장음표시 사용
581쪽
1 o De Reprobatione, Elissione
tudine, id est, vitimo fine.1 quom H It Praeterea in z.d appi. arta .ad a. ait, quod ad rationem F , liberi arbitrii non pertinet, ut in decerna inate se habeat ad
remor. sebo. um,& ad malum; quia liberum arbitrium per se inciale bonum oldinatum est, nec maluna intendit, nisi propter A aliquem defectum, quia apprehenditur urbonum : coemia. ἡγνή is non siit clectio aut voluntas, nisi boni. Et ideo ubi per . i. Mil , jectissimum est liberum arbitrium, sicut in Deo, in ima ri tum tendere non potest, quia impersectum esse non po--ι Est h. , test, sed pertinet hoc ad libertatem arbitrii , ut facere est
tam μή - non facere possit. Bona enim ,qiue sacit,potest non facere: , , declamen malum facere non potest. Ex quibus verbis bour liquet, quam diligenter S. Thomas docere intendat, quoa a se arbitrium cst in determinatum etiam a D:o, O ab se: licet sit ordinatum tantummodo ad bonum: unde nec c in hoc, nisi quatenus apprehendit malum sub ratione. κε tam is boni. Id quod non potest libero arbitrio Dei accidere, possit apprehendere malum sub ratione boni,necro i, L . . mouere hominem ad malum faciendii in proptet finem bo. mi ui quod pulchre docuerar p q. i'. G Propterea igitur cum pro ballet in corpore allegati ar ticuli in a. f. t j.q. I. l. Quod homines habent intellectum,& fiant liberi arbitrij, quoniam determinant sibi finem quia
cognoscunt rationem finis , dc ordinem mediorum adfi
Tandem. inquit. Deus operatur in omni is mi i , bus, ita tame quod in unoquo iste secundum eius condi, tionem. Vnde in rebus naturalibus operatur, sicut mini-D is, nisis , strans virtutem agendi, & sicut determinans naturam ad libero autem arbitrio licc modo agit, ME, ut virtutem agendi sibi ministret,& ipso operante liberum
μή ih eri , arbitrium agat: sed tamen determinatio actionis & finis, potestate liberi arbitr j constituitur. Vnde remanet sibi ab i. , dominium sui actus,licet non ita sicut primo agentio Qui-
, - - νςrbi plane docet S. Thomas, quod ideo est libetiroi j. ibit rij homo, quoniam est dominus sol actus, & propter a. hoc eu dominus, quoniam determinat Eoi finem, &actio:
582쪽
nes pro sine consequendi , di non determinat ut a Deo actio 2 sinis , sicut in agentibiis natura abiis. Petilioni sta Econ. non es in tra propterea facit liborum hominem , quia praedeterminatura Deo, ita tamen quod non determinatur ad inqώοαρ-
unum. Sed videtur non intelligere quid sit dcterminari ad unum , vel dissimulare. Si quidem Diiuls Thomas lo. λαλιquitur de determinatione ad quemcuque unum quod illum solum possit, sicut ignis solum calefacere ue vel . istis, nbis Oiuis solum limere cum videt lupiim: quoniam ex visis S csessionibus ista determinantur , ut pro tunc, non pC sin
ignis appositam stuppam non urere : ti ovis vlli in lupulit mrn eorum non timc re, ut patet ex allegatis si pra ex disp. eAp. p. θη. Quapropter determinatio ad unum non tollit neces ni , n. esstalionem: neque ad plura, ponit libertatem. Et euina canes mouentur ad opposita,in diuerib tempore & loco per propriam imaginationem determinatam sic ab obiectis passionibus varie occurrentibus, ut supra S. Thom. etiam docet. Nec per hoc sunt liberi arbitri j, quoniam non ipsi . se determinant, sed in omni actu determinantur ab alio, ita ut non possint dii semire,& aliud eligere. Sic canis cum. irascitur, necessano irascitur,quoniam non potes iudicare arbitrio suo non ei te bonum tunc irasci: nec iram desere- re sponte,nisi alia passione in aliud trahatur, ut fit quando ostense baculo desinit irasci in alium cinem, noua passione tractus in alium actum, non autem syllogismo novo, ut ho
Qira propter ex hoc quod homo determinatura Deo ad
quemlibet actυm,sicut canis ab obiecto &ab hero,vere determ matur ad unum semper , quopiam tunc in sensu composito qui q. idem & semper est copositus no se potest determinare ad aliud.Sed sicut seruus dc canis determinatur ab licto i pote, non iam e libere, ita & homo. O portet ergo ad hoc quod sit liber, quod ipse homo seipsum determinet ad unum, ut doculi S. I homas. Et inopterea diait, qioAhomo a litie maxime volito non potens ab sinere, Lon est liber respectu illius, sed rc spectu mediorum ci fimum non.
583쪽
nem,& non alligatur organo corporeo.Propi erea a se mouet se ad finem dic. ubi infra cap. . . Non ergo intelligi: nt quid sit libertas aduersarij, cum dicunt Deum mouere ne .cessaria necis, rib, di libera libere, & tamen utraque moveri a Deo efficaciter, ita ut non possitu in sensia coirpositodiisentite : aequam necessitatem utrisque dantes, inquam-qυe indigcntiam diuini impulsus ad opus. Praeterea a.d Voluntas secundam se ist
ind ii rei Saa plura: .eo quod detei minate excat adi icvui seia illum actum, non est ab alio determinante,sed ipsa volt n. te. Pra terea I. 2. q. 9. a. 4 Ο.docet quod Deus . tboi. Uvnii: ers te mouet voluntatem: ad bonum in communi, ita vi non
pos t nolle bonum & finem ultimii, sed ad bona alia di ad media voluntas mouet se ipsam,& sese determinat. Et a. 3. momn/I seo. ait, quod voluntas per hoc quod vult finem mota a fine mouet deinde scipiam ad volitionem mediorum. Et re p ad aciuxuem . r. ait,qKod non sicciindumidem est moues ac motiam,sed in quantum actu vult finem,reducit se de potentia adactum respectu eorum , quae sunt ad finem Et ar. 6. ad 3. amplius declara ,quod Deus ut sinis mouet solum ad bonum uniuer sale,sed per rationciri sc se voluntas determin t ad vir lendum hoc vel illud bonum, verum aut apparens. Idem habet
Nullam locum D. Thoma, me n. Scripturarum dotantium, voluntates a Deo moueri.
etiamsi physice , concludere motioncm coactivam aut necesseriam, aut inuitam Iscut resinit 2e facto non possit in morali bus Actibus concernentibus iustitiam s cti
584쪽
DbPradestinatione , Electione:
QV A s ob res quantumuis dicant Doctores & ipse D.
Thomas, quod voluntas mouetur a Deo, non naodo D is, is dilpo ut ille, sicut a coelo & a passionibus& temperamen o , dc si iggestiue, sicut a Magistris& Principibus & Angelis dc Daemonibus. scd etiam motiue, ut ait D. Thomas in I. π-tra graries, seu phy sice, xt loquuntur recentiores; quoniam in bclipturis dicitur, Faciam ut faciatis, Ofaciam ut velitis. Et iterum : Desudatve eo perficere. Etit ei sim: venit ad me, nisi Pater metu traxerit earn. Nihilominus ex iam dictis patet, quod haec motio ditiina & iractio,non est p raedeterminatio ad unum i nfal libit it er, & necessariti praeterquam ad finem, qui est i delicitas, quam nemo poto non appetere, ut dictum est. Qita propter omnes auctoritates addit lae&adducibiles, loquuntur ut de motione moralis, isti dc suggestiua, vel, de inclinatione tantum physica, quae est solii in ad bonum in communi; ctiam si aliquando ad hoc particulare citia necessitatem coactionis.&inc uitabilitatis:
item per multiplicitatem adminiculorum, ut D. Thom. ver. q. 6 a. . docet hoc est, per sussi agi. ,exhortationes,praeceis prores, gratias&occasiones, via coelo,&apa Tionibus sinevi: imo longe fiumius; non enim se nobis attemperant, sicut
Deus. Plamina est enim, quod aliquando homo inclinatura vino Sa phrenetico humo te, ita ut necessitetur,teste ipso D . Thoma , non autem sic , Deo, qui disponit omnia suauiter, secundum conditionem mobilium, & causarum sci
Probatur primo authoritate Augustini in Ioan. t Ras. Vbi docet super illo verbo , Nemo volt dvc. nibi pater traxerit, quod i rahimur non obligatione, sed delectatione re uelatorum, iuxta illud Virgilia. Trahit ua quemque voluptas. herumq .ad Simplicianum: trahi nos docet testificati - ,,ne, &vocatione,&desectatione. Et cum delectant quari et, nos trahunt ad Deum, hoc nobis inspiratur&praebetur
585쪽
., mum aut invitet, moueri nullo modo potest. Hoc aiuem ,, ut occurrat, non est in potestate hominis. Quod probat exemplo Pauli furentis illuminatione tracti. Et alibi air, quod inibimur quasi oves ofensa herba. Vide 6 Throl. di onergo ineuitabilitcr. δ
ἰ D.Vho, na placitis libertas humana de-esar tur, oe pluribus modis de
DImis Thomas similiter , in opustulo de praescientia se 'praed. cap. 6. ait. Nullus culpatur iuste, nec laudatu,, de eo quod ipsi necessitatem, aut coactionem ingerit: hibis; Pit, . cuius causa in ipso non est &c. Propterea in re p. ad 2. in ita faccre. quit. Voluntas humana non ligatur,nec impeditur per prae, destinationem: sed iuuatur ad supernaturalem actum. Et, propterea Christus dixit , ne me nihil potoris facere. Iterii voluntas hominis libera est , non tamen habet hanc liber- persice e , , talem nisi a Deo, qui est causa essiciens huius libertatis, ,&prima causa ad quam reducitur actus secunda ruri . Et, sic intelligitur Apostolus; Deus operatur in nobis velis, se, , perseere. Actus enim volitionis est noster,sed nos a Deo. inis , .is Quibus verbis clarε ostendit,quod authoritates supponentes libertatem nostram,oc actiones Deo,intelligutur ei hoc quod Deus est author gratiae. sine qua nihil positamus supernaturaliter. Non autem quod non possimus naturaliter per auxilium generale vel quia praedeterminamur. Praeterea ad hoc idem clarificandum , subiungit. Et cum 6. dicitur. Nem' venit adme,n pater qui misit, .me, traxerit &c. dicendum quod non trahimur violentia, --urio sicut Susanna trahebatur ad morte: Nec necessitate, licui , Eleazarus volens ad supplicium trahebatur a. Machab. 6.
Nec timore supplicij, ut dicitur iudicia dcc. Sed tractio ista,de qua loquitur Christiis,ut oste-
586쪽
1 De Tradeat ratione, Electione,
is dit Gloga, non est violentiae, nec nec cistati s , nec inulti, is sed voluntatis, dc desiderii, de qua dicitur Osiri. in D- ni talis charitatis trabam eos idc Cant. i. Trabe me post te. iactibus verbis excluditu remeacia illa physice trahcns, . cui ' reusti non potest in sensu composito,& a velle decreto,
aut impulsi, ut Euagar nece sitamur; quam magia ficant loquentes pro D. Thoma contra D. Thonram. Concordat cum huius optis culi verbis, id quod dicit S. Thomas
p. q IOI. 3. Qxiod sicut insidat formam dat etiam, , operationem, quae formam consequit tir, dc sic diciturri etiam operationis causa activa. Sic Dcus dicitur mouens intellectum ad intelligendum, quoniat dat illi virtu, item a lintelligendo, es species intelligibilesJAt in . ars. Μ e rue is ait. Sic vo utas etiam ouetur ab obiecto,quod est b um; , se virtutem volendi. Potest autem voluntas
'ri moueri a quocunque bono , sed non sufficienter & eifica - , , citer, nisi a Deo. Non enim sufficie ter aliquid potestino-
, . uere aliquod mobile, nisi vitius activa mouentis excedat,
oves saltem adaequet virtutem passivana mobilis. Virtusis autem passiva voluntatis se extendit ad bonum uniuersa te, sicut intellectus ad ens uniuersale. Vnde solus Deus , implet voluntatem sussicienter, & mouet cam ut C bieri cium. Similiter autem, dc vitius volendi a Deo causatur. Velle nihil aliud est , quam inclinatio qua dam in
obiectum voluntatis, cui proportionatur vltimiis finis. Sucut in rebus humanis dirigere ad bonum commune est eius, qui praeest multitudini. Vnde utroque modo proprium est Dei mouere voluntatem. Sed secundo modo interius, ,, eam inclinando.) Haec adem pluries dixit S. Thom. ut
Quibus verbis imanifeste constat secundiam D. Thomam, . quod Deus mouet, ut obiecti ina ,&vt finis, quod dicunt moraliter aduersarii: es citiue autem sicut causans virtu- involiticiam, di velle seu inclinationem , & dirigit ut causa uniuersalis. Ergo non praedeterminando actum &pasticularigando. In generali enim mouet eisicaciter, diviniam a potest bonio non vellet bonum uniuersale
587쪽
quod est Deu ,. Imo, t dicit I .a. q. los. y am momodi Cmnis crca ura plus Detitia , liram seipstam. Omnia enim Deus ad se conuertit. Et ut dicitur a. contra quantum dat rebus de bonitate, tantun dat de voluntate &c. Sed hoc bonum & nunc non mouci hominem cssicaciter, ct suffcienter, quoniam vicius passiua , id est,u O litiu8,ten dii ad bonum uniuersale, siciit obiectum adaequatum. Particulare autem est minus, & infra pol entia passiuam,idcirco non mouet efficaciter. Propterea potest voluntas non velle quodcuque bonu,excep io summo sum cieter; dc propterea cum mouetur aDeo ad quodcunque bonum ait resp. ad 3. ,,voluntas non cogitur,quoniam mouetur iuxta suam pro . portionem, sicut graue deorsum a generante. Et quod propterea est capax meriti , quoniam mouetur di a se ipsa, nedum a Deo, ut graue a se, id est a forma grauitatis, ne- ,, dum a generante , ut etiam dixit Acontra Gentes z3. In quibus locis manifeste negat volutatem deteria inari , a Deo nisi ad bonum in communi, non ergo ad malum, nec ad bonum particulare regulariter. praetcrea idem D. Thomas luculenter Ec proprie ψmnem ambis uitatem dissoluit in2ώ. 2J. q. r ara. a. o. dicens , quoniam etiamsi a Iaco o. oluntas moucatur, nullo tamen pacto cogi audetermi- nari cred cnda est ut probarat etiann inart. I. ad se quidem ait : Duplex est coactio: quaedam sussiciens, quae ric pulsio vocatur , quaedainxcro inlusiciens, quae voca- , , turi pulsio. Sciendum in igitur, quod in partibus. animar, qu edam sunt, quae compelli possunt, sed dupliciter. , , Quaedam enim compelluntur ex subiecto , sicut illae vi-
,, rcs, quae sunt organis astixae. Cum entha sine orgabis orei, rationes habere non piissint, compulsis organis ipsae qho, que virtutes prohobentur , Yςl compellii 'tur cari 'a acii Obus violenter extortis. Quaedam vero sunt, X iidemia abiecto non compelluntut , quia orga; js aiyxa non sunt, ν. compelluntur tamen obteisto, sicut intellacis sili se enim
cit . de anima: &. tamen dei et ocurationis vi ai ur. Vo-
588쪽
seno assica, neque obiecto. Quantumcumque enim ali- quid ostendatur esse bonum,m potestate eius remanet eligere illud, vel non eligere,cuius ratio est, quia obiectum intellectus est verum: obiectum autem voluntatis est bo- num. Inuenitur autem aliq iod verum , in quo nullius is fallitatis apparentia admisce. i potest, ut patet in dignit ri tibiis. Vnde intellectus non potest subterfugere quin ,, illis allantiat. Similiter etiam inuenitur aliquod falsum, quod nullam veri apparentiam habet , ut patet in oppositis dignitatum. Vnde illis intellectus nullatenus,' assentiti potest. Similiter etiam ii ponatur voluntati ali., auod bonum , quod completam boni rationem habeat, utvltimus finis,propter quem omnia appetuntur, non po. . test voluntas hoc non velle. Vnde nullus potest non' velle esse felix , aut velle esse miser. . In his enim quae ad finem ultimum ordinantur, nitannuenitur adeo malum, . quin aliquod bonum admixtum habeat, nec aliquod', adeo bonum, quod in omnibus iussiciat. V ude quantum-''que ostendatur bonum vel malum, semper potest adhae-'' tete & fugere in contrarium, ratione alterius , quod in
, ipse est. Exq o accipitur, ii malum est sinipliciter, 't ' apparens bonum. Et si Oonum ei set simplicii r , ut ap-' patens malum. Et inde est, quod in omnibus, quae sub', electione cadunt, voluntas libera manet,in hoc solo determinationem habens, quod naturaliter appetit faelicitatem, & non determinatε in hoc vel illo. Quamuis a - - .' , , tem cogi non possit, nihilominus tamen potest inclinati, ad agendum aliquid per aliquas dispositiones α habitus,' ex quibus etficitur' pronior ad elisendum alteram par.
' Et quibus verbis docemur i. quod tam compulsas,quam
impulsus est coactio, scilicet liberi arbitrii. non voluntatis,
qu cogi non potest,sed mutari, ut dicit in
hi ) Illa sufficiens,ista no sufficies. 2. quod compellitur Lutaienter liberum arbitrium solum i fi . te vltimo, qui Deus
dc summum bonum,sicut intellectus 1 demonstratione,
axiomate, non autem ab qua bovis, nec malis. I. quod
589쪽
si sciens apud D. Thomam, id cm est quod cficax de Ω- no bis,
clo, ut mox ex aliis etiam locis probabitur 4. quod voluntatis arbiti tum non praedeterminatur a sui vo hono, vel summo malo, sicut intellectus asuma&certissima velitate, & certissima a falsitate &c. di a nullo alio obiecto, nec it eo non clare viso ,nec a Deo mouente pcr gratiam & auxilium, nisi dispositi ue& ad pronitatem. Dixerat autem inart. primo inco .s' ad ,.quod non determinatur a Deo, sed relinquitur in sua libertate, quod eligat hoc vel illud, ita vel aliter : nunc aut tunc, quatenus per hoc sit dominus sui actus. Itc mina. . docet, quod summum libertatis est in voluntate. Liber enim dicitur , qui est dominus sui actus,&causa sui est. Et in I. probat, quia omnes actus,, humani sunt a voluntate imperante, licet non omnes eli-
,, citive. Item liber est, qui a se mouetur, vel ab alio sicutis ipse vult, x t filius a patre,non sicut seruus. Iterum in a. d. I. o. Non esset homo lib. aibitris nisi ad eum determinatio sui operis pertineret , ut ex proprio iudicio eliceret hoc aut illud. Et tandem concludit quod Deus concurrit ut uniuersalis causa boni, non ut particularietatis: alioquin non diceretur homo per se se deter
ε. Quapropter conir mentem S. Thomae est,qubd qui
praedeterminatur ab alio possit esse liber. Vnde etiam con- , 88. liber dicitur homo, quoniam iudice ratione , ad volendum inclinatur. Qui autem inclinatur a passio- i, ne, aud aliunde,ita quod siccus iudicare de facto nequeat, , liber non est , licet sponte operatur ,ut canis, quoniam non ', est causa sit,ut dicitur 1. Metaph. nec dominus sui actus. idem ostendit alibi. ut supra. Et p. d. 39. q. a. a.2. anifeste docet quod actus voluntatis sint praeui si de non prouisii sic enim euenirent ineuitabiliter. Ergo non effeti,
hera,quia mota a Deo. Ex AD Porro de Aristoteles p. olit β. Dominatur maritas ait leo. ,,uxoraciussiser: Pater liti retularitori Dominos struo her
,, ister: quoniam seruus omnino non habet deliberandi arbi-
590쪽
ilico De Tradesti natione, Electione
' per e si ii, &c. Igitur inquam si voluntas hominis cunidet etiari natur ab alio, non est libera, quia no deliberat ex se, ut vocabulum quoque accusat : sed sequitur, ut seruiens deliberantem,aut quomodolibet mouentem: de quantum determinatur ab alio tantum habet quieruitute, o deficit
de libertate. Et propterea Linherus secit tibcrum de seruo
arbitrio : putauit autem in omnibus actibus voluntatem, Deo physitae moueri,ac simul determinari cssicaciter,cor.-.tra quem statuitur in Concilio Trident. 6. cap., can s. Si liberum hominis arbitriam a DeἈmo- ., tum, est excitatam nihil operari, enitendo Deo excitanti. , s mouenti quoad obtinendam in siseationis gratiam se ij i, ponata praeputet,vecpossedi sentire' velit, sed υeluti inu- imme quoddam nabi omnino ere,ine due pasnu se habe-
Ex quo canone , docemur liber m arbitrium cooperati gratiae excitanti acceptando : qua acceptata sese disponit, ct ptaeparat ad iustificationein: eiusque actum esse consentire&cooperari. Iterii eius actum contrarium esse dissentire, reluctari, di non cooperari ,& utrumqtie posse: Alioquin erit Iolum instrumentum inanime, ut terra : vel animatum libertate carens, ut dicebat Aristoteles de seruo, de D. Thomas de cane. Hoc autem docet idem S. Thomas b. contra Gentes dicens. Liberum est dominus cui & cauta sui, se ipsi mmouens , non ab alio motum determinate. Ideoque habens pro obiecto bonum uniuersale. Quae enim non agunt nisi ab aliis mota.& determinata a iunde ad particulare num, non autem a se, illa, inquit, non sunt libera sicut bbruta : quae aliqualiter quidem sunt libera, quatenus utuntur iudicio: sed quia deteminato ad unum per passionena, aut obiectum. Idcirco non sunt vere libera. Quibus ex vcibis elicimus, quod si homo praedeterminetur a Deo ad omnem actum,& ad singulos, ut volunt Pseudothom istae, mul to minus es et liber homo qliani bruta: quoniam, ut aiunt, semper in omni actu det et minatura Deo, qui potentior est quam passio, dc obiectum vi-