Historiae naturalis libri XXXVII

291쪽

HISΤΟ R. LIB. XXIII. 23

pectis, & quaecumque exulcerari opus sit. Et adversus canis morsus, ramorum teneri cauliculi cuti imponuntur. Iidem cum melle ulceribus, quae certa vocantur, illinuntur. Extrahunt infracta ossa cum papaveris silvestris soliis. Canum rabiosorum morsus folio trito ex aceto restringunt. E nigra ficu candidi cauliculi illinuntur furunculis, muris aranei morsibus cum cera. Cinis earum e soliis, gangraenis, consumendisque quae excreScunt. Fici maturae urinam cient, alvum Solvunt, Su- Iodorem movent, papulasque. ob id autumno insalubres, quoniam sudantia huius cibi opera corpora Perfrigescunt. Nec stomacho utiles, sed ad breve tempus: & voci contrariae intelliguntur. Novissimae

salubriores, quam primae: medicatae vero numquam. Iuvenum vires augent: senious meliorem valetudinem faciunt, minusque rugarum. Sitim sedant: calorem refrigerant. ob id non negandae in febribus

constrictis, quas stegnas Vocant.

Siccae fici stomachum laedunt: gutturi & sau- 2 ocibus magnifice utiles. Natura his excalfaciendi. Sitim adserunt. Alvum molliunt, rheumatismis ejus, & stomacho contrariae. Vesicae Semper utiles, & anhelatoribus, ac suspiriosis. Item jocinerum, renum, lienum vitiis. Corpus & vires adjuvant: ob id ante athletae hoc cibo pascebantur: Pythagoras, exercitator, primus ad carnes eos

292쪽

,ra C. PLINII NATUR.

transtulit. Recolligenti se a longa valetudine utilissimae. Item comitialibus, & hydropicis, omnibusque, quae maturanda aut discutienda sunt, imponuntur: essicacius calce aut nitro admixto. Coctae cum hyssopo pectus purgant, pituitam, tu S- sim veterem. Cum vino autem ad sedem, & tumores maxillarum. Ad surunculos, panos, parotidas, decoctae illinuntur. Utile & decocto earum fovere seminas. Decoctae quoque eaedem cum fe- Io no Graeco utiles sunt pleuriticis & peripneumonicis. Cum ruta coctae torminibus prosunt. Tibiarum ulceribus cum aeris flore. Pterygiis cum Punico malo. Ambustis, pernionibus, cum cera. Hydropicis coctae in vino, &Rcum absinthio &sarina hordeacea, nitro addito. Manducatae, alvum sistunt. Scorpionum ictibus cum sale tritae illinuntur. Carbunculos extrahunt in vino cocta

& impositae. Carcinomati, si sine ulcere est, quam pinguissimam ficum imponi, paene singulare reme-ῖο dium est: item phagedaenae. Cinis non ex alia arbore acrior: purgat, conglutinat, replet, adstringit. Bibitur & ad discutiendum sanguinem concretum. Item percussis,

praecipitatis, convulsis, ruptis, cyathis singulis aquae ct olei. Datur tetanicis & spasticis : item potua vel

293쪽

HISTOR. LIB. XXIII. et so

vel insusus coeliacis, ct dysentericis. Et si quis

eo cum oleo perungatur, ex calfacit. Idem eum cera & rosaceo subactus, ambustis cicatricem tenuissimam obducit. Lusciosos ex oleo illitus emendat, dentiumque vitia crebro fricatu . Produnt etiam, si quis inclinata arbore, supino ore aliquem nodum ejus morsu abstulerit, nullo vidente, atque cum aluta illigatum licio e collo suspenderit, strumas &parotidas discuti. Cortex tritus cum oleo, ventris ulcera sanat. Crudae grossi verrucas & thymos, ni- Iotro farinaque additis tollunt. Spodii vicem exhibet fruticum a radice exeuntium cinis. Bis tostus adjecto psim mythio digeritur in pastillos, ad ulcera oculorum & scabritiam. LXIV. Caprificus etiamnum multo e scacior fico. Lactis minus habet: surculo quoque ejul lac coagulatur in caseum. Exceptum id coactumque in duritiam, suavitatem carnibus adfert. Fricatur diluto ex aceto. Miscetur exulceratoriis medicamentis. Alvum solvit: vulvam cum amylo aperit. Pota men- 2

ses ciet cum luteo ovi. Podagricis cum farina Graeci seni illinitur. Lepras, psoras, lichenas, lentigines expurgat: item venenatorum ictus, & canis morsus. Dentium quoque dolori hic succus adpositus in lana prodest, aut in cava eorum additus. Cauliculi & solia, admixto ervo, contra marinorum venena prosunt. Adjicitur & vinum. Bubulas car-

Plinius T. V. T

294쪽

αρ o C. PLINII NATUR.

ties additi caules magno ligni compendio percoquunt. Grossi illitae strumas, & omnem collectionem emolliunt, & discutiunt. Aliquatenus iv folia. Quae mollissima sunt ex his, cum aceto ulcera manantia, &epinyelidas, & furfures sanant. Cum melle foliis

ceria sanant, & canis morsus. Recentes cum vino, phagedaenas. Cum papaveris foliis ossa extrahunt. Grossi caprifici inflationes discutiunt sussi tu . Resistunt & sanguini taurino poto, & psim mythio, ro& lacti coagulato potae. Item in aqua decoctae atque illitae parotidas sanant. Cauliculi aut grossi ejus quam minutissimae ad scorpionum ictus e vino bibuntur. Lac quoque instillatur plagae, & solia

imponuntur. Item adversus murem araneum. Cauliculorum cinis uvam faucium sedat. Arboris ipsius cinis ex melle, rhagadia. Radix deservefacta in vino, dentium dolores. Hiberna caprificus in aceto cocta & trita, impetigines tollit. Illinuntur ramenta rami sine cortice quam minutissima ad scobis et o modum. Caprifico quoque medicinae unius miraculum additur. Corticem ejus impubescentem puer impubis si defracto ramo detrahat dentibus, medullam ipsam adalligatam ante solis ortum, prohibere strumas. Caprificus tauros quamlibet seroces, collo eorum circumdata, in tantum mirabili natura compescit, ut immobiles praestet. LXV. Herba quoque, quam Graeci erineon vo-

295쪽

HISTOR. LIB. XXIII.

eant, reddenda In hoc loco propter gentilitatem . Palmum alta est, cauliculis quinis sere, ocimi similitudine, sos candidus, semen nigrum, parvum: tritum cum melle Attico, oculorum epiphoris medetur: utcumque autem decerpta manat lacte multo & dul- ei. Herba perquam utilis aurium dolori, nitri exiguo addito. Folia resistunt venenis. LXVI. Pruni solia decocta tonsillis , gingivis et uvae prosunt in vino, decocto eo subinde ore collu- eo. Ipsa pruna alvum molliunt, stomacho non uti- IOIissima, sed brevi momento. LXVII. Utiliora Persica , succusque eorum , etiamnum in vino aut in aceto expressus. Nec est alius eis pomis innocentior cibus . Nusquam minus odoris, succi plus, qui tamen sitim stimulet. Folia ejus trita illita, harmorrhagiam sistunt. Nuclei Persicorum cum oleo ct aceto , capitis doloribus illi

nuntur.

LXVIII. Silvestrium quidem prunorum baccae, vel e radice cortex, in vino austero si decoquan- et Otur, ita ut triens ex hemina supersit, alvum & tormina sistunt . Satis est singulos cyathos decocti

sumi.

LXIX. Et in iis, & sativis prunis est limus arborum, quem Graeci lichena adpellant, rhagadiis &eondylomatis mire utilis.

296쪽

1οι C. PLINII NATUR.

ut diximus, largo succo abundant , summo corticedesquamato: altiore plaga Siccantur, mirabili natura. Succus adversatur venenis serpentium, prodest dysentericis, discutit panos, omnesque collectiones: vulnera conglutinat, capitis dolores sedat, item au elum: splenicis bibitur, atque illinitur : & contra perfrictiones : celerrime teredinem sentit . Neque apud nos succo usus minor. Adversatur aconito &araneis, in vino potus. Alvum solvit: pituitas, taeroniasque, & similia ventris animalia extrahit. Hoc idem praestat & cortex tritus. Folia tinguunt capillum cum fici nigrae & vitis corticibus simul coctis in aqua caelesti. Pomi ipsius succus alvum solvit protinus . Ipsa poma ad praesens stomacho utilia, res i- gerant, sitim faciunt. Si non superveniat alius ci

bus, intumescunt. Ex immaturis succus sistit alvum r

veluti animalis alicujus, in hac arbore observandis miraculis, quae in natura ejus diximus. LXXI. Fit ex pomo panchrestos Stomatice, ea et o dem arteriace adpellata, hoc modo : sextarii tres succi e pomo, leni vapore ad crassitudinem mellis rediguntur. Post additur omphacii aridi pondus x duorum, aut myrrhae x unius, croci x unius. Haec simul trita miscentur decocto. Neque est aliud oris, arteriae, uvae, Stomachi, jucundius remedium. Fit& alio modo: succi sextarii duo, mellis Attici sextarius, decoquuntur, ut supra diximu .

297쪽

HISTOR. LIB. XXIII.

Mira sunt praeterea, quae produntur. Mori germinatione, priusquam solia exeant, sinistra decerpi jubentur futura poma: ricinos Graeci vocant . Hi terram si non attigere, Sanguinem sistunt ad alliga-

ti, sive ex vulnere fluat, sive ore, sive naribus , sive harmorrhoidis: ad hoc servantur repositi. Idem praestare & ramus dicitur Luna plena defractus, incipiens fructum habere , si terram non attigerit , privatim mulieribus ad alligatus lacerto, contra abundantiam mensium. Hoc & quocumque tempore ab Ioapsis decerptum, ita ut terram non attingat, adalligatumque existimant praestare. Folia mori trita , aut arida decocta, serpentium ictibus imponuntur. Ad idemque potu proficitur. Scorpionibus adversature radice corticis succus, ex vino aut posca potus. Reddenda est & antiquorum compositio . Suctum expressum pomi maturi immaturique mixtum, coquebant in vase aereo ad mellis crassitudinem . Aliqui myrrha adiecta & cupresso praeduratum ad Folem torrebant, permiscentes spatha ter die. Haec et oerat stomatice, qua & vulnera ad cicatricem perducebant. Alia ratio : succum siccato exprimebant pomo , multum sapori obsoniorum conserente . In medicina vero contra nomas, & pectoris pituitas ,& ubicumque opus esset, adstringi viscera. Dentes

quoque colluebant eo. Tertium genus succi soliis &radice decoctis ad ambusta ex oleo illinenda . Im-

298쪽

PLINII NATUR.

ponuntur & per se solia. Radix per messes Incisa succum dat aptissimum dentium dolori, collectioni busque, & suppurationibus. Alvum purgat . Folia

mori in urina madefacta, pilum coriis detrahunt. LXXII. Cerasa alvum molliunt, stomacho inuintilia: eadem siccata alvum sistunt, urinam cient . Invenio apud auctores, si quis matutino roscida cum suis nucleis devoret, in tantum levari alvum , ut pedes morbo liberentur. io LXXIII. Μespila exceptis se tantis , quae malo propiorem vim habent, reliqua adstringunt stomachum, sistuntque alvum. Item sorba sicca: nam recentia stomacho & alvo citae prosunt. LXXIV. s. Nuces pineae, quae resinam habent, contusas leviter, additis in singulas sextariis aquae ad dimidium decoctae, sanguinis exscreationi medentur, ita ut cyathi bini bibantur ex eo. Corticis epinu Rin vino decoctum contra tormina datur. Nuclei nucis pineae sitim sedant, & acrimoniam storia o machi rosionesque, & contrarios humores consistentes ibi: & infirmitatem virium roborant, renibus, &vesicae utiles. Fauces videntur exasperare, & tussim. Bilem pellunt poti ex aqua, aut vino, aut passo, aut balanorum decocto. Miscetur his contra vehementiores stomachi rosiones cucumeris semen, ct succus porcilacae . Item ad vesicae ulcera & rene , quoniam & urinam cient. pim .

299쪽

HISTOR. LIB. XXIII.

20s LXXV. Amygdalae amarae radicum decoctum cutem in facie corrigit, coloremque hilariorem facit. Nuces ipsae somnum faciunt, & aviditatem. Urinam& menses cient. Capitis dolori illinuntur, maximeque in febri: si ab ebrietate, ex aceto & rosaceo& aquae sextario. Et sanguinem Sistunt, cum amylo & menta. Lethargicis, & comitialibus prosunt. Capite per uncto epinyctidas sanant: e vino vetere ulcera putrescentia. Canum morsus cum melle. Et sursu res ex facie, ante fotu praeparata. Item joci- roneris & renum dolores ex aqua potae: & saepe exectigmate cum resina terebinthina. Calculosis & difficili urinae in passo: dc ad purgandam cutem in

aqua mulsa tritae, sunt essicaces. Prosunt ecligma te jocineri, tussi, & colo, cum et elisphaco modice addito. In melle sumitur nucis avellanae magnitudo. Ajunt, quinis sere praesumptis ebrietatem non sentire potores: vulpesque, si ederint eas, nec contIngat e vicino aquam lambere, mori. Minus valent in remediis dulces, & hae tamen purgant, dc uri- zonam cient. Recentes stomachum implent. LXXVI. Nucibus Graecis cum absinthii semine ex aceto sumptis, morbus regius sanari dicitur: item

illitis per se vitia sedis, & privatim condylomata. Item tussis , dc sanguinis rejectio. LXXVII. Nuces juglandes Graeci a capitis gravedine adpellavere. Etenim arborum ipsarum solio-

300쪽

96 C. PLINII NATUR.

rumque vires in cerebrum penetrant: hoc minore tormento, & in cibis, nuclei faciunt. Sunt autem recentes jucundiores, siccae unguinosiores, dc stoma.cho inutiles, dissiciles concoctu, dolorem capitis in. ferentes, tussientibus inimicae, dc vomituris jejunis raptae in tenesmo solo: trahunt enim pituitam. Ege-dem praesumptae venena hebetant: item anginam cum ruta dc oleo. Adversantur' cepis, leniuntque earum saporem. Aurium inflammationi imponunturro cum mellis exiguo; &b cum ruta mammis, & luxatis: cum cepa autem & sale & melle, canis hominisque morsui. Putamine nucis juglandis, dens cavus inuritur. Putamen combustum tritumque in oleo aut vino, infantium capite per uncto, nutrit capillum: & ad alopecias eo sic utuntur. Quo plures nuces quis ederit, hoc facilius tineas pellit. Quae per-

Ueteres sunt nuces, gangraenis Ec Carbunculis meden

tur: item sugillatis: cortex juglandium, lichenum vitio, & dysentericis. Folia trita cum aceto, au-ao rium dolori. In sanctuariis Mithridatis maximi regIs devicti, Cn. Pompeius Invenit in peculiari comis mentario ipsius manu compositionem antidoti, e duabus nucibus siccis, item scis totidem, & rutae foliis viginti simul tritis, addito salis grano: dc qui hoc jejunus sumat nullum venenum nociturum illo