장음표시 사용
71쪽
luminosa torpore quod uocant -- esse nihil difficille est. Item quod circulariter feratur cor um,causa latet,nes. n. sius animae substalia causa est,quo circulariter feratur sed per acridens eo modo mouetura nes corpus ipsum causa est, ver m in
Nuc ueluti id ostensum s liquod anima quu sine magnitudine st,ais incorporea no per se sed
per accidens mouetur. merito quae na circularis coeli motus causa sit,in dictis illoni minime patere dicit. si na* anima dum mouetur mouesidemostratum est autem qd per se no mouetur,quae naccclo motus circularis causa est neq; enim per ea quie demo strata sunt,anima ipsa per se mouetur, ne* sane corpus ipsum sibi causa est motus id enim pegat Plato ut illi secudum natura sit circuluris motus,sed ex anima hunc ipsum illi esse uult.igitur per eos circularis motus causa no patcr. Aristoteles enim corpori coelesti naturalem motum tribuit, concurrere autem cu naturali ex anima motum dicit,qui motus quum in ipso sit,sic mouet.
At vero nes quia melius dicitur,et quide oportebat ipsum Deum propterea circulariter faceresserri animam quia melius irat est mouem,s manere,mouem autemsic,s alio modo.
Non solum inquit ex iis qus dicta sunt in Timaeo, ignoramus quae sit causa motum circularem faciens veru etia finale: nu lo enim inocofirmauit elle coelo melius moueri quam qui stere & id circulariter quam alio motu nec praeterea omnia quscunq; sunt in natura ad ipsum finem rei bice re quod quidem pulcherrimum est Omnium, quaecunq; circa eam ipsam rem fieri possunt. ipse enim & motus, de circulatis motus finalem causam demonstrat: S quod motus ipse circula ris aeternitati conueniat, quia ne F principium neq; finem habeat, dc quod ipsi magis crat bo num moueri quam stare, ne* operari quam nihil facere melius est. At etiam Plotinus circu/laris motus finalem causam reddit,ita dicens. quare enim circulariter mouetur quia intcllectum imitatur. etenim intellectus operatio circularis est,id dia iste uidet u r,quod nos dicendo consecuti sumus.quoniam igitur peiora ad ea quae sunt mcIiora conuertuntur,sic & ipsum circulariter mo uendo intellectus imitatur operationem .ite aliter quoniam ubiq; simul esse diurna res est. Quod autem ubigi circulari motu accedit id quod ubii est imitatur praeterea finalem figutae sphsti causam Plato reddidit,decentem enim inquit atq; cognatam figuram illi dedit,nal complectenti omnia figurarum capacissimam dedit in planu autem figurarum quae sunt squalis mensurs,circitus est.capacissimus insolidis uero sphaera.
Verum quia est talis consederatio alioru sermonu magis propria, ea quide dimittamus nunc.
Illud enim quaerere,cur sic coelum moueatur,de quare eo modo,melius a scopo proposito aberrat,sermonibus enim de coelo Se motu talis consideratio magis conuenit,instans aute propos iu desa est.id igitur solu locutus,qd ea Timaeo pretermissa sunt,ad sermone propositu reuertitur.
Illud autem absurdum accidit o huic sermomio plurimis illorum de anima, comangunt enim ετ ponunt in corpore animam,non prius determinantes quam ob causem,o quo modo Ieb habent corpore,o si videatur hoc necessarium esse, nam propter comunionem hoc quidem Jacit,illud vero patitur,o hoc quidem mouetur,illud vero mouet,horum autem nihil adest inuicem qυrbubtiis: tillisolum conantur dicere quale quid sit anima, sussceptiuo aut e corpore nihil adhuc determinat,
quo postibile sitsecudum Dibagoricas fabulas quamlibet animam in quodvis ingredι corpus, uidetur enim unumquods propriam habere speciem o formam, similiter autem dicunt veluti si qui νγ piam diceret tectonicam in 1istulas ingressi, oportet enim artem quidem uti instrumentis , avi
Postquam contra unaqua* opinionem de anima particulatim dixit nunc una ars eande comunem omnium simul hisce qui de anima diaetat,quasi accusationem insert Nam quu de anima dixerint,ii de susceptiuo eius corpore nihil quicquam dixerunt qualis anima quali corpore utatur. At qui corpus & anima haec quide facit illud uero patitur sed agentiu at* patientium quida est
habitus de comnnicatio,no enim quod uis a quolibet patitur,nes enim ab dulcedine albedo,quω
72쪽
Ie n in omni corpore ipsa aget anima ne* de quavis anima quodcus corpus acliderit patietur.
namgi si inuicem secundum formam disserunt animalia sorma uero aramatoru est uniuscuiuspanima nagi ipsa subiectum persectum facit,eade aute forma in diuersa materia nuquam nascetur, Uniuscuiusq; enim formae propria materia est:Alia nas est fris materia & lapidis alia & aliorum smiliter:no igitur quslibet anima in quovis corpore nascetur,quc madmcdu igitur qui de aere Philosophus naturalis disputat non eius solum formam sed materiam quoq; dicere debet,ut ipse in quarto meteororum ais alibi fecit, de quos modo eum qui de anima disputat facere oportet de corpore scilicet quod eam suscipiat enarrare.uidelicet quale quid sit,& natura & potetia,si qui/dem anima corporis est anima.sed illi inquit de anima locuti de corpcre nihil rdeterminaueitar, ueluti id fieri possit,inquit ut quemadmodu Pythagoreoru fabulς uoiunt,anima qus liber,m qucduis corpus ingrediatur sermone em ualde usus iniurioso fabulosa sunt, ait nes sermone digna
quae ex illis dicuntur, quale est illud Empedoclis, qui & ipse Pythagoricus suis. Olim nanq; sui cespescit pueret, puella .
Et uolucris coeli atq; alti maris incola piscis. Est aure hoc ipsum absurdum,nagi unaqusores forma yptiam tener.quare si sunt animalium dissereres iamr,sorma aure maxie est ala no olum erit alaltu ipsa eade aia na uelut ars alia aliis in frumetis utic,nec una tectonica fistulis utes,sic animis quo naturalia Iptia sunt istrumeta cor pora ipsa abus utune oportet.n.qd appetitioibus ais sit idoneu corpus. qd ipsam appetitionu susceptiuu suqucadmodu enim se habet ars ad instrumenta sic ala se ad ipsum corpus habet. Qd si nollIud fieri potest ut instrumento quolibet ars haec utatur id etiam sequitur quod eo, quodcuncyacciderit corpus,aia qusuis no uretur,oportebat igitur eos qui de anima dicerent etia dicere de eo corpore qd animam ipsam susciperet quod ipse in tractatu de partibus animalium secat,unaquas enim partem figurati dixit non de sola animae ipsius operatione,nem de sola corporis compositio ne,sed ex ambabus uelut oculus, qui non simpliciter de tot talibusq, tuniculis,uemctiam quu ta si animae potentia composita pars est similiter quoq; in aliis uniuscuiusq; partibus.hic autem non selum de sensibus ueruetiam de sensuum sedibus potentias sensitivas capientibus disputabit . be ne autem n5 omnibus dixinsed plurimis qui de anima tractauerunt excipiens uidelicet a m Pla tonem,qui multis de anima declaratis, multum quos de susceptiuo corpore sermonem fecit αin Timaeo,5 m Phaedro,ppterea enim caput superiorem totius corporis habere partem sphaeri ε qi este,quia id rationem quae corpori praeest ac dominatur,maxime complectatur,qd etia mundi pars praestantissima coelum uitas animalis,quae in hoc est totius mussi sui mum locum tenet, sphaericiiq . est.quid ita autem ait cor ipsum cono simile est,quia i quit animositas in eo sedet,quae quidem ignem iptum imitatur, quare ipsum quos cor ads militudine coni figuratu ipsius ignis substantiam sequitur. similiter etiam de etate reliquisq; partibus,& toto humano corpore natura liter disputat hoc modo,qd consurgit de toto corpore rotudum caput. s reliquum uero rectase quitur. idest qd humanae animae mixtu ecmostrat, uidelicet quod ex ratione εἰ irrationabili mor talist, atq; imortali uita compositum comixtumst, est. quaerugi enim uitae sunt imortales solu eae non aliud quam corpus sphaericum consecuis sunt,id enim qd imortale est propriam sibi si lem bsguram adpetiuea autem circularis est quae ne finem ne* principium habet:quae uero sunt so lum mortales ut eorum quae ratione carent uiis sunt,iis solum corpora recta sorte obtigerunt, ut enim diximus uitae irrationales lineae sunt similes,& ea quidem obliqua prona p adeo sunt ut nullam cognationem cum coelestibus habeant:homo autem qui uita mortali alip imortali oesta cor potis proprii figuram consecutus est superiorem quidem partem rotundam rationalis atl sternauis illa tenet quae corpori princeps imperare debet,inferior uero pars recta est,unde mortalis ari irrationalis imortalemq; ec rationalem uitam sequitur. sic ille quidem quu dixisset in Phaedro de imortalitate animς deq, corpore illi proprio queadmodum diximus figurato ait.no enim nisi co/gnouerit id quod est,in hac ipsam figuram uenerit laqua sit aliqua anima qus id nesciat,quod est uidelicet irrationalis,qua nuqua in humanam figuram ueniat ut patet quo corpori praester de Oimperet.hoc autem Aristotelicu ab eo antequa Aristoteles id diceret dictum est,non qualibet ani/tnam in quodvis ingredi corpus.quid autem ita dicebat id quod est Ad scimus quod ipsum intelligibilc innuebat:uere enim hoc,quod est,ut imareriale & nihil habens potentia est, sed sne potentia ens actu est:omne aute sensbile non est ens. aare semper quod potentia est idem est ac si dicaquod non est.igitur tu ronalis ut intellectualis intellectuale cognoscit.
Alia etiam surdum opinio tradita est de anima .
73쪽
Qusstus Aristoteles amuniter de omnibus iis qui de anima disseruerunt quia de colpore ip/sma suscipiente nihil dixerinuoportebat enim quu non quaelibet anima in quodvis corpus ingrediatur,quia tali proprietate quae corpori ad susceptionem talis animae coueniat opus est, alia naiyest compositio 8c temperamentum eorum animalium quae in irascibili designamurialia eoru qus in concupiscibili,alia eorum quae secudum consilium alcii rationem notantur,& simpliciter ad animae ipsius operationum conuenientiam,corporisti, dcelemctorum temperamctum εἰ apparatus instrumentorum pertinent.his igitur dictis,quae proprie consequitur opinione de anima coapta ad hoc enim ada respexerunt qd ais non quodcus accidit corpus,est particeps,ibi enim temptata mento,quod animae conueniat opus est,ueluti etiam harmonia quae non ita ut obtigerunt qui bustus chordis fit uerum couenientiam quanta extensione opus est. adde etiam qd ipsam anima esse corporis harmoniam putauerunt,& uarias re animarum spes,quae ad uarias corporis harmo nias aptantur. Hanc igitur exponit opinionem at* refellit dc interim solam hanc opinionem in hisce inquirit. paulopost autem rationes ponit quibus illi in hanc opinionem uenerunt.at ante etiain aliis uidelicet in Eudemo dialogo contra hanc opinionem dixit S ante eum Plato in Phaedone huic opinioni instans quinque dialecticis argumentis est usus,& hoc primum,harmonia ipsa ada ptatis aduenit adesse enim chordas,quas deinde latum ostensas esse unde postea sic harmonia asuenire oportet:quare harmonia posterior est earum quae adaptantur sed anima ante corpus ada pratum praeexisti .si quidem discipling reminiscitiae sunt. non igitur ipsa anima harmonia est.hoc autem argumentum dictum est laqua demonstratum id sit prserissete animam,rpterea quod id enim omium est esse disciplinas ipsas reminiscetias hoc igitur argumctum ad animam sola ratio natem facit. alia autem partim ad omnem animam.alia uero ad rationalem solam faciunt una quidem ratio est ea,quae dicta est .altera uero quae sequitur. Harmonia inqt adaptatis haud repugnat, sed sequitur sic se habes quomodocus s habeat adaptata.anima aurem corpori repugnat at V alli imperat.non igitur harmonia est anima.Quod autem ficti no possit.ut adaptatis harmonia repu/gnet id patet,quia in illis habet esse. unde impossibile est ut illis ea sit contraria.mhil est enim qa non esse cupiat. anima uero corpus ipsum negligit, corporis conatibus contraria est ,& omnino corrumpi ipsum cupit ut quae in eo non habeat esse.rima ratio est, harmonia ipsas Icipit,magis εἰ minus,dicimus enim quod hac lira haec magis aptata est. At anima magis ac mintra non suscipitino enim ieipsa anima magis anima te minus anima fit. At nes alia magis alia non igie est anima harmonia. Quarta ratio est anima uirtutem Sc uiciositate suscipit:quarum uirtus ipsa est harmonia potentiarum nas animae ipsa consonantia est uiciositas uero dissonantia,quae potentiarum animae ipsius pugnae alip seditio est, unde anima ipsa harmoniam de inconcinnitate suscipit:haec enim uirtus & uiciositas est. Harmonia autem harmoniam S inconcinnitatem non sus pit ridiculum nacy id est dicere quod harmonia inconcinnitatem uel eco uerso quod inconcinitas harmoniam suscipi non est igitur harmonia ipsa anima.Q uinta ratio est si anima ipsa est harmo nia ea non suscipit inconcinnitarem: inconcinnitas autem andis uiciositas est,quod si anima uicio sitatem non suscipit omnes bene similiter erui, ad secundum uidelicet conseques falsum est igitur 6c antecedens non est ergo anima ipsa harmonia. Ad tertiam rationem quae dicit harmoniam ma gis Se minus est harmonia.sed anima magis Zc minus no est anima, sic enim propositiones accipitinato sertur ab Epicuro ratio, qua per similia ipsam redarguere tentat dulce inquit magis& mi nus suscipit mel ipsum magis uel minus non suscipit, est enim substantia non est ergo dulce mel, quod quidem absurdum est utereti autem syllogismorum, in secunda figura smiliter complexus non sine syllogizandi ratione esse uideturiquare necesse id est,aut utru* esie uerum aut si manifeste salsus G sine syllogizandi ratione est syllogismus Epicuri talem quo Platonis esse argumentunecesse est. In omnibus enim coparatio similis est,quod autem sine ratione syllogizandi sint uir facti dicere poteris si medium terminu qui in utros syllogismo est acceperis,& prius platonis syblogismum,no enim eundem medium terminum in utri et propositionibus inueneris habet enim se sic syllogismus, harmonia magis de minus, est harmonia anima non est magis & minus anima: quare in maiore magis &minus harmoniam esse praedicatum est,in maiore uero magis S minus non esse animam non est ideo medius terminus unus non igitur cum syllogizandi ratione factum est argumentum in alio quo* syllogismo sisr, alibi enim magis de minus dulce praedicatum assumptum est, alibi autem magis de minus mel unde medius terminusinon est unus, nam quasi uidec accipere unum medium in utrita quu dicimus mel magis 6c minus non suscipit dulce aut magis Se minus suscipit,unum inquam esse in uitiis praedicatum uideatur licet susciperes magis ocminus
74쪽
minus non tamen id uerum est quod fit unus terminus non enim smpliciter,hoc dulae magis&minus suscipit sed inquatum dulce,nes enim inquatum corpus,similiter quCU im mel non simpliciter magis de minus non suscipit,sed inquatum mel, non sane inquantum dulce suscipit, simili quoq; mcdo anima ipsa inquantu anima magis S minus nequaquam suscipit: at quo ad affectus id quidem suscipit. portet igitur Lpropositionibus assumi inquatum quidem h infuscipit magis α minus inquatum uero illud nequaq. Quod si ei apponatur terminus medius diuersus est, quod si ita est ipsa sine syllogizandi ratione complexio facta est: uerum ipsam comparationem nocte similem uidere possumus, sumq; Platonem recte quidem rati cinatem: Epicurum uero,no recte:sic enim dico harmonia magis S minus ell harmonia: anima magis te minus no in harmo nia,sic autem unum medium terminum lacio.P terra manifestior erit ratio, si quemadmodum cepit Plato propositiones non acceperimus,sed paulum transponendo adaptabimus.Nam Plato sic accepit,harmonia magis Sc minus est harmonia. nos aure sic accipiamus, omnis harmonia ma gis 5c minus suscipit nam si hoc modo dixerimus,non illa additione,ut scilicet dicamus inquatum harmonia opus est: no eni simul utrugi est in harmonia,nes cum subiecto,queadmodum dulce est,hcc enim corpus ipsum quod dulcedinem ceperit significat, uelut etiam id in quo sit harmo nia. nam sane harmonia qu dam simplex est, ut dulcedo, nas ipsam solam qualitatem declara etenim si quod harmonia habet,acceperimus,additione nobis opus erit,omne enim quod harmo nia compostum est, inquatum harmonia compos tu magis ac minus suscipit, quod si harmonia capiamus non procedit quod harmonia magis θc minus suscipiat. Anima autem inquatum anima est magis S minus non suscipite id enim apponendum est,animae inquatum anima, ideo diximus animam inquatum est anima,harmoniam non esse,sc igitur Platonem ratiocinantem nobis osten data liceat.Epicurus autem rationem cepit in dulci,non in dulcedine,nam si eam in dulcedine accepisset nihil quide falsum adduxisset:id enim uerum est qd ipsum mel dulcedo no est.ergo quia ipsum dulce utrυς quoddam simul est,additionis indigeri non enim propositio uniuersalis uera Cnt, nas omne dulce inquantum dulce magis S minus suscipit,& non simpliciter, sed melinquantum mel est haud suscipit magis 5c minus,ex ous nihil congregatur, quia non est medius terminus comunis, quare si praedicatis hoc inquantum hoc additum fuerit, non ipsum medium remune accipiemus, ut dictum estis, si subiectis addatur,ut inquatum dulce ipsum dulce, magis Ec minus suscipit mel ipsum inquantum mel,magis de minus non suscipitra concludetur,non est igitur mel inquantum mel est dulce inquantum dulce est, hoc autem cogitati non potest. ear igic sunt quinque Platonis argumenta,quae diximus.ipse autem Aristoteles ut iam dicebam in Eudemo dialogo hisce duobus usus est uno quidem sic, harmoniae inquit est quoddam contrariu ipsa inconcinnatas,aninas uero nihil est contrarium:anima igitur non est harmonia sed ad hoc fortasse quispiam diceret quod harmoniae contrarium non est proprie contrarium. sed magis priuatio in definita atq; animae uesuti cuidam speciei existenti est aliquod oppositum indefinitum,& quemadmodum ibi talem harmoniam in iconcinnitatem mutati, sic etiam in talem priuationem animam transire dicimus. secundum autem syllogismum.sc protuli harmonis inquit, corporis inconcin tritas corpom contraria est,animati aut e corporis inconcinnitas est morbus & imbecillitas,& tur Pitudo. Q uorum quidem a symmetria elementoru morbus est,partium uero similatium imbeciIlitas,at instrumentalium turpitudo,st si morbus 6c imbecillitas 5c turpitudo est,ipsa incocinnitas, id sequitur quod sanitas de robur Be pulchritudo est ipsa harmonia sed horum nihil est anima noest inquam anima,nes sanitas neoe robur nes pulchritudo,nas etiam Terstes quum turpissi mus eget,habebat auimam non est ergo harmonia ipsa anima, oc hoc quidem in illis. huic autem quatuor argumetis hanc opinionem refellentibus usus est, quorum tertium ductum in Eudemoticundum est,quae autem sint hae procedentri in litera sciemus. Probabilis quidem multis nesve minor vlla earum,sυς dicuntur. Quod igitur opinio quae dicit esse animam corporis harmoniam,sit probabilis, nune simplici, ter ponit.deinde autem post obiectiones ad illam sectas per opinionem probabilem quos impo/nit in Phaedone etiam Symmias ait nullam rationem,sic ipsi de anima probabilem uideti, ut ea qipsam esse harmoniam dicit. Rationes vero veluti damnatas dedit,bis etiam sus in comam dicuntur rationibu harmoniam rivi quandam ipsam aliqui dicunt. . . Ilc. t itu
75쪽
Et si inquit probabilis est opinio rationes tamen dedit usure condenata, uidelicet in rat oras
prosecta damnata est,& reprobata,utea quς mendax est.Deinde apponit ubinam danata suerit, in comunibus inquit rationibus,quae dioetur hoc factum est,innuens sonasseus sua cotra alios, scripta colloquia,uel externas comentationes de quibus dialogi sunt,quorum est Eudemus,quas quidem uocauit externas ideo, quod non ad legitimos auditores, sed incommunem multorum utilitatem talptae sunt.
Etenim harmoniam temperationem in compositionem quandam contrariorum esse in corpus
componi ex contrariys. Postqua igitur exposuit opinionem illorum,qui esse animam harmoniam dicebant,hic eam rationem ponit,per quam confirmare rem suam conabatur,syllogismus autem talis est. Harmonia componitur ex contrariis,& animatum corpus ex contrariis quatuor elementis componitur, uidelicetando liquido,stigido,calido.corpus ergo animatum est harmonia.quod ergo harmonia ex contrariis coste .id uerum est. Harmonia enim quemadmodu Pythagorici uolur,est i γεων κώL- φ .i.multom permixtio qui inter se in unitate diuersa sentitit hoc sane qd ani/matum corpuS ex cotrariis componatur non uniuerse est uerum. nas coelestia animata cum sint.
ex contrarita haudquaqua componuntur,sunt enim simplicia alioqui sine ratione est sacta syllo gismi complexio,cum sit ex duabus affirmativis in secunda figura. praeterea etsi rationalis erat, noramen concludit qd anima ipsa est harmonia sed ipsum corpus. temperationem uero,& composi tionem duit harmoniam,temperationem quidem elemetorum. ne enim uini,& aqus fusionem esse compositam dicimus:dicimus autem quos per appositionem harmCniam Dicimus enim bene esse compositam ianuam,qua compositionem uocauit.Dico autem appositione, quado mi scrabulae copos tae sunt,ut nihil ei de generis admittant,ianua bene copacta fuisse dicimus.
Atqui ipsa quidem barmonia mixtorum quaedam ratio est,uel compositi'ammam Verrine trum esse horum postibile est.
Hinc argumcta sunt 8c hoc ex quatuor argumentis primum est,talis auae syllogismus est. hat monia ratio est,ues compositio mixtorum,sed anima nem ratio est,nes compositio.igitur ala non est harmonia.quod autem negi ratio nes compositio est anima nunc quidem uesuti id manifestust accepit nam id quidem absurdum est animam siue rationem siue compositionem dicere,uelu ti duplam uel sesquialtera ues aliam quadam siue rursus compositionem quae corpora est ap/Positio substatia nas est ELhoru auae neutru suba est.Deinde uero ide edendo demostrat.
Prnerea aute movere no est barmoniae,animae vero hoc altristat omnes,maxime ut ita dita. Secundus hie est syllogismus,& ipse in secuda figura.harmonia inquit ex quibus est,ex iis n5
mouetur no enim chordas ipsa harmonia mouet.anima uero mouet ipsum corpus,cuius est anim a non est igitur anima harmoniamaelo nas motu harmonia mouet ea,quorum est harmonia,nes enim ea quae harmonice composita sun harmonia localiter mouet,nas artifex ea extrisecus
mouet,nes secudum quantitatem,nes etiam secudum altera nemines enim chordas ipsa har monia alterat,sed ipsa quidem motis &titeratis chordis fit,non in in quibus est,cu fit,ea alterat. Couenit aut e magis de sevitate dicere harmonia, vis omo de corporeis virtutibus, qua de ara. Hoc est tertium argumetum.est autem secudum eorum quae sunt in Eudemo.qd autem harmonia sit lanitas in illis demonstrauit ex morbi contrario sylli aut deductione supra diximus.
Manifestius autem, si quiliam reddere tentaueris assectus,o operationes animae harmoniae talis dam,difficile nams est aerommodare.
Aperte inqui0apparet absurda ea ratio quae anima re harmoniam dicitis unumques affectu, aut operationem animae in aliquam harmoniam transferre tentemus,si na* anima est harmonia operationes quiny 6c affectus eius harmonia erunt. ueluti quos ipsius simpliciter harmonis patres aut species ipsae sunt harmoniae.qualis ergo est harmonis spes,ira ues cupiditas,ues sensus 6c re
liqua Lydia ne,an Phrygia,an Iaspiam aliae quaedam quod si nihil horum est harmonia ne au
76쪽
deinceps erit horum quicquihoc est igitur argumentum quartum sic autem se syllogismus h het,si anima est harmoniassipecies autem harmoniae sunt Lydia Phrygia Sc reliqus,id sequitur qaharum quaedam sit anima. sed hoc dicere absurdum est,non est igitur anima harmonia. Iu poseret quispiam ad hoc contradicere hoc modo,nos quidem non dicimus chordarum harmonia esse animam,sed quadam talem compositorum,sue temperatorum rationem. neq3 enim ipsa corporis harmonia aut elemetorum secudum potentias,aut instrumctalium secudum compositionem uel Lydia uel Phrygia est harmonia.nullo igitur modo i hoc sermonem Aristoteles deducit,sed in id quod est harmonia quadam. uidelicet in harmoniam eorum quae tali,aut tali ratione composita sunt no autem Lydia,aut phrygia sed hoc enarratum est. Qd autem fieri non possit,ut harmonis uidam corporis animae opera,& affectiones reddantur,ex ipsa patet progressione nam dicere itela lectum si sit temperatio duplam esse rationem,sensum autem,si ita sit,sesquialteram, ais etia alia quandam potentiamitidiculum est nes hoc tale accomodare est facile.
Praeterea si diceremus harmonium in duo respicientes proprasiime quidem magnitudini in ha/bent as motum, V postrionem postionem I, compositionem ipsarum,postquam sic coaptat unLVt nihil eiusdem generis suscipiant,inde autem quos mixtorum riationem.
In primo syllogismo dixit harmoniam esse rationem uel compositionem mixtoru:animam au tem neutrum csse horum:at unde id patuit quod ala nihil est horu ibi quidem sine probatione id accepit.hic uero reliquum demonstrat.dicimus enim inquit harmoniam duobus modis,& quidem prima ratione,compositioncm corporum,quado sic apposita sunt, ut nullum eiusdem generis corpus iterseri possit. Veluti cum lapides,quibus constat domus, adeo bene compositi sunt,ut alius Iapis, ut lignum,aut quid eiusdem generis intersetino p sit, aut grauium corporum alio accomodati,dicimus lapides,& horum harmoniam compositione,adposuit autem eiusdem generis,quoniam fieri potest,ut aer,uel gluten, uci quodpia tale constructis lapidibus interseratur, ex his autem inquit harmoniae nomen in mixtorum rationem transferimus, ueluti dc in temperatis, ct in his quae sunt in musica,rationem nas mixtorum sesquialteram, uel sesquitertiam,vel aliam quandam ex compositis per inas lationem harmonia dicimus. Quid autem cum dixisse .promissime quidem magnitudinum, subintulit in habetibus motum 6c positionem inuoniam uoluit haec a mathematicis distinguere, nam mathematica quot sunt magnitudines, uerum nes motu ne*Positioncm habent,quadoquidem ne* subsistentiam,in consi deratione enim sola habent esse: αmotum quidem, ut a mathematicis naturalia corpora diuidat: positionem autem quodc lineas, sic superficies naturales ab ipsis mathematicis distinguar, positionem nigi haec ipsa naturalia dico, quamuis motum non habeant. quare autem secundum priuram rationem harmoniam sub ain positione nos contemplari dicit id inquam ea de causa, quod nobis magis cognita sit, nans εἰ in
praedicameritis propriissime, dc primo, de maxime esse substantiam indiuiduam dicit, uel ut no/his magis cognitam.
At neutro quidem modo consentaneum est,ne compositio ipsarum corporis pretium valde socilis in uisitu est,multae enim compositiones ipsarum partium sunt, o multis modis. cuius igitur,avi quo modo putare oportet intellectum compositionem ess vel etiam senstitu'vel appetitiuum:
Nes copositione inquit, nor mixtionem sacere animam rationi consentaneu est, minime auia magis compositione quoniam facile ualde argumentis ratio conuinci potest.si nas partium simi latiu compositio animam facit:quoniam in unaqua* parte instrumentalium, est ipsa similarium partium compositis,etenim manus ex ossibus. 5c neruis,& camibus, dc reliquis, eodem modo dc pes,dc caput,& reliqua omnia particulatim esset uligi anima,nam si simpliciter anima ipsa compositio est,una asitqu-s pars alia aliter,coponiciatam ii habri, unusa i et multas alas habet,aliterent tota manus oposita est,fc aliter pies ipsius manus digiti aut aliud quia, dc in unaquas pariemultae alae sunt,qd side dicere absurdum est,non est igitur anima copositiomam si alicui compo sitioni corporis nulla animae pars conuenit,ex quanam compositione intellectus, aut sensus con stat. non igitur tota toti compositioni congruit, nas ex singulorum compositione tota composi tio constat:quali igitur composi tione, di quali in parie unaquaem animae potentia fit dissicile est, hoc etiam fingere,ut ipse altvnultae autem paritum copositiora sunt,de multis modis,multae qui
77쪽
dem quoniam multa quo membra sunt, multis autem modis, quoniam partium similatium compositionem aliter aliud habet. Similiter autem absurdum est,ο rationem mistioni esse animam,non enim eandem habet rationem mixtio elementorum secundum quam caro, emecundo quam os est, accidet igitur multas , ammas habere,osecundum totum corrus si quidem omnia ex elementis commistis,mixtionIs autem ratio,barmonia es mν anima. Per alterum inquit significatum harmoniae, animam eta harmoniam dicere absurdum est,
nam enim multae rationes temperationum in corpore per partes similares sunt,elementa enim ea/dem ratio autem temperationis horum,alia quidem in osse,alia autem in carne,in sanguine uero,
de in reliquis partibus similaribus alia. Quare per hac iplam ratione multas habere animas ipsum corpus necessie est st si rem ratio ipsa harmonia est harmonia autem anima, multae quidem sunt ipsius corporis partium temperationes: st si quispiam dicat haud simpliciter quac unq; copositiotionem siue harmoniam animam dixisse,nes huius aut illius parcis: veru totius corporis copoli nem,& 'harmonia hoc esse animam, dicimus quod maxime quide ut ad simpliciter dicentes har. moniam neq3 praedifinicies ratio dicta est.deinde etsi aliquis hanc ipsam rationem consutabit aliae tamen sunt,quae quidem conuinci non possunt.ad omnes aute dicimus g, si harmonia est anima, quae superiora sunt,inferiora lactentana qua sine anima sunt animorum causa erunt,quae ratio ne carent,rationis i& sensus ea,quae non haesi sensum,quod quidem absurdum est,dicere scilicet peiora esse meliorum causian.
Petiueris autem qui Pium hoc etiam ab Empedocle,unumquodq; enim ipsorum in ratione quadadicit se,utrum igitur ratio eli animaban potius aliud aliquid existens nucitur mebrisIPraeterea virum concordia cuiusuis causa misi ionis st,an eius quςsecundum rationemIitis Vc utrum rutiosi an praeter rationem aliud quodpiam uec gitur habent tales dubitationes. Postquam eos qui harmonia dicunt esse animam redarguit demonstrado quod quacuno har
moniae speciem supponamus de sim te ratione,&kclidum compositionem absurda multa sequetur ueluti contra Empedoclem merito ex dictis in transgressione dubitat,quoniam de ille ex tepe ratione elementorum ipsas animalui partiti species fieri dicebat. id enim narrabat,quod alia eleme/torum ratio carnem iacit,alia os,alia uero aliud quodpia de eius insta proponetur sermo quo di/cere conatur,quae nam in unaquas parte temperationis elementoni ratio sit. quoniam igitur partium formas esse temperationis rationem dixit,est aute ipsa quoq; anima totius animalis forma,ndimmerito quaerit utrum S ipsa anima sit ratio mixtom,de quibus animal totum costat, an aliud aliquid existens prer rone miatis ipsis inastic nam si ratio mixtota est anima,quomodo inquit terra.etenim terram uidimuS,no enim ratio sunt elementa.adhuc autem quemadmoduso p inquit multae sunt anims in animali magis autem in unaquas parte,quoniam mulis quos ratiora sunt, si aliud aliquid existens p ter rationem mixtis ipsis innascitur qd existes εἰ quomodo inascitur cia rursus quomodo inquit terra etenim terram uidimus.quod si elementa ipsa sunt anima,quare in aliis quidem formis ossis,& carnis,de similium non elementa sed ipsam rationem causam esse duxi in anima autem ipsa elementas nam si sorma mesior est,qua materia,& ipsa materia sunt animavlis partium elementa, Brma uero ratio ipse,id sequitur quod ratio temperationis ipsorum,st ele mentis melioriquare forma,scilicet caro,os,de similia melioribus erunt peiores uidelicet ratione temperationis,imo ratio ipsa erunt melior autem forma anima ex peioribus uidelicet ex materra erit haec enim aliarum lamaru materia erat,meliora igitur ex prioribus erunt quod quidem ab surdum est.Deinde quoniam Empedocles dicebat amicitia esse causam temperationis clementorii, seriatim de ipsa dubitataram amicitia uel est eadem mistione ut mistionem amicitia esie dicimus, , uel est alia uel etiam alia cuiusuis est causa missionis,uel eius,quae est secundum rationem.quare si
est eadem missione,quae nam est ipsius mistionis causa es nullo enim modo id fieri potest ut res One causa generationem habeant ut ait Plato Muod si alia est cuius nam mistionis est causa at si cuius uis est,illud accidet,quod ex quacus mistione B p fient,nes solum quae genitae sunt.'erum etiam diuinae quod quidem absurdum est,nes enim videmus quamlibet mistionem quodlibet facere sed missionis cuiustus sorms ratio definita est.quod si eius est, quae est secundum ratio
78쪽
quod quidem consentaneum est,& si non hoc Empedocles dixit,negi id ex eius dictis ratione sub
ducta colligi potest.oportebat ipsum dicere quae nam sit ipsa,& quam natura habeat,no enim esse amicitiam dicere sufficit, uerum illud etiam addendum est,quid nam sit amicitia. hac igitur Qtra Empedoclem dicere conuenit,& quemadmodum diximus,non ita Aristoteles diuisiorum fecit, uerum sic se pulchrius habet,his isitur per digressionem contra Empedoclem dictis in de harmo
t si di aliud anima ab harmonia, quidnam simul cum ipse carnis essὶ tollitur, aliarum
partium animaliscCum exposuisset opinionem illorum,qui harmoniam esse animam dicunt,hanc ipsam ese ra
tionem probabilem dixit. nunc igitur huic ipsi rationi contradicens causas opponit,per quas talis opinio probabilis esse videtur,ta ut breuibus dicam sic ait,si ipsa anima no est harmonia secudum rationem mistionis facta quid ita ablata corporis harmonia anima quoa tollitur nam si aliud est ab harmonia anima, ueluti citharoedi ab cithara alii sunt quemadmodu cum chordani harmonia depressa est quod adhuc citharae citharoedus adsit, nihil prohibeat eum esse alterum ab harmonia, ct cithara,sic etiam animam, siquidem non erat idem cu harmonia,Oportebat aliquando dissoluta harmonia corpori adesse.intellectus igitur propositoru talis est litera uero sic se habet.quod si albud est anima a mistione,hoc est si harmonia non est anima harmonia autem est secundu mistione, Si parationem,est enim ea quos quae est secundum compositionem,quid nam simul curar/nis re tollitur,& aliarii partium animalis c quod est,ac si dicat,quid ita una parte harmonis ablata, reliquarum quos partium harmonia aufertur ut extra litera nos concludemus,quod harmonia omnium partium ablata anima quos simul aufertur,in carne aute laquam sit ea magis manifesta, rationem exercet,nam si formant carnis ab animali aufertur,reliquatit quos partiti forma species auseruntur,ossium scilicet & neruorum,& reliquorum cum quibus etiam anima simul a crtur, quia non solum came ablata, reliquorum sublatio sequitur,uerum etiam saliorum quae diximus, auferas unu.sic Alex ualde comode interptas,ut dubitatio ipsa pariter si iterptatio eoru q de har monia dicta sunt. magis aut unius dicetis ex eo,qd anima dr harmonia id accidere,qd multas aias animal habeat nam si inquit non est anima hama cnia uerum quodpiam aliud aristionis, quaremistione carnis corrupta reliquarum quos partium mistio corrumpitur c nam siquidem id sit, una quidem omnium partium esse milio uidcbitur,non multae,quare enim cu una simul omnes corrumpuntur Sic autem anima ipsa una erit & non multae,in quod absurdum deduci uidcba stimo qui animam esse harmoniam dicit: quacbrem si mistione una ablata animal aufertur, una igitur quos anima cum sit harmonia:alio quom modo exponitur, si no est harmonia anima quare simul cum carne ablata aufert . Deinceps ut ab alio principio: similiter autem & aliarum partiti animalis pro eo,quod est,unoquoq; ablato cum aliis partibus tollitur partes autem intelligit simis latas, Sicam ineruum, uenaS,& reliqua, quom quopiam ablato simul quos animal aufertu non sane quouis instrumentalium, tolli autem dicit, non ipsum sinularium partiti subiectum:sed ipsam formam:quare non dixit ablata carne,sed carnis esse.
Ad haec, siquidem non una quaes partium animam babetsi no est anima ratio mistioni quid est,siod corrumpitur anima deficieter suod igitur nes harmoniam possibile est esse animam , nes cir/Gιlariter circu erri, patet ex dictis.
Alio modo circa hoc ipsum dubitat,smo non omnino est alia ipsa dubitatio a superiori sed culit eadem ad illam uice uersa se habet.prius enim dubitauit quid ita tapositione,& harmonia corporis corrupta simul abit anima:siquidem non est harmonia. nuc autem ea uerla,quid ita ab anima relicto corpore harmonia simul corrumpitur ibi adem ab harmonia secto principio in alam, hic uero ab anima in harmoniam corporis desinit. nam si inquit haud est harmonia corporis anima quare sic ab anima derelicto corpore,harmonia statim corrupitur quaquam non aperte dixit hoc modo quod.shaud est anima corporis harmonia sed quod huius opinionis absurdu sequi id ut prius accepit,nam dicedo animam harmoniam seqbatur id ut secundum unamquIgi partissanimam diceremus. Si ergo non est inqt sc dum unamquam partium ala uidelicet si aia non est harmonia:hac de causa postqua obscuritatem cotemplatus est ipsam rationem resumpsit dicens si
non est anima ratio missionis.Deinde subinfert,quid est O corrumpitur anima deficiente qd est,
79쪽
ac si dicat corrupto animali in desellione animae nihiI aliud,nisi temperationem,& harmonia cor
poris,corruptu videmus.nas reperata elata no cornipuntur,sed adhuc sunt.anima igitur est harmonia,siquidem corruptio animae nihil aliud nisi corruptionem ha Cniae corporis operata est.
Aristoteles igitur cum dubitauerit non solutionem subinde tulit ueluti ea sit manifesta,& aliquomodo in superioribus dicta.solueret aut sic ipsam queadmodum quoq; alibi diximus. Ud ro mi Bionis,ct composta quod est idem ac si dicat, harmonia ronc eorum,sine quibus no sunt,ad ani mam habentanon enim fieri potest ut si haec non sint,ipsum si corpus organicu,qubd si ne* cor Pus organicum sit animam ipsam in eo esse impossibile est,no tamen illa sunt anima quemadmo dum nes sine lapidibus & lignis domus est. nes tame lapides Sc ligna sunt domus,uelut etia non sine aeris perspicuitate lux ipsa agit,nem tamen lux,5c perspicuitas idem sunt,eode modo sic se ha/het in anima,ec in corporis harmonia.Quid ita igitur harmonia ablata,anima quos ipsa tollitur,
imo animae in corpus actio tollitur queadmodum etiam transparente acre ablato,non ipsum tu men sed ipsius luminis in trasparens actio tollitur uidelicet eorum,sine quibus ese no potest,r5 nem ad animae operationem harmonia habet. Rursus autem ecouerso si desecerit anima, harmo nia ipsa statim deficiet. uare qd ipsam continet atq; apparer , id est,quod aptata eius semper con. seruauerat deficit.qd autem ipsa anima non est harmonia id quidem per plura ostensum ein cum uero dicimus adesse citharoedu citharae,chordarum dissoluta harmonia,simile est ac si ignam musiccsi aut omnino inanimatu quodpiam citharae adesse aliquis dicat,no mi ut citharoedus 6c aptus ad citharam ille adest,sed ueluti si etiam lapis adsit non enim unqua citharoedi modo in ipsam ci rharam no aptam operatus est,qucadmodum ne* anima in corpus no aptu Operatur.Quare magis exemplam illi,quod per animam fit adest,qua contrarium sit.adesse enim tortasse anima corapori aliquando etiam post exitum nihil prohibebit non tamen quod in eo operetur admittitur, quemadmodum nes citharoedum in cithara non apta operari conceditur.
Per accidens autem moueri quemadmodum diximus potest, I movere seipsam, veluti meueri quide in quo est,hoc aute moveri ab amma,aliter aute impostibile es mouerisecunda locu ipsam.
Cum illud consutauerit,quod anima per se moueatur,quod & Democritus,& Timaeus dice/hant,alter quidem secsidum lineam,alter uero circulariter mouens cu inquam ostendctit anima per se esse imobilem nunc dicit qd ipla per accidcs motu solo locali se mouere dicitur. ex quo enicorpus ipsa mouet,& in eo est dum corpus mouetur,cum eo simul mouebitur . quare mouendo corpus in quo est seipsam per accides mouet. per se autem,& secudum substa lam, neq; mouetur, neq; in loco est,tas est incorporea. motu agitur solo locali mouere seipsam per accidens anima dotatu r.nullo autem alio motu:nes enim etsi mutatur corpuS ipsa mutas, i auges,nes nun uis, per accidens aute mcueri qucadmodum diximus. Dixit enim quando contra Timaeum dicebar. non autem patet caula,quare coelum circulariter seratur. nessi enim amms substantia causa est,qd coelum circulariter stratur,sed per accidens.
Rectius datem dubitauerit quid tu de ista,vi quae moueatur,in talia cu restexcrit,dicimus enim
enimam tristari gaudere,confider timere,etque etia irasci,Mentire, o cogitare,haec autem Omnia motus esse videntur,unde putauerit quiJiam ipsam moueri sed hoc non est necessarium. Cum animam in loco per se moueri consutauerit,si nas mouetur inquit in loco per se, in loco
est quod si hoc est, etiam corpus,nunc igitur hoc coitato,quoniam maxime motihus uariatiuis moueri uidetur,timore enim,& ira,& aliis affectibus mutatur,nunc inqua ad hoc instantiam fecit, contexit igitur si quod anima eo modo moueri uideatur,anima tristatur,& gaudet,& timet.&similia hi autem sunt motus anima igitur mouetur.harum auum propositionum maiori quide concedit, ubi timor,& ira,& reliqua motus esse dicuntur,minori uero nequaquam,non enim co/cedit quod anima per se hisce affectibus patiatur,sed hoc esset utriusq; simul, nisi sunt hi assectus
in animalis anima ex manifestis autem huic ipsi rei fidem facit,quemadmodum enim inquit texe re uel sdificare esse opera animae non consentaneu est dicere,at ne quidem corporis sed animalis cucorpore eodem modo irasci,de timere,& similia esie animalis cu anima dicimus nas illud est ansemal,quod per corpus texit,& aedificat in corpore uero per animam irascitur,di tristatur quare si motus eius esse concedantur,non tame sunt animae per se,sed utriusq; simul nos autem id quaeri/mus,an ipsa per se moueatur anima de quispiam id quaesiverit, quomodo coptationem uitius
80쪽
simul eme dicat nas Se alia,quae sunt irrationesis partis animae quae quidem non est a corpore se
parabilis sed est animati corporis forma,ut in materia corpore existens se a inseparabilis. quod si Per se esse non potest,consequens illud est,ut nulla peratio eius solum sed utrius simul dicaturi cogitare uero est ipsius animae rationalis propriu,quae quide separabilis est,hoc igitur quomodo utriusq; simul est ad hoc ergo dicimus quod anima rationalis cu extra corpus est,& separata hashituique vi corpore habebat,cogitatio no utitur,no enim quaerit,& inuenit nes per propositio ad conclusiones procedit,sed purus cum sit itellectus abs inquistione res ipsas persecte percipit, ut ea quae omnium in se rationes habeat,& hisce non corpore perturbata, quado uult,abis temepore occurrit.etenim corpus est illi ignorantiae causa quaobrem inquisitionis, & inuentionis indi get.& quia non est eius uincuIum ad corpus inuictum sed compatiens propterea ex ipsius an gmotibus in corpus, εἰ ex corpore in animam uestigia traseunt. alia est igitur rei cogitatu speciessc alia rei,q tristitia affecit:& in relim ut dixi in corpore uestigium qdda motussis manifestat tundewsi quoq; physiognomi ex aspectu corporis animae dispositiones coniiciunt: quod autem ex asse Oibus corporis quidam in animam transeat, manifestum est, nam cum dolete simul dolet, εἰ cum laetante laetatur. quod autem corpus tali, uel tali modo dispositum sit, uel non sit illi impedimeto, nullus est,qui ignoret,quod quidem impedimetum non erat ex eo in illam latum,nisi ex habitu. quem ad corpus habet naturalis quidam consensus, Se affectus comunis in alam transiret sicique admodum si retro alicuius cerebri uentriculus patiatur ipsam memoratiuam uirtutem pati dici mus,allio autem uentriculo pariente,ra cinatiuam,ais eo modo pro dispositione bona,aut mala hene,aut male imaginari animam, eaeq; da Terentes animarum aptitudines,dc hoc,quod in hos aut in illos affectus propensae sint ex eo habitu,quem ad corpus habeat εἰ ex comuni in affectioneS co sensu aduenit.unde etiam quidam id putauenat: quod anims uirtutes corporis temperationes se quantur.hac igitur de causa cogitationem,cum sit imperfectus it ellcctus,esse uitiuis simul dicit, at hoc minime necessarium est.
Namsi υ quam maxime tristari,vel gaudere,vel cogitare motus sunt,eν unumsuods momeri
Foru miseri autem est ab anima,velati irasci,vel timere dum cor sic movetur,cogitare autem,
vel tale fortasse autem aliud quodpiam est.
Non est inquit necessitium ex his quae dicta sunt,ut animam moueri dicamus.quomodo autenon id necessarium sit,per ea,quae sequutur confirmat. nam cum prietasta per concessione motus
esse dederit hoc enim per hoc manifestat dicens,nam si εἰ quamaxime,pro eo quod est,& si quam
maxime concedamus .praeterea superius,cum duisse haec autem omnia motus esse uidentur.sed
litera obscuritatem habet,nas sententiae redditionem interlocutione usus logam fecit est enim di/ctorum redditio.Dicere autem irasci ipsam, quod quatum ad liters costructionem superfluu est. at quoniam multa usus est interlocution iterum sumpto intellectu coniunctione inceptiua usus est literae igitur ostructio sic se habet.Nam si 5e quam ime tristari uel gaudere, MI cogitare motus sunt,& unu quodl moueri dicere,irasci ipsam similiter 5c quae sequutur,queadmodum enim inquit texere,& aedificare esse animae non aliquis dixerit,sed ipsius hominis cum corpore sic mist reti discere, irasci, de similia sunt hominis opera cum anima,quare motus hi non sunt mms ipsius per se motus,sed utriuis simul propter anima.Quod uero quaeritur est,anzipsa per se anima moueatur ea est igitur literae constructio:reliqua uero in interlocutione dicta sunt, cum nas dixisset quod tristari,& gauder de talia si sunt motus,quomodo sint hi motus enarrauit,irasci enim mat, aut timere 6c similia motus ab anima facti sunt,quod aute sint ii motus in proptu est, unus enim quis ipsorum pro motu cordis fit,nam in iracudia circa cor sanguis seruet,& in superficie disper/gitur in timore uero in prolando atrahitur,&ipsum cor hoc uel Illo modo mouetuta haec autetalia non solum fiunt ab anima quodam motu,uem etiam ipsa cogitationis amo non sine tali quodam motu fit cerebro scilicet aut alia quadam parte motum qucam serente, hinc illud est, quod eorum qui cogitant, uultus mutabiliores fiunt.
Horum vero contingunt alia quidem secundum lationem quibusda molis,alia vero secundum Literationem, qualia vero π quomodo,alia ratio est. dicere autem irasci animam,simile est acysiliam dicat animam texere,vel aedificar melius enim Drtasse est, non dicere crimam misereri, vel discere,vel cogitare,sed bominem anima.