장음표시 사용
81쪽
talia uero secudum alteratione,aliqaute S sim latione,& fm alteratione,naq; illud,quod irascac ex ambobus accidit cor enim palpitar, qui motus est in loco,de sanguis circa cor alteratur, na iram sanguinis circa cor esse seruorem dicimus feruor autem est alteratio: misereri autem, uci timere, uel gaudere alterationes quaedam sunt,at etiam fortasse susione quadam, uel contractione sanguinis facta motus in loco sunt: cogitare uero est alteratio quaedam & cerebri,& alii corporis,maxim autem faciei,sed ipsa adem sequitur eam,quae est Ipter cerebrum,& ut causa quaedam est, unde quoq; qualis est cerebri temperatio tales uel tales actiones circa rocinatium facit: cmitare aute in quit,uel tale sit,uel aliud fortasse quodpiam, uel rat,euidclicet motus in loco:hoc enim motu dicetat moueri cor palpitans in ira,vel si no hoc est cogitare,saltem tale quodpiam est uidelicet altera tio. Quales aute& quomodo contingant, alterius rationis est, hoc est quales uniuscuiuis partis, aut operis animae sint motus ueluti quales in irascendo motus accidunt, utrum secudum locum, an secundum alterationem similiter & in tristando,& in gaudedo,& in cogitido,uel quomodo himotus fiunt,idest qua parte cum anims affectu composta, ueluti e te cum ocupiscibili, cum ira scibili uero corde,& alia quadam parte cum alio quodam, & quali modo hoc moueatur,videlic quid ab affectus animalis motu panes:alterius qdem rationis talia sunt. sunt aute siue de pacissius animalium. siue etiam de animalium motu tractatus.
Hoc aute no vi in illa motu existete sed aliquodo quide Us ad illa,ali ado vero ab illa,velasi sensus quide ex bis reminiscentia avte ab illa,ad eos,subunt in sensos motus,vel masones.
Quoniam dixit oportere dicere,quod anima mouetur homo,non sic inquit ego dixi ueluti in vi per se motus existat, uerum quod aliquado quidem us* ad illam a corpore sumpto principio motus fit ueluti se habet in sensu na* a sensibilibus principiu fit ad sensoria. Deinde hisce separa
in uel comparatis,& ex sensbilibus talem quedam affictum patientibus in potentiam transit asse ctus,& sic in ipsam animam,quae ipsum affectum,& cognoscat,& iudicat fit autem quidam motus talis etiam circa ea quae caret anima:quae igitur corpora leuia sunt,& polita si quibusdam directe, santia ponantur,hisce,qui sunt in uisibilibus colores,illustrantur,ut specula sed minime sentiunt, quia in se non habent anima,quae ipsam affectionem diiudicetiat ea sentiunt,quscum habent ani/mam,in qua is,qui fit in ipsis asscictus remittitur:in eo igitur quod uni ad illam per sensus affectus distribuitur anima moueri dicimus nas S per anima sentit animal & affectus us* ad ipsam tran sit. Reminiscentia sane sumpto principio ab anima in corpus uiuu factum descendit, reminiscentes enim timoris alicuius nobis secti saepenumero palluimus S memores facti nauigationis nauseauimus.at quomodo in reminiscentia motum ab anima,sumere principium dicimus non ut illa ipsa
per se reminiscete sed ut per sensus motum ab sensibilibus sumpto principio eouis, ubi sensitiva;& iudicativa poterea est,pertransisse e cimus,hic autem spiritus est.sic & i reminiscentia.dicimus, quod a spiritu,in quo anima est principium motus eius,qui in reminiscentia fit sactum est,&5uerso in sensu in quod enim sensus desinit ab eo reminiscetis est prinoptu, nas reminiscentia cuiusdaphantasmatis est inuentio, quod siquido in spiritu suit, in hoc enim inascuntur phantasmata,in quo anima sensitiva sedet ab his monumentis,quae sunt i spiritu i quo est ala quae phalasmata uocamus quae monumenta ex apprehensionibus,quae per sensus fiunt,obtinuit,ab his inquθm motuum is reminiscentiam principium ficobiectam igitur rursus phantasmati quod prius habuit: hoc est impssiae prius in spiritu inata reminiscis & per xptiu sensorium sensit, sic igitur sensorio corpus disponitur. ueluti sensus quidem ex hisce: ut in exemplo ratio est ex his, ut ex sensibilibus principium motus habet:reminiscentia aute ab illa ad eos qui sunt sensorii motus uel mansiones, hoc autem uel mansiones adposilit,quonia non,ueluticum sentimus, ipsa sensoria moueri necesse est deinde sic in animam ipsum affectu transire:& sic quando reminiscimur penitus oportet illud ipsum sensorium moueri per quod prius ipsum motum habuimus.Uerum fit aliquado hoc imutielut ex his quae proposuimus,exemplis aliquando uero non,nes enim omnino cum reminiscentia sensorium mouebiturista illis requiescentibus tantum cogitates reminiscimur, nas per ipsumma sorium nobis ipsa apprehensio laeta fuit. Intellectus autem videtur innasci substatia qudam existens G no corrumpi axime enim cre
rumperetur ab e suae sis in senectute, Ucasione. . . r
82쪽
Postquam demonstrauit animam per se Iocaliter non moueri inuestigauit* quid ita maxime
ua,6c cupiditas,dc timor di similia motus animae alteratiui,uiderentur, declaruitq; quod, dc si id concederetur motus esse, utrius y tamen simul sunt non ipsius animae consequenter in intellectu sermonem traducit,& eum penitus esse immortalem dicit quapropter Alexander,cu quae ab Ati stotele perspicue dicta sunt respicere non posiet intellectum ipsum uelit noli esse immortalem saretur.non enim aliam expositionem inuenit,quae liters quadraret scopm, suo consonarer,mulus quidem in locis quadam cum dubitatione sermonem facit et hic intellectum esse immortalem di/cere Aristotelem fatetur.paulum autem progressus in continuatione sermonis incidens in literamqus dicit,intellectus fortasse est diuinumq: S imparibile de diuino inquit itellectu sermo est at si de diuino dicebat quid ita sorteste apposuit uerum id diligentius,cum eo peruenimus,cCgno scemus ille etiam idem Alexander de anima librum proprium scripsit in quo ait.quod cum duo snt in exilientibus materia scilicet & forma,unumquodq; secundu propriam formam designatur, materia enim communiter omnibus substernitur,quare ec homo ipse secundum propriam formadregnatur,ea autem forma est anima rationalis verutamen unaquaes forma coruptibilis est,ia inseparabilis a materia,igit ala quoq ronalis. eniuero nos dicimus qd aliae se s sunt a materia st rabiles,aliae uero no,atamq; ipsam tonale separabile ec.quaobre Aristo. cu anima diffiniuisset,no animam rationalem priuatim,sed simpliciter omnem anima diffiniuit dc tu dixisset esse entelechia corporis naturalis instrumentalis potentia uitam habentis,addidi manifestu est autem quomodo Entelechia,utrum uelut in parabilis,an ut nauiculator a naue,quare so a quoq; esse separabile sciuit.Quod autem hoc in loco mani seste de intellectu humano disserat ex ipsa dictione cos, dera, intellectus autem inquit uidetur innasci substantiaqusdam existens N no corrumpi.sed quis diuinum in nobis intellectum substantialiter innasci suspicatus luerit c quis etiam corruptibilem diui num esse intellectam cominabit uidetur enim inquit non corrumpi, deinde etiam manifestius, maxime enim inquit corrumperetur ab ea quae fit in senecuite offuscatione,quid autem clariusquam quod hic sermode nostro intellectu est paulo autem progressus nomen intellectus in ani mae nomen transumit. quare senectus inquit est,non quod anima quicquam passa sit,sed quia id,
in quo est,aliquid passum est uelut in morbis,ais ebrietatibus fieri soletquaobrem illi quidem
Calumniantur, quicu* Aristotelem rationalc m animam mortalem dicere suspicamur,hoc autem in loco Alexander bene qri quomodo haec ipsa cu pudiciis coueniant n.il sermo in superioribus de hoc erat,an oporteat uocare motus ipsas animae operationes,uidelicet iram S timorem, de quae sunt his simi Ita non autem an Incorruptibilia an corruptibilia sint,quomodo igitur uinui facta
de illis inquisitione de intellectu inseri hoc quod intellectus uidetur innasci substantia quaedam existens,& non corrumpi sed hoc dubium bene soIuit de illis enim inquit potetia demo strauit, an corruptibilia sint,hoc ostenso quod hae quae propriae eius operationes uidentur,in anima sunt utriusq; simul quemadmota texere est in corpore simul utrius potentia igitur eas operationexcorruptibiles esse demonstrauit in superioribus enim illud praesumptum est,quod si operationu, aut affectuum animae aliquid est proprium eam re separabilem probabile est,sin minime id con ceditur,nullo modo.Quoniam igitur potentiae illae nullam habent ab corpore actione separabile, propterea ab ipso corpore inseparabiles erunt,uelut igitur hoc ostensum sit id consequenter de imtellectu quaerit,quomodo se habeat.Hoc igitur dicit,quod intellectus no sic se habere uidetur,sed substantia quaedam esse,& innasci 8c non corrumpi,& dictione ipsam G*dera m dicendo innasci uidetur,maxime quidem significabat eum no ex corporis aut anims ad hoc ipsum complexione, germinare,sed extrinsecus accedere quemadmota in his,quae sequuntur,ait. Deinde quoniam in corpore accidentia quo* innasci uidentur,dc si non extrinsecus opposuit substantia quaedam eri senseat etiam quia sormae in materia innascuntur de substacia sunt,coruptibiles tame,adiecit 6c nocorrupi. deinde huiusce rei fidem studiose addidit maxime enim corrmperetur ab ea,quae fit in senectute offustatione,nam si ab corpore inseparabilis erit,de uiuere 6c corrumpi cu eo oporteret, squidem in eo subsistentiam haberet.talia igitur sunt ira,& cupiditas,& ea quae sunt ex his intel lectus autem e conuerso se habet nam florente quidem corpore uix appares,at etia sortasse no est, senescente uero augetur,nas prudentiam,& uetae gloriae bonum Plato dicit,si sie in profundam
Num autem quemadmodum in senserise accidit i enim ecciperet senex oculum tale,videret quidem suus υ iuvenis.
83쪽
Dubium quoddam iuste ad ea quae dicta sunt habens dubitationem dissoluit Aristoteles. Di
xit enim, si qspiam intellectum cum senectute no contabesceret ollendat,ipsum esse incorruptibi Iem demostrat qd si cum corpore contabescere eumvbet,corruptibilcm igitur in ultima senectute,& deliratibus magis corruptus uides. ualde enim lenescentes delirant,hoc aute & in ebrietati bus di aliis quibusda affectibus ueluti mi Licholiis atq; etiam in somnis patitur. Quod si corporis motibus alteratur Ob eam re corruptibilis e se uidec .hoc igitur dubia solues ait.idem in dictis affectibus intellectui contingere quod potaetiae sensitiuae quando lentoria laesa sunt.nam queadmodum senseriis laesis non Adem sentimus attamen iam sensitiva potentia minime laedi f. ncneni cuhuiusce crassi corporis inistrumentis ea, quae illis utitur potentia simul patitur.qd enim non ipsa potentia patiatur sed ipsum sensorium laboret id patet ex iis quae supposuimus diximus enim Psi qualis est oculus iuuenis oculum senex acceperit queadmodu iuuenis operabitur senex, quoa quidem no esset si potentia laederes exemptu autem in suffusionibus humoru manifestius eli,nasi humorem illu driiciamus illi uidcnt.qui eo humore impediti prius non uidebat.id autem pro pterea accidit,quod in hoc corpore sensitiva potetia non habet esse sed in spiritu.sic etiam si ocu tus senum ex tepore debilitatus sit.& tunicuis crassiores saetae,& taqua sordestentes,no lic tranuflceant. Si praeterea intus humor non trasuceat, atq; etiam aridiores ex tempore, dc Ppe congelats,nes possint affectus sensibiles in spiritum uisivum trafferre,id accidit,qd ipsi senes minus uidc sed non quod ipsa uisiva potentia aliquid patia . Quod si in sensibus insibus id minus esse oportebat, hac accidit multo magis in intellectu.quare solu corpus,cum qu :d ipsis itillectus operationibus passum sit,impediri dicimus .non aliter quam si alicuius operationis studio e causa ueluti lectio si uel cotemplationis uel orationis uicinu uicinus nugator expellat.quod si ille cum erga studiosum respectum omnino no habeat eu in de propinquitate loci expellit,quanto magis intel/lectum cum erga im corpus respectu habeat pp naturale uiculusno enim uinculu hoc omnino simul est impatibile.ud si quispiam dicat unde igitur id patet,quod intellectus queadmodu sensus non in aliquo,pter hoc corpus esse habeat uelut in spiritu nodum enim in iis,que dicta sunt, hoc manifestu est hoc autem latum patuit,quod in hoc non habet re ueluti sensus. Dico igic qd hoc ipsum deinceps ins demonstrabit esse. s. ipsum ab omni corpore separabilem neq; ueluti scri sus ab hoc solum non autem difficile ei. 5: hoc prius explicare in aliquo eorum,quae dicit.qd eniquemadmodum sensus in alio non habeat esse intellectus inde patet. nam sensus ab sensibilibus maioribus poccupati,minora suscipere non posunt uelut auditus si maiorem strepitum audiuerit minorem nequaqua perceperit A lingua si acerrimum succum gustaverit.inferiorem non senserit,atq; in aliis similiter.hoc autem quoniam proprie sensuum initiumcniq,,& uehiculu spiri rum dico corpus est. Ipse uero intellectus nimirum incorpores itelligens nulloq, corpore in intelligentiam utens quanto maiora intelligibilia suscipit,tato magis minora capit.atq; aliter:nulla pilentia quae in subiecto corpore esse habeat ipsa ad se conuertere potest,nam & corpus ad seipsum, in quo est pariter conuertetur,nullum autem corpus sibi ipsi cohaerere potest, nes etiam alii nisi per superficiem,sed intellectus ipse ad se conuertitur seque ipsum uidet ipse de se quaerit,5 ipse inuenit ibst illa igitur a corpore separabilis,ne I aliter quicqua aut contra ipsum aut contra subiectu suum pugnat anima uero corpori repugnat cu sic affectus corde seras. nihil autem subiectum suu corrumpit:omnia enim esse cupiunt,at ipsa uirtute corpus consumitino igitur in ipso esse habet.
etsi aliquando separatim operatur, quando in diuinorum contemplatione est, illud patet, quod etiam substantiam separabilem tenet.
Quaresenectus est,no 3l ala pastafaliquiuia illud in quo est,ut in ebrietatibus morbis.
Senectus uidelicet non illud interpretamur quod ita dicebat maxime enim corrumperetur ab ea quae fit in senectute offuscatione,& quod nunc ait,led ibi quidem moderatum,hic uero quod multam.& ultimum est,ut enim dixi quod quia non est omnino aduersum corpus sine respectu, noster intellectus proportione corporis idiget,ut cum proportionabiliter se habeat,nihil turbetur, illi uero in flore aetatis aduersus operauoes proprias per affectuum perturbationem immoderatust dc in ultima senectute quia mortificatum ideq; materip .pximum est,ide igitur inquit patitur, intellectus in senectute quod in inietatibus,& morbis na uelut ibi propter corporis intemperiem ad operationes impeditur quod pater quia cum de tali statu corpus ipsum discesserit iterum relucet sic in senectute etiam accidit.quod autem post ebrietatis liberationem,non alius quispiam in nascitur intellectus,quasi rursus ex temperamento fiat,perspicuum est,quod cum primo est unus,
84쪽
di idem numero.nam si simpIiciter ex temperatione fit ut album non quidem est unus εἰ ide numero nam ness ante S post ebrietatem una.& eade numero temperatio est,sed certe specie quod autem numero intellectus est unus,&idem patet ex eo quod post ebrietate quae prius secta sunt vecordatur nam si ueluti quispiam putauerit idem specie no autem numero esse non quide quae tam essent ante ebrietatem ea recordaretur sed illi altera disciplina opus eset,smile enim inquit
Aristoteles hoc est ac si quidem hoc ego,tu uero illud sentires neq; enim quonia sunt lidem specie animae,quae iam ego scio alius scit quod si unus S idem numero est ,& ante,& post ebrietate nihil quidem aliud nisi operationes ebrietas impediebar at illud sciendum est quod illi qui omnem animam esse separabilem uolui has ipsas dictiunculas assumunt, ecce enim dixit inquiunt quod anima non patitur aliquid .sed ipsum corpus,in quo est,ueta nos dicamus quod illi non de omni anima sed de intellectu sermo est & hunc ipsum animam uocat quod expuductis.&ex his,qus postea infert manifestum est namgi adhuc de intellectu sermonem secit,sic enim in dixisset, quod intellectus ipse non est qui patiatur uerum corpus in quo est,quare inquit neq; intelligere nes Gremplari ipsum corrumpitur sed alio quodam corrupto marcescit,nam si intellectus no patiatur, perationes eius uidelicet intelligere.& contemplari minime patiuntur de omni igitur no est eius sermo est enim ridiculum putare eum de omni dicere, cum εἰ eius substantiae,quae a corporibus separabilis est,& eius quae non separatur,nobis regulas manifeste tradidcrit.& nota quod quem intellectum dixit incorruptibilem esse,& soris aduenire corpori huc ipsum statim animam uocauit, ut intelligeres quod non aliter aliquem dixit esse intellectum praeter animam rationalem extrim secus nobis aduenientemsed animam ipsam rationalem intellectum uccauit manifestissime igitrer haec animam nostramese imortalem Aristoteles demonstrauit.corpori autem ratac natisaia innascitur post animalis persecti figuram aliis animae uirtutibus, uidelicet rationibus ipsis simul Coniectis cum spemate quod si quispiam ad omnem animam hoc ese dictum accipiat uidelicet quare senectus est,non quod anima passa si accipiemus sui Alexandro etia uidetur omnem qui dem alam per se impatibile esse sed irrationale quidem quia neqi illi est ut per se sit,sed ut cum spuritu corrumpatur,intellectum uero cu sit substantia separabilis esse impartibilem.
Et ipsum intelligere, o ipsum contemplari marcessit alio quodam intus correpto, sum a
lem imputtile est. Alio quoda intus uidelicet spiritu,nam quia no in solis delirationibus intelligere ipsum mar
tessere accidit,uerum etiam in flore aetatis tapenumero intellectionu despientias,& hebetudines seri contingit hoc inquit fieri cu spiritale corpus in quo animales potentis primu relucent,aliqua torruptione serat,mq; non adsit symmetria,cu ipsam illectionem turbet,atq; impediat.
Cogitare vero, o amare, o edisse non sunt silius effectus,verum huius habentis illud, a/ reus illud habet,quapropter o hoc corrupto nes recordatur,ηes amat,non enim illius erat, sedissius communis,quod periit. Quod ipsum cogitare per se non sit ipsus anim sed utriuis simul iam diximus non enim Gn.
quid ut ipsum intelligere,& coni lati proprii sunt ipsus intellectus affectus Offectus enim me admodum hepe diximus operatiora uocat sic & cogitare,& amare & odisse,sed huiusce,uidelicet
animalis habentis animam,quatenus illud habeat hoc est inquatum habeat animam,ria ueluti suthepius dictu est ipsum texere est animalis in corpore sic animalis ea sunt in anima.Quare inquit animali corrupto nihil horum anima habebit quae ipsi ex complexione corporis aduenerant,co sequenter autem ne* recordati ipsam dicit quia ibi quidem cognitio eius praeterfluens est. &in detentionem cognitorum memoria indiget,at post ipsum corpus,ut ea,quae cognitionem statem habet & ipsis rebus occurrit,memoria non eget eorum enim quae quondam cognita sunt memona est tunc enim ne prius,neq; posterius habet cognitio nisi per contemplationum repusent, non sed semper instituta est 6c in praesens inquirit.
Intellectus autem fortasse dicimus quiddam,o impasibile est. quod igitur impossibile est in
veri animum,manifestum est ex hoc, o ds ommno non movetur, patet quod nes a se. Non ut dubitans illud fortasse adposuit sed ut qui nondum perfecte id demonstrauit, quod si hic di supinus atra etiam magis inserius uult ipsum intellectum esse imortalem hoc eli ipsam
85쪽
per se rationalcm animam dementes ideo sunt,qui putant ipsum opinari eam esse monalem masnisestum est enim qd non de diuino intellectu uerum de nostra rationali an:ma sermon m facit. neq; enim ille in corpore ne* ab iis,quae ducta sunt,impeditur,ab iis enim que simul cognata sunt nobis de eo apertum est,illius autem sunt ignobiles operationes,alioqui s de diuino it ciliastu retilli sermo non quidem illud fortasse apposuisset ueluti dubitans an ille sit impartibilis, atq; diui/nus,ex ostensis autem summatim sermonem colligcns inquit.quod s id ostentum est, quta ala non mouetur,id etiam patet,qd si no omnino mouetur,neq; etiam per se movebitur.
Multo vero dissorum stulti simum est,duere numerum ese animam mouentem seipsum, solenim lysis impostibilia,prima quid sus ex motu accida,propria a te,quis dii ut ipsam numerῶ.Qd propositum est Xenocratis quisuit successor Platonis,opinionem de anima resellit q ansemam numerum seipm mouentem dicebat esse mani se stum qi est,quod si ita dicebat, cucadmo/dum apparet,sacile redargui potest hic sermo. Sed quod etiam in superioribus dixi nullus memetiam qui summo digito disciplinas gustaverit talia dixerit. dici bat igitur numeru animam pro pter sperum plenitudinem esse animam,de ex rationibus rationem omniu nase rationum sicuti diximus in seipsa rationes habet. numeros autem uocabant species,ut dictum est.ipse etiam dein ceps ait.& bene quidem dicentes animam sperum locum ea de causa igitur numeru: scipsum ue ro mouentem dicit quia ipsa per se uiuit. non enim est illi ab alio uita est enim ipsa sponte uiues. At Aristo.quemadmodum consueuit,quod apparet rationis id arguit.comunia igitur dicit esse, eas opiniones,quas cum hac ipsa redarguit. nam quaecus sequuntur absurda eos, qui diculani mam mouere,eadem hunc ipsum sequentur,qui eam numerum seipsum mouentem dicit: ppria autem,quatenus dicit esse animam numerum,ad quod nunc instat.
Quo nanus modo oportet intelligere unitatem motam a quo feν quomodo impertibili tu indisserentem existentemo enim smoima,ta mobili , isterre oportet.
Uidetur idem dicere cum bis quomodo dixerit. at non sic est,uerum primum est modi ipsus
tognitionis. uidelicet quis est modus intellectionis qui nos in unitatis mois cognitionem induce re potest.nes enim sensu,nes cogitatione hoc ipsum cognosci potest.1d autem,quod dicitia quo, id est utrum ipsa sibi motus est causa an aliae alla unitas illud uero secudum quomodo est modi
ipsus motus, utrum .sper lineam nroueatur,an circulariter an alio quodam modo ueluti p mutationem aut augumetum,& corruptioncm. quomodo igitur unitatem motam intelligere oportet nam si omnis numerus est unitatum multitudo,id quidem necesse est,ut moto numero unis rates moueantur quomodo igitur unitas mouetur nam si a seipsa mouetur,sa mouens inquan/tum mouet aliud quoddam est ab eo,qd moueturinecesse est & ipsam unitatem a seipsa differre, tias aliud quoddam est in qu itum mouet,& aliud inquantu movetur,quae igitur est ipsus ab se
unitatis differentia sum sit indifferens & impartibilis: st si aliae mouent ars aliae mouentur quaenam inter unitatem,& unitatem differcita est oportet enim quod movens inquatum mouet ab eo quod mouetur disserat. siquidem potentia quadam naturae: hoc est aptum mouere illud uero moueri,atq; aliter.Si aliae unitates mouent,aliae mouentur, quae quidem mouent, es eruntani ma,non quae mouentur.queadmodum enim in animali,quod mouet est anima quod mouetuteorpus:sic etiam quia unitatum aliae mouent,aliae mouentur,quae mouent O ,es erunt ala, stsi hoc est,non adem numerus stipsum mouens erit anima,sed solum mouens.
Preterea autem, ia dicunt motam lineam supersciem facere, punctum vero lineam,ipsi A unitatum motus linis erunt punctus enim unitas est positionem habens, numerus autem animae iam
alicubi est,eν positionem habes.
Aliud argumetum. in hoc autem loco ipsos deridet. hoc inat ex geometria uidetur,quod putuctus fluens lineam facit linea uero itidem fluens superficiemis, si hoc est ipsi animae motus, cum
sint unitatum motus lineae erunt ira,et cupiditas,& reliqua. nam inati unitas nulla alia in re apibisto differt,nisi quod adem alicubi puctus iacet in linea enim, unitas uero no est ex his, quae post tionem habent nihil igitur aliud est unitas,qua punctus sine positione punctus uero unitas cum Positione. qui igitur numerum esse animam dicunt,u incorpore eam esse faten . quare nume i
86쪽
im states alicubi iacent.m torpore enim sunt. igitur unitates Uss Iesitionem habentes pucta sunt.
igitur ea cum mouentu lineas laciunt.
Puterea autem a numerosi auferat aliquis numerum,uel unitate, relinquitur alius numerus, Ilanis autem, π animalium multa diu a uiuunt,o vi. Ientur eandem animam habere Decie.
Tertium hoc est epicherema si inquit ab numero unitatem detraho uelut ab decem alium nu merum facio nouem alium quidem parem,alium uero imparem .similiter etiam si numeru ause ramus qui relinquit ,specie alius fit,nam si ab sexdecim, qui tetragonus t st auferamus tria, no am plius tetragonus est,st si etiam Gnomona a tetragon austro ueluti sepic a sexdccim tetragonus
nouem fit,non igitur est idem specie sed genere. Quod si inquit a plata ramum abscideris eadem S in relicta planta,& in ipso ramo anima manet: similiter* in diuisis animalibus hoc ipsum con
tingit ediuita enim ad quoddam lcmpus animae operationem habere uidentur, sensum,inqua,&motum,non igitur numerus est anima. in plantis autem ratio manifesta est. s, si non in omnibus Partibus raticnem acceperis,in aliis animalibus uera est, busdam enim partibus amputatis eademanet anima quod etsi non omnino in animatis ratio uera est, attamen in quibusdam esse uerum argumentum sanum demonstrat.
Videbitur aute nihil disserre unitates dicere vel corpuscula parua, etenim ex Democriti sturalis si fiant puncta solum aute maneat quantitas,erit quiddam in ipso,aliud edem movens,alivd vero motum, fictat in magnitudine,non enim quia magnitudine disserat, aut paruitate hoc accidit,quod
dictum est,sed quia quantum est, quocirca necesse est esse aliquod movens ipsas unitates, se autem in
animali,movens anima est,ο in numero,quare no movens, o motu an:ma est,Verti mouessotu. Xenocratis opinione in opsone Democriti otrahere uult .ille mi de sphaericis atomis alam costare dicebat si igitur inat atomorum magnitudinem quispiam auferat,pucta erunt,unde eiacm ab surda utrisq; consequentia erunt nihil autem suppositionem Democriti laedit, si atomorum con tinuum austeramus,neqi enim quia continua corpora eslent ea moueri diccba sed propter ipsoru multitudinem in impulsone mutua,scetiam Xenocrates no, quia supponeret impariabilia ea de quibus anima constabat dico aute unitates, ideo ipsas moueri dicebat. Verum quod erat quatumidiquod erat ex ipsis scilicet numerus,in hoc igitur conueniunt. inquatum moueri ipsam dicebar, alter quidem atomos,alter uero numerum, sequitur necessario utrus hoc dicere, alia quide si ueatomorum,sue numerorum moueri.alia uero mouere. ab ipso autem in septimo.& octauo physites demonstratum est, quod idem inquantum idem de mouere, & moueri impossibile est,ne in Continuo,neq; in diuiso haec autem cosequitur hoc, quod uter ipsorum animam sese mouente diuisum quantum facit. Quapropter si atomorum & numerorum alii quidem mouent alii uero mouentur,erit quidem tota congregatio sese mouem,queadmodum etiam totum animal sese moueri dicitur,sed hoc quide moto,illo uero mouere,ut igitur in animali mouens est anima,& non
motum,sic & in animae numero non omnis numerus erit anima sed eae, quae mouent unitates,s
militer εἰ in sphaericis atomis rariquae mouent atomi animae erunt. sic igitur in eandem opinione Democritus,& Xenocrates conseruntur & ideo quaecusi absurda Democriti opinionem sequi demonstrauimus eade Xenocratis opinionem sequentur.at sertasse quispiam diceret haud illud esse uerum quod omnino Democriti,S Xenocratis opinio in idem conueniat non enim animam quarum diuisum Democritus simpliciter faciebat,ut Xenocrates atly ideo supponebat anima esse non
ex quibuslibet atomis veru de sphaericis, ut motus causam ipsam traderet:non igitur utrasy πυniones in idem simpliciter adducit.
Recidit cutem quomodo vnitatem banc esset oportet enim esse ipsius disserentiam ad alius, puncti autem 'ci ρος nam disserentia est puterquam positior
Unitatem dixit.pro ex unitatibus.s igitur inquit anima est unitas uel ex unitatibus: id patet quod unitates ex abus anima constat oportebit differre ab aliis unitatibus. qus non saciut animas. non enim simpliciter omnes unitates aut hae ex quibus anima costat, ipsae sunt animae factius sed hae mouentes solum.qus nam igitur unitatis ad unitatem differentia est. non hoc quidem potest intelligi, nisi quantum aliae quidem ipsarum positionem habet,aliae uero non. uerum omnes uni
87쪽
tam ex quibus numerus est uest anima positionem habent in corpore enim sunt, quae igitul ip
sarum disserentia est esse autem disseretiam hac de causa oportebat,ut aliae quidem moueat aliae uero moueantur,quod quidem fieri non potest,non contingit igitur quod numerus, aut unitas anima sit. pulchre autem dixit puncti unici nam si unitas accepta postione punctus fit & unitates sunt ex Ous anima est in corpore id sequitur,quod erunt puncta quia aute non simpliciter pucladacebant,sed unitates,& ipse hsc esse punctos ostendit ideo puncta unica merito dixit.
Si quidem igitur sunt diuersae que in corpore sunt unitates et puncta n eodem erunt uni
tates,occupabit enim locum punctu
Adhuc contra Xenocratem sermo demostrat quod unitates ex Ous anima costat puncta sunt, quonia punctus est unitas sine positione sed unitates animae positionem habent,nam sunt in corapore qua de causa puncta lantismiliter puncta sunt unitates positionem habetes,st si puncta sunt
unitate ,& unitates puncta,in toto autem corpore sunt puncta utrum unitates quae faciunt animam,sive puncta cum punctis siue unstatibus,quae sunt in corpore,in quo est anima,sunt eaedem, an diueris squod si aliae sunt unitates animae ab unitatibus corporis,quando anima ipsa fit in corε reipuncta animae cu punctis corporis cohaerent punctus autem puncto cohaerens unu punctu facit,nam si impartibile cu impartibili componatur,fit impambile.' si unum animae punctum alii corporis puncto cohaeret,& nihil magis ex ambobus fit quid prohibet plures animae puclos eide corporis puncto cohaerere nas infinita impartibilia composita magnitudinem minime faciunt, quare fieri id potest,ut omnia animae puncta uni corporis puncto cohaereant. quatingi aute pucla cohaerebunt,ea punctum unu facient.quare in pulto sutipsius erit animatum corpus, inquantum omnia animae meta cohaeserunt,nes aliquod impossibile suppositio ipsa habet na si numerus est anima quod idem est,ac si diceremus punctorum distinctorum cumulus, accidit autem qucd infinita puncta unifc eidem puncto cohaereant ut centrum circuli in quod linearum circvductam termini conducunturicotingens erit etiam quod omnia puncta ex quibus anima constat,uni puncto corporis cohaereant,illud autem contingens est cuius,cum non sit necessatiu sed positu,nihil euenit impossibile at uero si numerus est anima quod est,ac si dicam multitudo punctorum,con tinget uti quod omnes puncti uni corporis puncto,actu quidem distincti cohereant hoc autem sequitur quod in puncto uno corpus animatum est,quod quidem fieri no potestinas totu uiuit, Ec animam est,non igitur est anima numerus hanc enim suppositionem hoc absurdum secum est, at aliter id accident quod anima sit unus punctus licet etiam quispiam no hoc supposuerit om nia animp puncta uni corporis puncto cohaerere sed unum animale punctum uni corporali pun/cto cohaerere.at neq; sic absurdum hic sermo effugietina sic etiam necesse est non idipsum totum torpus animatum esse,sed in quibusdam in se punctis,omnino autem ne* ipsum esse animatu corpus omnino autem puncta non corpus quare animales pucti sunt in corporis punctis non autem corpus,& meta,quae sunt in eo,sunt idem,queadmodum necr est idem dicere terminum S terminatu .nullum est igitur animam corpus,quod si animae puncta eadem sint cupuctis corporis,omne autem corpus meta habeat id sequitur quod omne corpus animatum si siquidem igitur unitates quae sunt in corpore diuersae sunt & puncta unitates,& puncta de eodem dicit uidelicet de pun Elis corporis: dixit enim qd puncta sunt unitates habentes positionem si igitur inquit unitates, siue puncta quae sunt in corpore,diuersae sunt ab unitatibus siue pullis animς, locum puncti unitas occupabi unitas uidelicet animae locum puncti corporis occupabit, munius autem locu pun
m dixit quia quod est indivisibile,non est in loco,sed dixi se potest animalis cli locum, ipsum, quod est in corpore punctum.
Risi quid 1bibebit in eo de esse si duo o Vini omir uoru rei locus indivisibilis est,et ipsa.
Habet suppostio qd consentaneum est,nam si duo puncta co uenerunt ex nec initate,unde pucta animae quae sunt in corpore omnino cum punctis corporis cohaereat,quid prohibet,& plura, di omnia in idem conuenisse Quare uel in uno pucto corporis animatum erit ipsum animaliud omnia animae puncta uni corporis pucto cohfreta uel in unoquoq; eorum quae sunt in corpo re,punctorum animal ipsum habebit animam uel etiam infinita erunt in corpore puncta uel omnibus animae pucta cohaerebunt di sic in animali erunt infinitae animae.erit autem sic sc ipsum in
finitum,us omnibus, s erit totum idipsum animatum corpus, res omnino quemadmodum
88쪽
dictu ra est animatum nam quorum Iocus est indivisibilis di ipsa quoniam dixit nihils bere in
eodem puncto corporis infinita animae pucta cohaerere adeo, ut unus punctus an mia fiat, hoc linium confirmare uult.Si enim inumerabilium puctorum locus animae punctus est,idem punctus corporis hic autem ipse punctus indivisibilis. infinita spuncta cohrrentia cum uno corporis puncto erunt indivisibilia. nam quemadmodum se locus habet,ita se habet ea,quae Iuni meo,quapropter unus erit anima punctus,& uno in puncto ipsum corpus animatum.
δ δε ε sunt in corpore puncta sunt ipse numerus ammς,vel siqui ex hi επς Iunt in cor
pore, pun tis,numerus est anιma,cur non omnIa animum babent coriora fructa enim in omnibus
videntur esse, o infinita. Haec est altera diuisionis pars. id enim diximus qd uel eadem sunt animae puncta cum punctis
corpDris uel diuersa cum igitur habueris ea esse diuersa tunc quod reliquum est ante oculos po/tutar .cum igitur diactat qucd piHa,quae sunt in corpore ipse est numi rus anims in id quod ma niselim e. t sermonem repetit.non enim puncta numerum esse animae dicebant sed numera eorun, quae sunt in corpore punctarii esse at amisi ide supponeret re pucta alae cu pictis corporis.
Adhuc autem quomodo postibile estseparare animas, o absoluere a corporibus,s quidem no di
viduntur lineae in punctar Xenocrates ueluti is qui esset Platonis discipulus a corpore separabilem esse aiam dicebat, quo
pater ipsum no hunc numerum cognitu ipsam dixisse. quo enim modo fieri potest numerum Pse esse nisi per analogiam ad id autem qd apparet Aristoteles occurres ait si anima separabilis est, 6c pucta a cerpore separari no possunt id sesitur quod anima no est numerus. id mi sequaeretur,s diceremus numeru, ut etiam pucta diceremus, numerus enim sunt unitates,quae positione harhentia pucta sunt.id autem fieri non potest,ut pucta,quae sunt in corpore separetur,quia non mpuncta lineae diuidiatur quemadmodum neq; superficies in lineas,nel corpora in superficies h/nea ni y lineae pars est punctus uero lineae terminus est.quae autem diuiduntur,in partesino interminos diuiduntur.non enim terminus ab eo,cuius est terminus,separari potest.
Accidit autem quemadmiam diximus,partim quidem hoc idem dicere bis,qui corpus subtilium
partium ipsam ponunt,partim vero ut Democritus moveri inquit ab anima proprium hoc absur dum uidem enim est anima in omni sentiente,necessarium est in eodem duo esse corpora, si corpus aliquod uia sit,his vero, qui numeru dicunt,in uno puncto,multa puncta es vel omne corpus aiam habere,nibi differes alisuis numerus adueniat, o alius quida eorritus sunt in corpor punctor Haec inquit absurda Xenocratis opinionem sequuturipartim quidem illorum opinionem, quieorpus aliqd subtilium partium esse aiam dicunt partim uero Democriti opinionem absurdum sequitur.illi enim alam exile quoddam corpus esse dicebant,ut omnino ponet per coipus proce dete 5 aiarum totum per totum faciens mouere:quare iuxta illos si anima cum sit corpus, per totum pcedit corpus,& aiatum totum per totum iaciens mouet duo corpora erunt in eodem,qd quidem absurdum est hoc igitur absurda his etiam,qui illam numeru dicebant,accidebat:nam si anims unitates aliae essent cum pultis corporis,hoc sequeretur,qd omnia animae meta cum uno corporis pucto cohaerere possent. Sic igitur comunicant aliter etiam sic. unitates ex quibus re animam Xenocrates supponebat,aut corpores sunt,& numerabiles aut non corporeae,nes numera biles, sed impartibiles,& numerates magis:omnis enim numerus corportus,omnino numerabi lis est:at numerans,incorporeus.simpliciter igitur aut sunt unitates animae corporeae aut no sed
sunt impariabiles,quod si corporeae sint id adem sequitur,ut corpus per corpus ycedat, de idem eueniat quod his qui corpus subtiliu partium animam esse dicut.Quod si sint impartibiles, in eadem absurda in quae Democriti opinio descedit res ipsa deducetur si quidξ de ille es atomis cor pus mouebat non qd ad qualitatem mole habeant uel simpliciter molem sed V numerus ecl. Dictum est autem qd non solum ex numeris atomis esse animam Democritus dicebat. sic eni qcus contingebant atomi aiam faciebant, uerum tu mole sphaerice figurata.non enim fieri id potest ut sine mole figura sit molis enim temtin us est figura.haec igitur si G eadem sint animae puncta, Punctis corporis. uod si sint eadem pucta animῖ cum puella corporis,id sequitur ut omne inP
89쪽
PUI animatum sit,magis autem t5sentaneum est ut ips primum supdonantisiadem non omne
amnia tum dicebant. Sic igitur id m absurdum sequitur & eos qui animam subtilium partia cormax sie dicunt,& eos qui numetu eam esse uolut aliud etiam absurdum ii quitur,quod his, qui numerum cam esse dicunt cum Democrito comune est, in superioribus enim demostrauit nihil differre utrum datamus sphaerulas paruas mouentes simul trahere corpus, an numerii, net eniquia sint hs adem magnitudines,illae uero unitatis impartibiles,propterea motus ipsi fictant,ue um quantitate ipsa. quare quCd absurdum alterum Iequitur,id quos reliquu seqtur. multa au rem propria absurda seqbantur de opinionem Xenocratis S Democriti igitur quae crant alterius alterum seqbantur que autem sint ea in superioribus dictum est Accidit autem quemadmodum diximus pastam qdem hoc idsm dicere hoc idem non ad opinionem sed ad absurdum,quod sta rur reserenS protulit non enim de anima eadem dicebant,uemtamen in eadem absurda deucni hant par im uero,ut Democritus moucri inquit ab anima, proprium hoc absurdum,quod ani mam moueri Democritus dicebat hoc cum Xenocrateram unicata uters enim ipsorum dice bat. Alter quidem motas unitates mouere animam,alter uero atomos. hoc igitur comunicant comune hoc absurdum sequens habebunt quod absurdum est,quarum ad opinionem dicetium animam exile corpus quoddam esse Xenocratis 5c nemocriti proprium est . in hoc igitur coniunicabant disserebant autem qu id alter quidem numeros dicebat,alter uero corpora atomos, siquidem enim est anima in omni sentientium corpore necessarium est in code duo esse corpora, si corpus aliquod anima sit per haec Xenocraris,& eorum qui subtilium partium corpus esse ditabant, munIOncm dc monstrarinam eorum inquit,qui corpus exilc dicunt hoc est consequzm, quod corpus per corpus procedit siquidem porteat animam per totum corpus P edere, quo totumst animatum corpus,totumq, moueatur.quod si quispiam dicar animam posse existentam inua is corporis,ipsum mouere, ueluti ea quae sunt in ualculis maxime sic non quidem erit in corpore Illi enim adiacebit,non in toto erit quomodo igituri tum animatum erit praeterea si extrinsecus adiacens non ipsum animatum facit,nes ini us id faciet.
Contingit num corpus moueri animal ab numero queadmodu quos Democritum diximus
Ussum movere. 3Md enim refert sphyras dicere paruas,an υnitates magnasr vel omnino unitates agitates, viros enim modo necesse est mouere thum animal, fura moventur ipse. Xenocratis,& Democriti per haec opinionem comparat . eadem inquit absurda his quoq; comtingent utiq3 enim moueri corpus dicebant,quod atomi,uel unitates mouerentur,quae aute hos absurda sequuturga non induxit ut qui nunc eade dixerit. uidelicet quod uel ab seipsis mouetur, uel ab aliis .quae igitur disserentia est unitatis uel ad seipsum uel ad aliam unitates enim potentia, ct atomi Democriti sunt,quia no quatenus erant connuae mouebantur,sed inquatum diuisa qui titas,ut numerus uolens autem has opiniones inuicem contingere sphaeras quidem paruas unitates autem magnas appellauit nam si de sp ris continuum tollas, puncta uel unitates de magni rudine abstractae erunt. eis puncta uel unitates magnitudinem assumerent es erunt qualo quoil Democriti sphaers erant, uidelicet unitates magnae: uel omnino unitates Quoniam cum uellet Ostendere nihil ad mouendum conferri negi atomis magnitudinem nes unitatibus inpartibile, paruas dixit atomos, de unitates magnas,ut ostenderet hoc nihil interesse,ideo subintulit, ues omnino unitates.
His quide sui colu erus in i de motu ais, numera,hyc occidἱ υ multa alia huiuscemodu
Dhctorum conclusio h est demonstratur enim .quod non dicta solum absurda, uerum etiam alia multa eos consequutur.quae nam autem sint, infert.
Non enim solum definitionem animς imposiibile est talem esse,sed etia accidens,id autem patet,s quis conetur ex hac ratione affectus, o operationes anim a ignare,veluti consederationes se sus, voluptates, maestitias,o quςcuns alia sol istiusmodi,quemadmodum enim diximus prius,nis vaticinari ex ipsis facile est. Cum probauerit id esie impossibile quod animae substatis si diffinitio ab Xenocrate data ratio,
quod salicet anima sit summouens numerus,deinceps ostendit,quod nes eorum quicqua, qus
90쪽
animam sequsitur & ipsi adsunt affectus,& operationes, ipsum mouens numerus esse potest assectus na* animae sunt,cons erationes tristinae,uoluptates timores,dc talia. quid igitur seipsummoucs numerus dici p5t nec ade Aspiam,msi uerisimili utatur ratione, vaticinabitur quc modo
numerus motus cogitatio erit aut quomodo sensus aut quomodo tristitia S in reliquis similiter, alio etiam modo si numerus seipsum mouens est anima quia differentes animae partes,uel maen/tiae sunt eundem numerum non esse animae potentiam necesse est. Qualis igitur numerus erit ra tionalis animae pars atq; huius disserentes potentis qualis cogitatiua qlis opinatiua εἰ circa eam Partem,quae ratione caret qualis erit numerus imaginatiua,uel sensitiva. uel aliorum quodpiam:
quod uere quidem facile fingi non potest. dc hac quidem ad ea, quae dicta sunt, absurda Xeno
Tribus aut modis traditis, per quos definiunt animam,al sui de maxime motivum enuntiavertit, quia moueatseipsam,ali 3 Nero corpus subtiliomarum partium, aut maxime incorporeum aliorum. Hre otii quas dubitationes ,π contrarietates hsiit, met rcurramus.restat ut consederemus quo
modo dicatur,ex elementis ipsam etfriduunt mm, ut sentiat quid si eorum, suae sunt,mvnum quods cognoscalψed necesario accidunt multa,ο impe yibilia huic rationi.
Qus dicta sunt ea concludit,ut quod reliquu est,id apponat.dixit enim quod ex his quidem
ma dixerunt alii quidem ur motiuii eiuS respexcrunt,alii uero in cognitiuu, alii autem in M,quod subtilium partium corpus dicebant,aut in incorporeum .posta igitur eos,qui in motiuu eius aut in incorporeum respexerunt,ccnsutauit,nunc in reliquu descendit ipse enim quo uult illam mouere,& sic qui respexerunt in hocsos admittit, quemadmodum etia eos qui in cognitiuu .ec in in corporeum mente habuerunt. quaeritur autem,de his quidem quod quia moueretur sc mouere dicebant,de illis uero,quia imaginati incorporeum rationem non apprehenderunt,sed subtilium: partium corpus ipsam esse diccbant,haec autem quas dubitationes, de contrarietates habent pene percurramus: id enim eos,qui maalme motivum S eos qui subtilissimam partium corpus eam Ndicebat sequebatur,dc quod per corpus corpus a cederet 8c quod ab anima si moueretur corpus, ut ab argento uiuo lignea Venus.sic autem id sequebatur quod iterum in mortua corpora ingrediens ea mouere posset εἰ quod ipsa anima non esset animali causa stationis. Rationes autem quae dicis sunt ad id quod sese moueat manifests sunLid igitur restat ut qui in eius cognitiuu respexe runt illi reprobentur,qui ex elementis entium illam constare dicebant,quo simile simili cognosce/1et,quam sententiam multa impossibilia sequi dicit.
Ροnunt enim cognoscere simili simile,veluti se aiam res ipsas ponant.non sunt a Vola De ulta
autem, o alia,magis autem jorthse tonita η mero, quς ex his sunt.ex quibus igitur est unu odshorum it cognoscere animam, is sentire, sed inum totum quomodo cognoscet,cuisentiet ut quid Deus, vel homo,vel caro,vel os smiliter quodcuns aliud ex compostis&on enim quomodocus sese habentia elementa horum vnμρμο si foed ratione quadam,o compossione,quemadmedum dicit etiam Empedocles os ipsum.
Quoniam cognitium speciem animam ipsam habentem potentiam dicunt,6c simili simile co/gnos cui deo fere dicunt omnia ,quaecussi sunt, animam escista ut absurdum fugietes hoc ipsum, ex elementis eorumclus sunt,ipsam faciunt,at hanc ipsam lententia impossibilia multa sequutur,namsi simile cognoscit simili ea etiam cognoscit ex quibus ipsa componitur,dico autem elementa, re existentium principia: at in his,qus sunt principia,& elementa, sola non sunt,uerum multa,& infinita numero praeter principia.& ea ipsis composi ta sunt,qus quidem 6c inuicem,& ab principiis differimi. quomodo igitur h ipsa cognoscet ex quibus igitur sunt hae ipsa cognoscet,uidelicet elementa,sed non ipsa, quae sunt ex elementis: cum quali enim compositione unu quodq; horum compositum est,si eius compositionis non sit particeps anima, nequaa cognoscet, siquidem simili simile ipsum cognoscit: quod aute uniuscuius ratio compositionis propria est, hoc ipsum fidem mens in medium ponit 6c Empedoclis hoc authotitatem declaratem affert Quare si ea animam ipsam cognoscere oporteat, id etiam opus est, ut ipsarum compositionum rationes habeat,quibus