장음표시 사용
91쪽
tu animam sacere sedestri etiam compositione per numeros harmonicos facit.Quod si & elamentaεχ quibus res in anima sunt,& rationes copostorum, per quos componitur, necesse ructus est omnes res esse animam, nam si elamenta hominis in anima sunt,& horum compositionis ratione , id sequitur quod homo anima fit,& similiter in saxo, & in reIiquis, nihil enim unuquois rerum aliud est,nisi cum quadam compostione elementa, nam si rationes compostionis elemento ,ut sorte sesquialtera uel alia quaecu* si per se oris essent utis credulitate figmentum haberet, quod habens elemcta anima, habens autem rerum quo rationes, wgnoscit hoc modo ea,quae inmmesta sunt,scd quoniam rationes compositionum sunt in eIemetis compositis,omnino necesse est utis,qui in anima esse elementa dicat, esse autem & rerum compositionis rationes, nihil aliud dicat, nisi quod ipss res in anima sunt,ut equ us,dc saxum,dc reliqua hoc autem dicere non oportet quia
absurdum est,infinitae autem sinquit sunt res, non naturae, sed nobis,uel f non est hoc, ideo sunt infinitae, quia semper infinitae fiunt. Terra autem c lana cauis in pectori Aeglis
Et faxis binas carpit de partibus octo. Bis 3 duas ignis, sunt ossa hinc candidasam. Nibit igitur utile est esse et Eta in anima,nibi ρο rationes isse: LI compositio,cognoscet enim
νηῆquodq; simile ipsum,os autem,aut hominem ne sua qua,ni se haec se inerunt, hoc autem quod impossibile si non oportet dicere. Quis enim dubitauerit an sit in unima lupis, vel homo similμter autem o bonum o non bonum reodem quos modo in al31. Qigonia de carminibus his meminit ad facienda fidem quod secudum quadam compositionis rationem res ipsi faciebant, si quid ilIis inserat uerbis cosecuturi sumus de ipsis pauca queda dicere
Opus est.in ossium generatione partes octo sumit Empedocles,quarum Oem quatuor ignis,dua: autem terrae,aeris uero,ais aquae duae,una scilicet aeris,dc una aquae sunt.quid ita autem sic octo dicamus, illud scire debemus quod in existentium generationem numeros harmonicos Pythagorici sumebant,in ossium igitur generationem sumit octo,quia octo primus cubus estgerrae aut fguram cubitam tribuunt,non quia terrae figura sit cubitasta propter eius smobilitatem quod itur ossa terrena sunt,ideo in eorum generationem cubum metito asshmpsi ex harmonicis aut numeris cubus componitur,liabet enim latera duodecim octo angulas,supscita sex si ergo duo decim conserantur ad cisto rationem sesquialteram habent si uero ad sex duplam, sed tacto ad sex habet rationem sesquitertiam,rationes autem harmonicas faciunt hi numeri,ratio enim duplaea, quam diapason dicut harmonia facit.uocatur autem diapason quod ex sesquialtera, εἰ se tertia ratione componitur,nam quando chordae sic se habent,ut prima ad secussim sesquialtcram ratio nem teneat,secunda uero ad tertiam sesquitertiam itunc ad tertiam prima duplam rationcm tene bit, queadmodum duodecim se habet ad sex diapason igitur uocatur,ut ea quae omneS harmonsecas rationes habet,quae aute est in sesquitertia ratione harmonia ea diatessaron uocatur,dus enim ponantur latera igitur in subiecto cubo sunt ab A usi; ad manguli uero ab Niusq; ad Vi quod autem pertinet ad superficies id esse. 6. manifestum est,cu enim tres dimensiones sint, unaqusq; dum terminos habet,quod aute octo sit cubus id patet,cubus est enim qui tres dimesones sabet squaies longitudinem,latitudinem,& profunditatem,sic autem mensuratur,accipiamus unum dime sonis latus & id in se multiplicemus ut si latus unuquodq; habeat mu ulnarum unum in se multiplicemus dicentes ter tria, nouem deinde rursus in id quod sectu est,tatus multiplicantes ter no uem uiginti septem solidarum ulnarum cubum esse dicimus,sic igitur 5e in numero,quado enim tres numeri aequales in se multiplicati suerint qui fit ex illis cubus est,ut bis duo quatuorn bis quatuor,octo.Quamobrem desniunt ipsum dicentes cubum esse numerum aequalem squaliter squalem. rursus etiam,qui tetragonum numerum secerit,si in tetragonum multiplicatus fuerit is cubum saci omnis autem numerus in se multiplicatus tetraunum facit,bis duo quatuor,& bis quatuor octo. Terra autem concinna concinna dixit ut qui cubita est,namgi ex harmonici S nu meris cubus constat in cauis pectoris pro in cauis latis,nam pectora aliis partibus ipsius animalis latiora sunt.queadmodum autem Vulcanu poeta fingit in fornacibus esials auru,6c reliqua su
dentem,sic Sc ipse Empedocles fornaces cauas terrs supponit. yriles,& fluxus binas lipit de partiebm octo, dicit aute duas acristia aquae partes terrae iniectas eae. per fluxum autem,qucd nomastu o
92쪽
a suo derivatur aquae, di aeris liquidum significat per illud autem,quod ait AE es transparens
sum notat,Kῖle enim splendorem significat,bisq, duas cinquit ignis, reliquae igitur dus ter erur,quot actis S aquae, partes term iniectae,sic divisim accepit & in cauis comiscuit,sed quia ossa arida .atly alba sunt,ideo ter ivse ignis plus accipit duas quide term partes,ignis uero quatuor, igneae nams substantiae album tribuunt utriuis autem liquidarum substantiarum scilicet aeris,
atq3 aqvs ανα partem unam item aliter,si opus erat ut numerus octo in numeros harmonicos di videretur,non id poterat heri ut in alios quam in quos diuisus est diuideretur,eum enim in qua tuor diuidi oportebat ut unicuis elementorum qusdam pars tribueretur,insqualia autem non oportebat ob dictam rationem relinquebatur igitur ut uel in duas remitates S duas unitates, lut ipse partitus est,diuideretur uerum rationem harmonicam duae ternitates inuiccm no habet, quemadmodum nis duae unitates.ibi lane pluris habitus harmonici sunt,et enim ad duitatem quate tas,di duitas ad unitates hamaonicam rationem seruat. ,
Pryterea autem cum multipliciter dicatur id, quod est, significes enim hec quidem quid,illud voro quantum,vel quale,vel aliquod aliud ex di sis prςdicamensi utrum ex omnibus erit anima, an non rat non videntur comunia omnium esse elementa, num igitur sustans, sunt ex substant: si
ex hisce solis r quomodo ergo cognoscit aliorum Vnumque is r an dicent uni cuiuis generis esse elementa,edi principia propria,ex qbus aia constet arat igitur ta quantita π qualitas, Guba, sed impossibile est ex quantitatis elementis sub tantiam es ta non quant.tate dicensibus quidem quod ex omnibus scyb,υ huiuscemodi alia accidunt.
Si simili simile cognoscit necesse est ipsam ex elementis corum, quae sunt,esse,quonia inquit multa sunt entia,diuiduntur aut cm in decem prsdicamenta, cognoscit autem omnia,quaecuns sunt anima. uel necesse eli decem prsdicamentorum comunia qusdam ese principia,& elementa, exsibus anima existens quscus sunt, omnia cognosce uel in principia comunia no sint,sed unius cuiusti: pddicamenti propria principia ueluti substantiae materia & sorma,quantitatis autem siue cotinua quantitas,&discreta, sue punctUS,S unitas punctus enim continuae quantitatis princi pium est discretae uero unitas,& smili mcdo cum sint aliorum uniuscuiuis principia quadami Praedicamelorum autem nunc principia dico, quae elementaria si simul costituta sunt:quemad. modum quoq; lapidis fortasse principium,S substantia est,quatuorq, etia sunt elementa,aut igi/tur ex omnibus micamentorum principiis erit,aut ex his,qua substantiae sunt.quod si de subsi Dae principiis erit anima quomodo aut quantitatem,aut qualitatem aut alia pmdicameta cogntiscet quod si ex principiis quantitatis erit,aut ex aliquo alio pter lubstantiam quomodo ex principiis quatitatis substantia fit. nam si anima substantia est,& econuerso.quomodo reliqua pudic, menta cognoscet quod si est ex omnibus p dicamentorum principiis, ipsi quidem,& substatia. Ec quantitas,& qualitas,& unaquodsex aliis p dicamelis erit sed hoc nequaqua fieri potest, O quantitatis elementa quatitatem saciunt,& qualitatis qualitatem,& in reliquis simili mo, sed im; possibile est ut anima cum si substantia quantitatem aut qualitatem faciat. Quod si quispiam di/cat aliud quidem eius este substatum,claud uero qualitatem aliud autem qualitate,& aliud unu/quodq; aliorum iis mihi dicat quomodo ex his una erit animarex his enim nullum compositumst unum p terea autem si eiusdem generis erit anima ipsa sibi,qualem animae particula,aut po/tentiam quali pmdicamelo reponemus fingere impossibile est.id igitur relinquitur ut comunia decem pdicamentorum elementa esse dicamus,de quibus fieri non potest ut sit anima nullsi nisest decem p dicamelorum comune genus,sed ipsa sunt inter se diuisa nes comuni ulli generi coniuncta de ipsis nam ens aequivoce pMdicatu r. qd si quispiam dicat esse & quantitatem quada, α qualitatem cum substantia conluctam adeo ut possit existens substantsa accipi,& quantitatis, α qualitatis mi ignis ut corpus existens habet consubstatialem,sibitii sormam facientem trinam dimensionem. ut ignis autem calidam ais aridam qualitatem tenet,ad hoc igitur dicamus qd, etsi hoc effet,uellemus id scire quomodo quae sub reliquis praedicamentis continetur res ipsa cogno stet deinde etsi qdam quantitas,& qualitas est quadam substatim informam,attamen hoc ut ac cidens quatum,& quale,quod accedit,& recedit ab eo,nisi ex principiis quatitatis,& qualitatis ex titerit nequaa cognoscet.Dicctibus aut in t ex principiis missi,quae sunt, re alam haec accidui ab surda.Pterea etia ex dictoru sinulitudine multa alia,quae eos consequuntur, inueniri possunt. . . zz. . Io.Gra.supata. M ii
93쪽
Absurdum autem est dicere Fidem impatibile esse simile iub fimili imile aut sentire senile, Ut cognoscere smili simile,sentire autem pati quoddam,mmoueri ponunt, cis si liter inseb tre , o cognoscere.
Illi inquit ponunt simile non pati ab simili quod dc uerum est.no enim quod aridum est ab si
militer arido patietur, neqi humidum ab similiter humido,nes ex aliis aliquid na si lucerna ab lampade magna extincta patitur,no ut simile sed ut dissimile patitur,uelut a sortiori imbecillioris, si ab simili simile no patitur,quomodo rursus inqui ut quod ab simili simile cognoscitur. ' nam cognostens saciente cognito patitur,de sensibile facit in sensorium disgregas ipsum, I congregas, uel simpliciter mouens oc cognoscens a cognobili mouetur,ut illis etiam uidetur,nam sentire animam ipsi moueri dicut,quaobrem si ab simili simile no patitur,facit autem,& patitur cognitu , re cognostens,id sequitur qd ab simili simile non cognostitur.ipse etiam in libro de generatacte occorruptione altiquodcus a quo si non pathnes enim penitus dissimile lacere ad dissimile neglomnino idem esse,sed oportere agens ais patiens partim quidem simile esse partim uero dissimile, terea quidem simile actu uero dissimile.Dcit enim in frigidum calidum cum quidem pote tia sit calidum,actu uero rigidum.qua uis autem ualde calidum in mediocriter calidu faciat non
tame ut calidum secit.sed ut frigidum,quod enim minus est calidum,frigidi particeps est.igitur ex his inducit eos sibi sis contraria dicere,qui simili simile cognoscere animam dicunt, quique si mile ab simili impatibile esse uolunt.
Multas autem dubitationes, o difficultates cum habeat dicere quemadmodum Empedocles,quod corporeis elementis una ςs cognoscuntur,eν adversum simile,testatur nunc dictum, gustumsenim insunt in animalium corporibus Impliciter terr ut ossa erui pili,nibit sentire videntur, quare nessmili quamb oportebat.
Hoc dicere quod ab simili simile cognoscitur,ut ait Empedocles terra etenim terram uidimus: εἰ si hoc alius quispiam dicit multas quidem dubitationes. dc absurditates habere iam probatu est, maxime autem consutabitur ab eo quod nuc est dicedum,nunc enim dictum dicit,pro dicendum est.id enim significat haec coniumstio causalis enim quae subinducitur sic quaecus enim sunt,& reliqua. nam si Opter hoc terra etenim terram uidimus,quia ab simili simile cognostitur, oportebat ut quae term magis essent propinquasa magis terra cognosceret,at contrarium nunc est,nam qugsunt in nobis magis terrae participantia scilicet pili,5 ossa, dc ungues,cum sensu penitus carea nul
io modo ut patet simillia sentiunt,atqui,si ab simili simile cognostitur, oportebat ut ea sentirent,le magis ipsam terram cognosteren no est igitur ille sermo uerus. quod si quis nunc,& iam dictu interpretetur, ad id quod continuate dictum est accipi potest.hoc enim quod ab simili simile pari non possit,aim sentire esse,ut etiam ipsis uidetur, pati aliquid,& moueri maxime arguit eum ser /monem,quo simile ab simili cognosti dicis Verum queadmota dixi quia insert enim contactionem,magis eum hoc nunc dicium,ad ea,quae inducuntur,dicere putem .
Pr terea autem unicuis principiorum ignorantia magis, qua intellectio aderis,cognoscet enim Nnum unumquod multa autem ignorabit,omnia namq; alia. Nam siquidem terra terra uidimus, undast; undas, id sequitur quod unu quod principioias cognouerit unu .plura ignorabiciqua re ignorantiae magis, qua cognitiois elementa caula erunt, hoc autem argumentum non in absurdum sermonem serre uidetur sed illud dicere solum quod, hanc opinionem sequitur. Quid enim est hoc absurdum,si unuquods unum cognouerit,at ignorabit alia eten i si tagibile tactus cognoscit at visibileq; 6c audibile di odorabile de gustabile igni risit 5c alii sensus eodem modo.sed absurdu quod est in concordia, demonstrare magis hoc argu mentum uidetur,de qua concordia,quae sequutur inducit,& ideo in elementis alioru pinumpia est,ut quod in concordia consequens esset,illud induceret.
Accidit autem Empedocli etiam imprudentissimum esse Deum,solus enim elementorum Vnum non cognoscet, inam contentionem, mortalia vero omnia eam cognoscutit, ex omnibus enim
94쪽
' Hoc etiam inquit absurdum Empedocla opinionem sequitur,quod illineus omnibus concre
tu mortalibus imprudentior erit.cum nas omnia ex quatuor Hemetis composita sint,ais etiam ex concordia, di discordia cuqi ea de causa cognoscant omnia,q uod ommu principia habeant SphsTus,quem Deum uocat Empedocles, discordiae minime particeps ipsam discordiam non cognoliar, sic illi ex concordis continentia contingit, mortalia uero cu sint ex omnibus elcmenti S, mnia cognoscant,ea de causa ait:Terra etenim terram uidimus,& amore amorem, S discordia discordia duram . quidam uero in concordia Deum interpretati sunt,quia Deus quem diciti sis autem illi concordia est discordiami ueluti quae cotraria est,haud cognoscit. unde illorum compositorum,qux
hanc ipsam discordiam cognoscunt,imprudentissimus erit. Quod si quispia dicat ,sines reliqua
elementa ipsam cognoscent,is etiam sermo absurdior est, at concedamus alia elcmenta cognoscere concordia quae in se horum unuquod habeat. ut 8c ipsa cognoscat,& s quis hoc concederet, cle menta esse inter sese discordia sane in se non continebunt sic enim sim ui co trana erunt,quod qui dem fieri non potest.quod autem in Sphaero interpretatur,id accomodatius uidauri bene etiam Alexander notauit id esse iargumentum probabile.non enim Deus imprudentior cst,cum peto rum comprehensionem non habeat, s melius est ipsa meliora sola comprehcndere,quae aut peiora sunt ignorare.
Omnino autem qua de causa suς sunt omnia animam non habent quoniam omne aut est eleme/tui aut ex elemento uno,aut ex pluribus,cat omnisus,necessarium enim est unu quid cognoscere, vel quςda vel omnia.
Id sane nam si elemeta sunt anima,omnia autem, quae sunt,ex elementis sunt, aut omnibus,a quibusdam, aut uno, ueluti glacies ex una aqua: oportebat omnia animata esse, 6e sensitiva &unuquodq; compositorum corporu uel omnia cognoscere,quae sunt. si ex omnibus esset clemetis, uel qusdam si ex Ousdam:uel unu ,si non esset G situm,sed ex uno et ento ueluti glacies.
Dubitauerit autem qui iam quid nam D vniens ipsa,materia enim videntur elemeta esse maxime enim prςcipuum illud est,quod continet,suicquid nam si,unima autem esse quid melius, do minans imp tibile est,at etiam intellectu magis impossibile.
moniam animam ex elementis constare dicebant,ea autem discreta sunt,dc materiei rationem retinent,siquidem non simpliciter elementa anima dicebant, sed ex elementis quid uniens: inquithsc elementa,qus in animae generationem conueniunt.quod si una cum sit anima ex pluribus est elementis,quod igitur eius unionis causa erit,id quidem mi aia.in quibus uero aliud quidem co/tinens est,aliud uero contentum,in iis, quod contine id primu natura est,' pulchrius eo, qdson tinetur.quare s in composito anima est continens,ia pucipuum,quando enim illa abluerit quod compositum est,illud intercidit quod autem cotinet,illud idem imperat natura anima igitur ipsa dominatur,elementa autem qus ex anima unionem,& continuitatem habent, ea secundum tenet ordinem:quare anima magis,quam elementa primigenia est,etenim in iis,quae sunt ex materia dc forma,quod primigenium magis est,& natura primum,illud est forma.nas propter formam materia est,siquidem forma est,cuius gratia est materia de materia, quae si causa ipsius forme,quae ut suscipiatur,ipsius aptitudo materiae paratur in animatis autem anima ipsa forma est,anima igitur natura primum est. At illi elementa omnium esse principia dicunt,& eius,quod animam continet elementa contenta dicut esse causam,atcy principia.sic autem fuerit argumentum. quod maxime praecipuum est,illud continet anima aut e maaime praecipua est. nima igitur continet, quod autecontinet illud est magis primigenium magis igitur est anima primigenia,non igitur omnlu, qu cuns sunt elementa principia sunt.quod autem sit anima aliquid melius, at se imperans, fieri non potest nil anima hoc quidem corpore at* etiam spiritu pretiosior est at it elisu BIum non est antiquior sed intellectris anima pretiosius, S antiquius est, ut qui substantiam separabilem tener, unde maxime omnium secudum naturam intellebus principale est. quomodo igitur illi elemeta dicunt illud enim dicere consentaneu est,quod id preciosius est,quod oc natura antiquias est.
Maxime enim consentaneum est hoc esse antiquistimum , O dominum secundum naturam,ele menta autem dicunt prima eorum,qus sunt,esse. n 3
95쪽
rere uidebatur illi igitur de omni anima nequaqua loquuntur,negi enim id illi dicerent de ea ans rea,quae neq; sensum, nem intelisum habeat, sensus enim,& intellectus sunt paries animae quae Dim cognoscendi habent Quare ne* illi etiam de plantali disserunt non enim plantae sentiunt,dchec quidem ccmune est his qui* moti uu & qui sensitiuum dicunt, nam plantae neq; sentiunt, neq; mouentur.Atqui sensitiuum dicunt,ii de pluribus dicere uidens, nam plantanimalia quoipromplectuntur, quae illi qui motivum dicebant non conplactebantur.at quispiam cotra illos,dmhitauerit.quid ita si ex elamentis anima est ut cognoscat,alis quidem animae sentiunt,& intelligut alis aute sentiunt se Iu idem quoqi aduersus eos qui motiuu dicunt dicere covenit,quid ita enim cum sit anima eiusdi m naturae aliae quidem Ic taliter mouenturiathae uero non
Q. t f ρ hi m Fre comederet ετ preerct intellectin quandam partem animς,ο identidem sessitivum, nes sic Oidem dicerent uniuerse de omni anima,nes de tota nes de una.
Videlicet si intellectum omnis animae pariem esse ccceserimus, etiam sensitivum. ues ut idemst.uel ut hec eade concurrant adeo ut ubi sit sensus ibi sit intellcctus queadmodum dicere Pythagorici uidebantur ovi in omne corpus animam traducibant non tamen qui ab cognoscendo ani mae substantiam definiunt hoc modo, de omni anima id comprebare potetur, non enim plantalis animae natura ea est ut cognolat lc sentiat non igitur decmni neqi de una tota,nam si etiam qua maxime intellectumq;. & sensum omnis anima habeat. at etiam nutritiuam & augumentativa iamnerativam potentias habet quae quidem ab cognoscedi potentiis aliae sunt, atqi in omnibus hviantibus animam,manifestius,quam illa,sunt de ovibus nihil illi dicunt, at neq; etiam de ea quae totaliter me uer ideo si hsc in omni animato sunt & si ilIi de illis nihiI dicunt.id sequic,quod nepee ulla tota dicunt. si in unaqumi indiuiduo uelut una quaedam anima est, quae pluribus pote iis,aut partibus utitur,de quibus omnibus cum non dicant, neqi de una tota dicant necesse est.&hoc sortasse solutio dissentientis est ne enim quispiam pro his qui animam cognitiuu ponunt esse respondens dicat no eos de emni anima. nerum de humana sermonem facere, cuius proprium est cognoscere Oropterea inquit. qi de una tota sermone siciunt nam si humana anima non omnis in se tota cognitiva est,in eadem nap est & iracundum.& appetit iuu,5 plantes quorum nullum sensus particeps est,igitur negi de tota humana disseruerunt.
Hoc etiam admittit sermo, i ' in θμευς carmina Orphei dicuntur,dicit enim animam ingre di res irantibus latam. ventis. mpsibile autem est plantis hoc accidere,v animalium quibus
damsquulem non omnia relirant. Quae di tur inquit quoniam ea non uidetur ese Orphei carmina quemadmodum ipse etiam libris de philosophia, dicit ipsius etenim dogmata sunt.haec autem aserit nomen melius acces
sit quo latius explicarentur.ibi igitur dicit animam penitus a uentis portatam respirati ab animalibus. Quare necρ hic de omni anima sermo est.non enim animata omnia respirant,no insecta, n5 Plantae. Dicunt autem carmina pnigmatice significare per respirationem corporis animam suscipi ratis aptitudinem,quia respiratio calidum naturale refrigerans temperatum facit, uentos autem potentias quasdam significare aiunt,per quas ab uniuersali operatione in generationem anima deducitur,quam operationem ab hoc particulari corpore,& generatione liberata operatur.
Quod quidem latuit eos, ut ita crediderri, quia s oporteat animam ex elementis facere,non portet ex omnibus,ramque susscires est alterapars contrarietatisseφ ipsam iudicare, ετ προφ m,etenim recto O ipsum o Oblisuum cognoscimus,ludex enim emborum regula est,at obligasi
Latuit inquit eos,qui animam ut cognosceret ex elementis saciebant,quod eam ese ex omni/hus no oportebat uerum satis erat eam ex altero contrariorum conficere, Q alterum contrario
m lassicies est εἰ seipm,qd congruat cognoscere,& contrariu εc priuatione,& illud qd minime cogruat ut inquit in recto εἰ obliquo se habet,nam recto rectum cognoscitur,quia congruunt iter se obliquum uero nequaqua,nes sibiipsi conuenit.est enim infinitum obliquu nes omnino re cto xpter obliquitatis infinitatem congruit.Similiter ut ignorantiam cognoscimus, non indige
mus ignorantiae,uerum scientia sest, ipsam,& ignorantiam crenoscit,sinuli quos modo in uisu,
96쪽
εἰ mcitate. uetutamen hi quia per priuationem de habitum si apposito ad utriun et Mitio
stlo habitu opus est quia autem infinita priuatio est 5c nihil aliud.quam formae absentia est,ideo merito formae cognitio, est Ac ipsus sorms 6c priuationis cognitio hoc enim priuatio est,quod habitus non est.at sane in contrariis,quorum utrus informatum est Sc naturam definitam habear, non satis est hoc dicere,quod non est hoc. nam sisdem album cognoscerem ignorarem idc nig postea quispiam diceret nigru esse,quod alta non est album quidem .s imaginatio tollerer, in is nitate aute reliquum esset ut in priuatione tum non haberet ubi niteritur Oportet aurem si qui dem cognitio nigri sutura sit ipsius naturam nigri imaginatione circus bi.sorte igitur quCniam. in elementis quot alia quidem sunt activa imo informativa ignis & aer alia uero materialia madgu,6c passiua,ut aqua,& terra.quae secudum formam sunt ordinata quaest, activa ea erant ad animae substaria sufficientia nas hisce alia quo absentia cognoscebat.ex analogia igitur sermo sumptus estis, si forma εἰ priuatio ibi est forma ipsa de formam εἰ priuationem cognoscimus:qd au .
em peius est in contrariis priuationis εἰ materiei rationem tenet.altero igitur contrariorum cor respondenti se a alterum quoq; cognoscemus. qd quidem priuationi couenit, an aliquando ce ut contraria lassicit in contrariorum cognitionem alterum.siquidem scicua est una contrarioru-Q uando enim cottatium dico.id patet qd quasdam passivas contrarietates cognoscam. quare si. album cognouem,quod est uisuum disgregativum hoc uidelicet cotratium nigrum cCgnosca: nam disgregationi cogregatio contrarium est. igitur albo erit contrarium cogregativum. quare in aliquem cogregantem inciderem,& si non ipsum cosecutus cognoscerem .cogno cedo qd albudi regat hoc cognosceret 6c su perueniens nigrum,quia albo contrarium est. sic igitur ex V no elemento esse animam sufficiebat uelut ex igne.nam si hoc est de calidum S siccum uidelicet quan do in reliqua elementa incidero quae huic dispositiones contrarias faciunt,contrarietate ea quς se ad hoc habet illa quoq; cognoscam. quapropter ex uno elemento facere anima sufficiebat. n uno quos enim elemento duarum contrarietatum simul altera pars est.
Et in toto quidum ipsum mixtὸ esse dicunt, undefortasseeTThales ratus est omnia pyrea deoruesse. hoc autem quasdam dubitationes habet, qua enim de causa in aere,vel in igne cum sit anima, non facit animal rin mixtis aulcm facit o maxime cum pristantior in his esse videaturr Urue
rit eis quinia,qua de causa εος in aere est animo, fit ea, s in uilialibus est melior Ortaliore
Aliam de anima opinionem exponit.putauerunt inquit aliqui animam in omni corpore mixta esse ut omne sit animatum corpus,& ex hac opinione ipm Thalen omnia esse Deorum plena putauisse credentes ipsius Thais opinionem esse,quod ubiq; Deus esset localiter uel quod anima ipsam esse Deum suspicaretur uel diu ins portionis eam esse putaret.Tale quos est illud Arari. Omnes quo uiae omnipatenti sunt Ioue plenae.
Pleni omnes hominum conuentus 5 mare plenum. Portush, dc cunctis magnus dat Iuppiter usum. Stoicos etia esse eiusde opinionis dicunt,corpus enim numen esse putabant. quod igitur Deum
esse taliter ubim putent id quidem absurdum est,& prpter rationem siquidem neq; Deum corpus esse possibile est,quando etiam sensum esse incorporeu demostratu est 6c hoc est aduersum quod Aristotelis instantia est operationibus sane ubis esse necesse,est,squidem ipse esse omnium demqstratur,sic quidem cognoscimus. Omnia plena dcis,cunctis in partibus illi. Sunt aures,Bc per terram,& per saxa uirum . Ipsum occultauit quamcuq; in pectore mentem. Contra igitur hanc opinionem,quae in omni animam esse dici t primu quide dubitat quid ita cum sit in omni corpore anima alia quidem sunt animalia alia uero non atqui oportebat ut om nia essent animalia ex simplicibus autem nihil est animal uelut elementa quae quidem magis ese animalia oportebat,nam quae in igne aut in aere esset ansma ea compositis melior ret, ueluti quae in purioribus de subtilioribus corporibus existeret unde etii magis cius actiora apparere debebat, hoc autem uelut ab illis dictum c5memorat,qd in igne.at aere purior,at imortalior est anima. debebat igitur magis quam composita interlucere,& ad hoc ipsum dubitat,quomodo quae est in elementis, anima meliore,dc magis imortale esse dicant similiter mi cu copositis simplicia corru/Puntur,de alteratur,ta mutatur.qus ioc causa est,ut ais,qus sunt in hi ira magis imortales o a Accidit
97쪽
Accidit cutem viret modo quod absurdam est, o praeter resione nos disere ri igne,
aut aera pryter rationem est. π non dicere animalias isti anima,churdum est. Quoniam dixit cum sit anima in clementis,qua de causa non sunt animalias nunc ait,qd utiadent ex his absurdum finesq, rationis Uredi s est id qd sequitur,nam si animalia ea esse dicant is quidem sermo stolidus,& temerarius est qui quidem facillime ab sensu conuinci potest,id etiam absurdum est si in ipsis anima sit ea non esse animalia, ratem nas animam ipsis uidelicet inesse,di Lebant qualis est animalium anima,qus autem subinferuntur,id ea declarant.
Putasse autem videntur animam esse in hi quia totum cum partibus est eiusdem flectet.
Quomodo adducti sunt illi ut elemeta dicerent animata nuc ipse declaratiratiocinabatur enim ex hoc.quod elamet a similaria sunt,& ideo totum cum partibus est eiusdem speciei,partes autem rotorum elimentorum,qus sunt in animalibus,mimars sunt igitur ex necessitate etiam tota ani/mata erunt nam si pars animata est,& totum parti simile est,id sequitur,ut totum quiny sit animatum .propterea enim esse animalia animata quod quandam totius corporis partem unumquodshabear,scilicet aut aeris,aut ignis,aut aliorum,quae in eo sunt,quod si ea animata sunt,hsc tria consequenter animata esse debent.qus autem hunc sermonem absurda sequut u r,ea subinde sere.
Quare necesse Ut ipsis, ut dicant,animam eiusdem flectet cum partibus esses quod acceperint
alied de continente in animalibus,animata animalia funt.
Si propterea inquit unum quod* animatum est, quod in se partem quandam totius accipiat, omnes autem parrcs S secum ip*,dccu toto sunt eiusdem speciei necesse est ut similiter τὸ sintam .Quare in ipsis anima ipsa secum est eiusdem speciei di similaris,na si anima ipsa sibi no fuerit eiusdem speciei .cte similatis,ut aer,non tota erit in singulo ted alia eius particula alio in loco.ui delicet ut ita dicam in aere irascibilis in alio uero concupiscibilis,& in alio alia. Qd si hoc est ha/Dd amplius aeris particuis sibiipss erunt eiusdem speciei cum toto.siue autem id dicat uelut ab illis ductum sit,quod anima sit similaris, sue ut eam non esse similarem manifestum sit, in hoca, surdum sermonem deducit,neq; eni omne animatum omnes animς potentias habet,nis in abus omnes sunt.ut in hominibus,in illis inuicem sunt eiusde specieia rsterea dico quidem necessiariuesse ex hac ratione st anima sit eiusdem speciei': quae deinceps astruit,ad haec etiam contra hune sermonem hac uti diuisoe possumus,ostendendo eos demostrare quod nullo modo fieri potest, necesse est enim quod anima,quae in toto aere est,aut ipsa secum sit eiusde speciei,aut non quod si est eiusdem speciei quia in animatis accipiendo quadam aeris partem animata fiunt,oportebat ut omnia eadem participarent animam,at quidem secundu manifeste falsum est,non enim sensitius.
de nutritiuum,& alia sunt eiusdem speciei,primum igitur quos falsum est.quod si dissimiIatis
est anima aut omnes eius partes per aera totum tendunt,ut in unaquaiy corporis parte nutriedi, S agendi uis est.ut etiam in unoquoey arboris ramo,aut igitur omnes per totum tendunt,aut stigula quaeq; animς particula aeris quandam partem complexa est.quod si in quacun* acris parti/cula oes aisplicuis in oportebat Oia silr alata esse, 6c omnia rationis,& sensus re cosortia,at etiacupiditatis.& iracud ,sed secudum salsum est. igitur 6c primum,quod si unaquaes animae paraticula quandam aeris parte suscepit oportebat ut aliud animal esset alterius animae particeps hoe quidem cupiendi uim solum tenereuillud autem irascendi aliud uero ratiocinadi,& aliud tadem alterius cuiusdam potetiae,siquidem recipi edo quadam partem aeris animalia animata tat.at nue aliqua videmus quae omnes animales potentias participat,alia autem plures non unam sola po/tentiam comunicant.quod si quispiam dicat ea plures animales potatas participare ideo quod in animalibus plures aeris amplecti particulas accidat: dicatqugnam distributio est quasdam memparticulas animae i omnibus simpliciter animalibus aut animatis amplecti, quasda uero no eteninutritiua in omnibus est,& augumctaliua,reliquae uero non omnino,& rursus qugnam distributio est in sensum panacipantibus tactum quidem penitus esse alias uero non alioqui si sibiipsi si/milaris est aer:qupram distributio est hanc aeris partem ratiocinatiuam animae complaram suis se hane autem sensitivam,& aliam aliam G enim in qualibet materia naturaliter quaevis sorma innascitur.Quare si necesse est unam quadam diuisionis particulam ueram esse,siquidem animasta sunt elementa demonstratum est autem unumquods impossibile ine d sequitur, quod ani mala dicere falsum est. Io.Gra.suPala. N
98쪽
l si are distractus eiusdem lectet est, anima vero dissimilaris,alia quidem eius pariliuis
inest, ut patet,alia vero non inest. Quia nectae est secudum illorum suppositionem animam,quae est in uniuerso esse sbi smi Iarem propterea astruit. s enim non esset inuaris,sed dissimillum partium alia quidem c rus partu cula esset in hac particula. saetas alia uero non inesset Qd si hoc est,non erunt omnes aeris partculae,& et Elorum sibiipsis eiusdem speciei quod illi maxime uolcbat. igitur sermonem redigit ipsis m contrarium. n qi illi confirmabant uniuersum esse animatum,quod quae sibi cum toto cissent eiusdem speciei partes acciperent. ipse au tem de suppostide sacta animam dissimiliu partiun esse astruit quod est c5trarium . nam partes aeris etsi inuicem sunt eiusdem speciei.quod aer sibi ipsi similis est attamen quia pars animς non eli eadem in unoquoq3,non erunt eiusdem spci: sanimata se dum animae proprietatem maxime designatur quoniam forma uniuscuiussi, S en
telechia est anima. Quaobrem si fieri id non potest quatum est in eorum suppositionc ut anima dissimilium partium sit.necessario erit eiusdem speciei. hoc aut manifeste salsum est: alterius enim speciei est animae partieula rationalis & alterius irascendi uis,dc reliquae similiter. Unde si necessistas est,ut qui animatum dicunt uniuersum ii animam eiusdem speciei,& smilium partium ec di cant hoc asit salsum est id sequitur qd uniuersum dicere aiatum falsum est.
Necessarium est igitur ipsam vel smilares vel no esse in fractas particula uniuersia
U idelicet quitum est in suppostione illorum quae dicit in quacuns uniuersi particula anima
esse, unde & animata particularum uniuers c5sortia animata fiunt necesse est ut similium patriti sit anima.nam si similium partium non fuerit,in qua se uniuers particula minime erit eadem. d autem smilium partium re sit.nes in omnibus anima demonstrati poterat etiam ex hoc qd aliquae particulae in eodem manifeste no sunt animarAut lapides de ligna,&similia,quae sane sunt aeris rasortia quod si ipsi cona tur demostrare elementa esse animata ex eo quod similaria snt,
ec partes ipsorum animatas esse,eas uidelicet quae sunt in animalibus,ridem argumento astruere retrarium possumus etenim quia partes elemetorum,quae sunt in iis,quae animata no sunt,eiubdem speciei cum totis sunt at hae sunt sine anima,ergo tota quos carent anima. hoc aut ,in qua eus uniuersi particula,sue in uniuerso aere acceperis,cuius animata participantia eo ipso anima
ta esse dicebant: ratio procedit siue id in uniuerso dc mundano corpore inter pratus suem,id etiamagis absurdum demonstratur.
Patet igitur ex dictis, quia nes; cognitio adest animnsued ex elementis constes,nes moverii am bene,vere dicitur.
Quae dicta sunt,ea concludit hoc m6 neqi ergo cognitione habet ala ex eo, g, si ex elatis nespropterea quod mouea ipsa mouetur sed quide mouetq; de cosnoscit at n5 ut illi dicebant.
Quoniam vero cognoscere animς est, u sentire,eu opinari,at etiam cupere,odeliberare, ν omnino appetitiones It autem π in loco motus animalibus ab anima ais etiam accretio ,π status,o declinatio, utril toti aiae Forum vnύ323; asstro nos tota intelligamus ,π sentiamusnaliorum unumstias, faciamus o patiamur ran a s partibus alias
Quoniam estinentre comemorauit .esse speciei dissimilis animae narres idipsum nύc inquirere eius propositum est.nam eum plures,& diuersae sint animae operati5es,id quaeretur.utrum cum sit una εἰ indivisibilis anima secudum substantiam ex una haec substatia potito diuersae.& ope rationes adueniant adeo ut & nutriedi.& au di,& generandi & ratiocinandi 5c irascendi.& cupiendi uis ei si quς alia animalis posscia est,una 8c eadem numero sit, εἰ secudum substantia an ani/ma sit partibilis,de in alia a alia eius particula harum unaquς operationum fiat praeterea ut cu* sit potentia per quam diaetur animalia uiuere id quaerit utrum sit in una ex praedictis o rationibus,aut potetiis ut in ratiocinadi aut sentiendi ui aut in aliqua aliarum an in omnibus ipsis an in nulla sed aliud quid praeter ipsas animalibus uiuendi causa sit. re igitur quae in hisce inquirit a blemata sunt.hic aute uidetur id uelle.ut substantiae unius anima sit. verutamen hoc no aperte declarat, sed ex quibus ad rationem dubitat, quae supponit quod anima partibilis est.
inediti fieri non posse,ut ea particulis disserentibas utens ratiocineturq, & sentiat,& cupiat, o reliquas
99쪽
ecliquas operationes operetur.Hic autem ipsi uisum est nihil.pponere ex quo potuisset adduc
re,quod anima una quaedam est,quae iis utitur,quas diximus differetes potentias,& nos etiam V penumero demonstrauimus Aristotelem cognouisse quidem ipsus animae substatiae differetiam soIamq;.& imortalemsed eum rationalem intellexisse.nam reliquam omnem mortalem iudica Uit. nunc autem mediocria quadam hoc ipsum declarancia in usum proponemus .Quae ergo hic dicuntur arripiunt,&qui omnem animam imortalem faciunt,& qui omnem mortalem esse uo lunt,ta dicunt,illi quidem uides ne quod Aristoteles omnem alam separabile,a imortale uultesie ecce enim unius esse substantiae omnem animam dicit,& intellectum qui pars est animae,se parabile esse,& imortale dicere uult unde etiam se uelle omnem separabilem,& imortalem sales.siquidem omnis anima est unius substantiae. Hi uero econueris,qui mortalem esse animam uo/lunt inquiut. si unam esse Onan:s animae substatiam dicit,& irascibilem,& concu piscibile,& plantalem non separati id patet quod omnem uult re mortalem,siquidem omnis anima est unius sub nantiae. Q uod aute ut ego dixi non animae sint unius subilantiae id ante Aristotela ex dissonan. tia pugnaq, affectuum & rationis Plato declarauit,nam si ratio,& affectus inuicem pugnat, una uero idem sibi non repugnat id sequitur quod ratio,& affinus unius substatiae ncn sunt. Aristotelcs etiam in stoedo libro cum diffiniuisset animam esse entelcehiam corporis naturalis istrum talis potentia uitam habe tis .paulo st inquit.qd igitur non est ala separabilis a corpore,uel parates nonullas ipsius si separabilis sit no obscurum estinam quoidam ipsarum partium inrelechia est. Quapropter aliquas animae partes a corpore no separati,& ideo mortales re cognouit. Q u s quaedam partes separatur,quaedam uero no,id. igitur patet,dcinde subdit. Vetu tame aliquas
esse nihil prohibet,ppterea quod nullius corporis sint entelechiae. manifeste igitur ibi quasda ais particulas esse corporis sermς dicit. unde quoi sequitur non esse separabiles,nis est entelechia formam persectio corporis,aliquas autem separari idco,qa nullius corporis sunt entclochiae. Rutlas etiam cosestim subinfert adhuc quos obscurum est,an sit hoc modo entclechia corporis ani/m ,queadmodmodum nauigii nauiculator.Quare etsi diceret omnem animam entelechia, illud tamen cognouit quadam esse separabilem entelechiam,quae extrinsecus ipsum subiectu instruit, ornat,& perfici t,ut nauigium nauiculator.Quod si alia quide separabilis est alia uero non, & alia quidem mortalis alia uero non id patet,qd harum substantia diuersa est. igitur manifeste in secu/do sermone no solum diuersae substantiae ueruetiam diuersi generis esse itellactum dicit, adeo ut
anima rationalis cum ea quae rationis expers est, genere no sit una.cum enim de aliis animae pote tiis quaesiuisset singulum ne anima sit an pars animae de intellectu inquit,& csitemplativa pote tia nodum patet uerum animae uidetur esse alterum genus,& hoc contingit solum separari,quo
admodum a corruptibili sternum qd etiam de diuino intellectu,ut putat Alexadcr,haecn5 dicar, Id pater,nam quaerens de particulis animae separabiles ne sint,an non,subintulit.de intellectu aurem,taqua & ipse sit animae pars,non enim intellectum diuinum esse animae partem diximet ali qui quomodo de diuino intellectu qui penitus a corporibus separatus est,eum posse separari di/xissetis quomodo de diuino intellectu omnino id quaesisset an sit separabilis an non quod aut ne I alium intellectum quem ipse contemplatiuum uocat,inasci nobis uelit,id pate qa ipse rur/sus ait intellectum conleplatiuum solo fine ab activo differre,quonia subiecto eadem sunt. Miui enim finis est bonum conreptatiui uero ueritas.etenim quado ad superiora se tollit, c5replativus fit uniuersi naturam disquirens quado uero ad inferiora ouertitursu adit activus qre si activus intellectus humanus est hominum nas sunt actiones tam solo fine differt a tot eptatiuotid sequicquod intellectus comeplativus humanus est .Quod igitur no omnem animam unius esse substa/riae dicat,haec dicta sufficiant,qupq, a nobis inooemiis proposita sunt atq; etiam magis per ipsa dicta percurretes cognoscemus hic sine uidetur intendere sermonem contra Timaeum,qui in particulis corporis animam esse diuisam dicit,& rationalem,& sensitivam in cerebro sedem habere,in corde uero irascibilem & in epare concupiscibilem,hisce igitur occurrens,quia secudum particu/las corporis animam esse in minutas partes diuicam minime concedit,uerum totam per totu cor
pus,etsi multipliciter diuisum est,eam unam habere cdtinuationem sic ait. unam esse ipsam, quia quoq; animal est unum ed Plato non ut qui putaret in cerebro simpliciter substantiam ratior lem sedere in corde uero iracudiam,& in alia parte aliud quodpiam in ill:s corporis partibus eam divisiquerum ut qui sibi persuaderet aliam quas partem corporis ad aliam animae partem acci modate se habere,ut inde illuminationes acciperet:quemadmodum enim no oculi omnes squa
100쪽
aptitudinis causa id fit & quae inanimata transparentia sunt ea propter aptitudinem proprias rationis ipsius luminis comodum capiunt. Simili modo quos id putandum est,quod anima magis in quibusdam partibus Iumen concipit ea de causa,qd es partes maxime appositae sunt. quido dc ipse Aristoteles alibi uidetur opinari quod animae praeliantissima pars in corde sedeat. Sed
rursus ex his qusdam exoritur dubitatio num enim substantia una quaedam est animam pro diuersis icmperationibus,dc aptitudinibus corporum in alia parte alias habet operationescin oculo quidem uidendi uim in aure uero audiendi,& in alia particula aliam potent ram uod si hoc paret,qd uidedi potetia in oculo est,& iso auauditus aut in pticula sede sua, dc alia uis in alia uis hoc sit uiliora qde iformabut nobiliora,& ipsius sormae materia in erit,dc forma Pp materia in icta,ria me materia cuius gra erit. uisus eni fuerit oculi gratia, dc forma erit alicuius gratia sed hoc est rem natura puertere. se si haec absurda dc impossibilia sunt no quide in partibus vatictes ani mae diuersae sunt,at substantia disserunt,quoniam cognoscere animae horum q enumerata sunt, haec quidem sunt animae rationalis uidelicet cognitio, de opinio de deliberatio, haec au c. s. lanius, cupiditas,appetitio de motus localis animae ratione carentis propria sunt. antalis uero accretii ec summum incrementum id corruptio utrum singulum harum adest animae.hoc est nunquis una est alae subst.itia qus multiplicis porentiae cum sit, perationes diuersas facit,an subitantia noest una,sed multimembris de substantiis diuersis componitur,do una quas eius pata ex duris aliquid amplectitur.
Ais etiam ipsum vivere,virum in aliquo horum es ron υ in1laribus ron in omnibus 'da
De his etiam quaerit, de qua nam animae parte iure optimo ipsum uiuere adueniat, sed ipse insequenti libro dicet,id esse partis animς ultims, de maxime humilis, tentiae, scilicet plantalis in nenim quod huius animae sit expers,uiuere quicqua potest,quare etiam qui participant hanc una, scilicet plantae uiuere dicuntur.
Dicant autem quidam partibilem ipsam esse, ν aliud quidem intelligere,aliud vero cupere,
quid igitur tandem continet animam,fli partibilis est non enim quidem corpus,nam videtur contrarium potius,quod anima corpus contineat,quod ea egressa e uis,o putrepit. si igitur aliud quid am ipsam faciat Iud potissimum fuerat anima. opus erit autem rursus,o illud gurer utruvnum,an multimembre si, Pli unums cur non Brim O ammam unum esse on autem partibii rurgus ratio qπret, quidnam si continens illudfopc quidem ibit in infinitam.
Hinc est ad ea,quae proposita sunt obuiatio nam, quia diuerss sunt operationes animae quea bmodum propositum est, id merito quaesiuit an tota anima omnia operemur an aliud in alia eius potentia sed quia non consentaneum est,ut dicamus,ex eadem potentia diuersas operationes pro uenire,necesse est ut anima sit multiplicis potentiae, unde rursus in iis illud merito quaerit,utrum in suas potentias diuidatur anima,habeatci, in hac quidem parte hac potentiam, in illa uero illam adeo ut in tot partes diuisa sit,quot etiam potentiae sunt.an cum sit una. 6c impartibilis potentias diuersas habeat ut ignis qui unus de idem secundum substantia 6c calefacit, se sicca scilluminat, multas quidem potentias habens non autem in multas partes diuisus:uelut etiam pomum,quod quidem cum secudum substantiam sit unum,diuersas tamen potentias haber,odorem, dulcedine, colorem bonum,& figuram.de in aliis quidem sere omnibus hoc uideri potes .uic contra eos,qui in partes animam localiter esse diuisam dicunt haec autem ut dixi contra Timaeum Platonis lai ter dicit nunc disputare instituit nam si anima in partes diuisa est,id necessario sequitur quod aut inuicem diuiss sunt hae partes,aut unitae. uod si inuice partes animae diuisae sunt,quomodo erit animal unum fa, si animal continuum est,& sibi ipsi compatiens,necesse est ut animales potentiae, siue partes animae,quae animal ipsum insormant unitae sint nam si ipsae non erunt uniis quom do animali erunt unionis cauli Quod si animae partes unitu sunt,qd nam ipsis unionis causaestenam certe corpus non est,non enim ficti id potest,cum sit Gouerso anima corporis unionis causa, anima enim corpus ipsum uilius est quod aut unionis causa est alicui id necesse est ut eo cui unionis est cause,sit melius,at ala corpore melior est, de illius unionis causa,unde ea egressa inquit imcorpus eiuvit, is putresciqnon est Eitur alae partui corpus unionis causaeaut uitur unitae sunt