionis est,ac si dicat.demostrationis coelusio et ex materia enim sumpta est, quod si quispia definiens dicat quadratione eme mediae inuentionem eiusmodi definitione esse demostrationis piincipium significat na sorma dixit,& causam,quod si quispiam dicat hoc modo,quadratio est aequale ex altera parte longiori figurae rectangulu facere. is quidem per inuentione mediae ex utrom definiuit talisq; haec definitio demostratio est politione differens,posset enim scaliquis syllogiimu formare, qui sacere quadratione uult Pportionabi lem media quaerit,quod si media inuenta aequale ex altera parte Iongiori figurae squaliu latirium, ec rectangulu facit,id scilicet est manifestu, quod ex altera parte longioris figurae quadratione dicit. est autem quadiagulus εἰ aequalium latetu & rectangulus spacium uidelicet est habcs latera qua
120쪽
lium laterum. Qui uolunt igitur figura ex altera parte longiore quadrare, media proportionabi
lem quaerunt ut exempli gratia,sit spactu ex altera parte longius, quod altem ex lateribus ulnarii octo habeat,altem uero duarum, id quide patet quod totu est ulnarum sexdecim,nas omne quadrilaterum mensuras latere in latus multiplicato. igitur uoluerimus spatio huic ex altera parte longiori aequalem quadrivium facere ut sit ulnam sexdecim, Iut etia erat spactu ex altera par te longius debemus duam ulnarum spacii ex altera parte longioris media proportionabile inue nire, ut hanc habeat ratione ad maius latus quod erat ulnam octo qua rationem ad ipsam media uidelicet ulnam duarum figurae ex altera parte longioris latus habet id aut sit ulnarum quatuor, quam enim ad octo ratione quatuor habent eande ad quatuor habent duo utrus enim est maioris dimidium ea autem est media pportionabilis.ex hac igitur designabitur quadragulare spaciuulnarum sexdecim quod erit aequaje figurae ex altera parte longiori,Sc hoc modo in omni figura quae sit ex altera parte longior ii facere debent, qui eidem figurae quadiagulia uolunt aequalem describere. rursus enim sit ex altera parte longior figura quae latus unu sexdecim ulnam habeat,alterum uero quatuor ea uidelicet ulnarii quatuor S sexaginta fractu describit, quod si uelis huie aequalem quadrangulia sacere, media proportionabile quaerere debes, ea aute est ulnarum octo, octies enim octo sexaginta quatuor faciunt.na queadmodu figurae ex altera parte longioris latus
ulnasii sexdecim duplu est ad id quod ulnaru octo inuentum est, sic Se ipsum latus duplu est reliqui lateris figurae ex altera parte longioris, quod est ulnaes quatuor. mediae igitur inuentio haec est qua dicit Alexader esse in secudo Euclidis, quod quide non est, ibi enim nihil tale demostratu est,id aute veru est, quod eo in loco dixit Euclides, uidelicet inueniri media proportionabilem si duae lineae rectae datae fuerint, de si .pportionabileς lineae rectae tres sint, quod ab extremis est,illi, quod est a media aequale est. dicamus igitur initio cosyderationis rei sumpto sevictu esse inanim& tum ab animato uiuendi actu. ueluti saepius dicti est ex his quae natura posteriora sunt, & nobis . magis manifesta de primis, Sc obscurioribus docedo uerba facit, nam uelit animae designatiuu, Sprium deprehendere, quid animati designatiuu sit inquirit, quod animae natura posterius est,
na* animatum dicitur eo quod animae particeps est,ex qua etia nome animati cosecutum est, eautem,unde dicitur,ab eo,unde est,secudum est. quod si animatu ab inanimato differt anims pabricipatione,differt aut diactu uiucdi id sequitur,qd ipsius anime desgnatiuu esse uita uidetur.
Multifariam autem cu viuere ipsum dicatur. O si unu quid horu si solum,uiuere dicimus ip/
sum,uelut intellectussensus,motus,o status in loco,praeterea motus secudum nutricatione,υ minutionem O accretione, quapropter o plantae omnes uidentur uiuere,nas apparent in se babere
potentia, atque principisi tale, per quod incrementu ,ο diminutione suscipiunt secudum cotrarios locos,non enim sursum quide crescunt,deorsum uero nonoed Dul ad utrus,resemper nutris
tur,'uiuunt continue donec possunt accipere nutrimentum. Posta nobis anima uitae nota designauit,nunc anima in diuersa significantia diuidit, etenim in/quit cum multifaria uiuere ipsum dicatur, hoc est cu multae sint animales potentiae,secundu quas iis uita adest Ous illarum participatio est,ia quonia hoc ait, subinfert, uelut intellectus, sensus,dcreliqua deinde saeta fide quod in unoquos hora uita est,ait,quod etia si unu quid horum sit aucul,quod eius particeps est,uiuere id dicitur. Vnde plantae quos in nutriendi uim habeat, uiuutic si aliam nullam habentinem sensitiua,nes localiter moriua,neq; ex his quas supradiximus, ali quam sequitur autem nutritat,uel augendi uis,na ut in perse sta speciem habeat nutritio fit ideo nutrita augentur donec no magis inualescat diminutio tunc enim nutricatio in qua est,ia speciem solum coseruat,illud aure setadum contraria loca dictum est pro undiget na* ut in libro de generone dixit ea nutriti,& augeri dicunLq in omni parte sua nutriunt de augent. H qus per addi/tionem incrementia suscipere uidentur,no in omnibus partibus suis ea crescunt, quapP nec incie mentum in illis dicitur, sed additio. si enim in frumenti cumulu frumentia aliud addidero, no per omnes cumuli partes additio set,sed in una parte solum ubi additio ipsa facta erit. Corpus autem partibus omnibus totum crescit,hoc igitur modo plantae etiam se partibus uniuersis augenta amgentur enim sursumq;,& deorsum,nas radice in profundum,mst, dextram,ais finistra crescunt, utrins enim in latitudinem incrementum diffis ut ais etiam ante dc retro idem saciat: etenim plana Sc aequalis in profundum staccretio.Quare si hae quae nutriendi uim solam tenent, uiue re dicuntur,id sequitur,quod unaquas animae uis esse uita uidetur.