장음표시 사용
551쪽
autem virum aliquis mentiatur verbo , vel quocunque alio facto :Vnde cum omne mendacium sit peccatum , consequens est etiam ,
quod omnis simulatio est pecca
1. an sitiulatio sit peceatum si/ι sit dι bouo siue de Resp. D. Thomas , dicendum quo i quidam dicunt quda nullus
potest ue simulare esse malum: qaia Per opera bona nullas simulat se malum si autem opera mala faciat, malus est. Sed haec ratio non cogit, potest e miri aliquis se simulare malum per opera , quae in te non sunt mala : sed habent in se quandam speciem mali: & tamen ipsa simul aiio est mala , tum ratione mendacij; tum ratione scandali:& quamuis per hoc fiat malus , non tamen fit malus illa malitia
quam sim alat: & quia ipsa simu latio secundum se mala est , non ratione eius , de quo est siue sit de bono , siue sit de malo in pecca
tum est. 1.2. q. I l I. a. l. ad 3.
virum absque simulati ne possi aliquM occ 'tere crimen suum rσ virum occultare debeat eisis Isaiae 3. ea utra quosdam dicatur , peccatum suum quasi Sodoma pradicauerunt, uec absconderunt.
Resp. D. Thomas, dicendum quod sicut aliquis verbo mentitur quando significat quod non
est, non autem quando tacet quod
est quod aliquando licet , ita
etiam simulatio est , quando aliquis per exteriora signa finorum et rerum significat aliquid quod non est, non autem si aliquis prae- . A T I O. 3 I9 termittat significare quod est :Vnde aliquis potest pec cumri
suum occultare absque si inulatione: Et secundum hoc intelligenduin est quod Hieronymus dicit ibidem quod secu 'dum remem umeni naufragium est Peccatum ab condere , ne scilicet exinde aliis scan
dalum generetur. 1. 2. l. III. a. 1.
Har. I. an materia Sobrietati, si, potus , iuxta illus Eecl. I. aqua vita homim,vi vinum in Iob leta
quod virtutes quae ab aliqua generali conditione nominan ur, illam materiam sibi specialiter vendicant , in qua difficillimum& optimum est conditionem eius obseruare ; sicut fortitudo , pericula mortis ; M temperantia , delectationes tactus: nomen autem sobrietatis sumitur a mensura et dicitur enim aliquis sobrius,quasi,mam idest mensuram seruans : dc ideo illam materiam specialiter sibi sobrietas ascribit, in qua maxime laudabile est mensuram sen
Id uiusmodi autem est potus ine briare valens; quia eius usus mςn
552쪽
L catus multum consert ; & immodicus excelsus multum laedit , quia impedit usum rationis, magis etiam quam excelssias cibi : vnde dicitur Eccles 3I. Sanitaι s
ct ruinia multas Deiι: & ideo spe .cialiter sobrietas attenditur circa Potum , non quemcunque , sed eum qui sua fumositate natus est caput conturbare , sicut vinum , re omne quod inebriare potest. Communiter autem sumendo nomen sobrietatis potest in quacunque materia diei ; sicut dicitur de
fortitudine , & temperantia. 2. L. q. l . AE. I. in corp.
Qu. 2. cur sobrietas sit necessaria pra-bert3m mulieribus , ct iuuenibus , senib., Episcopu σ Regibus , iuxista illud I. ad Tmath. s. mulieres similiter pudieas , με sas cte. ct ad Gum 2. Duenes si ΘιIitιν ἡ ν-
Resip. D. Thomas , dicendum udd virtus habet habitudinem aduo : uno quidem modo ad contratia vitia quae excludit, & concupiscentias quas refraenat: alio modo , ad finem in quem perducit. Sic ergo aliqua virtus magis requiritur in aliquibus duplici ra
Vno modo, quia in eis est maior pronitas ad concupiscentias, quas oportet per vi IIutem refraenari ,& ad vitia quae per virtutem tolluntur : & secundum hoc sobrietas maxime requiritur in iuuenibus & mnlieribus i quia in iuuenibus viget concupiscentia dele.ctabilis propter feruorem aetatis in mulieribus autem non est sussi. Ciens robur mentis ad hoc quod concupiscentiis res stant: unde secundum Valerium Max mum mulieres apud Romanos antiquitus non bibe bant vinum. Alio vel b modo sobrietas magis requiritur in aliquibus , utpote magis necessaria ad propriam operationem ipsorum: vinum autem immoderate sumptum praecipuὸ impedit usum rationis: & idea senibus , in quibus ratio debet vigere ad aliorum eruditionem , &Episcopis seu quibuni bet Ecclesiae Ministris , qui mente deuota debent spiritualibus ossietis insistere,& Regibus qui per Sapientiam debent populum subditum guberna re , specialiter sobrietas indicitur.
cibo moderate assumpto non mi norem habet delectationem quam gulosus : sed miniis eius concupiscibilis super huiusmodi delecta
553쪽
domiam aliaque vitia mura natu ram vocat passaves ignominia r est
supra V. intemperantia. & V. Luxuria qu. I 3.
ct a Ia u. 2. eur idom Apostolus in eod/mcaρ. I . ad Rom. grauismum sodamia ρcceatum dι cir esse Idololatria parvam e re quomodo Idolatria σθήεmia simul eorρerunt in mundo, ct simuι creuerunt. Resp D. Thomas , est notandum quod satis rationabiliter Α-postolus vitia contra naturam quae sunt grauissi ina inter peccata carnalia ponit idololatriae p*na, quia simul cu idololatria incepisse videntur , scilicet tempore Abrahae , quando creditur idololatria incepille : unde de tunc primo te, guntur in sodomitis Punita esse, ut generis is . similiter etiam idololatria crescente huiusmodi vitia creuerunt: Vnde dicitur 1. Machab. 4. quod Iason ausus s sub
hoc non initium sed incrementum quoddam de profectus gentilis, de
alienigenae conuersationis, inex.
cisio. Resp. D. Thomas , dicendam quod ex corruptione pcccati originalis humanum genus circa tempora Abrahae , usque ad profvndissima peccatorum venerat: scilieet in infidelitatem de turpissi.
mum vitium contra naturam : Et ideo tunc temporis primo conueniebat promissionem fieri manifestam de semine nascituro , in quo omnes gentes benedicerenturre a peccatis mundarentur tunc etiam oportebat in significationem aliquod exemplum fidei hominibus proponi contra infidelitatem : tunc signa castitatis dati contra corruptissimam concupiscentiam : Et ideo Abrahae primo data est circuncisio in sinum paternitatis : ut ex quo nasciturus erat peccatorum destructot : de in
signum fidei & distinctionis ab infidelibus : 5c in signum casti tatis 3c munditiae 4. I d. r. q. a. a.
. q. 3. in c. u. 6. Unde proueniat intivim Sodomia.
Resp. D. Thomas , hoc vitium domiti cum ipse Philosophus in . ethic. dieit accidere Propter vitiosam naturam & peruersam
consuetudinem. opust. 1 o. de reti mine Principum tib. 4. ca8. 14.
554쪽
1 SOLERT. I A. S OLERTI A. u. au sol/rtia , qua est facilis ct
Plura de solitudine habentur supra
Resp. D. Thomas , potest ali. quis esse bene consiliativus , etsi
diutius consilietur vel tardius :nec tamen propter hoc excluditur quin bona coniecturatio ad bene consiliandam valeat , & quandoque necessaria sit quandoque scilicet ex improuiso occurit aliquid agendum & ideo solertia convenienter pars prudentiae ponitur. 2.
RSsp. D. Thomas , dicendum quod homo potest solitarius
vivere dupliciter: uno modo quasi societate ni humanam non ferens
propter animi se Mitiam : & hoe est bestiale alio modo per hoc quod totaliter divinis rebus inhaeret; & hoc est supra hominem: &ideo Philosophus dicit in 1. politie. quod ille qui aliis non communicat , est bestia , aut Deus id est
diuinis vir. a. 2. . I 88. a. 8. ad F. Qu. 1. Utrum amor solitudinis ad Oacandum rebus diuinis siti maximam charitatis signum.
Re PV. charitas qu. v laima. Qu. i. quid sit solicitudo , s utrum
REJ. D. Thomas , dicendum quod sicut dicit Isidor. in lib.
Elym. Sotielim dieitur quasi Solers cithia , in quantum scilicet aliquis ex quadam se:ertia animi velox est ad prosequendum ea quae sunt agenda : hoc autem pertinet ad prudentiam ; cuius praecipuus actus est circa agenda praecipere de prae- consilitatis & iudieatis : unde
Philos diei t. in 6. Et hic. quod
siliari autem tard.. Et inde est quis iso licitudo proprie ad prudentiam
pertinet. Et propter hoc Aug. dicit in lib. de moribus Ecclesiae, quod prude 'tia sunt excώbιa , at Mea tigeniissima vigilantia , ne subrepente Paulat im mala suasiona falla
Qu. 2. quam solicitudinem prob. beaι Christus in Euangelio. Resp. D. Thomas, dicendum quod Dominus solicitudinem necessariam non prohibuit , sed lo-lieitudinem inordinatam : est au-xem quadruplex inordinatio soli. citudinis vitanda circa tem Pora' lia : primo quidem ut in eis finem non constituamus , neque Deo serviamus propter necelsaria victus : unde dicitur nolite thesaurio
555쪽
n. 4re vobis , cte. Secundo , ut non se solicitem ut de temporalibus cum desperatione diuini auxilii :vnde Dominus dicit, scit Paιer νε ter quod bis omuibus indigeιis. Teristio , ne sit solicitudo praesumptuosa ; ut scilicet homo confidat se necessaria vitae per tuam lolicitudinem posse procurare absque divino auxilio : quod Dominus Lemovet per hoc quod homo non potest aliquid adncere ad floruram
δε m. Quarto per hoc quo a homo solicitudinis tempus piae Occupat; qiria scilicet de hoc solicitus est
nunc quod non pertinet ad curam praeientis temporis, sed ad curam tutati : unde dicit, nolite tot ciιiuise m crastinum. 1.2. q. IOS. a. ad s. quomodo excludatur solicitudo seu ison labae , nn Ie PDostolus dicit a. ad ιhusai. 3. si qui 1 non
Resp. D. Thomas , dicendum quod solicitudo eius qui corporali labore panem acquirit, non est superflua , sed moderata 1 & ideo hier. in illud, nolite soliciti elle Matth. 1 dicit quod labor excercendus est , solicitudo ιοllenda e superfla a scilicet animum inquierans. 2. 2. f. 1 I. a. s. ad 2.
H. 4. an debeat alι quis solicitus esse
Resp. D. Thomas , dieendum quoi nullum opus potest esse viris ruosum, nisi debitis circunstantiis
vestiatur . inter quas una est tempus ι secundum illud. Eccl. 8. omni TVDO. I uenegotio tempus est 2 opportunios :quod non solum in exterioribus operibus, sed etiam interiori solicitudine locum habet. Vnicuique enim tempori competit propria solicitudo , sicut tempori aestatis, competit propria solicitudo vindemiae : si quis ergo tempore aestatis de vindemia iam cslet lolicitias , superflue praeoccuparet futuri temporis solicitudinem: unde huiusmodi lolicitudinem tanquam superfluam dominus prohibait di
licitus erii Ab ipsi: id est, suam pro priam solicitudinem habebit, quaesisset et ad animum amigendum: Et hoe est, quod subdit, iussicit diei malitia sua , id est a Mictio solici
tudinis. 2. a. q. art. p. in cor por . f. 188. a. r. ad 2'. 3. contra
Resp. D. Thomas , dicendum quod magnanimus d icitur esse pi-ῆer & otiosus , non quia de nullo sit solicitus , sed quia non est superficie solicitus de multis : sed confidit in his de quibus confide- dum est, & circa illa non superflue licitatur : superfluitas enim ti moris & dissidentiae facit superfluitatem solicitudinis: quia timor facit consiliari nos a. a. f. 67. a. s. ad 3.cu. 6. quomodo multi lex solicitudo sit bona.
556쪽
' norandum est quδd multiplex so.
licitulo est bona. Prima praelationis , sicut nauta solicitus est de regimi te nauis , Pater de filiis, Roma. 12. qui praest in solicιιudine. Secunda praedicationis, sic tu Paedagogus lolicitus est de puero, doctor de discipulis. i. thels. a.
iduciam habuimus loqui ad vos Verbum Dei in mulia sol ecludine. Tertia dilectionis , sicut amicus Verus licitus de conseruatione amoris οEphes. 4. Ioliciti seruare unitatem DirMuran vinculo pacis cte. Quarta compassionis , sicut vir misericors solicitus est de Egenis , &a filictis. a. tina. i. chmven sset Ro
Quinta deuotionis , se ut seruus soli et tus est de placen/o Domino, religiosus Deo: mich. 6. sndicaborabs, o homo , quid sit bonum, cr post
Ioluia. ambAIare cum Deo tuo. Sexta
cireunspectionis , sicut speculator
est de castro culto diendo , Deu I. A. critodiae animas vestras solicis .: Corpus enim cuin organis, anima cum potentiis quoddam castrum est. Septima actionis, sicut agricola solicitus est de opere perficiendo, Li c. lo. . Iaraba Marιha Iolicitas est. I. Timo t. h. solicit. cura te-ipiam ρνobabilem exhibere Deo.
octaua prouisionis , sicut dispensator de domo, mercator de com puto , pauper de pane quaerendo: Roma. 11. solaritud/ne non pigra. I. ad eor. Ira. 7.
min a innotescanι apud Deum. Resp. D. Thomas,ostenditquδd mens nostra debet esse quieta : Nprimis ostedit supelfluam solicitudinem, secundo ostedit quid loco eius in mente succedat, ibi, sed in
omni oratione, dcc. dc satis conuenienter subdit, m.1ι μι em , &c. Ad hoc quod dixerat , Dominis prρον est , quasi dicat ipse omniat tibuit, unde non est neccsse quod sitis liciti, Matth. 6. Ne ioticiu
rra, quia dicitur, Roman. 32. Qispra Ih m sol Orua ι e. Rcsp. dicendum est , quod solicitudo quandoque impoliat diligcntiam quaerendi quod deest , 5. hoe est commendabile, & opponitur ne gligentiae . quandoque anxietatem animi cum de Rctu spei & timore de obtinendo id, circa quod solicitatur, & hoc prohibet Dominus Matth. 6. Et hic Apost. quia non debet desperare quin Dominus det necessaria. Sed loco solicitudinis debemus hibere recur
M. f. de quo principati ter esse debeo Aostra solicuudo. Resp. D. Thomas, erincipaliter nostra solicitudo esse dc bee do spiritualibus bonis , sperantes
quod etiam temporalia nobis prouenient ad nee issitatem si λ- cerimus quod dcbemus. 2. a. 1κε
557쪽
s o M N IV M.quδd sicut Aug. dieit in lib. de ser
Resp. D. Thomas , dicendum quod diuinatio quae innititur falsae Upinioni, est supe istitiosa de illi.
cita : ideo considerare oportet quid si verum circa praecognitio nem futurorum e so innis. Sunt autem iomnia futurorumentium quandoque quidem causa, puta cum meus alicuius solicita ex liis quae videt in somniis, indu citur ad aliquid faciendum vel vi - 4ndum e quandoque veris somnia sunt signa aliquorum futurorum eventuum inquantum reducuntur ad aliquam causam communem sonantis & saturis euentibus de se. cundum hoc plurimum praecognitiones futurorum ex somni js hut. Est ergo considerandum quae iit causa somniorum, de an polut esse causa futurorum eventuum , Vel
ea possit cognoscere. sciendum est ergo quod somniorum causa videm qaandoque est liueta u.a
qua udoque exterilis : interior autem somniorum causa est duplex ; una quidem animalis , in inquantum scilicet ea Occurrunt ho aminas phantasiae in dormiendo , circa quae eius cogitatio & affectio fuit immorata in vigilando: de talis causa somniorum non est causia futurorum eventuum , via lehitiusmodi somnia per accidens se habent ad futuros euentus e & siquandoque simul coucurrant, erit casu ale: quandoque vero causa intrinseca somniorum est corporalis: nam ex interiori dispositione corporis formatur aliquis motus in phantasin conueniens tali dispositioni ; si cu i homini in quo a bundat stigidi humores , occurrunt in somnijs quod sit in aqua vel niue r de propter haec me cidicunt e si e intendendum somniis ad cognoscendum interiores dis, politiones. Causa autem somniorum exterior sinii liter est duplex , scilicet corporalis , Ac spiritualis corporalis coelestis , ut si dormientii aliquae phantasiae appareant conformes caelci tu dispositioni; spiri dualis autem causa est, quandoque qui dein a Deo, qui ministcrio, Angelorum aliqua hominibus reis velat in somniis , secundum illud num. I a. si iv fuer ι inter vos PMopheta Domini, ιn wsione aρρ areis ba eι , υes per bomulum loquar ad 1 .lum : quandoque Vero operatione Daearonum aliquae phan insae doriamientibus apparent , ex quibus quandoque aliqua futura revelane
his, qui cum eis habent pacta illi.
Sic ergo dicendum quod si quis viarur somniis ad praecognoscenis da sutura secunduat quod somnia ι
558쪽
I 40 - s o procedunt ex reuelatioris Diuina, Vel ex causa naturali intrinsecasiae extrinseca in quantum potest se
vittas talis causae extendere , non erit illicita Divinatio : si autem huiusmodi Divinatio causetur ex reuelatione Daemonum, cum quibus pacta habentur expressa quia ad hoc inuocantur) vel iacita , quia huiusmodi Divinatio extenditur ad quod se non potest extendere , erit Diuinatio illicita , &
u. I. quia sint serto: ct utrum sina
tu prouinciis , quas Patres damnauerunt . nihιI aliud quam tui. nationes ct malesicia decernimus et quamobrem volumus illas omnino damnara r ct Oltra inter Christia nos nolumus nominari: ct ne exerceantur , sub anatheinatis inter
quod sortes proprie dicuntur , ea in aliquid fit ut eius euentu considerato aliquid occultum innotescat : de quidem si qa aeratur iv.
dicio sortium , quid cui sit adhi-Fendum siue illud sit res possessa , siue sit honor seu Dignitas , seu poena . aut actio aliqua
vocatur sors diuisoria: si autem
inquiratur quid agete oporteat,
vocatur sors consultoria r si vel δquaeratur quid sit futurum , vocatur sors Diuinatoria. actus autem hominum . qui requiruntur ad sortes , non subduntur di positioni stellarum, nec etiam euentus ipsorum : unde si quis ea intentio. ne sortibus utatur, quasi huiusmodi actus humani qui requiruntur ad sortes , secundum dispositionem stellarum sortiantur effectum , vana dc falsa est opinio ,& per consequens non carens Dae in monum ingestione , ex quo talis
Divinatio erit superstitiosa de illicita Hac autem causa remota nec se est, quod sortialium actuum expectentur euentus , vel ex sortuna,
vel ex aliqua spirituali causa dirigente : de si quidem ex fortunas quod locum habere potest soluimin diuisoria sorte)non vidctur habere nisi forte vitium vanitatis , sicut si aliqui non valentes aliqui concorditer diuidere , velint sortibus ad diuisionem vii, quasi fortunae exponentes quam quis par rem accipiat : si vere, ex l pi rituali causa expectetur sortium rudicium , quandoque quidem expectatur ex Daemonibus , sicut legitur Ezech. ii. quod Rex Σὸρ
559쪽
Potest tamen in hoc quadrnpliciter peccatum incidere. Primo qui ea, si absque ulla necessitate
ad sortes recurratur: hoc enim videtur ad Dci tentationem per inere : unde Ambrosius dicit super
do , si quis , etiam in necessitate, absque reuerentia Dei sortibus via. trir: unde super actus Apostolorum dicri Beda , seu si qui necessit - e ali se compulsi 'Deum pinant sor-ι ibin ixeisplo Ap Iolorumὶ sse consuleuauis , videant hac in .s Aposto ios non Oasi collecto fratrum caelu . Iprecibus ad Deum sesis egis et Tertio si diuina oracula ad terrena
negotia conuertantur: via de A
. to si in electionibus Ecclesiasticis, . quae Spiritus. Sancti inspiratione ueri debent, aliqui sortibus utantur: unde sicut Beda dicit superactus Apostolorum , Matthra an te Pentecollem ordM-us , sorte quε-rιι Ar : quia scilicet nondum erat pleuit uda D tu ι-Sane ι ιn Ecclesiam fusa et Ieprem auιem 'Liatonι postea non serie sed ei icti. diseipulorum sunt ordι vati. Secus autem est in rem poralibus dignitatibus , quae ad terrenam dispositione in Ordinantur , in quarum electione plerumque homines sortibus utuntur, si cur de in temporalium rerum diuisione. Si vero necessitas imminear, li
plorare : unde Augustinus dicit in epiliola Ad Honoratum, si inter Dei minuti os siι disceptatio, q- eorsi
βει omnium, ct qui eorum fugiant, nemorι omnium deseratar Ecclesia r si
ιιιι occurrerent daa quorum nauter
Resp. D. Thomas , dicendu mi quδd iudicium ferri candentis, vel aquae feruentis ordinatur quidem ad alicuius peccati occulti inquisitionem per aliquid quod ab homine fit,& in hoc conuenio
cum sortibus : in quantum tamen expectatur aliquis miraculosus e fectus a Deo , excedit communem sortium rationem : unde huiusmodi iudicium illicitum redditur I. tum quia ordinatur ad iudicanda. occulta, quae diuino iudicio reseris Irantur i, tum etiam quia huiusmodi iudicium non est authorita Disiligod by Corale
560쪽
diuina sancitum : unde l. quaest. . in decreto Stephani Papae dieitur , ferri caudintu tui aqua feruen
nones e est quod sanctorum Parru documento saneitum non est, superstiliosa a uentione non est ρνasumen' dum t D mranea enim confessione νιι lentιam approbMione publieata detinta, habiro pra oculis Dei timore, eincessa sunt nostνo regimι ni iudicare e Occul. ra νε . Ur incognita liti Iunt rel33u3π-da , qui selm nouis eorda filiorum hominum. Et eadem ratio videtur
esse de lege duellorum , nisi quod
plus accedit ad communem rationem sortium , in qu uatum non expectatur miraculosus effectus , nisi fortε quando pugiles sunt valde
impares virture Vel arte. 2. qu. 9 I. an. 8. ad Sieut eirea somnia ha eirea sortes noraνi debet id quσd reistim in v.
Aprologia iudiciaria sub finem ex bulla S. Pontificu Sixri y.
Qu. I. ex qua causa in=ectio specta.
o Esp. D. Thomas, dicendum, quod inspectio spectaculorum vitiosa redditur , inquan rum per hoc homo fit pronus ad vitia , vel lasciuiae , vel crudelitatis , per ea quae ibi repraesentantur : unde Chrysostom. ho m. 6. in Matth.
Resp. D. Thomas , dicendum quod huiusmodi spectaeula, si sint
rerum turpium & ad peccatum prouocantium , studiosa eorum inspcetio peccatum est,& quando que in eis tanta potest libido adhiberi ut sit etiam mortale t unde a tali inspectione omnes se arcere debent sed praecipue pinnitentes. Quaedam vero spectιcula sunt de rebus utilibus, de ad vitam ne cessariis, sicut sunt venationes dccaetera huiusmodi ; de talia specta elita distrahunt animum : unde quamuis possit sine peccato eis intendi seruata discretione debiti quanto in ad conditiones personae,& aliarum circunstantiarum , ra men p*nitenti sunt vitanda pro pter hoc quδd debet cor ad Deum collectum habere , nisi quantum necessitas exposcit d. d. Io. q. 4.
Resp. D. Thomas, in aspectit coitus animalium excitatur homini concupiscentiae motus: unde in traditionibus Iudaeorum prae Ceptum inuenitur lvi Rabbi Moyses dicit 3 ut homines auertant oculos ab animalibus coeuntibus.