Historiae naturalis libri XXXVII

191쪽

HISTOR. LIB. XXI.

337 epiphoras cuin polenta. Succus decocti tormina discutit. Et urinis & hydropicis utile. Movet & aridum sternutamenta. Fit ex eo & oleum, quod sampsuchinum vocatur aut amaracinum, ad ex calfaciendos molliendosque nervos: & vulvas calfacit. Folia δ sugillatis cum melle, & luxatis cum cera

prosunt.

XCIV. 23. Anemonas coronarias tantum dixi mus: nunc reddemus & medicas. Sunt qui phrenion vocent. Duo ejus genera: silvestris prima, altera Ioia cultis nascens; utraque sabulosis.)Hujus plures species. Aut enim phoeniceum florem habet, quae& copiosissima est: aut purpureum, aut lacteum. Harum trium folia apio similia sunt. Nec temere semipedem altitudine excedunt, cacumine asparagiis Flos numquam se aperit, nisi vento spirante: unde& nomen accepere. Silvestri amplitudo major, latioribusque soliis, flore phoeniceo. Hanc, errore ducti, argemonem putant multi: alii rursus papa ver, quod rhoean adpellavimus. Sed distinctio ma-etogna , quod utraque haec postea foret. Nec aut Suc cum illarum anemonae reddunt, aut calyces habent, nec nisi asparagi cacumen. Prosunt anemonae capi tis doloribus & inflammationibus, vulvis mulierum, lacti quoque . Et menstrua cient cum ptisana Sum

192쪽

C. PLINII NATUR.

Iggptae, aut vellere adpositae. Radix commanducata pituitam trahit, dentes sanat: decocta oculorum epiphoras, & cicatrices. Magi multum quidem iis tribuere, quamprimum adspiciatur eo anno tolli jubentes: dicique, colligi eam tertianis & quartanis remedio. Postea adligari florem panno roseo, &in umbra adservari, ita cum opus sit ad alligari. Quae ex his phoeniceum florem habet, radice contrita, cuicumque animalium imposita, ulcus facit septica iovi. Et ideo expurgandis ulceribus adhibetur XCV. 24. oenanthe herba nascitur in petris, solio pastinacae, radice magna, numerosa. Caulis ejus& folia cum melle ac vino nigro pota, sacilitatem pariendi praestant, secundasque purgant. Tussim emelle tollunt: urinam cient. Radix & vesicae vitiis

medetur.

XCVI. et s. Heliochrysum, quod alii chrysanthemon vocant, ramulos habet candidos, folia subalbida, abrotono similia: ad Solis repercussum, aureae et o lucis in orbem veluti corymbis dependentibus, qui

numquam marcescunt: qua de causa Deos coronantillo, quod diligentissime servavit Ptolemaeus rex AEgypti. Nascitur in frutectis. Ciet urinas e vino pota, & menses. Duritias & inflammationes discutit. Ambustis cum melle imponitur. Contra serpen tium ictus, dc lumborum vitia bibitur. Sanguinem

Concretum ventris aut vesicae absumit cum mulso.

193쪽

Folia ejus trita trium obolorum pondere sistunt profluvia mulierum in vino albo. Vestes tuetur odore non ineleganti. XCVII. 16. Hyacinthus in Gallia maxime provenit. Hoc ibi suco hysginum tinguunt. Radix est bulbacea, mangonicis venalitiis pulcre nota: quae evino dulci illita, pubertatem coercet, & non patitur erumpere. Torminibus & araneorum morsibus resistit. Urinam impellit. Contra serpentes & scorpiones, morbumque regium, semen ejus cum abro- Iotono datur.

XCVIII. Lychnis quoque flammea illa adversus

Serpentes, scorpiones, crabrones, similiaque bibiture vino semine trito. Silvestris eadem stomacho inutilis. Alvum solvit. Ad detrahendam bilem effcacissima duabus drachmis. Scorpionibus adeo contraria, ut Omnino visa ea torpescant. Radicem ejus Asiani boliten vocant: qua adligata oculo, albugines tolli dicuntur. XCIX. et . Et vincapervinca, sive chamaedaphne, et Oarida tusa hydropicis datur in aqua, cochlearis 'men Sura, celerrimeque reddunt aquam. Eadem decocta in cinere sparsa vino, tumores siccat. Auribus Succo medetur. Alvinis imposita multum prodesse di. citur. a) cochleari.

194쪽

C. PLINII NATUR.

C. Rusci radix decocta, bibitur alternis diebus

In calculorum valetudine, & tortuosiore urina, vel cruenta. Radicem pridie erui oportet, posterio mane decoqui: ex eo sextarium vini cyathis duobus misceri. Sunt, qui ct crudam radicem tritam ex aqua bibant: & in totum ad virilia, cauliculis ejus ex aceto tritis, nihil utilius putant. CI. Batis quoque alvum mollit. Illinitur podagricis cruda & contusa. Acinon & coronarum causa, o & ciborum AEgyptii serunt. Eademque erat, qua ocimum, nisi hirsutior ramis ac foliis esset, & admodum odorata. Ciet menses & urinas. CII. 28. Colocasia Glaucias acria corporis leniri putavit, & stomachum juvari. CIII. 29. Anthalii, quod AEgyptii edunt, nullum alium reperi usum. Sed est herba anthyllion, quam alii anthyllum vocant, duorum generum, soliis & ramis lenticular similis, palmi altitudine, Sabulosis apricis nascens, subsalsa gustanti. Alteradio chamaepityi similis, brevior & hirsutior, purpurei foris, odore gravis, in saxosis nascens. Prior vulvis aptissima, ex rosaceo ac lacte imposita, & vulneribus. Bibitur in stranguria, reniumque arenis, tribus drachmis. Altera bibitur in duritia vulvarum,& in torminibus, & in comitiali morbo, cum mel le & aceto, quatuor drachmis.

195쪽

HISTOR. LIB. XXI.

CIV. ao. Parthenium, alii leucanthes, alii amna cum vocant. Celsus apud nos, perdicium, & muralem . Nascitur in hortorum sepibus , flore albo , odore mali, sapore amaro. Ad insidendum , decoctum in duritia vulvarum, & inflammationibus. Sicca cum melle, & aceto imposita , bilem detrahit atram . ob hoc contra vertigines utilis, & calculosis . Illinitur & sacro igni : item strum is , cum axungia inveterata . Magi contra tertianas sinistra manu evelli eam jubent, dicique cujus causa vel la- IOtur, nec respicere. Dein ejus solium aegri linguae subjicere, ut mox in cyatho aquae devoretur. CV. 3 i. Trychno, quam quidam strychnon Scripsere, utinam nec coronarii in AEgypto uterentur, quos invitat ederae foliorum 8 similitudo , in duobus ejus generibus. Quorum alterum, cui acini coccinei, granosi in solliculis b, halicacabum vocant, alii callion. Nostri autem vesicariam, quoniam vesicaedi calculis prosit . Frutex est surculoSus verius , quam herba: solliculis magnis, latisque, Iturbina - 2 Otis, grandi intus acino , qui maturescit Novembri mense. Tertio folia sunt ocimi, minime diligenter

demon Strando , remedia non venena tractantibus rquippe insaniam facit, parvo quoque succo . Quamquam & Graeci auctores in jocum vertere. Drachmae

a) i. sorum absque ederae . b) g. follieuli absque M.

196쪽

C. PLINII NATUR.

nnae enim pondere lusum pudoris gigni dixerunt , species Vanas imaginesque conspicuas obversari de monstrante S. Duplicatum hunc modum, legitimam insaniam facere. Quidquid vero adjiciatur ponderi, Te praesentari mortem. Hoc est venenum, quod innocentissimi auctores simpliciter dorycnion adpellavere, ab eo, quod cuspides in proeliis tinguerentur illo passim nascente . Qui parcius insectabantur , manicon cognominavere: qui nequiter occultabant , IO erythron, aut neu rada: ut nonnulli, perisSon : cavendi causa curiosius dicendum. Quin & alterum genus, quod halicacabon vocant, Soporiferum est, atque etiam opto velocius ad mortem: ab aliis morion, ab aliis moly adpellatum. Laudatum vero a Diocle & Euenore, Timaristo quidem etiam carmine, mira oblivione innocentiae: quippe praesentaneum remedium, ad dentium mobiles firmandos, si colluerentur halicacabo in vino: exceptionem addidere, ne diutius id fie-eto ret: delirationem enim gigni. En demonstranda remedia , quorum medicina maloris mali periculum adferat. Commendatur ergo in cibis tertium genus, licet praeseratur hortensium saporibus. Et nihil esse corporis malorum, cui non salutare sit strychnos, Xenocrates praedicat . Non tamen auxilia eorum tanti sunt, ut vel profutura de iis commemoraresa. putem, praesertim tanta copia innoxiorum medica -

197쪽

HISTOR. LIB. XXI.

dicaminum. Halicacabi radicem bibunt , qui sunt vaticinandi callentes, quod furere ad confirmandas superstitiones adspici se volunt. Remedio est id enim libentius retulerim) aqua copiosa mulsa calida potui data. Nec illud praeteribo', aspidum naturae

halicacabum in tantum adversam , ut radice ejus propius admota soporetur illa sopore enecans vis earum. Ergo trita ex oleo percussis auxiliatur.

CVI. 32. Corchorum Alexandrini cibi herba est, convolutis foliis ad similitudinem mori, prae- rocordiis ut serunt in utilis, alopeciisque, & lentigini. Boum quoque scabiem celerrime sanari ea invenio: apud Nicandrum quidem & serpentium morsus, antequam floreat. CVII. Nec de cnico sive atractylide verbosius dici par esset, AEgyptia herba, ni magnum contra venenata animalia praeberet auxilium: item adversus fungos. Constat a scorpione percussos, quamdiu teneant eam herbam, non Sentire cruciatum . CVIII. 33. Et persolutam AEgyptus in hortis et o Serit, coronarum gratia. Duo genera ejus, semina ac mas. Utraque subdita Venerem inhiberi, viro

rum maxime, tradunt.

CIX. 34. Et quoniam in mensuris quoque ac ponderibus crebro Graecis nominibus utendum est, probo.

Plinius T. V. N

198쪽

i,4 C. PLINII NATUR. Ece.

Interpretationem eorum semel in hoc loco ponemus. Drachma Attica sere enim Attica observatione medici utuntur denarii argentei habet pondus. Eademque sex obolos pondere effcit. Obolus x chalcos. Cyathus pendet drachmas x. Cum acetabuli mensura dicitur, significat heminae quartam partem, id est, drachmas xv. Mna, quam nostri minam vocant, pendet drachmas Atticas centum.

199쪽

C. PLINII SECUNDINATURALIS

HISTORIAE

LIBER XXII.

Auctoritas herbarum frugum. I. ΙΜνιε, se poterant miraculum sui natura at

que tellus, reputantium vel prioris tantum voluminis dotes, totque genera herbarum, utilitatibus hominum , aut voluptatibus genita . Sed quanto plura restant λ quantoque mirabiliora inventu λ Illa enim smajore in parte cibi aut odoris decorisve commendatio ad numerosa experimenta duxit. Reliquarum potentia adprobat, nihil a rerum natura sine aliquaa occultiore causa gigni.

200쪽

C. PLINII NATUR.

296 tui, In corporibus suis aliquas exterarum gentium uti herbis quibusdam , adverto animum . Illinunt certe aliis aliae sectem in populis barbarorum seminae , maresque etiam apud Dacos & Sarmatas corpora sua inscribunt. Simile plantagini glastum in Gallia vocatur, quo Britannorum conjuges nurusque toto corpore oblitae, quibusdam in sacris & nudae incedunt, AEthiopum colorem imitantes. III. 1. Iam vero infici vestes scimus admirabili Iosuco. Atque, ut sileamus Galatiar, Africae, Lusitaniae granis, coccum Imperatoriis dicatum paludamentis, Transalpina Gallia herbis Tyria atque conchylia tinguit, omnesque alios colores. Nec quaerit in profundis murices, seque objiciendo escam, dum praeripit bellu is marinis, intacta etiam ancoris Scrutatur vada, ut inveniat per quod facilius matrona adultero placeat, corruptor insidietur nuptae. Stans & in sicco carpit, quo fruges modo: sed culpa non ablui usu: alioqui fulgentius instrui po-eto terat luxuria, certe innocentius. Non est nunc propositum ista consectari: nec omittemus b, ut subjiciendo utiliora ς luxuriam vilitate circumscribamus,

dicturi & alias herbis tingui lapides, parietesque

pingi. Nec tinguendi tamen rationem omisissemuS, si umquam ea liberalium artium fuisset. Interima Drium a. conredilium. b) commistemus. c) tutiora.