장음표시 사용
261쪽
taminiam vocat. Utuntur ea pro amuleto: & ad exspuitionem sanguinis quoque adhibent, non ultra gargarizationes, & ne quid devoretur, addito sale, thymo, aceto mulso. Ideo & purgationibus ancipi-eem putant.
XV. Est huic similis, sed in salictis nascens: ideo
distinguitur nomine, cum eosdem usus habeat, &salicastrum vocatur. Scabiem & pruriginem hominum quadrupedumque aceto mulso trita haec essic cius tollit. I
XVI. Vitis alba est, quam Graeci ampeloleucen, alii Ophiostaphylon, alii melothron, alii psilothrum, alii archezostin, alii cedrostin, alii madon adpellant. Hujus sarmenta longis & exilibus internodiis
geniculata scandunt. Folia pampinosa ad magnitudinem ederat, dividuntur ut vitium. Radix alba, grandis, raphano similis initio: ex ea caules asparagi similitudine exeunt. Hi decocti in cibo alvum& urinam cient. Folia & caules exulcerant corpus: utique ulcerum phagedaenis & gangraenis tibiarum- roque taedio cum sale illinuntur. Semen in uva raris acinis dependet, succo rubente, postea croci. Novere id, qui coria perficiunt: illo enim utuntur. Psoris & lepris illinitur. Lactis abundantiam facit coctum cum tritico, potumque. Radix numerosis utilitatibus nobilis contra serpentium ictus trita drachmis duabus bibitur. Vitia cutis in facie, varosque, Plinius T. V. R
262쪽
Eademque praestat decocta in oleo. Decoctae daturdi comitialibus potus: item mente commotis, ct vertigine laborantibus, drachmar pondere quotidie anno toto. Et ipsa autem largior aliquanto sensus purgat. Illa vis praeclara, quod ossa infracta extrahit in aqua, imposita, ut bryonia; quare quidam hanc albam bryoniam vocant. Alia vero nigra eff-cacior in eodem usu cum melle & thure. Suppura-xo tiones incipientes discutit, veteres maturat & purgat. Ciet menses & urinam. Ecligma ex ea fit suspiriosis, ct contra lateris dolores, vulsis, ruptis. Splenem ternis obolis pota triginta diebus consumit. Illinitur eadem cum fico & pterygiis digitorum. Ex vino secundas seminarum adposita trahit:& pituitam, drachma pota in aqua mulsa, Succus radicis. Colligi debet ante maturitatem seminis: qui illitus per se & cum ervo, laetiore quodam colore & cutis teneritate mangonizat corpora. Tuneto ditur ipsa radix cum pingui fico, erugatque corpus, si statim bina stadia ambulentur: alias urit, nisi frigida abluatur. Iucundius hoc idem praestat nigra vitis, quoniam alba pruritum adsert. XVII. Est ergo & nigra, quam proprie bryoniam vocant, alii Chironiam , alii gynaecanthen, aut aproniam, similem priori, praeterquam colore. Hujus enim nigrum esse diximus. A paragos ejus
263쪽
23 Diocles praetulit veris asparagis in cibo, urinae ciendae, lienique minuendo. In frutectis & arundinetis maxime nascitur. Radix seris nigra, intus buxeo colore, ossa infracta vel effcacius extrahit, quam supra dicta. Ceterum eidem peculiare est, quod jumentorum cervicibus unice medetur. Ajunt si quis villam ea praecinxerit, fugere accipitres, tutasque seri villaticas alites. Eadem in jumento homineque, flemina, aut sanguinem, qui se ad talos dejecerit,
circumligata sanat. Et hactenus de vitium gene- Ioribus. XVIII. Musta differentias habent naturales has, quod sunt candida, aut nigra, aut inter utrumque: aliaque, ex quibus vinum fiat, alia ex quibus passum: cura differentias innumerabiles facit. In plenum ergo haec dixisse conveniat. Mustum omne stomacho inutile, venis jucundum. A balineis raptim & sine interspiratione potum, necat. Cantharidum naturae adversatur. Item serpentibus, maxime haemorrhoidi, & salamandrae. Capitis dolores et o facit, & gutturi inutile: prodest renibus, jocineri, ct interaneis vesicae: collaevat enim ea. Privatim contra bu prestim valet. Contra meconium, lactis coagulationem, cicutam, toxica, dorycnium, ex oleo
potum, redditumque vomitionibus. Ad omnia infirmius album, jucundius passi mustum, & quod minorem capitis dolorem adserat.
264쪽
XIX. Vini genera differentiasque perquam multas exposuimus, & sere cujusque proprietates. Neque ulla pars dissicilior tractatu, aut numerosior: quippe cum sit tardum dictu, pluribus prosit an noceat. Praeterea quam ancipiti eventu potu statim auxilium fit, aut venenum λ Etenim de natura ad remedia tantum pertinente nunc loquimur. Unum de dando eo volumen Asclepiades condidit, ab eo cognominatum: qui vero postea de volumine illo et o disseruere, innumera. Nos ista Romana gravitate, artiumque liberalium adpetentia, non ut medici, sed ut judices salutis humanae, diligenter distinguemus. De generibus singulis disserere immensum &inexplicabile est, discordibus medicorum sententiis.
XX. Surrentinum veteres maxime probavere: sequens aetas Albanum aut Falernum. Deinde alia
alii iniquissimo genere decreti, quod cuique gratissimum, ceteris omnibus pronuntiando. Quin, ut constarent sententiae, quota portio tamen mortaro lium his generibus posset uti λ Iam vero nec proceres umquam sinceris. Eo Venere mores, ut nomina modo cellarum veneant, statimque in lacubus vindemiae adulterentur . Ergo hercle , mirum dictu, innocentius jam est quodcumque & ignobilius. Haec tamen facere constantissime videntur victoriam, quorum mentionem fecimus. Si quis hoc quoque discrimen exigit, Falernum nec in novitate,
265쪽
nec In nimia vetustate corpori salubre est. Media ejus aetas a quintodecimo anno incipit. Hoc non rioido potu stomacho utile, non item in calido. Et in diutina tussi sorbetur merum utiliter a jejunis: item in quartanis. Nullo aeque venae excitantur. Alvum sistit, corpus alit. Creditum est obscuritatem visus facere: nec prodesse nervis, aut vesicae. Albana nervis utiliora. Stomacho minus, quae sunt dulcia: austera vel Falerno utiliora. Concoctionem minus adjuvant: stomachum modice implent. At roSurrentina nullo modo, nec caput tentant: Stomachi & intestinorum rheumatismos cohibent. Caecuba jam non gignuntur. XXI. At quae supersunt Setina, cibos concoqui cogunt. Virium plus Surrentina, austeritatis Albana, vehementiae minus Falerna habent. Ab his Statana non longo intervallo afuerint . Alvo citae Signinum maxime conducere indubitatum est. XXII. Reliqua in commune dicentur. Vino
aluntur vires, sanguis, colosque hominum. Hoc et o
quoque distat orbis medius, & mitior plaga a circum jectis: quantum illis seritas facit roboris, tantum nobis hic succus. Lactis potus ossa alit, frugum
nervos, aquae carnes. Ideo minus ruboris est in
corporibus illis, & minus roboris, contraque labores patientiae. Vino modico nervi juvantur, copi siore laeduntur: sic & oculi. Stomachus recreatur:
266쪽
adpetentia ciborum invitatur: tristitia & cura hebetatur: urina & algor expellitur: somnus conciliatur. Praeterea vomitiones Sistit: collectiones extra
lanis humidis impositis mitigat. Asclepiades utilitatem vini aequari vix Deorum potentia pronuntiavit. Vetus copiosiore aqua miscetur, magisque urinam expellit: minus siti resistit. Dulce minus ine briat, sed stomacho innatat: austerum facilius concoquitur. Levissimum est, quod celerrime invete-IO ratur. Minus In se stat nervos, quod vetustate dulcescit. Stomacho minus utile est pingue, nigrum, sed corpora magis alit. Tenue & austerum minus alit, magis stomachum nutrit. Celerius per urinam transit, tantoque magis capita tentat: hoc & in omni alio succo semel dictum sit, Vinum si sit sumo inveteratum insaluberrimum est. Mangones ista in apothecis excogitavere. Iam & patresfamilias aetatem addi his, quae per se cariem traxere. Quo certe vocabulo satis consilii dedere prisci: quoniam et o & in materiis cariem fumus erodit: at nos e diverso fumi amaritudine vetustatem indui persuasum habemus. Quae sunt admodum exalbida, haec vetustate insalubria fiunt. Quo generosius vinum est, hoc magis vetustate crassescit, & in amaritudinem corpori minime utilem coit. Condire eo aliud minus annosum, insalubre est. Sua cuique vino saliva innocentissima, sua cuique aetas gratissima, hQc est, inedia.
267쪽
XXIII. Corpus augere volentibus, aut mollire alvum, conducit inter cibos bibere. Contra minuentibus, alvumque cohibentibus, sitire in edendo, postea parum bibere. Vinum jejunos bibere, novitio invento, Inutilissimum est curis, vigoremque animi ad procinctum tendentibus: somno vero ac securita tibus jamdudum hoc suit, quod Homerica illa Helena ante cibum ministravit. Sic quoque in proverbium cessit. Sapientiam vino obumbrari. Vino damus homines, quod soli animalium non sitientes bi- Iobimus. Aquae potum interponere utilissimum i itemque jugi superbibere. Ebrietatem quidem frigidae potus extemplo discutit. Veracis potionibus per viginti dies ante Canis ortum, totidemque postea, suadet Hesiodus uti.
Merum quidem remedio est contra cicuta S, coriandrum, aconita, viscum, meconium, argentum vi Vum, apes, Vespas, crabrones, phalangia, serpentium scorpionumque ictus, contraque omnia, quae refrigerando nocent. Privatim contra haemorrhoidas, et presteras, fungos. Item contra inflationes, rosionesque praecordiorum, & quorum stomachus in vomitiones effunditur: & si venter aut interanea rheumatismum sentiant. Dysentericis, sudatoribus, in longa tussi, in epiphoris, meracum. At vero car-
268쪽
diacIs, In mamma larva merum in spongia Imponἔprodest. Ad omnia autem maxime album inveterascens. Utiliter etiam fovetur vino calido virilitas jumentis: quo etiam infuso cornu lassitudinem auferri ajunt. Simias, quadrupedesque, quibus digiti
Sunt, negant Crescere adsuetas meri potu.
XXIV. Nunc circa aegritudines sermo de vin Iserit. Saluberrimum liberaliter genitis , Campaniae quodcumque tenuissimum: Vulgo vero, quod quem -llo que maxime juverit validum. Utilissimum omnibus sacco viribus fractis. Meminerimus succum esse, qui fervendo vires e musto sibi fecerit. Misceri plura genera, omnibus inutile. Saluberrimum, cui nihil in musta additum est: meliusque, si nec vasis pix adsuit. Marmore enim, & gypso, aut calce condita, quis non etiam validus expaverit λ In primis igitur
vinum marina aqua sectum, inutile est stomacho ,
nervis, vesicae. Resina condita, frigidis stomachis utilia existimantur. Non expedire vomitionibus, si et o cui neque mustum, neque sapa, neque passum. Novitium resinatum nulli conducit. Capitis dolorem &vertigines facit: ab hoc dicta crapula est. Tussienti bus '& in rheumatismo nominata prosunt. Item coeliacis & dysentericis, mulierum mensibus. In hoc ge nere rubrum nigrumve magis constringit, magi quQ
269쪽
calfacit. Innocentius pice sola conditum . Sed & picem meminisse debemus non aliud esse, quam combustae resinae fluxum. Hoc genus vini ex calfacit, concoquit, purgat: pectori, ventri utile: item vulvarum dolori, si sine febre sint, veteri rheumatismo, exulcerationi, ruptis, convulsis, vomicis, nervorum infirmitati, inflationibus, tussi, anhelationibus, luxatis, in succida lana impositum. Ad omnia haec utilius id, quod sponte naturae suae picem resipit, picatumque adpellatur. Helvenaco quoque tamen nimio ca- roput tentari convenit. Quod ad febrium valetudines attinet, certum est non dandum in febri', nisi veteribus aegris: nec nisi declinante morbo. In acutis vero periculis , nullis nisi qui manifestas remissiones habeant, & has noctu potius: dimidia enim pars periculi est noctu, hoc est spe somni, bibentibus: nec a partu abortu ve, nec a libidine aegrotantibus, nec in capitis doloribus, nec quorum accessiones cum frigore extremitatum fiant , nec in febri tussientibus, nec in rotrem Ore nervorumque doloribus, vel faucium, aut
si vis morbi circa illa intelligatur: nec in duritia
praecordiorum, venarum vehementia: neque in opisthotono , tetano: nec singultientibus, nec si cum
sebri dyspnoea sit. Minime vero oculis rigentibus, α) febre.
270쪽
& genis stantibus, aut desectis gravibusque e nee
quorum conniventium perlucebunt oculi, palpebrisve non coeuntibus, vel si dormientibus hoc idem eveniet: aut si cruore suffunduntur oculi, vel si lemae in oculis erunt. Minime lingua sungosa, nec gravi, dc subinde imperfecta loquentibus: nec si urina dissicile reddetur, neque expavescentibus repente , nec spasticis, aut rursus torpentibus, nec si per somnos genitura effundatur. io XXV. Cardiacorum morbo unicam spem in vino esse certum est. Sed id dandum quidam non nisi in accessione censent, alii non nisi in remissione . Illi, ut sudorem coerceant: hi, quia tutius putant, minuente se morbo: quam plurium sententiam esse video. Dari utique non nisi in cibo debet, a somno', nec praecedente alio potu, hoc est, utique sitienti, nec nisi in desperatione suprema , & viro facilius quam seminae: seni, quam juveni: juveni, quam puero: hieme, quam aestate: adsuetis potius, quam expertibus. Μodus dandi pro vehementia vini: item mixtura . Atque vulgo Satis putant unum vini cyathum duobus aquae misceri. Si dissolutio sit stomachi, dandum: dc si cibus non descendat. XXVI. Inter vini genera, quae fingi docuimus, nec fieri jam arbitror, & supervacuum eorum usum: