장음표시 사용
561쪽
natione, & decreto voluntatis a terno & inuincibili omnia eueniant. Falso quidem. Nam hoc in loco nullum praemittit decretum superactus, sed si per rerum ordinem α dispo. fatonem, ut alia eueniant necessarib, alia contingentet: alioquin omnia esient ibi una necessiario necessitate decreti. Quod millies sanctus Tho m. negauit: & profecto in eodem arri citata ipse se declarat, quod ut fiant necessario non decretum: apposuit, sed causas necessarias: ut contingenter contingentes , ut liber E, libetras. Hoc enim est de quidditate talium effectuum : &quia de quad.
ditate liberat causς est determinari a se i fa : ut probauit 2 de quid dita e contingentis ut possit determinati sic&aliter, tet causarum concurse , dc sua impedibilitate : Et de quiduitate neces aliae, est ut non possit impe eiti, no aute v determineturaDeo, in per accidens: sed ariatura rei, causas nec ellatias sortitiae. Propterea errant praede tinatores hi i. doctrina sancti Thom. contraqdidditates,quas Deus violare non potest. Non enim potest fieri ut sit liberum, & ab
alio determinetur, ut seruus; nec visit contingens a causa
necessaria, t motus solis. Et hoc patet, quoniam ibi,& ubique docet quod futura contingentia a non sciuntur at Deo nisii ponantur in actu. Si enim ex decreto & praedete minatione, ut aiunt: profecto sciret sutura sic, quia sic do creuit esse natura ineuitabiliter: donon ex praesentialitate imo e conuerso essent praesenti aliter sic , quia sic decrςta. Idem docuit S. Thom. quando dixit, quod Deus cum causis necessariis necesiario concurrit,cum liberis iberE, quoniam relinquit eas in manu confiij sui, ut se determinem: appositi eis ignem de aquam , ad quodcumque voluerint porrigant manu,ut ait Eceles. & non ad aliquia enicaciter impelluntur a Deo: nic enim potest mouere eas ad odium is ui & bl sphemandum Deum,ut supra patuit, M patebitam. pilius: nee adactum praedeterminatum ullum salua libertatis quid litate: nisi silasiuὶ dc physice ita ut de facto possint simul repugnare,dc Spiritui sancto resistere: Propterea etia alibi docet, Deum agere nobiscum, sicut quiuat formam, t.coasequentia adsocta. Ergobocm o
562쪽
gis: non scut impellens, di praedeterminatiscifectus; sic ocnbnc & hic incultabiliter : sed univcrsali ratione.
Ex iam dictis constit, scientiam conditionalitina esse in S. Scrip. non autem scientiam mediam eorum esse viilcm ad praedci'. ci reprobat , fundandam. Nec fortasse adno. titiam,quae non sit visonis,nec simpl. io teli i Fam sutura considerata insuturitione sola cognoscun iur simplici notitia. 1 in seipsis vero visitonea quacumque sint cauti. 3 Si inca. sit, necessariis, vi stacin cras oriti, vel decreto
Dei determinatis, ut iudicium uniuersale, sciuntur ei iam visione in suis quoque causi 4. Atii in contingentibus Mel liberis determinatis ad talem effectum, etiam sciuntur visione, ut quod pli tuta,
quam impcllit ventus ad nos hori te, veniet ad nos vesperi: quod viri Ceilitar tradent David: erant enim determinati in sua voluntate a semet, ut traderent. 3: Si veto incontingen. dc liberis, non adhuc deteimina. iis,nulla scientia certa sciri possviri visiae,nec a Deo. Prorterea dicit Deus teste Hier. :npsere v. 16.ambigue, Sioria - conuertantar, Sc. . Si MQhnistae hoc ultimiun dant scien . tiae mediae : iudicio meo falluntur. . Si Σ. tertium & q.ar- tum, nil moror,quod vi in c sis simplici notitia, ut in e 91 ctu visione: dcssimul, utraque. Sed non ad rem.
Deum in Omnibus operari ut causam Ona , a imam, dant conseruantem esse
formas virtutes applicatemque ad operandum generaliter: modificari autem operatrones a causissecundis: qua agunt oti to-
i tum essectum quasi Dei in immenta . sed
563쪽
is r Depiadestinat ohe, Electione: .
que ipsis determis rael. CAP. VI. ARTI C. I.
FAbo videtur assertum , quod Deus praedeterminat
actus liberi arbitrii, omnes , praesertim volitiones, maximeque malas. Idque planum fiet de mente S. Thomae,Vbi primum pala in fiet differentia dii lini concutius cum natu- falibus agentibus & cum xoluntarijs. Ait inro art. i. Deus operatur in omni operante, ut causa finalis, & agens, & sorma. Nam primuis principium actionis cst finis, qui monet agentem. Secua' dum est agens. Tertium forma cius, quod ab agente ap- plicatur ad agendum. Sic Deus secundum haec tria in om se ni operante operatur. Primo secundum rationem finis . . Cum enim omnis operatio sit propter aliquod bonum ve- , , tum vel apparens . Nihil autem est, vel apparet bonum, , , nisi secundum quod participat. similitudinem aliquam summi boni, quod est Deus. Sequitu quod cuiuslibet ,, operationis omnis operantis Deus sit causa, ut finis. Simiri liter quando sunt multa agentia ordinata, secundum ages, , agit in virtute primi. Et secundum hoc, omnia agunt in ,, virtute Dei: dc ipse est causa omnium actionum. Tertio,, considerandum quod Deus mouet,non solum res ad ope- , , randum, quasi applicando sormas, dc virtutes rerum ad operat onem, sicut attifex applicat securim ad scinden- ,, dum, qui tamen formam securi non tribuit: sed etiam dat se formam cxeaturis agentibus, & eas tenet in esse: Vnde 'i, non solum est causa actionum, in quantum dat formam, si quae est principium actionis, sicut generans dicitur ecth- , causa motus grauium dc leuium: sed etiam sicut conseruasi, formas, & virtutes rerum, prout sol dicitur causa manis , ,, stationis colanstri, in miantum dat & conseruat lumen,
,, quo manifest ui colores. Et quia sorina rei est inti a
564쪽
,rena, & tanto magis quanio consecratur, ut prior &is uniuersalior, di ipse Deus cst proprie causa ipsius esse uni, uersalis in omnibus rebus, qliod inter omnia est magis in- , , timum rebus: sequiturqtiod in omnibus rebus Deus inii-rinae operatur. Er propicr hoc in sacris scrέ iris operationes naturae Deo attribuuntur , quasi operanti in natu- ra, si cundum illud Iob Io. Periincanubiu me , Hos bos oneruis com Psti me. Ex quibus verbis habemus, quod Dous rerum & opera tionum in omnibus creaturis est causa finalis, quam vocanti quidam moralem ; & activam,vidante sol mas & virtutes, de applicani c eas ad operandum, sicuti generans grauia, cilcitia mouet physice .ut aiunt dc conseruat formas Jc virtutes eorum , si ut l est causa mani testationis colorum, inquantum dat, dc conseruat lumen, quo colores naamf. stantur. Nihilo mings constat, quod grauia dc leuia habent in seipsis principium motu .acituum, ocior male, quod aceeperunt a generante. Et ideo escuntur moveri a generame;
q. J.ar. I. Ergo in yia D. Tlwin .e Dcua est agcias opera nosita, in quantum clas formas dc uirtutis agendi'. Et operandrS neraliter, non qsia particu asi iactiones. Fu ctus eis iniparticulatitas, dc modificatio, ut probat, 1 sq. t. crat. 9q ib. assimilatur particulari, virtus autem vnhiersali rictio ςni' up iueis is, cstim meliarior et a ii ci proximis; secundum vi autem : particularc enim agit vini te iani et si 'h : d ipsa causa particularis est proximior dc im mς jatior xa ctui sccundum suppositum . dc modum adactionen ,5 ad tu quod per actionem c ducitur, sicut loqui-
.causa prin, dici M pi hcipali impliciter, quia plus causa secunda dicitui principalis secundum quid, Ptia plus
. At si actio istuma quaretur Deo sequndum modum,ne
'macum essentiam actionis, nec agerent 'scciuadru
565쪽
causae: unc sequeretur, quod formae rerum nihil agerent de se,& virtutes earum essent frustra, aut solum instrument , id quod D. Thomas omnino negatp.p. q. to I S.o. Sequitur. enim opinio Mahometanorum quorumdam: qui, teste Α- .uertoe, det rahebant caualitatem a rebus, ita quod ignis no calefaceret, sed Deus calefaceret in igne, undesubtraher Prordo causae&causali. Item ait. Virtutes operativae in rebus essent frustra , imo res omnes essent frustra, si propria operatione destitueri remur, cum omnes sint propter suam operationem: em- , , per enim imperfectius est propter persectius. Sicut igitur o materia est propterformam,quae est actus primus: ita sor- praest propter operationem, quae est actus secundus. Ecis sic operatio est finis rei creatae. SicDeus operatur in rebus. quod tamen ipsae res proprias habent operationes. Idemptobat contra Gentes lib. 3. c. V. sy. dc applicat res ad op iadum,ut coquus ignem,qui tamen sua forma propria ignit ut dicitui, 3. ι ..Gent. cap 67. . - , Nec te moueat , quod a iquando comparauit securi causas secuda hoc enim proprie salsum est.ut patet ex prae- dicto te tu, dc rationibus contra Mahometistas. Et veri q. 24 . r. a d. dicit exemplum hoc esse falsum ergo sed intel- lige similitudinarie. Non enim bos in quasi securis, sed quasi seruus raudex, qui operatur virtute regis, d instru- 'mentuim aliquo pacto, non omnino; ut patet o a. contra
Et docet creaturas irrationales comparari ad Deum, sicut instruimenta ad causam principalem, ut ele- menta dc animalia,qiue rationem finis non cognoscunt,nec sibi finem pLaestituunt. Orionales autem non sic, sed sicut filios, ut alibi docuit ex Apostolo. Aug. quoque . peccoi lib.α Ops.docet quod homo adiuuatur a Deo si-' . i. cui δgens voluntarium dcc gens, non sicut terra & lapis: ' nec sicut brutum,cui non dedit rationem di volu tatem.
566쪽
. num audiomeden minae lybi . sonum in uniuersali: σ liberum arbitrium esse
mediorum, liberam voluntatem, etiam f-
. nis,s ase ipsa determinari, o quoa habiliss non solum in se priucipium motus, et natim e rasia, nec solum deput i ista, ede ian i Ct id quodeni proximum Deo, minus Q i- ,
gens terminari': non in aegerea 'tem itio- niam cognoscit sinem, medias ratis nem meaiorum ad finem, ut materia non
alligata, σ id ὀ a sepe determ inare S - - disicare , quamuis oe a Deo viriueri liter
agente : qui ossi determinat ad I p.rhaturalia a a unum, non tamen ita quod n onpositi cessareis dissenti x motioni de . ARTICVLVS II.
licet intellectus oc volsitis,iuxta dogma ei si I citi ii s potentia sit a Deo, actiones& volitio es sint a sco' ion tamen sine nobis: nec eo ritu nobis, quo euenit in nati: ratibus, ubi propriae formae & virtutis actio concurr: t unicum octione Dei uniuersali, quae dat esse , & visitiitem, V applicationem ad actum , nec aliter euenit quanquod Deus praedeterminat, ut dicunt Thomistae ; sed ita nobiscum , ut nos etiam operemur est nobis, licet non qLasi ex lac bis ; quoni. m primata usa quae dat irtut cm ,p incipalius agit: attamen non praedeterminat
567쪽
m De Praedestinatione , Electione
voluntatem ni si ad bonum, &in communi tantum, eo Ahiod libertas arbitri j, x testentitas, S a Deo solumodo ad Sonum inclinatur , sed relinquitur in manu consilij sui ob tecti electio, & minoris boni ct apparentis pro maiori, α vero ut possi t deficere & non deficere, quod est peccare, &non peccare. Dicit ergo ver q. 2 .art. I ad 2O. dii Oderga finem non datur liberum arbitrium. Quoniam nemo, iudicat seu ar-
'' vi de non datur elento,sed tantum libera voluntas, quo niam non contra voluntatem, sed secundum voluntatem, in stilem inclinamur , sicut creaturae omnes ad proprium , finem pontc; ibertas arbitri jest erga media dueentia ad , finem tin nobis enim est haec vel illa capessere, nunc aut, prius, & hoc vel alio modo. Reddit huius conditionis rationem Ap. p. . I. a. 2. O. , Quynia natura agit per formam unam, sed intellectus per. Abis est ριν, plure&species intelligibiles, dc pluribus modis variabiles, , , idcό non inclinatur ad virum ex sua forma , nisi in finem, Aia, Orest viatis uno modo, ad qHem tendit per modum iratu- . quia ail Et Voluntas in quantum voluntas ad v-: habui. Potest enim .voluntas agete & rion age- θ ,. - ,re, sic vel sic facere, dc velle, re non velle. Et si respectui, ali citius voluntati lioc non conueniat, hoc accedet volun- , tali, non in quantum voluntas est, sed ex naturali inclina, tib o quam habetad aliquid fici ad finem ultimiana,quena, non pbtest non velle, sicut voluntas hi unana non potest , labia elle beatitudinem, nec potest v*lle miseriam. Idem di
Ex quo patet, quod omne illiid,cuius voluntas est principi uin, quantum in se est , possibile est esse, vel non eue,dc.
esse tale vcl tale, dc tunc vel nunc. Lem q. 3.a i 3. O. Inter voluntatem dc naturam hoc in- '- , terest quo 1 natura est determinata ad uni Hii, quantum ad quod virtute naturae producitur, & qtantii in ad hoc
568쪽
quantum ad neutrum determinata inuenitur. potest ta- , men per voluntatem aliquis hoc vel illud ficere, sicut ar , is ex scamnum , vel arcam;& iterum facere ea, &IDeseri , do cessare. Ignis vel b nonpo est nisi calcfaccre ea: Non , potest a 'itid inducere in materiam, quam effectum similenu sibi es c. Idc docet p.p.q-2.6 -8I. Item ait. Omne illud, cuius principiti m est liberum aroi trium, quantum in se est, potis esse & non esse , tale vel
bent principium motus sui, 2 actionis in s eipsis , quaedam extra seipsa. extra violariter mouentur nihil conais ferente vim patio. Quae habent in se principium motusis duplicia sunt: alia enim mouent seipsa, ut antia alia: alia ., minimE, vi grauia & leuia ς siquidem illa distingium iur in
,, partem mouentem,& moram: ista vero minime,propter, is is eique mouentur a generante per se, a remouente pro-- hibens per accidens. Et licet motica: ui seipsis,non tamen ,, a seipsis,quoniam non sunt sibi ipsis causa agendi , edo stringuntur ad agendum, vel mouendo per formas, quas, , ab altero receperunt. Eorum vero quae a seipsit Smouctur, ii-- quorumdam motus ex iudicio rationis probetin ni, uv. homines, quorundam vero ex iudicio natura I, ut bruta: bis, . M se, , Ista enim licet mouentiar propter finem, non tamen cognoscunt rationem finis. & mediorum, & habitudinem, , dc ordinem uniυs ad alterum , sicut homo, qui propter ,, hoc non solum est causa sui in mouendo, ut animal ; leo, et t. am in iudicando. Postmodum m. art. in corp. Bruta non habent liberum arbitrium, inquit, quoniam mouen ' tur vitis vel passionibus, nec deinde iudicant, quid deinde sit melius facere; vel non sacere. Nec virum iacere sic, vel ' ', non sic, S nunc, vel non nunc , sicut rationalis homo. Bruta habent aliquam similitudinem rationis, O quanda prudentiam naturalem participant , secundum quod 'ia is tura infersor attingit aliqualiter ad id, quod est naturae sua non aurem ais perioris. Ideo habent iudicium de aliquibus ordinatum, ,- - collatiUe, cum ras nem sui iudicij igno-
569쪽
1as De Pre ectinatione, Elemone
,,rent, propter quod eorum iudicium non se extendit ad omnia: & similiter est in eis quae iam similitudo liberi arta ., bita ij, inquantuin possunt agere, vel non possunt agere se unum , dc idem secundum situm iudicium, ut sic sit in eis quaedam conditionata libertas; possunt enim agere, si iu- ,, dicant esse agendum ;& non agere, si non iudicanti sed , q.lia iudiciu ia contri .est determinatum ad via uni: pec, , conicquens, & appetitus & actio ad unum determinaturi ,, ii de A. gustinus ut, quod mouentur visis; Damasce- ,. a i pabit odibus. inia scrlicet naturaliter de tali visu de tali passione sic iudicant , unde necesse habent a 'ilioue a icilius ici , vel a patrione insurgente, moueti ad fugiendum , vel prψsequenduna: sicut ovis viso lupo ne-- cesse habet timere, & canis in stirgente pastione irae neo cesse habet latrare. Sed homo non necessario mouetur ab , , his, qtiae sibi occurrunt, vel a pas ionibus insurgentibus, quia potest ea accipere, vel refugere. J-in- ,.quit. Potentia brutorum,secundum se non magis mclinari tur ad viati in oppositorum, quam ad alterum, sed iudi- ω, cium qilo applicatur potentia motiua ad alterum opposi- , , torum est determinatum,& sic non sunt liberi arbitrii. Et 3. Quamuis sit indifferentia ad agere & non ag in bruto considerata actione secundum icipsam, i
an . , , men considerato Ordine eius adiudicium a quo prouenit, . iii odest determinatum' ad unum, etiam ad ipsas actionesi ubis fisa obligatio quaedam derivatur, tollens rationem libertatis , .q sae oblig tio non est in hornine. ὶ ad 7. Homiis ista Θαα nq, dci ruta beneficiis flagellis agantur. Sed in potestate hominis est yti eisdem si initiIer repraesentatis praeceptis & prohibitionibus, beneficiis, Sc minis 1 iudicio rationis' multipliciter apitati a sed bruta his non possunt non uti, . ita ictu iacillis est naturale , determinatum ado unxim , licet a io ςsset ii disserens. Et p.2. q. i. art. 2.bruta, is' 'l' iasi in uinciata mota a Deo , non autem homo: : se quoniam a se. I ei a nq, si ha ag aptiu impetu propriarum formarum
570쪽
prio. Homo autem licet molicatur a Deo, ut diciis. p. q.
, a. ana .ad . Tamen mouetur libet c , relicius in manu
coi si ii sui. Potcst enim de facto di dentire , sic tu dissentit
visi, & pas onibus, quemadmodum tr. Concal. Trid. U. 6 et:ampi obathir, ut infra declarabitur : quo iam Dei S mo- , i cns non pr. aedeterminat ad unum, sed mori , ut uniuer-s te agens ,& ad omnia. Et propterea cicit Lot. q.3. ar. T. . adi II quoa non determinatur voluntas a Dco ad unum, sed determinatio actus relinq itur in potestate rationis , , cvoluntatis. io Praeterea ait'. r. q. p. art. c. ad 3. quod arg. sic erat. Si voluntas mouetur a toto Deo : ergo nunquam moueretur
ad malum. Respondet, Deus mouet voluntatem hominis, sicut uniuersiilis motor ad uniuersale obiectum voluntatis, quod est bonum. Et sine hac uniuersali motione homo non rotest aliquid velle fled hom0 per rationem determinat scipium, ad volendum hoc vel illud, quod est verum,alle apparens bonum: Quamuis Deus aliquando moueat aliquos ad aliquid deterni nate votetadum , sicut in his quos mouet per gratiam. Quibus verbis manifeste docet , quod nec obiecta , nec
D eus praedeterminant volitiones, nili cum gratia supernaturalis ad supernaturalia praedeterimina , ad qtiar non pOtcst per se naturaliter, nec per gratiam praedeterminatur noti liber c, cum eius obiectum sit bonum , ad quod libere fer- iur,dc gratiae ctiam possit repugnare. Sed in cunctis Deus mouet ad bonum,& non ad malum opus:&ad bonum imo mira uni, non ad hoc bona In , sicut in Ouςntur Q.
bruta qi cx hoc dicuntur ad unum determinari, ut paucloantc dixit is verbis sancti Tholmae. Et iterum hoc osset , di x p a q. io. an . Sic Deus mouet ita voluntatem, . quod ι On cx necessitate ad x num determinat, etiam petgratiam foeci. alem, aut per generalem concursum. Et op p r. Non mouetur, ait, volimias necessario ab obiecto, qi o ad exercitium actus , sed quo ad specificatione actus mouetur ab aliquo obiecto non aui em ab omni