장음표시 사용
41쪽
Dirimus ex his,qui de anima dixerunt aliquos respexisse ad eius motivam partem, aliquos au tem ad cognosciti uanam Plato igitur aliquando ab ipsius motivo ipsam dissinit, uelut in quibus motum seipsum mouentem. dicit igitur in Phaedro immortali autem ostenso, quod scipsum mouet anima substantiamqi dc rationem hanc ipsam quispiam dicens no erubescinquare dissinitione dicit esse animae quod seipsam moueat:aliquado uero ab cognitiuo uelut in Timaeo,per quae ex Principiis entium ipsam constituit,sic igitur Platone modo in ipsius motum, modo in cognitio nem respiciente, nocrates qui fuit huius successor ex utri i ipsam animam dissinit eam inquies esse seipsum mouentem numerum quia sit ipsa existentium cognoscitiua,numerum dicens,Ut Pythasoras,principium enim olum uelut illi dicunt numerus est quod autem motiva est, adias illi scipsam esse mouentem principium na*.6c fons omnis motu,ut illi uolunt,est quod seipsummouet .alii quoq; quorum deinceps mentione faciet,ex ambobus ipsam definiebant animam que admodum,& ideo,sic aliqui dixit.
Disserunt autem de pracipys,quae, O quot,maxime quidem corporea scientes incorporea, bis
autem miscent. s, o qui ex ambobus principia enuntiantcs. disserunt autem quos circa multitudi nem,aly enim unum,alii vero plura dιcunt. Post j per ea quae dicta sunt opiniones exposuit de anima maioru 6c qui ad eius motiuuidc qui ad eius cognoscitiuum respexerui, in iis coniequenter de ipsocii differentia circa principia diisetit, differentia enim de principiis illis suit quiny causa,ut cim animae substantia dissentirent.inde igie
alii aliud quodpiam anima esse dixerunt. Omnes uero de principiis esse,quae supposuerat,existen tium eam esse, esertim autem qui in ipsius cognoscitiuu respicientes de principiis eam esse dixerunt,excepto Anaxagoratqueadmodum deinceps narrabit. in naturali igitur auscultationeide na/turalium differentia circa principia diligeter aggressus est,mentionem nunc quos eoru saciet. At fortasse vidcbitur idem dicere,cum superius harum opinionu mentionem secent. 6c nunc rursus hoc in loco easdem enumeret.at non est eiusdem rei sermo,nam supra opiniones eorum de anima uoluit. xponere hic uero quomodo inuice disientiant de principiis exponit, Be huic rei opinionesquOP eorum de anima accomodat de quibus ante dixit. distinguit autem disserentia, de a substantia di qualitate,& a quatitate a substantia quidem,& a qualitate quod alii corporea, alii icorpor
dixerunt.a quantitate autem quod alii quide unum alii uero plura.corporea igitur principia Na turales Thales. Democritus, Anaximenes, Anaximander Heraclitus posuerunt,incorporea uero a numeros ea esse dicebant,ut Pythagorei,de Xenocrates. Plato quos idem uidetur,mixta autem dicebat Empedocles cum quatuor elementis contentione,& amicitiam naturas incorporeas,& Anaxagoras in homoeomeriis intellectum. ip ipsum esse incorporeum dicit: sit adhuc in iis Demo ouus,qui cum corporibus indiuiduis uacuum induxit. Disserunt aute inquit omnes inuicc cir/mqt multitudine dc circa principia,quiqi corporea contra eos,qui incorporea senuebam,dixerunt,
ct qui contra utrou illos mixta asseuerabant. Consequenter autem obisce animam retulerunt. Hoc est consequenter ita illis de anima uidebatur,queadmodum ex opinion quam deprimi piis habebant,ducebantur.unus enim quis* de principiis illis, quae credebat,animam fecit.P haec autem significat non modo eos qui ad cognitiuum respexerun sed eos etiam,qui ad monuit, de
Principiis animam metito secerunt,unde inducit.
Motiuum enim secudum naturam ipsam primorum crediderunt,non sine ratione.
Non sine ratione inquit quod est suapte natura maxime motiuu hoc in principii ratione ponebant,seetiuum na*,6c motiuu principii ratione habet.quare existetim principia aliqui esse ignem dixerunt:maxime enim motiuu est eoru,quae sunt in seipso habens suupsus motus pricipium. sic motus esia quos mouet,unde motu naturalis calidi ptimo mouet animal, a nullo alio corpore naturale calita moueatursed in se natura ipsam causam mouentem habeat,ideo si in principiis motiuu estvlli,qui animam maxime motivum esse credebant,ὸ principiis hac ipsam mento lati tant unde aliqui etiam ignem ea esse supposuerunt,ut ipse intulit dicens.
Unde visum est ali uibus esse igne nams bie est sensistimarum partium,I elementorum m
42쪽
xime incorporeus,ris etiam mouetur,o movet alia primo. Cum dixerit eos qui maxime motiuu animam esse credebant, ex principiis eam merito dixisse, quoniam quod ipsius natura maxime mouet in primis est, de in principiis, principii nas est 5e fa/cere,& mouere anima autem motivom est,consequenter induxit,aliquibus propterea uiliam ese ignem esse animam que etiam esse principium dicebant quod esset tenuissimam partium,& maxime incorporeus ais ob eam re maaime motivus,& sibi ipsi ipsus motus causa,& alia primo mo/ueat, nem autem non famam dicunt,ipsa enim est ignis exuperantia,sed ipsam siccam evapora/tionem,qua dc terraemotus facere,& uentos,& alia, quaecus marime motiua in meteoris Aristo teles expsiit: dicit autem qui ignem principium εἰ animam ex igne crediderunt: Heraclini & Hip/pasum. sed Heracliti paulo infra, 6c opinionis eius mentione faciet, nunc uero Democriti opinione exponit qui etsi multa imo infinita principia supponebat,ex iis tamen,quae apud im maxime mortua essent animam faciebat e sphsricis dicor unde ignis quoq; est: incorporeum aute dixit ignem,
non proprie nullus n ipsorum hoc ipsum dixit,sed propter subtilitate partium uelut in corpo/ribus incorpores ignem appellauit. At fortasse quispiam dubitauerit ad hoc quod dimam est ani mam esse ex principiis,a, & alio aliis plus illi adhibuerunt, an omnia alia eam esse unusqui. m di/. eat an comune hoc sit omnru principiorum: quae in rerum natura cadunt.ad hoc ergo dicer et illi.
quod quide primum hoc ipsum ut n5 dubitetur ex aliis quibusda esse principiis non ex comuni hus hoc ipsum diximus:deinde alia quidem ex principioru compositione, aliud quodpiam factu est aut natu ra.secundum eos, qui non impatibilia principia dicunt, aut apparentia se dos eos, qui eade impatibilia , 5c imutabilia serunt. Anima sane ipsa res pars est qusda principioru qus a prin/cipiis differt habitu ipso que recepit ad ea quς sunt as ipsis principiis,animalia dico.Quare ide esie ignem atq; animam Democritus dicebat, differetia uideIicet ad habitum, queadmodum dixi exi/nente.igitu r de reliqui alii quidem aqua.alii uero aerem esse animam diccbant,at qui non ita uo/tantes,qus sunt ex his,ut Iapides,ligna,& caetera.
Democritus autem, elegantius dixit,enuntians propter quid horum utruns sit,animam nam esse idem ετ interectum veluti diximus,eF ex primis,o indivisilibus corporibus, motivum autem propter subtilitatem partium,atq; Dura Igurarum autem mρbilissimam rotundam dici talem tem se intellectum Uum,ats ignem,
Democritum laudat ut qui apte praedictom causas reddiderinhsc autem sunt mouere & mo/Deri dixit enim quod ignis ex quo animam ese dicunt aliqui mouetur ν, 5c mouet alia primo:sν babiliter igit ut horu causas Democritus assignauit, quid ita ignem,ars anima. ex ipsis enim primopiis uidelicet sphsticam atomorum,utra 6c mouetur & mouent.secit enim inquit intellectum, siue animam nas apud ipsum intellectus,& anima idem sunt:ex ptimis corporibus uidelicet ato/mis sunt at non ex quibuni t sed ex spssticis:quae duabus de causis maxime motiua sunt tum quia subtilissimam partium sunt, de sicillime propterea subtilitate partium per omnia transeat,&scipsa mota mouencitum figura ipsa sphaerica facilis motus haec existunt, quare causam reddidit quid ita ipsa moueantur.& alia moueant. At non indignu est quaererequa de causa sphaericas ato/mos minora partiu esse Democritus dicebar, εἰ propterea eas sacile mobiles, na* quod ipsum ro/tundum sit sicilis motus id patet ostenditur enim quod ipsa sphera in puncto superficiem tangit, tanq igitur puncto aptata delabens est facilis motus quare de subtilium partium sunt sphaericae ut
quoq; ex hac re causa reddatur ipsam motus maxime enim cum sorte talis ratio uidetur esse,nam
illud quoq; fieri poterativi pyramidales uel hamates uel simpliciter quomodo φ se haberet subtiliorum partiu essent:dicimus se in geometria ostensum est rectilineam de squalis ambitus figurarum quae sunt plurimom angulorum maius habent spatium qua illae, quae paucioribus angulis continentur: ueluti supponatur retragonus habens unuquodq; latus duam ulnani ut eius totus ambitus sit octo ulnarii supponatur 5c iterum exagonus habens unuquod* latus ulnae,& tertia ius ulnae, ut huius quo ambitus insto fiat ulnaru Supponatur etia octangulus singulum Ia tus habens unius ulnae ut huius quos octo ulnam si amsitus harum igitur figuram quadranaguli.& exanguli & Octanguli aequale ambitu habent , nassi unaquae ulnis contines octangulus quide spatia maius habebiciminus autem Octangulo exagonus,& tetragonus exagono mi
43쪽
c pacissimu spatiu habebit.quare quae plures habent angulos fgurae magis quo* circulo rps
quae sunt,& tanto propinquiores fiunt,quanto sibi plures angulos uendicant:affine em est ut linsine angulis:circulus enim sine angulis est.eade quo tatio in solidis dat : quapropter lphaera Ipla, rectilineom,& aequalis mensurae solidoru capacissima erit Q d si hoc ita se habet,& qus sunt squalis mensurae,& plures angulos habent maius tenent spatiu & Donuerso.quae igitur idc habet ipa num figurae pluttu angulorum minore hain ambitu .sphaers igitur omnibus minore ambituva bunt Bene igitur Democritus atomoru aequalium aceruo sphaericas minota partium luppo
fuit:&Ppterea semper posse eas illabi,& motus esse facilis quia in puncto supersciem tangunt mouere alia.
Anaxagoras autem videtur aliud dicere animam, O hellectam, quemadmodum diximus quos
prius,Vtitur aut ambobus velut una natura,verutame princi tum itium itellectum ponit maxime omnium ,solum quippe dicit ipsum entium simplicem esselo non mixtumler purumliribuit autem ambo eidem principiolo cognoscereto mouere dicens intellectum movere uniueroum. Ut enim dicebat intellectu iusti*,& boni causam esse talaua eoru quae talia non sunt alia esset
eausa,quae uere est ipsa aia,uidetur ab intellectu alam separare,aia enim uelut e sylli gismis rerum natura cognoscens peccare potest,quado in a positionibus quod no est,taqua sit icci perit. ipleta ne intellectus smplicibus obiectionibus rebus incubens ut ipse inquit,uel cognouerit,uel non e gnouerit,& ideo errore carens .si nam peccaret, intellectu eum esse saluum accideret,quod Ferra absurdu est. hac ergo de causa separare ab ala intellectu uidetur Anaxaῖoras.in quibus autem rursus dicebat ab intellectu uniuersum motu esse,quodq, in olbus uidetur aialibus & paruis, tam g S,S pretiosis,& uilibus,ide dicebat esse intellectu cu anima: naiy est alae mouere,& uideri in Ciabus aialibus non aute intellectus sic item nisi quod ipsum intellectu maxime olum principi u po nit. nam etsi intellectu Democritus notat,non tame in principii ratioe ipsum reponit. Anaxagoras
uero esse intellectu maxime principiu dicit,ut lactivum uidelicet,& in hoc ipsum laudat,& ut lina Plice,& qui corpore misceri non potest ipsum supponit,& non,queadmcdu pMnu siLitudines Cmnes Oibus imixtas esse,sic intellectu dicit,sed imixtum pumq;,5 simplice esse ipsum narrat. Vnde Aristoteles eade ipse quom de intellectu ostendit,oc quod promisit,illud facit.sbene dicta accipi
Tns. dicit igitur de ipso. reddit aute ambo eide principio 8c cognoscere,& mouere,dicens intelle mouere uniuersum,cum enim dixerit intellictum:cognoscitium huic principio potentIam Γλω didit:eandem autem manifeste mouere univcrsum dicit. .
Videtur autem quos Thales de Wiquorum mentionem faciunt moliuam quoddam animam opis narissiquidem lapidem dicit animum haberetquoniam Jerrum movet.
De opinione Thaletis non comode meminisse uidetur.cum enim proposuerit se uelle ostende tre,quod illi,qui respexeruntio animae cognoscitiuu,ex principiis de quibus ese res supponebant, ipsam quo* esse dicebant,unde simile ab simili cognoscitur,narras opinionc de Thalete nihil sc quam tale dixit,ueluti de aliis sed lapidem trahentem serrum animatum dixit, animae propriur
esse motum dicens. At etiam eorum,qui in motivum respexerui, opiniones enarrans, unumq maxime motivum dicebat ipsi uisum hoc animae dicere elementum Democriti quide.uisum este rotundas atomos,Pythagoreos uero dicere ramenta,qus sunt in aere,alium ignem,alium aera: ad
opinionem uero Thaletis,qui enim pricipiu esse aqua ponebat,nihil tale diair.non eni ut ita dica aqua re aiam Thalete ponere dixit,& ppea trahere inat lapide serru,uelut aiat uiatq; ideo ex ri exisete,hoc igitur no dixit,sed illud sola qd aiatu.Iapide dixit. qua gratia an quod ipsius uolumina non serebantur,sed commentationes de propterea fugit importunum orationis sine scripto accu/sare hominem.an quod reuerentiam quandam uiro exhibuit,quoniam multa ipsus precio digna dogmata commemorauit Dicunt enim eum dixisse prouidentiam usque ad ultima tendere,& nihil ipsam latere, nes minimum quidem propterea huius quidem non dicit esse hanc opinionem, quod ex aqua sit anima sed latum solum quod ille quos motum animae tribuit.Deinceps autem dicit Hipponem hoc opinatum suisse,quod ex aqua sit anima,etenim omnium principium de ipse inimam esse dicebat.
Di ostenes autem,quemadmodum et alis quida derem hanc restis omniumsubtilissimum egeli principium
44쪽
principium is ideo cognoscere aliquidis movere animamlinquantum gurdem primum esto ex
hoc cyteras cognos ere,inquantum aurem subtilissimum,motivam esse.
Diogenes Apolloniates,& Anaximenes pricipiti olum te aera ditates alam quo ex eo constare dicebant,& animam ipsam cuncta cognoscere,velut omnium principia habentem, maxime autem motivam esse propter exilitatem dictum est enim,quod ipsum mouens esse subtilissimum opo ter, quo dilabitur per totum,quodcus mouetur, ut S totum moueat,subtilissimus autem acr.
Et Heraclitus principium se inquit animamssuidem exhalationem ess de qua alia constituit,
etenim maxime incorporeum, Nemper fures. Dictum est saepe numero quod principium dicebat esse entium ipsum ignem ignem autem nommmam quenaadmodum enim dicit Aristoteles, flamma est ignis exuperantia sed ignem dixit
exhalationem siccam ex hac ergo esse animam,ut mobili,& subtilissima, nas entia in continuo motu dicebat essese ab entibus statum tollebat,quemadmodu oc Protagoras,de alii multi,cognoscens autem ipsum re ipsum mouens esse animae proprium dicebat hac de causa eam de exhalatione esse, rebus ni existentibus in motu oportere res ipsas cognoscens esse in motu, ut concurrens cuillis,quadret,ia conueniat cum illis,m quomodo stans cognosceret motum I unde dc cognitionem quidem animae dedit,& quod esset ex omnium principio dico autem de exhalatione quod 7, ex maxime motivo esset,motum nanq; ipso moto cognoscitur,mouere autem ipsam dixit propter exilitatem exhalationis,dc ut in corporibus incorporeum. Oportet enim,quemadmodum diximus V numero, esse subtilium partium illudiquod moturum est,ut per totum motum dilabatur, ex latio autem est exilium partium,& semp mobilis,dc alterius motus causa.quare terrs,dc aliarum
rerum motus ex hac fieri Aristoteles demonstrauit. Motum autem meso cognoscitur,in motu autem esse emi se putabit, o multi. Traducere dictionem oportet,quo manifestius fiat illud,quod dicitur,hoc modo in motu autem esse entia dc ille putabat de multi motum autem moto cognosci:nam quia in motu entia cre/debat esse, propterea ex maxime mortuo esse animam dicebat,oportet enim motu moto cognosci,
simili nach simile cognoscit u r.quod autem ea iis A sunt non ret ablata statio,illi credebant id ostendit de in Thestem.& pluribus in locis Plato,ais Aristoteles,dc in libro de coelo,& in metaphysicis. sinis non esset inquiunt statio in uniuerso impossibile essetesse semper motum: hoc enim ipsum semper moueri mansio quaeda est,ais statio. god si ablata fuerit statio,auseretur quos motus:
nam si quod mouetur non hebuerit in motu stationem,non omnino mouebitur.
Similiter autem cumqs s Alcmaeon videtur opinari. eanima. Dicit enim illam immortissem
esse, iust smilis immortalibus,hoc ratem illi a se Veluti semper motae,moueri autem υ diuina omnia continue semper,luna olim fella π caelum totam.
Hic quos tum esset Pythagoraeus,ad maxime motivum ipsius animae in tespexisset,eccelam empore illam esse dicebat ais ob eam rem immortalem nam semper moueri quemadmodu 8c ii Ila inde concludens quod immortalia coelestia sunt. unde igitur iste animae cognoscitiuum dabat, siquidem de alias causas quasdam cognitionis ipsius reddebat Mon meum est dicere:n enim horum hominum nobis in manibus uolumina sunt,nessi quicquam plus his Aristoteles commemorauit. Dico igitur quod non omnino omnes de motus,de cognicionis illius rationem dederunt sed quide u trorus aliqui,siqui autem alterius.quare nos in ossius utras inuestigare no oportet.
Ex importunioribus autem quidam es csuam enuntiarunt ut Hippon uaderi autem videntur genitura, quia omnium est humida, etenim redarguit sanguinem dicentes ijsam anima quoniam genitura non es sanguis,hanc autem esseprimam animam. OHic appellatus suilatheus.i.sine deo uel impius hac de causa,quoniam omnium rem causam nulli aliae rei qua aquae attribuebat. importunam autem dixit hanc opinionem, maxime quidem Desuti perturbationem solam auditoribus praebentem,minde ut magis materialem de infra in materia animam deducentem,quodq, nes facile mobilis,nes motiua similiter est aqua & r siluamuis,qua activaenas liquidii in quo aqua habet essentiam, passivum est,at animae faces mst i a Io.Gra.supata. F ri
45쪽
qua pati competit.putauit autem inquit iste animam esse aquam,quoniam omnium genitura sit humida etenim fructuum semina liqvida primum fiunt,& contradixit cinquin sanguinem dicen tibus esse animam dicens quod genitura de qua esse,& uniuere est animatis,aqua est,& non san guis.atqui si simpliciter liquidum anima erat, animam omne esse liquidum oportebar,& geni
tura non inquantu liquida animata est. prorsus cum expirata fuerit liquida quidem adhuc cli, nouiuens,& mortua nem hoc solum multa namsi liquida naturalem habentia caliditatem,nomam quom sunt animata,sed etiam rationiblis naturalibus opus est,primam autem animam dicit gentituram quasi semen animalia principium anum .quemadmodum muri principium est humani corporis,sic secundum illum animae princIPium est.
R ih autem sanguinem t Critiauentire esse ipsas animae maxime proprium putans es, hoc autem esse propter sanguinis naturam.
Hoc autem est propter sanguinis naturam. tia adhuc unum ex triginta,qui & Socrate audiuit uel alium quenda dicit, nihil enim disseritinis.inquiunt aurem fuisse quoey alium Critian so Distam,cuius See lata uolumina ut Alexan dicit.eum enim quisuit ex triginta,non aliud quid pia scripsisse qua carmine de republica .hic igitur animam sanguinem esse dicebat,sanguis enim in quit circa cor est hominisens intellectus hoc autem postq animam ipsam sentire designauit quae cus autem membrorum essent sine sanguine ea esse sinc lensu capilli, sta ungues,& similia .quare sensus ipsum sanguinem causam esse dixit ipsius autem animae preptium,sensum,igitur sanguiFε animam S medica ratione demonstrate neruos uel solos uel maxime sensitivos,& hos n5 omnes,
sed aliquos.at etia si sanguis est anima,quae igitur sunt animalium sine sanguine,sine anima sunt. insecta autem omnia sine sanguine sunt muscae,sormicae & si quid simile quae sensum participare perspicuum est:non igitur sentiendi sanguis causa est,nes ideo est anima tinguis:si quidem quae sine sanguine sunt animalia & animata,& sensitiva lunt. Omnia nms elementa iudicem acceperunt pryter terram,hanc cutem nuIus enuncia it. Iudicem pro praeside iudicate,& ponente unumquodq; ipsorum principium esse,terram autesolam nullus dixit animam esse,quare nes rerum principium esse terram solam nullus supposuit. praeter inquit eos,qui dixerunt omnia clementa esse principium,ut Empedocles.hic enim di terra ipsam esse animam dixit,uel magis commode dicatur,quod elementorum compositionem anima dicebat sed nobis illud resistit,quod superius dicitur,quod re unum quodm hora anima dicebat. nisi animam ipsam animalem potentiam receperimus quoniam nos quoq; sis numero potentias animae animas vocamus: dicimus enim iptum hominem vegetatiuam,ais irrationalem habere: repugnat omnibus fere opinionibus enumeratis ex pluribus dicentibus animam,dicere corpusnanima esse idem,na ex iisdem sunt ambo principiis.quid igitur magis est an anima corpus an cor pus animas dicendum est igitur pro pluribus quod & si eade animς,& corporis principia,no tamesmiliter se habere dicebat tali enim aggregatio q& segregatione principio m animas fieri,& corpo rum differentias ut nos quom differenti elementorum temperatura corpora differentia commes, atq; etiam metallorum disserentias ex differenti exhalationu aggregatioe.atqui in libro de genera tione,& corruptione Aristoteles arguit hanc opinionem,quae dicit aggregati m disgregatione elemoniorum generationem,& corruptionem fieri.
Nili guissim illam dixit ex omnibus ese elementis,uel omnia.
Quoniam hoc ex omnibus significat,& quae in temperamento sunt quadam temperamento
extrinsecus forma aduenient quemadmota camis forma temperamento quatuor elementora. qui uero ex omnibus dicunt,no ita dicebant,ut nos sed animam composilionem esse elementorudicebant,propterea dicens ex omnibus adiecit uel omnia.
Definiunt autem Omnes ipsam animam tribus Fi ita dicam mos ense,incorporeo,breum a tem unumquias reduci ad principia.
Haec uelut epilogus dictoru sunt definiunt enim,& quasi cir scribant,& designant.cu enim prius dixerit motum sensu animam cognosci,nune apposuitia incorporeo, Iutex enumeratis opinionibus
46쪽
opinionibus Me quo emersum,a inuetum fit.quod enim factae mobile est,&semper mobilet incorporeum consequitur. incorporeum autem non proptiu nunc dicit, sed illud quod est subti/lissimum: omnia autem h , inquit motus sensus, incorporeu ad ipsa principia reducuntur,talem uidelicet inquiunt eam esse,quonia si te talibus principiis. hoc aut definiunt Ces, non ut ossius tria de anima definientibus dicit,unde & apposuit ut ita dica sed aliqui omnia illi assignauci ut aliqui uero quaedam,queadmodum ex iis,quae dicti sunt de opinionibus inuenire possumus.
uare qui cegnitione definiunt ipsam,vel elementum,vel ex clementis faciant,dicentesssimiliter inuicem praeter unum. Dicunt enim cognoscismilesimili: ex quo nos anima ormia cognosci constituunt eum ex omnibus principi s. ictins igitur unam quandam dicunt causam aer elementum unam,o animam Vnum ponunt,Vt ignem,uel aera. Dicentes autem plura principia,animam quos plura dicunt. Anaxagoras autem solus impatibilem dicit esse intellectum,υ commune nihil cum Hlo aliorum haberritalis autem cum si Pomodo cognosa π propter quam causam, nes ille dixit,
Quoniam hTc tria quae dicunt animae adesse, ad ipsa principia reducutur qui igitur inquit
ad cognoscitiuu ipsius respexerunt quonia simile simili cognoscitur,ex principiis quae apud ipsos sunt unusqui 3 ipam dissimul aqui plures dicebat,ex pluribus,qui uero una ex uno.nam,quoma omnium eli cognoscitiua, oportere eam in se omniti principia habere putauerunt. Solus autem inquit Anaxagoras no cum illis eade uia prosectus est cum nas omnes propter cognitione ipsi cor porea principia dederint, ille intellecta animam esse dicens, quoniam sempitemu animae opus cst mouere,intellictum aute ipsuna mouere dixit uniuersum, quare anima esse intellecta dixit, hunc ipsum itellecὶ um pum .de impatibilem quiq, aliis non misceatur esse dixit hoc est esse incorporeu. cumnas diceret similares parita esse entiu pnncipia.hsc autem inuicem cornixta esse,intellectum ab horum mixtione esse imunem dc puru, tanq alterum ab ipsis principiis, de quibus Omnia con sant,narrauit omnibus contra serens.quare ipsum Aristoteles amplectitur, uelut asserente anima incorpoream,non tamen eum attigisse recte sermone de anima dicit. cum nas sit haud mutus Sincomunicabilis nulluqi habens habitu ad ipsa principia, de quibus omnia sunt: quomodo cognoscet inquit Omnia,non patet.negi enim hoc nobis ipse Anaxagoras expressit, que illud ex ipsius ra tionibus colligi potest omniu igitur cum alii supponant ipsa amms principia corporea,alii uero solum incorporea,nes altera est ratio dirosta,sed uterq3 parte quanda ue ritatis locutus est. etenim substantiam oportet esse incorporea, siquidem melius esse oportet ipsam cognoscens co quod nocognoscit.corporum sene principia oportet esse in incorporeo eade lubstantia non materialia quis dem sed eorum rationes. nes ex iis,quae dicta sunt, id manifestu est: in multis enim Iuculenter quidem sepenumero non aliquid antiquis dictu est ex dustis aute colligi potest quod ipse quos Anaxagoras ita conclusi queadmodum Democritus,qui intellectu esse eunde cum anima dicit.
iacvns; vero contrarietates sciunt in principi3s, cnima quo ε, ex contrari s constituunt: qui autem altero contrarioru,velusi calida,vel frigida et ob id tale se ponunt. quare,o nomina sequuntur:sui calidum dicunt, si, ideo et Tot v idest ipsum uiuere nominatu est:qui vero frigid propter restiratione, o refrigeratioc nuncupata esse anima. quae igitur tradita sunt de σησαι,
ετ quibus de causis dicunt is hec sunt.
Talis erat Empedocles.quatuor nas elementa de quibus animam dicit ese ex contrariis quesi ratibus componuntur ais ipsa contentio S amicitia:qui autem alterum contrariorum, uelutica lidum, aut stigidum aut aliquid tale aliud & animam ipsam similiter horum quid unum ponat. alterum contrariorum ponit Hippon & Heraclitus, alter quidem calidum,na ignem principia dicit alter uero frigidum cum aquam ipsam principiu ponat: horum igitur utres pro opinionestra nomini ipsi tu anis ueram originem tradere conatur. Ille quidem dicens propterea F, dicta. uitam quod animata bi. ν .i serueant quod calidi est hic uem .i . animam uocatam esse iari. - i a frigido unde habet eseab eo quod nobis per respiratione frigiditatu causa fiat. nam quia uita ex ala est,anima uero ex frigido, est enim ex aqua,ideo respiratione opus est,q smiditate
calidu circa cor coerceat, I Pmittat ales, ipsius potentiae ppotentius flati,dico aute iugi do
47쪽
Considerandu autem primu quidp de motu forta' enim non soli salsum est hoc,substau/
tiam eius talem esse, qualem dicunt dicentes esse animam seipsum mouens, vel valens mollere, sed unum quodda impossibilium adesse irai motum. Od igitur non necesserium fit i sum movens moinueri, tam dictum est.
Postquam antiquorum opiniones,& eorum,qui in animae mortuum respexerunt,& eorum a incogniciuum connumerauit,hinc quod reliquum est,argumenta contra hos aggreditur , ocip sorum opiniones arguit.non quod male supposuerint ipsam mouere corpus uel res ipsas cogno/scere, uel incorpoream esse scd quod suspicari sint ipsam moram mcuerside cognoscere,quia in Pomnes res ipsa habea quodq; ad incorporeum respicientes,non proprie incorporeu opinati sint, sed subtilissimum corpus esse reliquorum .primum igitur ab iis incipit,qui in motivum respexe runt,quoniam quo eos primos in narratione pro suit. putatant aut i in illi, quemadmodu di
dicimus,nam mouet anima,Omne autem mouens mouetur,ipsam quo* animam moueri no ab
alio autem ipsam moueri,sed ab seipsa S esse seipsum mouci. Contra hoc igitur istituit, prunum quod non potest fieri ut anima moueatur tantum enim inquit fugio dicere ipsam, serim mouens, quod εἰ non pose fieri dico uniuersaliter,ut ipsa moueatur,taxat autem 5c maxime Platonem.sed priusquam in ea quae ab ipsis dicuntur,ingrediamur,paucis ostendemus,quod ex ipsis Aristo.ducit omnino necessarium esse animam moueri postea hisce dictis edisserentes de quomodo esse η, sam immobilem dicat Aristotcles,& quomodo Plato semper mobilem in auscultatione igitur na/turali motum definiens Aristoteles dicit motum esse entelechiam enus potentia inquantum tale
est,hoc autem est entelechia in potentia entis ad actum post h potentia entis. hoc enim significae hoc,inquantum tale est. si nas cessauerit a potentia ab motu quos cessat: est igitur uia de poten tia ad actum. Qd si motus est uia ex potcntia,in actu dicit autem rursus hoc in libro Aristo.quod anima potentia est intellectus εἱ quod fit aliquando actus intellectus de euge inquit dicentes ani/mam esse locum specierum puterquaim quod non omnis at intellectiva Sc non entelechia,sed spocies potentia,& rursus inquit quod tabulae non scriptae similis est,ac si diceret poteria tabulae,quae aliquando actu scripta sit quod siquidem motus est uia ex eo quod potentia est ad illud quod cst actu anima autem potentia cum sit intellectus,fit aliquando suscipiens species actu intellectus: ex hoc igitur quod potentia est ad id quod actu est procedens mouebitur. repugnant autem huic Sinquiunt in tertio libro quaplenissime dixi se de motu Sc diffinitionem transmutationis per mo tum reddidisse dicentem esse uiam ex potentia in actu motum ese:male igitu r inquiunt ex no diligenter data diffinitione arguere Aristotelem ipsum tentare. quoniam in quinto libro diligentius haec ipsa diffiniens inquit mu tationem in plus se habere qua motus. sio enim motus est,haec mutatio est,non autem econuerso: fieri enim circa quatuor praedicamenta,substantiam, quantitatem, qualitatem iubi.& ipsus quidem substantiae mutatio est generatio,& corruptio.Quantitatis auteavgumentum,& diminutio qualitatis uero alteratio,at ipsius ubi latio.esse igitur quae sunt in trihus praedicamentis mutationes motus quantitatem,qualitatem,& ubi ipsum autem substantiae nequaqua. ottet enim motum ipsum manere ut moueaturetquod autem fit,& corrumpis, nomanet quare in illis motu diffinit aliter quam diffiniuit in tertio libro, ubi dissinitionem no mo/tus sed mutationis dedit nam motum dicit rede reformato in resormatum mutationem, idem aes diceret de sublesto in subiectum. neratio autem,& corruptio mutant illa quidem ab eo quod forma caret,in formam,haec uero de formato in sorma carens.quomodo uero haec ita se habeant, in illo tractatu diligenter dictum est:nunc autem,quae dicta sunt,ipsasussciant.hi quidem isthaec. nos autem dicimus muta ne secundum quatuor praedicamenta cosyderata,nis uelint animam quando mutatur ex intellectu potentia, in intellectum actu secundum unum trium,qui sunt motus mutati nas mutationis diffinitio,& in i pa quadrat,ut ostensum est: hoc autem est ipse generario Sc corruptio. quare cum discat,fieri ipsam dicamus,quando autem ignoret,corrum .at hoc q/dem deridendum est.erat enim anima S anima antequam didicisset quod si non secundu substantiam mutatur,necessarium est secudum aliam quandam causam praedicamentorum esse eius m rationem quae autem erant secudum illam mutationes motus erant.mouetur Ergo anima. quod
si Aristoteles uidetur magis dicere mutationem animae ex eo quod est pinctia,in illud qdest actu, generationem esse,non alterationem:quando enim ex ignorante quispiam doctus fit hoc ipm di cimus eum dicere perscimonis generationem non simpliciter substantiae.quare generatio quaeia, hoc tale,non simpliciter generatio.& alio modo,uitiumaec uirtus contraria sunt.si nas dicis pris
48쪽
uatio esse nitium ut indiscretum,Sc se a carens attamen quia mutatur in uirtutem, cotrarium erit,non priuatis,sicut in praedicamentis dictum est,non mutatur in habitum, ueluti cscitas in ui/sum,mutatur autem cotrarium in contrarium,quemadmodum nigrum In album,igitur anima de uitio mutatur in uirtutem S econuerso:sunt aut contraria taec nutario nas in contraria mo/tus est etenim sub ipsam qualitatem reducut .mouetur igitur anima. aliter quo ,ipse inat Ari stoteles hac ratione differre motum ab actione,eo quia motum quidem imperfectum actum,actu autem integrum esse, quare diuina quos sine potentia actu esse inquit. Vnde in auscultatione naturali quaesiuit utrum duo sint motus in mouente,& in moto,an unus.& demonstrauit unu te, deinde rursus quaesiuit cuiusnam motus esset,mouentis ne an moti,& ostendit,quod ipsius mo/ti est,ille enim ex imperfecto ad perfectum procedit non moues,quemadmodum se habet in duci pulo de magistro unus n.igi in ambobus est motus,qui quidem a magistro incipit,in discipulo uero finitur:mouetur enim no magister sed discipulus:ille enam inquit habitum perfectu,ais intogrum habe hic uero particulatim in huc deducitur.qd si per se motus Ocm est imperfectus,qui uero est in actu integer est:iterrogemus ipsum quomodo in anima se habet moueaturne,an to quod si no mouetur,no ab imperfecto ad perfectum p cedi non mouetur ab ignorantia in cognitioneminet a P sitionibus ad cocIusiones.quod si haec in anima uidetur,sic itegram non habet actionem nes actus sine potentia est mouetur igitur.hoc enim ipse diffiniuit motum eta uiam qab imperfecto ad persectiam preditat s aliter,ipse inqt quod in quibus est prius,& posterius,in his omnino quos tempus est,nam de tempore quod prius est & posterius egreditur,sibus uitia; egredituriin Ous autem tempus,in his quos omnino est motus.e enim permutantur haec.6: in quo hus motus est,in his omnino est etiam tempus,5 ccouer2,in quibus tepus est,in his omnino est etiam motus.at est in anima de prius,5c posterius: est igitur etiam motus.qd autem in ala sit prius εἰ posterius manifestum accedit siquidem a spositionibus ad coelusiones anima ipsarcedit, nesomnia simul cognoscit sed aliud ante aliud:nel omnia,qua cu* scit,simul promit,sed hoc prius, S hoc posterius de uniuersalr descendit a uirtute in malitiam n ab ignoratia in cognitionem .hscergo sint ad demostrandumAd etiam ex sententia Aristotelis anima mouetur,nc male Plato illi per seipsum moues attribuit .Qd si quispiam recte hosce sermones iudicare uoluetit nulla qde in ipsis eme pugna repetie pterqua in solis uocibus.queadmodum enim plu tibus in locis sacere ccnsueuit arguere uidetur sic quoqi hoc in loco.postq enim ueri motus ab actu naturae nobis quos cogniti sunt tali naturales horum aute nullum ipsa anima moves: non enim augetur,aut minuitur,uel secudum qualitatem luel secudum locum mutatur, ne quispiam cum Plato dicat animam ipsam semper mouta putet ipsum unum ex naturalibus nobisq; ab actu naturg cognitis motibus dicere ipm mouere.ideo ostendit ipse omnino imobilem existerem secudum hos ipses motus, dc est strino uerus 8c a Platone probatus.Qd si incorpoream ipsam Plato putat esse,moueatur qui εdem ex lantentia Platonis secudum alios quosdam motus intellectivos,& pcipue uitales,per quos maxime semper moues ipsam animam eme Plato dicit:uiuificat enim semper licet animal si in sopore,& dormiat,quado intellectum no operatur.Cum igitur Plato omnem simplr actum motu esse dicat, Aristoteles aute istos naturales motus sermo qdem scrudum Platonem dicens alam moneri,uerus est.& secudum Aristotelem non moueri at* in istis uerbis inuenitur dissenso.qd si alterationis iam habitus,5 dispositiones habet:per has autem mouet anima transimulans ex inscitia in scietiam quomodo effugiet hoc no Blu moueti sed Bc naturalem motu moveri uides Atist reIes respiciens ad soIos motus corporales dicere aiam no moueri. Patet autem ex iis,quae ab eo di, Luntur.Si enim si tὶ anima mouetur,non per accides,natura sidem illi motus adest, quod si h est,etiam Iocus est:omnes enim dicti motus in loco sunt. Vides quomo ad corporales motus respiciens se ipsam Imobilem esse dicat: quicquid enim in loco est corpus id est. nsyderandum aut Eest primu de motu . fortasse enim no solum salsum est eius substat iam esse talem qualem inquiunt dicentes alam restipm moues,uel qd mouere pol sed unu qdda eriporibus illi esse motu . Dicta est qd q ad ipsius aiae motivum respexerur,postq putauerut im moues oportere orio εἰ ipira motam,qd uniuersum corporaliter mouens sic moueat uidebat autem anima primo corpus mouentem per se mouetem ipsam definiuerunt.tantu igitur ium abstineo ut dicam anima per se mouen rem,quod unum esse cx impossibilibus dico omnino ipsam moueri:maxime autem illius sermo hic in Platone tendit.quare cum dixerit quod dicentes alam esse movens stim,apposuit uel uales mouere. Apparet enim Plato,quodam mo dicens quod ola anima per se moues,ut in Phaedro,M
rursus in legum decimo sic alam dis it: rei uero huius,cui nomen est anima,qusdam ratio est,an
49쪽
Miam proeria quam mo diximus habemuς,qd ipsa se possit ipsam mouere M quod ipse Drino'
critus&simpliciter qui animam corpus maxime mobilissimu dicunt,& si non semper mcueri aes mam dicebant,attame mouendi potetiam in ea costituebant at* ob eam causam dixit uel ualens mouere. Quod sic Platoni quos uideatur per se mobile esse motorii causa.id patet. principium enim dixit motorii esse quod per se mobile est dictu autem est quod alii etiam naturales hcc ipmputabant. quod igitur animam ipsam mouetem uidebant inde moueri ipsam confirmabant. iadigitur inat hoc necessarium si mouens ipsum omnino moueri in Octauo physices demostratum est. ibi nas ostendit quod primu mouens esse imobile necessario oportet.si illud mcueac, noadhuc erunt in motu mota comutata cum causa.Prsterea si omne qd mouet inquatum mcuet 6c ipsum mouetur, erit ipsum augens quod auges & ipsum dolens discens,& ipsum albefacics Pal bet quod adem absurdum est.PTeterea appetibilia cupiditate mouentia in ipso motuit mota erat,nas herba asinum mouet,ars imago uidentem & qu scu* talia imota manentia. ne igitur u ad necessitatem rationis primu destruxit quod non ex necessitate mouens anima quiny mouebi c. per ea autem,quae sequutur,instabit coua hoc quod seipsam moueat,quod omnino non illud fieri non potest ut ipsa se moueat,uel omnino moueatur.
Dupliciter autem cum moveatur omne,vel enim per aliud,vel per se,per aliud autem dicimus,
qvscuns moventur,quia in eo,quod mouetur, sunt,ut nauigantenno enim eo mcdo mouentur quemadmodum nauis,haec enim per se movetur tu vero quia in eo,quod mouetur junt.id autem patet in partibus. proprius enim est motus pedum ambulati 'quae est etiam hominum,non adis autem nauragantibus tunc. cum autem dupliciter dicatur moveri,cοψideremus de anima I perse maueatur,
Ostensurus quod anima non mouetur,merito primum differentias motum signisicantes enumerat ut sciamus per quale motus significatum animam ipsam non moueri dicat.eorum igitur quae mouentur inquit,alia quidem per se mouentur,hoc est secudum substantiam motum habet. alia autem per aliud idest per accidens hoc enim sibi uult hic,quod ait per aliud quemadmodum ipse exemplis declarauitaeorum autem quae per accidens mouentur,alia quidem sic mouentur,ac si per se proprium motum habeant ut nauiculator,namV per accidens mouetur in naui quaeia ipse mouetur cum tamen possit & ipse per se moueri: alia uero mouetur,t a per se immobilia snsi velut in corpore album,nam dum corpus ipsum mouetur,album quo* per accidens mouetur, ipsum tamen secundum propriam naturam immobile est,quo significat animam ipsam moueri. Aristoteles quoey concedit mouere enim corpus iat esse ea in corpore quod mouetur,per accidens seipsam mouet quemadmodum si potentiam motivam albedo acceperit,per accidens seipsam mouere dicatur simul enim cu eo quod mouetur incedit.sed remiges quoq; mouentes scapham cum ea per accidens mouetur quare ipsi se per accides mouent,quomodo anima quo corpus ipsummouens ipsa se per accidens mouet.si na* non ipsum corpus relinquit dum mouetur in ipso au tem operatur manisestum est quod simul cu ipso per accidra mouetu risimul n.cu ipso motorro/greditur: ipsa quide per se immobilis est quia quo F icorporea est.quod si hoc est non est in loco. quo igic qd orio suapte natura haud re in loco poti moueri di nas, moues de loco ad locu tra/st oe aute quod in loco est,corpus esse,aiam uero incorporea re demsistrationibus mathematices necessiartiti ostedunt.quare necesse est omnino immobilem esse secundum naturales motus.cum autem dicat eorum quae mouentur alia quidem per se, alia uero per aliud mouentur,lioni exemplum nauiculatorem adposuit.motus namq; in naui non est nauiculatoris per se,sed per accidens, nam mouendo nauem in qua est,moueri de ipse dicitur. quod enim non est ipsius talis motus proprius patet 1quit ex hoc,quod partes per quas mouetur per se dum mouetur nauicularius immotae sunt hae autem sunt pedes,quado enim per se mouetur,id per pedes facit.quare simul exemplurius quom motus qui per se est, ostendit,ambulationem uidelicet quae fit per pedes.& commode quidem tali usus est exemplo.ne putemus motu totius corporis,qui per partes fit ese per accides. nam,& si per partes totum corpus mouetur per se tamen moueri dicitur quia nem pedes ipsi sine conspiratione S concordia totius corporis movebuntur.cum autem dupliciter dicatur moueri, nunc de anima cosideremus an per se moueatur merito differentias motus significaries proposuit, quaeramus enim inquit an per sc moueatur,hoc est an secundum substantiam motu habeat petaccidens.n.moueri etiam ipse cocederet.quid ita autem posta dixit,an per se moueatur,apposuit.
50쪽
& sit parciceps motus quonia eorum, quae per se mouentur alia quidem consubstantiali motum
habent dc propterea completiuu substantis,ueluti coclestia,alia uero motum ipsum non consub stantialem nes substantiae coimpletiuu habent, potentiam tamen mouendi in natura habentiquo motum ipsum participare possint quando sit ipm mouens ut gleba participativa naili est motus, non ipsa ex motu siubstantia recipinquaeramus igitur de anima, siue consubstantialem habeat motum,quemadmodu illi,qui ipsam per st moueri dicunt, siue non consubstantialem quidem,non
tamen potest eius esse particeps secundum substantiam:oc ostendet quod omnino motum esse in anima impossibila est. Quatuor autem motibus existentibus alione ueration diminutione. Uxmento,uel uno ho/rum movebitur,vel pluribus,vel omnibus vero mouetur non per accidens,natura quidem inerit
motas ipsi, quod se hoc est, o locus eri omnes enim dicti motus in loco sunt.at si est substantia an,
mae mouere seipsa no per accidens moveri ipse erit,ut albo,aut tricubito,moventur enim o ipsa, sed per accidens,in quo enim sunt,illud mouetur corpus. quare nes est locus isorum, animae autem
erit 3uidem natura motum participat. . .. In quinto sermone physices mutatione in quatuor pudicamentis fieri demonstrauit, uel enim in substantia fit,ut generatio,& corruptio: uel in qualitate ut augumentum, & diminutis,uel in
qualitatqui alteratio,veluti albicatio, igritatio:uci in ubi praedicamento, ut latium deorsum in Irim in soro. harum igitur mutatio ,quae in tribus praedicamentis fiunt,in quatitate in qualita te in ubi motus esse dicuntur,quae uero in substantia non motum sed simpliciter mutatione dicismus in plus enim se habet mutatio,qmotus. φ quod mouetur natura esse oportet ut moueas, quod autem generatur aut cornipitur,no id quod erat, permaner,dc sa qd mouetur circa ide su rectum mutationem tenet nihil motu in substantiam subiecti perficiente. quod sane generatur,dccorrumpitur non in subici, si, sed uelut E materia in formam mutat quod generatur, dc corru/Pitur econuerso. in igitur in tribus prsdicamentis motu contemplemur,quomodo hoc in Iocoquatuor species motus enumerauit Dico igitur si in praedicamento ubi, & qualitatis nominibus cmunibus abundauit.per quae species omnes motuu sub praedicamento significat lationis ei, Malterationis.etenim omnis motus in loco,iatio dicitur,& in qualitat alteratis,alteratur enim albostens,& nigrescens,in quantitate ueIO nomen comuni non superabundauit, quod augmentu,&diminutionem fgnificet nam si quispiam dicat in quati te esse mutatione,rationem non nomen dixit: propter hoc igitur in quantitate motu in duo diuisit,in augumentu, 5c diminutionem .ianuigitur demonstratum sit quod in substantia mutatio non est motus, quod certum est hoc in loco accepit omnem motum scilicet in tribus hisce praedicamelis fieri.quod si non per accidens mouecanima natura ipsi motus inest,quod si hoc inest,& locus etia,inest omnes enim qui dicti sunt motus in loco sunt,hoc est quoniam non per accidens inesse animae motu dicunt eius enim substan/tiam per se moueri narrant necessario ipsi secundum naturam adest,imo per se natura est demonmatum est autem omnem motum sub uno horum praedicamentoru existere, igitur uno dictorumotuum mouebitur .quod si, hoc etiam in naturali auscultatione demonstratu est, quod omnia, quae uno horum motuu mouentur in loco sunt:igitur 6c ipsa anima in loco erit, idem ac si dica, mus corpus erit.quod autem de in quantitate, 6c in ubi motus in loco sit,in paeptu est. quod etiam alteratione mutatio in loco sit,manifeste in naturali demonstrauit,illud enim ostendit quod per se motum,pambile re oportet, partibile aute per se,& in loco est,nas etiam corpus est,quod enim uniuersaliter moues,ex eo in quo est,ad illud in quo eritisectatura aliquo enim in aliquod omnis mutatio est.quod aute ex aliquo in aliquod mutatur, es ex quo mutatur in illo est omnino, no/dum enim mutatum est ne* in quod mutatur in eo est Omnino iam enim mutatu esset,non aut emutaretur necesse est igitur quod mutatur,quscus mutatio sit,per se,non autem per accidens se
cundum aliquid sui esse in eo ex quo mutatur 6c secundu aliquid in eo in quod eius mutatio fit, totum enim in utros esse impossibile est, at erit in oppositis simul tum in eo ex quo,tum in eo in quod mutatu Simul autem idem per se in pluribus esse impossibile est, quare illud relinquitur, quod eius pars est ex quo pars autem in quo partibile igitur est ergo corpus istum nacy pecla partibile eo us est etenim si linea, Sc superficies per se partibile dicatur: id ratione dicitur,siquidem subsistenti de substantia solum corpus partibile est.quare si anima mouetur per se erit parri. Io.Gra.supata. G