장음표시 사용
121쪽
Separari aute hoe ab aliis, possibile sucide est,alia uero ab hoc NOssibit in mortalibus,mam festum cutem hoc est in planti nulla enis inis adest potentia.
Quod igitur unaquaeq; animae potentia uita est εἰ uiuere facit ea, q participatia sunt iam dixi. id enim patet,quod ea quae sensum participat ecudum hoc unum uiuut,manifestam uero magis uitam habenusimiliter etiam quae intellectus conlania sunt scdm hoc ipsum uiuut. Verulam en, quaa unaquaem harum potentiam uita est,nutritiua inquit sine aliis esse potest, cum sit omnium ultima,alin uero sine hac minime sunt,de bene quidem addidit in mortalibus, in diuinis enim nutritiua inutilis est,quod ibi neq; incrementu,nes diminutio est,quae quia sunt in mortalibus,propterea mortalia sunt impossibile est meliorem uenire animale potentiam, nisi adsit inferior,& propter eas,quas iam is numero causas diximus.nam qui mortale est,in fluxus indiget de quoniam essuit,omnino necessaria est ipsa nutriedi uis quae in corpore subtexedo sufficiat pro eo qd deflu/xerit,idq, ut species conseruetur. Quare sne uirtute nutritiua nihil est animatu,quae uero ronalia sunt,ea quidem cupiditatis,fc iracudiae consortia sunt,ut ea, quae sunt animalis coseruatiua appe/tant,quaeq, Ipsum destruut aufugiant id autem patet in platis,quod ab aliis potetia nutritiua separaturinam cum plantae hanc ipsam habeat ex aliis nullam tenent, neq; enim sentiendi,aut cupien/di uim habent ne* multo magis aliqua ex his quae superiorem Iocum tenent.
Viuere igitur propter hoc ipsum principium inest omnibus animalibus.
Cum dixerit in superioribus,quod de si unu quid horum sit, uiuere dicitur,nune ait uitam re ex nutritiua potentiata, si hoc ait,quod ubi aliarum sit una, ibi hanc etiam esse necesse est, si sola sit,statim etiam qus eam participat,uiuere dicunt, atly insuper si illud est uiuere ueIut ipse paulo ante diffiniuin per se nutriri 6c augeri,nutricatio autem,& incrementu ex ipsa nutriendi uirtute scedit.illud quide metito cocludere possumus,quod ex hac potentia uiuere datum est,quod,quaqunaquae* animae potentia uita quaeda est,mortalia quide sine nutritiua esse nequaq possunt,imo maxime per hanc ipsorum uita designatur, ppterea quod eorum natura fluida est necinisi v eo, quod effluxerit,aliud lassiciatur,esse potest,hoc autem nutritiua facit, uitur animalibus te uitam per hanc merito dixit.
Animal ause est propter sensum primo,etenim suae no mouentur,nes mutant loco,iabens ea remsensum,ea animalia dicimus,nec vivere sol ensuum uero est primus omnibus actus.
Quemadmodum per nutritiua potentiam uiuentia designatur,se animalia per senstiua nota tur, adeo,quod hanc solam participantia qua uis ex superioribus aliam nulla habeant animalia di cunturiprimo autem sensuu consortia dicit esse ea quae tactum participat,nam, licet aliquid solius tactius particeps si non modo id uiuere,uerum etia animal esse dicitur,sensu enim animal ipsum Etagnatur, qualia sunt ea quae platanimalia uocatu r ut spongiae sunt,qua solu tangendi sensum participat,& pletanimalia nucupata sunt, quapp aialia quidem sunt eo quod sensus cosortia sunt. Plantarum uero no est mutare Iocu de loco, magis autem in hoc ipso est animaliam quid,& nem hoc omnino plantarum est.nam plantae Ioca scdm partes mutant,cum contrahatur,& extendant.
n, si animalia ex sensu designatur: sensus autem in diuinis non est sensum autem dico,quales no vii quinque sunt id quidem seqitis,quod ea n5 uideantur esse animalia,ueluti coelestia. Sed ego dico quod de mortalibus nobis serino est. si in illis ii sensus non sun meliores tamen, at diui niores certe sunt.Quispia fortasse hac dubitauerit,quid ita,cum ex eo quod uiuit,animal designe tur 6c plantae uiuant,no plantas animalia dicamus ipse autem hoc latues in his quae sequeturiat tiquod queadmodum cursores dicimus, non eos, qui quomodocus cursus participes sunt,sed qui uehementiorem,& magis apertum cuisum participant,sic animalia dicut ut ea,in quibus ut species manifestior est sensibus autem manifestior est uita, qua nutritiua.
triticium autem dicimus talem partem anim cuius o plantae participes sun animalia vero omnia
videntur tangendi sensum habere.
Et uelus pro ut enim,n coniunctio causalis est,nam cum dixerit ese sensuu primum latra, dici haec hoc ipsum infirmat.uelut enim quae alias animales potentias par pat, mulio etiam ma IO.Gra. sup aia. Q
122쪽
gis nutritiuae tonsortia sunt nec contra quae nutritiua participant,nectae est ea in alicuius alterius parte esse,sed ea stem ipsam speculamur ut in plantis.hoc modo etiam qus alique alium sensum participant,necesse omnino est ut in tactus participati5e sint quod sane ecouerso se habet. m ulta igitur,quae tactum participat nullum habent altem sensum,ut spongis,& ostrea,ta quae uocan tur cochleae,& oino cochilia quare si natura prius est,qd una cum alio infers 6c ablatu tollit id se
quitur quod lagendi uis sensuit prima est,potest aut illud do uelutiAb alio principio dictu esse. Propter quam autem cavsam utrus borum acciderit postea dicemus. Qigare & nutriendi uis ab aliis animae potentiis separac εἰ tangendi uirtus ab aliis sensibus in his qus dicens post,ipse causam,qua ego quo iam dixi enarrabit quod, si sit ipm corpus fluidu,
necedi penitus est ea quae uitae cosortia sunt ut coseruandae speciei causa,nutricdi uim participo. hac etia de causa tactus Be ab aliis,& cu aliis Oibus separabilis est.qa sensus .ppterea datus est,ut quς domestica,qusq; aliena sunt,& quae coseruant,quaeqi coraepunt, discernat, ea aut e nobis maxime domestica sunt,ex ubus costamus ea aute sunt,aridum,humidu calidum de liuidu,quae sentire ipsius taetrus est proprium,quapropter merito tactus inter sensus primus 6c maxime uniuersalis est,
nec abis tactu ullus aliorum sensuum esse potest.
Nunc autem eo usque dictum sit solum quod anima horam est principium dictorum, ais bit definita est,nutritiuo, fenfitillo,cogitativo, motz.
Qui uolunt omnem anima sacere inrortalem.dicunt,augendi,& nutricdi uires, εἰ alias eiusmodi,operationes esse animae, quas dicunt Aristotcle quo dicere inseparabiles esse, anima scilicet,&Potentias,unde operationes ipss Icedunt has esse separabiles. anima igitur cam,& hassi principiuoperationum dicere ipm dicunt,uidelicet nutritiuaesensitiuae 5c aliata. quod aute non hoc putet A ristoteles iam saepius dictum est,sed comodius atq; uetius Alexader interptatur, cu dicat anima ipsim esse principia & causam nutriendi, augendi & sentiendi quae uere operationes animae sunt. quod aute non dicat anima principia nutrit tui εἰ sensitivi, id explicuit ex eo,quod ait, his definita est,nutritiuo sensitivo,& reliquis pro eo,qd est in his terminata est aia de in his esse est ais, puter omnia illa tande motiuu inducit eo, quod in omnibus dictis motus uidetur, in cogitatiuo etia de quaestione in inuentionem,& a propositione in conclusiones.
Utrum autem borum νηυρυοds sit anima,m pars animae virum partes c ut si separa bile ratione solum,an etia lacorde quibusdam quidem non dissicile est videre.
Quod in primo sermone dubitauit adhue dubitat,utia per corporis partes animς poteris loco diuiditur, queadmodum dicere Timpus uideba cum diceret in corde qde esse irascibile,in e te uero oecupiscibilem, sentiendiq; uim in cerebro, at n5 loco,nem in partibus corporis,sed ratione solum substantia scilicet inuice diuersa sunt. nagi potentis uniustu tu i dissinitio diuersa est,hoc igitur eodem modo soluitur, queadmodu ab initio,& ex plantis, & ex insectis, no enim inat difficile est in aliquibus animς potentiis uidere,qd Ioco separatae no sunt eteni in unoquos planta si diuisarum ramo dc nutriendi εἰ augidi,& generadi uim inuenies, quapropter q in plantis ala est,ea q/dem a tu una est,at potentia multae diuisa mi plata in unaquas parte diuisa plantalis asae species persecta uidetur.qre prius quide, scilicet ante, q diuideretur, una erat numero, posta aute diuisa est,plures quide numero factae sunt,una uero specie est,in platis mi per totum, de unoquom in ramo semen quodda medulla est,in qua anima esse impartibiliter habet, unde ppter eius impartibilitatem in inciso etia ramo eius potentiae omnes inueniuns. similiter quo se habet in insectis, nas ea dividantur, unaquaes disiecta pars de sentiendi de mouendi uim habere cernis, quMs Ioco diuisae essent animales potentiae opus esset in hac qde parte sensitiva, in alia uem motiua uirtute esse.id aute in plantis magis ex li gratia sumptu est nip eius est ypositum declarare quasdi animae potentias inseparabiles esse loco sola aute animale potentia plantas habere ea generativa enim uirtute,illis est usus incrementi,Mpter incrementa uero nutriendi uis data est. Dicit is quod,ut in plantis diuisis, in unaqua parte ola animalis potetia uidetur,sic in insectis.q plures habet mi males potentias, in unaquas diuiseia parte omnes inueniunt igitur de tangedi,mouediqi is locum uirtute erit ipsi separatim sermo de reliquis uem scilicet uidedi audiendi, gustadi, odorandi, fortasse etia de cupiendisc iratandi potentiis,haud adhuc declarare habet, no enim Ioco separatas i . i.
123쪽
sunt manifeste enim is partes corporis inuice diuiti sunt nisi id quΦύ dicat impattibiles eas reinuicem qd excerebro Icedant omnes,unde si quid cerebru patiatur,insensibile penitus,& imobila fit animalina si festuca cerebro imponas sensus omnis in olusq, sine ulla manet operation inde etia hoc ipm manifestius osteditur,na si fiat in neruo oppilatio,vel si incida aut ligetur, pars qui dem superior corporis sentitq,,5 mouec, inferior aute est insensibilis, ais imobilis. quapropter e cerebro potentiae sensitiuae omnes Icedunt.quod aut instrumetis indigent,nes iis sunt mi uirtutes diuersae, unaquaes in Iprio instrumeto apparet. Fortasse igic tale dubiu quispia comentus est. ueruntame Aristoteles no uidetur ueste siceas esse impartibiles ut oes in quada parte sint de ab ea in reliquu corpus ueniant,sed in toto corpore ipartibiliter eas esse uult, & ideo his excplis usus est, quae & de plantis, de de insectis accepit. Sed cii dicunt uelle eas in spiritu sedere totu enim per totum illu uidereq; 5 audire, reliquis , sensibus operari, & sic ora esse in eo sensus, queadmoduin plantis potentias plantales, εἰ in insectis tactuq;,5c motu locale,nes enim esse organis instructu spiritum sed ueluti in dolio codensata aqua,aut quodda aliud tale, vasis forma accipit, hoc modo spiritum de uita, quam in corpore hoc flagitiole duxit cotractis uaporibus codensari. 8c inde foramas quasdam phantasmatu in sepulchris uideri,uelut hoc im corpus quia incopositu est in alias quoq; mutari figuras ad imaginasone coficium,quare dicunt eum purgationibus uti, quo raros eos efficiat quos straxit uapores uictusqi tenuis,qui magis studios sunt eos satagere, abstinere multis a cibis quicuili spiritum densiorem faciunt,etenim uaporibus ipsum nutriri dicunt. Veruad hoc ego dicerem,quod si spiritus instrumentis instructus non est anima eidem diffinitioni n5 succumbit nam cu dixerit animam corporis instrumetalis esse entelechiam,sc enim a formis inanimatis ipsam secreuit etenim illam forma entelechia est,sed lapis Be similia,corpus instrumetale noest,quod si anima quae in spiritu est diffinitioni succumbit, illud nece sse est, ut spiritus organis in stitutus sit. quod si ita est necesse est animae partes simul cum ipsis instrumetis diuisas esse id. n. Pate quod unaquas potentia in unoquoq3 sedens organo scoperatur,nes enim in alio quodasedet,nam in spiritu primo iacet.quod si uerbi gratia,uisus instrumetum proprium cum habeat, non in ipso instrumento operatur solum,uerum etiam in reliquis spiritus ipsus partibus, id se quitur quod superfluum sit 5c frustra illud instrumetum.qubd si in ipso solo operatur,inq; ipso solo sedet cur in alia spiritus parte uisus habet esse 5c in alia operatur nisi quispiam id fiete supponat,quod in illo in una quidem parte sint omno ex ea autem in reliquum ueniant,quomodo.n. hoc ipsum se sic habere ostenderit quod autem de uisu dictum est,hoc. etiam de reliquis sensi hus erit quod si hoc est uerum necesse est per corporis partes animam ce diuisam. igitur si ossi,nis instructus est quod dixi id seque uidelicet animam per corporis partes esse diuisam. Sin autenon organis est institutusAnimam ronis expertem dimitio n5eomprehender.Uerum Natalem,
ais Gnalem solum,in spiritu enim habet esse irrationalis nisi quispia fortasse hoc dicat qd in hoc corpore republicam gerentem animam dimicit,nes enim coelestium animas dissinitio comploctitur,nam nes illae sunt orsanis instructae.
Nonulla aulem dubitatione habent, que admodum enim in plantis quaeda diuisa appare vi viventia, seiuncta inuicem vi existente in i is anima,actu quide unius in unaquas planta, potentia ue ro plurium, sic o circa alias disserensias animae videmus accidens in insectis,in his,que imitan tu et enim sensum utras partiam habet,eν motum localem. Si non & loco diuisae sunt,de intellectu autem dicit,ut deinceps enarrabit.
Quod si sensum, o imaginationem,etium appetitum, bi enim sensus est ristitia , o uolapsu
consequitur,ubi autem sunt haec,necessario quos cupiditas est.
Postqua demostrauit sensitiuum motiuuq; stam lacum,non esse inuicem loco separabilia, ex his incinari uult quod appetitiuum de imaginatiuum sunt inseparabilia de de appetitiuo quider natur de imaginatiuo uero nodum non enim quod sensum habeat id illi statim uidetur ha ίρράιμ te imaginationem nam qdsocinio quod muscae,quod multa huiuscemodi alia imaginati ν δ - nem habeant,id patet.latebras enim uasno ignorant. vermes autem ut in his quae sequentur.di fc im in V tet imaginationem habere minime uidetur eum quosdam motus uagos any errantes faciat.qres aut imaginatiuum no habentaut si habent,id quidem maxime hebesaim obscurum tenet, de in
124쪽
lis adiacentis huius particulam unam intellectu separabilemq; & aetemum esse dicunt.
Relique autem partes animae patent ex bis non esse separabiles, queadmodum Aut aliqui.
Patri igitur inquit ex his quae dicta sunt,quod reliquae omnes animae partes praeter itellecta, non sunt separabiles nes inuicem altera ab altera nes a corpore inuice quide uelut in diuisis in/sectis ostensum est a corpore aut quod eius entelechas sunt,nem enim aut sensitiva aut nutritiuauis,aut mouendi aut cupiendi uirtus absq; corpore possunt esse eius qd nutriendi quod sentien/di,quod mouendi uim suscipere potest es potentiae sunt,ipse aute paulo antecas non esse inuicem loco separabiles manifestum esse ex his quae ostensa sunt dicebar. quod aut ait, quemadmodu di cunt aliqui, clam aduersus Platonem dicit, qui non ratione solum, uerum etiam Ioco potentia ipsas discernit,ut dictum est.
Ratione autem quia alia est patet,sensitivo enim esse, π opinatiuo diuersum est,siquidesentire ali ad est ab opinarismiliter quos N aliorum unuquods dictorum.
Et si enim Ioco separatς non sunt attamen diffinitione non sunt emem, alia enim sensitivi ratio eius uis, quae secundum locum mouet,& in aliis simili modo.
Poterea autem aliquibus ginde animalium omnes insunt,aliquibus uero pauciores quibusda a solo,hoc autem facit animalium disserentias.
Aliquihus autem quaedam uidentur,quod scilicet animae potentiae sint diuersae inuicem ratio/ne,id aute per haec declarat. Differentiae enim animaliu ex animarum differentia secundu speciem fiunt, inuicem autem differunt animalia quod alia quide plures animae potentias habent, alia ue ro pauciores quod si,animae potentiae essem omnes esdem ratione nulla quide inter animalia dis/ferentia esset no enim secudum materiae differentia differunt,ueluti Pythagorici dicunt qui in di/uersa corpora animas ascendere faciut, uariasque animam operationes ex corporu uarietate fieri uo/lunt. quod si non est hoc rationi c5sentaneum,ex sorma enim umquods designatur, formae aut rationem tenet anima, id sequic, quod animae uarias esse ex desinitionibus differetias necesse est ais ex hoc animaliu fieri differentias.non enim potentias omnescia animalia habent sed alia oes' alia aliquas alia unam illud autem,quod ait aliquibus quide alatium & illud,hoc aut facit anima lium disserentia animalium dixit, pro uiuentium, qus enim animalem unam potetiam habent ut plantatem,ea non sunt animalia.
Quam autem ob causam, confiderandum postea est. Qua causa inquit hae quidem Giuncts sunt,& plures in ipsis animς potentig in aliis uero pauγciores de in aliis una sola id postea dicemus,praeterea etiam quamobrem aliae primae,aliae secundesin deris enim inhia quae sequentur ducturus est. ' ς Similiter autem υ circa sensus contigit,alia enim babent omnes,alia autem pauciores,alia ue/ro unum maxime necessarium tactum. Quod inquit uniuersaliter in potentiis animae contigit,hoe in sensitiva quos sola Actiam est, animalium nas alia insus omnes habet/lia autem Plures,alia uero unu 'is hora causam, quod iam praediximus,in his quae sequentur,declarabit, 'Quoma autem quod uiuimus, sentimus bifaria dicitur,que admodum suo scimus,hori autem dicimus,alterum quidem scientia, allierum uero anima, utros enim horum dicimus Iare similiter etiam quo sani sumus,aliud quide sanitate,aliud autem parte quadam corporis, aut etia toto,borum
autem scientis, sanitas, forma,π lectes,1 aedi estin r tino uelut operatio susceptiuorria, tera quidem scientis altera vero sunt.
Hane ipsam dissinitionem interpretari eius Nostum est, de ab quod in cur transire, natum enim tur est primum nobis uero primu manifestius est quod .cum igitur dixerit anima esse ente lactum,nune eius uolumus est ostendere quod ipam entelechia, ne diffiniuityoc est substam
125쪽
tiam esse secundi speciem quod est im cur.nam posta illud acceptum est quod animata ab inanimatis actu uiuendi differunt,ex eo hoc in loco demostra se bene diffiniuisse anima esse entelechia corporis instrumentalis naturalis in hac enim uiuere,& sentire animal ipm dicit,spite quidem, Nptimo anima, secudo uero propter illam corpore, queadmodum animata informanc uiuendo Msentiendo cuius rei primo anima caula est,ais ob id ea forma est,& enteIechia animatorum .prsparatio aute procedit hoc modo,omnia inquit coposita duplici modo dicuntur esse,& secudum materiam.& secudum forma, etenim primo secundia formam unuquod esse dicitur, quicquid est, secundo autem secudum materiam, quonia id quod per se esse dicitur,videlicet forma in materia est, fides autem est ex inductione. Dicimur enim inquit scire duobus modis animaq;, & scientia, qt anima ipsa scientes esse dicimur, nes enim corpore scimus,& rursus scientia scientes esse dici/mur sed proprie qdem,& primo scientia propter scientiam quo' anima,in anima eni scientia est, Be ypterea anima subiectum quodda est,& uelut materia ipsa aut scientia ut forma. rursus sani dicimur esse aut sanitate, aut corpore,aut oculis,at rursus hic in utros simul corpore scilicet,& sanitate primo quidem Ppter sanitatem sani sumus secundo aut e corpore ualemus & xpter sanitate,& ypter corpus qua in re formae rationem sanitas haber,materiae uero corpus,et miscientia perfi/cit anima,ueluti sanitas corpus.ptimo igitur est & ualere, Sc scire ypter scientia,&sanitatem, nisrpter sanitatem,corpus ipm ualere dicitur,animatii ipsa Ppter scientiam scire.s militer quos aut albi aut nigri,aut rubet dicimur, primo quidem propter talem colorem, secundo uero propter supersciem & haec quidem subiectum est, color uero se a. similiter calidi, aut frigidi dicimur, primo quidem Ppter caliditatem aut semiditate secundo autem ypter corpus quod quide subiectum est,qualitas autem eiusmodi forma. queadmodum igitur in hisce se habet in omnibus eodε
modo con*derare possumus quomodo necesse est etiam in animatis esse. uiuere enim dupliciter dicitur,nam uiuere dicimur aut anima aut corpore:sed primo quidem anima,secuda autem Ione Ee propter ipsam,corpore,nam uita ipsa corpora animata ab inanimatis disserui uelut ipsis exani ma uita adueniat horum igitur necesse est,ut in aliis omnibus,re animam sormam Quare primo
dictum est unuquodq; ese secundu formam,quam in se habeat, corpus uero materia est,& subi ctum, hoc autem scilicet uelut operatio susceptiuorum,dixit pro persectio susceptiuom. est enim scientis quide uidelicet animae. persectio scientia:sani autem scilicet corporis, sanitas persectio est, nas sciens,& sanum potentia sunt,& imperfecta persciunc autem scientia 6c sanitate. Qimobrem si corpus materia est anima uero forma est autem materia quidem potem, entelinia uero forma,
quare ipsum, quod in matem potenua est,forma perficit, id sequitur quod bene entelechiam esse
Videtur autem in patiente,υ affecto factivorum inesse operat O. . - , - -
Quoniam eum dixerit scientia 5c sanitatem esse scientis,& sani operatione, quod non cuiusuis operatio scientia, & sanitas esse uidetur,sed inducetis in sanum dc scire ut medici, 6e scientis ideo si definiuit quod in patiente de effecto facientis operatio est,hot enim in naturali etia demonstraust unam scilicet esse in ambobus operationem S in faciente Sc in patiente, 6c est ipsa in patient di noin agente nam agens est imo bilis,propriam* persectione habet,at patiens mouetur,& ex potentia in actum deducitur. quae igitur ibi dixit in memotiam nobis reducens haec est,hac igitur de causa non simpliciter operatio dixit,sed ut operatio.
Anima aciem hoc est,quo vivimus,π sentimus itelligimus,primor pure ratio Fgd Queri ρο forma sed non ut materia subiectum.
Cum demonstrauerit inductione,id esse formam,secundum quod,unuquias primo dicitur,
materia uero,& subiectum id secudum quod,secundo sermonem ad id quod inquiritur traducit scilicet ad animam.ptimo enim dicimur anima uiuere Sc sentire S intelligere,quare concluditur, animam esse forma corpus autem materia,& subiectu.uiuere aute & sentire,& intelligere, plantale, Ecrationis expertem anima,ais rationale se dicere demostrauit ut omni alae sermo conueniat.
Tripliciter enim cum dicatur substatia que admodum diximus, quarum alia quidem forma est, alia autem materia,esia vero,quod est ex utri φ,υ baru quidem materia potentia est forma veroemelechia,O quoniam quod viriss est, id animatum est, non corpus est multilia animae, sed
126쪽
Quod ipsa substantia trifariam dicatur paulo ante demo stravit,quod autem tertium substan/riam significas illud est,quod ex utri r costat,& animatum est ex u triss substinua,ex anima. εc
corpore,quorum necesse est alterum te formam,altem uero materiam,quod enim est ex materia,& forma id est quod ex utri i est.ostensum est autem quod anima, cum sit secuta forma subst,tia, corporis naturalis instrumetalis forma erit,no aut e corpus animae forma. in si anima serma est, igitur materia corpus est materia autem cinat potentia est,hoc est in eo,quod potentia est,habet re,corpus Igitur potentia est,sorma uero entelechia eius,quod potentia est,at forma est ala igitur anima est entclechia.Quare concluditur ab eo bene datam esse animae distinitione,cum dixerit,ea esse corporis naturalis instrumentalis entelachiam.
Et ob hanc rem bene opinantur illi, qbus videtur nes sine corpore esse,nes corpus ali sanima, covus enim no est,sed corporis alisvi manserea in corpore est,ο in corpore tali.
Postu demonstrauit benedicissi esse quod anima si corporis entelechia,quod eius erat propo situm declarare,nam cum per prima non id satis ostensum esset, neq; caula,quaobrem enteIechia esset assignata,in huius declarationem progressus est.ex his igic declaratis eos lauda qui nes corpus,nes sine corpore anima esse dixerunt,nam si corporis est entelechia,non quidem corpus ipsa erit, non enim persectio alicuius est idem cum eo cuius persectio est, sed nes coipus aliquod est anima nam cuius erit amplius entelcchia 5c corporis talis uidelicet naturalis instrumet alis. Hinc sortasse uideri posset Aristoteles omnem animam dicere ab corpore inseparabile, sed ipsius Philo/sophi menta tota respicere oportetide ea,q de itellectu ante dicta sunt,in memoria reducere.Quod si ubis intellectum separabile ars imortalem esse demostrat, hoc in loco animam plantalemqi,dcirrationalem eum dicere credamus,alioqui itellectus,quatenus entclechia corporis est,eatenus in separabilis est,entelcchia autem corporis est,no substatia,nes; suis omnibus operationibus,sed iis, quas ex respectu ad corpus habe ex quibus maxime sunt actius, quae sidem operationes ab corpe sunt inseparabiles,ac ueluti gubernator,qui nauis cum sit entelechia,quatenus gubernator est ab Dave separari non pot,uerum quia non solu gubernator est,sed etiam homo, ut homo quide,non ut entelechia,ab naue separabilis est,hoc etiam modo anima nostra,q quatenus entelechia est cor
potis non potest re sine corpore, sed quonia quasdam ab corpore separabiles operationes habetLcirca intelligibilia in quas no modo corpus nihil cofert, ueni etiam in illis intellectui impedimeto est,id patet,quod substatim separabissem habebit cum earenus anima sit, & dicatur intellectus,nosane ampIius anima,nisi potentia uelut etia cum in corpore est intellectus potentia est,ut ipse etiadicit,& si Oino naturali imaginari potest actus,qui de itelligibilibus no sunt penitus imagiabiles, de hoc non frustra habeat ex natura necessitas,quod aliquado sic operet ,& hoc id sequitur, quod
eius substantia separabilis est uerum de his in luperioribus diligentius diximus.
Et non veluti,qui prius in corpus aptabant ipsa nihil di Onientes in quora in quali,υ sucide cum non oppareat quouissu cipere quodcus contigerit, ' autemst,mecudum rationem,unias cuiuis eηim entelechia in eo,quod es potentis,o in a pria materia nata est fertiquod igitur entela
chia quaedam est,eν raio eius,quod potest huiusce tulis ess manifestum est ex bis.
Prius quidem questus est,de anima multos quide dissereresed nullum sermonε sacere de cor pore anima suscipientquelut id fieri possit ex Pythagoreoru uectis,ut anima quscuo sit,in quod
uis corpus ingrediatur,atqui inquit no uidetur quaevis serma in quodcus su biectu uenire,non enim unqua strepitibus Iingua subiectum suetit, odorabilibus auditus,nil saporibus nasus. non cera ostrei, aut aeris formam unil susceperit, igitur si no quaelibet forma in quodvis subiectu uenit,forma autem corporis est anima non quide in quodvis corpus ingredies quod quide uete res non diffiniuerunt,ipse autem dissiniuit, ta dixerit esse forma corporis naturalis instrumetalis, nam corpus instrumctala simpliciter sublestiam est animae simpliciter qua quidem nunc distini
uit.talis autem animς tale quidem corpus ininumeratqueiu exempli gratia,rationalis anims corpus rectum manibus utens in rationis seruitute, aliis aut e corpus unguibus curuis ad rapina, at psimpliciter ad uniuscuiusp animae fc corporis operatione corpus praeparatu esse. Hoc aute Plato
etiam ante ipsum diruiuit,qucadmodum nos prsdiximus,de figura em corporis humani loques
127쪽
altin5 enim nisi eognouerit ens,in hac figuram ueniet ens aute dicit intelligibile,inte Iustisse autela Ia rationalis anima cognoscit, animae igitur rationalis solius humanu corpus est optium,sic aut sit secidum rationem, uniuscuius, enim entelechia in eo,quod est potetia, di in xptia materia nata est fieri se igitur illi inquit de anima dicebat,decorpore, quod imam susciperet nihil definicies, neget est secundu rationem,nes apparctibus cosequens,sic aut nos diximus, talis cu dixerimus corporis entelechia animam.quod aute apparentia sic se habeat ipsa ratio testatur,etenim inquit alicuius entelechia in eo nata fieri solet,qd ut sit tale potentia naturaliter habet,at uniuscuiuis materi a xxima tale est,non enim qualibet formam,quaevis materia suscipere potest, negi mi cera domus formam, nes nauigii papirus suscipere unqua posse nec sequenter cuiuslibet animae qOmeti contigerit corpus, erit susceptiuu . Quare simul cu sermone de anima de corpore eam sulci piente sermonem sacere necesse est,niis materia & forma sunt ex his,q ad aliquid diculur,qusau tem sunt ad aliquid, fieri no potest,quatenus talia sunt,quin invia aut sint,aut cognoscans.
Ex potentiis autem animae, quae dictae sunt aliis quidem insunt omnes, ut diximus, aliis autem suaedam ipsarum,quibusdam vero vnasola.
Quod paulo ante de potentiis animae se inuentum promisit, uidelicet quibus nam, & quae,&.quot in sint,quaqi de causa,& quales,qusq; a abus separari non possint.& cotra quae a qbus separetur,id nunc declarat dicensis, inferiores animae potetiae, sequunc meliores nec separantur ab illis. Sed sane inferiores abis melioribus esse possunt, aliis mi sola pIantalis inest, aliis aute simul cum hac sensitiva quas omnino appetendi uis sequitur,naiy omne sensum participas, necessario appetitionis particeps est,ut dc paulo superius dem5strauit,& nunc ostedet.aliis aute praeter eas, qus di ctae sunt,cogitandi uis inest,ut hominibus,uel quibusda aliis talibus uel etia prs stantioribus pinctiis Smul autem per haec ostendit,quod in animis est primum,ais secundum.
Potentias autem diximus nutritiuumssensitiuu,appetitiuum,motis ecudu locum,intelle Hua.
inest autem platis nutritivum,aliis aute π hoc ipsum,o sensis iuri π oppetit iuu,appetitus enim est cupiditas,υ ira,υ Voluntas,animalia aute omnia unu babent ex sensibus tactum, cui aute sensus inest,huic voluptas ,ο tristitia, I iucundum in triste est, quibus autem baec insunt,inest o cili ditas,iucundi enim appetitus est ipse.
Id notandum est, quod in enumeratione animalium potentiam prius appetitiuum no posuit per se,ueluti id omnino sensitivo colu nctum sit,tuc dicebat anima hisce diffinitam esse, nu tritiuo sensitivo intellectivo,motu,nunc aut cum aliis potentiis ipm appetit iuu reduxit in numerum di cens, aliis autem de hoc ipm,6c sensitiuum 5e appetit iuu. aliis aut dixit pro animalibus, insert enim, animalia aute omnia unu habent ex sensibus tactum, animesia igitur inquit nutriendi,& sentim di εἰ appetendi uim participant. Deinde satis aperte cofirmat hoc, quod omnino ubi sensus unus
si ibi necessatio sit ira, at* cupiditas, hac igitur de causa sensum ola animalia habet, in omnibus enim omnino tactus est,& si nullus ex sensibus alius adsit, sensus aut tristis, di iucudi suscipis,ubi aute iucudum est,ibi omnino dc cupiditas dc appetitus est,iucudi mi desideriu cupiditas est unde quae sotu tactum pticipant iucudis adeuntibus diffundere se uidens, tristi uero quoda ipellente seto trahere. Cum aut dixeri cui sensus inest,huic de uoluptas,dc dolor adest, apposuit de iucunda, ει triste bene quide uald ais utiliter trasitione usus est,appetitus eni no est uoluptatis,at iurudi, dissinit aute appeti id cupiditate ira uolutate,na unu quods horia appetitus quida est,id aut patet, quod simpliciter appetitus sensitivo inest at no omnis appetitus,tis mi quae sotu tactu habent,ain petitus est secundu cupiditate,quae uero sensus omnes, iis est appetitus et ii secundu ira, uidentur enim taIta esse ad ultione prona,sed ronis solius uolutas est. Quare cupiditas 5c appetitus pq uoca, fgnificare uidens,& ueluti dispositio, quae qdem de habitu comuniter plicatur, de rursum ma gis yprie ad habitu distinguis, sic etia dicis appetitus comuniter de ira, de cupiditate,& de Gne, dicimus mi quepiam diuina appetere,& scientiam appetere, magis quo* proprie dicitur appeti
tus ad rationem distinctus, do simili modo cupiditas, est enim dc communis, dc ad iram, εἰ ad
rationem distincta. iPrnerea aut g nutrimenti sensum habent,nam latrus nutrimeti sensus est,aridis enim in dysedis calidi Osrigidis nutriuntur animulta omnia,horu auri sensus est laesitas. 3Demonstrauit
128쪽
Demonstrauit quod habetia sensum sunt appetitus consortia etiam si soIum ex sensibus tactu
habeant,nuc autem comunius 8c manifestius declarat quod ea,quae sensum tenent, habent appe/titum ex eo quod simul sentiunt iucudum sc triste:quae autem haec sentiunt, iucudum quidem adeunt triste uero refugiat.hoc autem cupital diquod adit,cupiditas uero appetitus quida est. hac enim de causa diuisionim fecit appetitus.quae adem sentiunt,quod habent sensum ea de cau/sa,appetitionem participant.nuc autem manifestius,5c magis proprie id ipsum ostendit, quod ola tactum habentia penitus appetitum quos habent. nam si mat ea tactus sentit quibus animal nutritur, utris autem ex his qbus constat, quatuor aut qualitatibus G sta uidelicet arido humidor calido frigido ut in libro de generatime demo strauit,ex his igic nutritur animalinaq; nutrit unii quod eoAd sibi proprium est. deinde quomo iis nutriatur demostrauit etenim insit nutrime tum per calida ais arida fit,potus uero per humida & frigida,quas qdem qualitates tactus discer/nit.quibus aut nutricntium sensus est,his qdem sitis, de fames esse solet. utrius*aute cupiditas apypetitus est:aridis.n.de calidis .srigidi schiatq; humidis umentia nutrivtur primo. Usaporu,qui tales no sunt,cupido per accidcs fit,n q; sapores,velut ipse ait sunt ut ciborsi condimenta,nccnoM
dici dicunt per humida εἰ frigida potu fieri nasci enim sitim no modo per siccitatem lucruetiam P liditatem atqi ideo tale sitim frigido aere solo sedari.Quare si sitis est remedium potus, Hom rus. n.dicit, bibebat, Sc siti medicabatur, sitis autem per siccitatem,uel per caliditate fit,nam patet in febribus caliditate sitis re causam ais ideo Vpenumero cu sit humidis ueter minime picnus bibe di tame est desiderium qd quidem per siccitatξ etiam fit quod si cotraria cotrariis curans, sitis aut Dei per siccitatem,uel percaliditatem strid statur quod frigido & humido potus fit. quod si cali/dum qpe potu accipimus hoc quidem per accidens. uidelicet si ita cottingat .ppter stomachi im/hecillitarem,aut ex cdsuetudine facimus:qucadmodum quoili uina suauia Sc quas psumimus potiones .non a pler sitim,sed uoluptatis causa potamus.Quare si potus frigidis de humidis fit necessatio cibus fiet ex siccis .6c calidis . nam si quibus constamus iis quoq; nutrimur, constamus aut sic cisq, de limis calidis ,sic frigidis, ames aute, εἰ stis est desideri u suppletionis eius,qd e nostra substantia absumptu est,at iecudum eas omnes abus compositi sumus qualitates absumimur rigidis aurem. ec humidis fit potus: id necessario ergo statur, ut siccis 6c calidis fiat cibus: nam si nulla est alia spes nutrimentipter potum,&cibu proprie dictu potus enim cibus est Adam necesse aute est este cibum ex his, qbus costamus,idqdem necessatio concluditur,qd cum potus ex humidis,& frigidis fiat cibus sit ex calidis 6: siccis Π, si platarum nutrimetum fimus est,ia ipse fimus est calidus, id seqtu r quod cibus no fit ex aridis solum,ueruetiam calidis: Sc si uinu 0penumero sumptum fa/mem sedauit:id pater,qd hoc non fecit quatenus humida est,nal aqua id magis saceret,qd quies non facit manifestum igis est,quod si calidu nutriuit,e calido cibus fiat:hoc aure rationabilius p/Bare possumus.diuisio illona,quae magis comunia sunt in magis ypria ex oppositi qdam fit oppositorum ut substatia diuiditur in corpus S incorporeuita rur us corpus in alatum de in id qd caret anima.& animal in rationale dc irronale,& rationale in mortale,& in id quod morti non est obnoxium. ex sibus patet quod horum oppositio est,ueluti per habitu,& priuatione eteni qd deicorporea substatia no habuimus quod bdicaremus,eius corpus abnegauimus 6c sili in aliis. antimati sine diuisio si in animal in platanimal,& in plantam atq; ipsa qdem per quandam talem op positionem accepta est. nam quod alati inest Iprie hoc ipso platanimal priuatum ea,qdei; plant,nimali inest,hoc plata non habet. Praeterea coloris diuisio primo fit in album,& nigm,alii nam co/lores sunt ex his hi aute contrarii sunt.numerus etia diuiditur in parem,& impare.Quemadmo/dum aute dispositio diuiditur 6c in habitu,& in eam quae Iprie dispositio dici sic etiam cibus incita proprie dc potum .igic horum diuisionem quae fit ex comuniore peroppositoru quodda suscipere debemus. at uero nel sic ut per habitu εἰ priuationem pol accipi ne' ut p affirmatione denegationem neq; multo magis ut ea,quae sunt ad aliad.ea igitur diuidi solu ut cotratia intelligendum est.Quod si potus est ex frigidis,dc humidis,aperte qdem ex aridis 6c calidis erit cibus. at ne mim sit quod sp numero cotracta simul cupimus,dico aure potu εc cibum, quod est ac si dic ramus aridum. 6c humiduFalidum,& frigiduiex his enim co stituti sumus qbus cosumptis in horam suppletionem deceter appetitus moues ini similia similibus appetuns. Quare unoquos et mentorum deficiete colaqueter olum fit appetitus,ex quo maxime patet ex aridis sidem calidis5; cibum fieri ex frigidis uero dc humidis potu. nam si quatuor c5stamus,oiumst, fit consumptio fames .dc scis est appetitus suppicndi ea quae cosumpta sunt,id statur quod calidoru,siccoruq, fri
129쪽
mem quidem sicca sitim uero humida appetere manifestu es .sed calidi,& frigidi diuisio quodamodo facaeda est. nam si siti calidum tribuamus absurdum uides in febribus. n. ut dictu est ap/te frigidi cupido est,nam quae molestias affert ipsa caliditas est,id igitur accidet quod una, & eaderotrariorum appetitio erit 6c uni appetitioni tres duaru contrarietatum partes assignabimus,qus ambo absurda sunt & cosentaneum qdem est,cum duae sint appetitioes,di oppones duae quarum sunt appetitus,ut utriusq; oppositionis una quadam partem utris appetitioni natura dis imbuar. Quado autem dico frigidi cupido,no omnino tactu frigidi dico scd oino potentia,*penumero cialterius horum fit appetitus ut aut cibi aut potus,quado horum altem deficit,aridum quide di eo de calidum aut humidu,& frigidum.quod aute cibus sit non ex aridis modo, sed ex calidis eria. Potusq, no ex liquidis solum,ueruetiam ex stigidis ita Philosophus probat,etenim in aridia terrae est ex terra autem sumida exhalatio quaedam ascendit quae me calida est. Similr inquit ex humidis evapora io quaedam exit quae quidem frigida est,igic cum sicco calidum cum liquido stigidum sequis.Verutamen non est hoc argumetum munitumina totum mutat in totum dc maxime contraria in cotraria unde scdicedum esset qd quae calida & humida cupiunt,ea contraria cupiant,quod Adem rationi consentaneum non est ex his aute quae dicta sunt habes qua causa sensi
hus omnibus tactus I positus sit,sine quo nullus alius sensus ese pol, cum tame abs' aliis tactus ipse possit esse Quaprodier horum nobis est appliensio de quibus habemus esse,quod si tangen di sensus no adesset nullum cosumptae nobis substantiae subsidium haberemus,nes hoc mo no bis ulla deficientis esset cupido quod si esset nec ullum quidem desiderium suppletion hremus, at ex hoc aial im conseruas igitur si non hoc esse ex necessitate corrumperetur.
Aliorum vero sensibiliu per accidens,nilii em in nutrimptu cofert sonus,nes color,nes; odore, sapor auin unu quoddi tangibiliu est, fames vero,ο sitis cupiditas est,π fames quide calidi, ιυμ ci,stis autem liquidi,Grigidi, sapor vero veluti condimentum ερ oddam horum est.
In hoc expositionem duplicem serutinam si tactum dicit alia sensibilia per accidα apphendere, aut per appetitum tutus enim primo,dc per se calida,sicca,liquida,frigida apphendit nam qualitatum sunt ipsae tangendi uirtutes,st si alia sensibilia sentire tactus dicatur,id. s. per accidens intelligedum est nes solum de tacta,uerum etiam aliis de sensibus hoc dicere possumus,nas uidedi uir/tus primo adem colores apphendit dulcedine uero aut amaritudine,aut fragratiam per accidens, ueluti si mel uideat per se quide,id esse flauu apphendet dulce uero P accidens: etenim,quod operati sunt aliquado simul duo sensus uidelicet uisus,& gustus hac de causa cognoscit,quae sit eius
modi figura eam re aut dulcem aut amara quaesti contigerit alio quoda modo,eam esse boni odoris,aut mali. Sic etiam tactus primo quide dc per se qus dicta sunt apphendit alia uero per accides, nam si erepti gratia clausis oculis parte tetigero, id quidem scio, quod habet 6c qualitate dc colo/rem talem. si mel tetigero,id quide cognosco, quod est de dulce, 6c flauu . similia quos in relio sensibus dicenda sunt,quam rerum tam diximus esse,quod aliquado simul sensus operati sint,et enim si quodpia uideamus in quo sensus nuna simuI operati sint, qualis adem sit color scimus,at non sane qualitate saporis diiudicare possumus de tactu similla S de reliquis dicendum est.Si cicta tum per a*dens alia sensibilia percipere uolumus interptari, hoc quidem fuerit Alexandri di/ctum. Sive quod aliqui sensus oes esse tactus putauerunt,de omnia sensibilia sub tangendi uirtute Menire naeti tangentibus fieri sensibiliu susceptio quaedam uidetu r u isus enim transparens per qd uidet lagit,& olfactus idiper quod odore diiudicat, id autem dioison dicunt de auditus similla. hae igitur facta distinctione dixit alia sensibilia a nobis per accidens apphendi non enim quatenus diaphanum tangit,uisibilia uisus apphendit neq; olfactus ea,quae sibi sensibilia obiiciunc, ne auditus quae sub auditu ueniunt,sed iis ita accidit ea tangere per quae sensibilia xpria percipiat, non enim sic alii sensus apphendunt ut tactus qui sibi xpria sensiIia tangedo percipit, ne* enim uisus tangendo colores apphendit,s d im diaphanu,per quod coloru uarietates percipitraliorum autesensibilium, dicit Alexader tactum per accidens esse susceptiuu quod horum susceptiuus est,quishus alia coluerunt nam simplicia de prima corpora de Ous alia quo sun iis definita sunt,quo rum tactus susceptiuus est,suscipit autem calidii,& frigidum de siccum, & humidiJ,quae quidem primorum corporum simplices,& specificae differeti sunt. Quod igitur alia,quae sensus alii per se suscipiunt,accidere corporibus iis,quom tactus proprie perceptiuus est,illa quidem per accidens
tactus apphendit.sed hoci uidelicet alioru uero sensibiliu per accidensi magis adem propriae ad cupiditatem
130쪽
piditatem aptandum est ut ita sit ordo quibus aute hse sunt,his etiam cupiditas est,nam iucundi quidem est appetitus ipse aliorum aute sensibilu per accides. Cupiditas enim primo cupit ea, per quae nutric s. humida,& sicca, calida, ct frigida P accides uero sapores appetiim colores,& alia sen sibilia nig exempli gratia qui uinum cupit aut album aut dulce, id sidem ex oesuetudine quadaper accitis cupit nam primo quide liquidum cupit.& quod ad hoc magis subaudiendu sit illud,
aliorum autem per accides id ea quae sequutur, declarant: nihil enimιinquit in nu trimentu costrisbnus nes color quare ad appetitu redditio est: r quae enim inquit animal nutrissa appetit alia uero per accl&S,ut. n..pgressus dicet sapor est,ueluri nutrimentu Odimentu qdes. Saporu autem
dicit quadam gustabilem qlitatem quς nutrientibus inascitur,sugidu autem potu dixit nam qua uis aqua calida bibatur,calida inqua tactu, potentia tame frigida est, unde eam depellit siccitatem, quae de siti orta est de qui ualde sitiunt frigida cupiunt adeo, ut ne* uinu nisi copellantur,adeant. Quid igitur none sapores alii animali ad salute conserunt, dc alii cotra salutem laedendo uastant ad hoc ego respodeo quod sic quide simpliciter aridis 6c humidis,stigidisti, Sc calidis corpora nutriuntur sic autem Sc tali modo affecta tali indiget in cibis qlitate alioqui Ipter hoc non in cibus
eaedem ciborum qiitates accipiu tu r quod qualitas eritorum temperationis ad eas est imoderata. etenim quod eiusmodi qlitates ex tali elementorum teperatione in copositis scdm aliqua alicuius simplicis cotinentiam fiunt ea de causa merito iis quide,in quibus ut ita dica calidum pualet eos offerimus sapores qui frigido cotinente inascuntur. contraria enim contrariis curan .Quare non, quia talis est sapor im eius indigentibus pserimus, sed qd ita ut frigido, aut calido aut alido aut humido cottinente factus est.Quiobrem rursus haec quidem primo nutrientia sunt, per accidens uero sapores,sames uero,& sitis cupiditas est.cum dixerit ea quae tactum habet,sentire cibum que autem cibum senuut ea lamescere dc sitire: fame uero εc sitim cupiditatem esse cupiditate uero appetitum,collegit,dc demonstrauit quod ola q tangendi sensum Mi oinosequitur appetitus.
Uerum declarandum de ipsis est postea, nunc tantum dissi tam sis, quia animalibus iis, setae
actum habent,appetitus inest. Deinceps enide unaquam animali potentia priuatim dicturus est,ssisti uniuscuiuis sensus s/priis sensibilibus cum de illorum sensibus sermo fiet.
De imaginatione autem obscurum est,at posterius consederandum.
Prius quide dicebat ut is qui diceret appetitu sea ea quae sensum pticipat,a se imaginatione, quado oratione de insectis habebat,n unc aute dicit obscuru esse an ea penitus, quae sensum habetiimaginatio sequa nam spongis quide triste,& iucundu sentiunt,quas tame habere imaginatione nullus merito crediderit, siquide senfibus imaginatio melior est,& illae nullu altu sensum habent, Puter tactu quod si peiores no adsunt nel meliores adesse mcedendu est de eo aut in hoc sermone paulopost se perscimus etia in tertio,sibus animalibus adsi siqvsq, eo careant,explicabit. uRliquibus vero praeterea inest O in loco motivum,aliis autem o cogitativum que, o intellectus, ut hominibus, o siquid tale est aliud,vel etiam praestabilius.
Potentiarum animae ordine tradit pariter declaias in ipsis esse prius, ta posterius,in absibus eia sola nutritiua est,in aliabus aute de sensitiva, qua cupiendi uis comm .pinerea in altius est e imaginatio in aliis aure dc in loco motiuu,in aliis uero etia cogitatiuu,quod intellinus potetia est. ut in hominibus S in Ous meliora sunt in illis quo* peiora omnino sunt qd ecouerso non lacediLhoc aute quod ait,& si quid tala est aliud uel etia pstabiliusAiunt esse de qbusdam drmonibus dictum qui quoda modo cu natura humana eiusde sunt ordinis plici pes m mi inquisit ex his quae semp supra sunt delapsum 6c descessim uis ad nos esse sine medio oportet nem ita stati sub/nantiae ronalis in ultimis casum fieri,sed esse ueluti medietate quJla,qurnem sic ut nos irrationa litati c5mista est,nec tame ad illa sine respectu se habet, animaq; ipsam dicunt haud ita statim hue decidere sed prius in aliqd certu tin aetiam facta uita quada nostra minus plumata uiuere que sape penitus ad rone carentes potatim no sine respectu se habet ut fortasse P hic obscure loquas.
Putes igitur quia eodem modo una est ratio animae ,π figurae. Posta demostrauit in Polaciis animalibus esse prius,& posterius r