장음표시 사용
571쪽
ibo De Reprobatione, Electione
tudine, id est, vitiino fine. It Praeterea in tI. ad a. ait, quod ad rationeni , , liberi albitrii non pertinet, ut in determinate se habeat ad obo. 3um,&ad malum; qiua liberum arbitrium per se inuo ulmo id inatum est, nec malum intendit, nisi propteris aliquem defectum, quia apprehenditur urbonum e ciamo non sit electio aut voluntas, nisii boni. Et ideo ubi per , fectissimum est liberum arbitrium, sicut in Deo, in mari linia tendere non potest, quia impellectum esse non po- , test, sed pertinet hoc ad libertatem arbitrii , ut facere dcri non facere possit. Bona enim ,qiue facit,potest non facere:
u is nec tamen malum facere non potest. Ex quibus verbis
boui liquet, quam diligenter S. Thomas docere intendat, quod liberum arbitrium est in determinatum etiam a Deo, licet sit ordinatum tantummodo ad bonum: unde necc rat in hoc, nisi quatenus apprehendit malum sub ratione boni. Idqtiod non potest libero arbitrio Dei accidere, cum non possit ap prehendete malum lubratione boni, nec mouere hominem ad malum iaciendii in proptet finem bonum: quod pulchre docuerat p. p q. i'. I 2 Propterea igitur cum pro Iallet in corpore allegati articuli in a. f. t j.q. r. l. Quod homincs habent intes lectum,& sunt liberi arbitrij, quoniam determinant sibi finem quia cognoscunt rationem finis, dc ordinem mediorum adfinem.
iue Tandem in resp. a s inquit. Deus operatur in omni-
,bii , ita tame quod in unoqito ille secundum eius condi, tionem. Vnde in rebus naturalibus operatur, sicut mini, trans virtutem agendi, dc sicut determinans naturam ad , talem dationem. In libero autem arbitrio lic C modo agit,
-τ ἡ Ε, virtutem agendi sibi ministret,& ipso operante liberum rectu i eri , arbitrium agat: sed tamen determinatio actionis dc finis, z TE .. , potestate liberi arbitri; constituitur. Vnde remanci sibi ab i. , dominium sui actus, icci non ita sicut primo agenti: Quibus verbis plane docet S. Thomas, quod ideo est liberi arbitrii homo, quoniam est dominus sol actus, dc propter
s. hoc est dominus, quoniam determinat stoi finem,&actio-
572쪽
nes pro sine consequendi , do non det crminatura Deo actio
ct finis sicut in agentibus natura ibus. Periho nulla econ. ne s-3tra propterea facit liberum hominem , quia praedeter minatura Deo, ita tam cia quod non determinatur l-- θώοα unum. Sed videtur non intelligere quid sit determinari ad unum , vel dissimulare. Si quidem Diuus Thomas lo. quitur de determinatione ad quemcuqile unum quod illum solum possit, sicut ignis solum calcfacere ue vel Hi is non Ouis solum timere cum videt lupiim: quoniam ex visis S ira μή ἰyan onibus ista determinantur , ut pro tunc, non pCn tignis appositam stuppam non urere: di olus vis Lin lupum men eo Amnon timc re, ut patet ex allegatis it pra ex in p. a 'n. Quapropter determinatio ad unum non tollit necessitationem: neque ad plura, ponit libertatem. Et ea inacanes mouentur ad opposita,ii, diuerse tempore & loco per 2 is, θω iis propriam imaginationem determinatam sic ab obiectis Spassio tribus varie occurrentibus, ut supra S. Thom. etiam
docer. Nec per hoc sunt liberi arbitri j, quoniam non ipsi . se determinant, sed in omni actu determinantur ab alio, ita ut non possint dii semire,& aliud eligere. Sic caniscum. irascitur, necessar: b irascitur,quoniam non potest iudicare arbitrio suo non elle bonum tunc irasci: nec iram desere- responte,nisii alia passione in aliud trahatur, ut sit quando ostenso baculo desinit irasci in alium ccnem, noua passione tractus in alium actum, non autem syllogismo novo, ut hol
propter ex hoc quod homo determinatur a Deo ad
quem bet actum, icut canis ab obiecto &ab hero,vcre determinatur ad unum semper , quopiam tunc in sensu com- , posito qui loidem&leti per est copositus nos epotest determinare ad aliud.Sed sicut seruus dc canis determinaturabheto Ute, non iam e libere, ita & homo. Oportet ergo ad
hoc quod iii liber, quod ipse homo seipsum determinet ad unum, ut docuit S. I homas. Et propterea dixit, qida
homo ait,ic maxime volato non potens ab sinere, i. on est
liber respectu illius, sed rc spectu mediorum ci fili tum non. si Pi cmorum . moniam1 fiucs premo dulcimiliatur,&Η
573쪽
media non determinatur nariara a Deo, sed a se marinali respectu malj, ut patet 3 ad j. Hoc autem praecipue explapat p. r. l. 8b arta a 3. dicens
B, incam se Deus est uniuersale principium omnis motus interioris
H quod homo determitietur ad malum, hoc
kon ibo, , , dii ccte est a voluntate humana, di in directe a Diabolo ιλ ής per modum suadciatis, vel appetibile proponenti, &c. Recte sanctu hom. quidem iuxta Ec .is. Non duas, ille me Res bisL, cob i. Dcumrtentator m ιlorum I. At quo
, επις α ni iis quomodo in malo id intelligit S. Thomas. Quis . 9. ad Rom. Dcl. 3. exponens ilia verba Dei ad , Pliaraoiiciam. Inoo excitauit. ,Ut enuampotentiam meam ra, ct c. inquit. Ad bona Deus. inclinat hominu involiri ates . , , per te, Sinaiscrete, tanquam act*t bonorum. Ad malum se autem occasionaliter,io est occasone accepta. non data.
Inquantum scilicet Deus homini aliquid proponit int M. . . , , sius vel exterius, quod quantum cst de se est inductivum' o ad bonunc sed homo per sua malitiam perueri e vlitur ad , , malum.) Ueinde probat hoc exemplo Aistir & Pharao i, nis. Pharao clim excitatetur a Deo ad Regni sui tutelam quo ibonum est ipse abusus est hac exc latione ad ciuis es, delitatem Sc. Et alie io. Ad gentem athicem mittam Assur contra popatum Grorumci , manoboisit. υtuu erat spolia. Quibus verbis docte ac pie probat ex lacris litteris D. Thomas, quod Deus sempcr mouet ad bonum, sed homo accepta occasione utitur ad malum. Ergo non praedeter- . minatur a Deo voluntas ad actum peccaminosum 5 c. nec compellitur &c. Vtitur tamen malitia aliena ad bonum,ut auaritia Iadae, ad opus redemp:ionis: & Nabuchodono solis ambitione , ad puniendum Ixidaeos: & crudelitate iue iam Neronis, ad Apostolos coronandos dc Pharaonis duritia,
serto- Praeterea ver. 7. 2r art. q. o. docet hominem , quominus indigere moueri a Deo. Idcirco non determinati volitiones nisi i se, quoniam co-
gnoicit finem di media, dc habitudinem mediosuiu ad si-
574쪽
nem non alligatur organo corporeo.Propi crea a se mouet se ad finem &c. ubi infra cap. . . . Non crgo inie logi: nt quid sit libertas aduersari j, cum dicunt Deum moti cre ne .cestaria ne si rib, di libera libere, & tamen utraque in Oueri a Deo efficaciter, ita ut non post iu insensu com solitodiisentire: ae a iam neces statem utrisque dantcs , a quam- . que indigentiam diuini impulsus adopiis. Praetepea 2. d 39.q. I. O. Voluntas secundGna e cst indisset ei s aci pluia: ea quod determinate ea cat ad huic I ui ρὰ seia illum a luna, non est ab alio determinante,sed ipsa voli. n.
Praeterea I. r. q. 9. a. a G.docet quod Deus . tboi. Urniuerole mouet volontatem aa bonum in conant uni, ita ut non
possis nolle honum di finem viii mii, sed ad bona alia & ad media voluntas amouet seipsam,& sese determinat. Et a. 3. mora nostis C. ait, quod voluntas per hoc quod vult finem mota a siue mouet deinde icipiam ad volitionem mediorum. Et rc p ad almidetis, r. ait,qliod non secundum idem est moves ac motum sed in quantum actu vult fincii reducit se de potentia adactum res Pectu eorum , quae sunt ad finem. Et ar. 6. ad 3. amplius declara ,quod Deus ut finis mouet solum ad bonum uniuersale,sed per rationem ic se voluntas determinitati v lendum hoc vel illud bonum, verum aut apparens. Idem habet Mai.
Nullum locum D. Thoma, nce SS. Scripturarum socentium, voluntates a Deo moueri, etiamsi phst ita, concludere motioncm coactivam aut necfariam, aut inuitam s
cut res inli de facio non possit in moralibus Actibus concernentibus iustitiam s cui
575쪽
causa nunc sequeretur, quod formae rerum nihil agerent de se, 6c virtutes earum essent frustra , aut solum insti umenta, id quod D. Thomas omnino negatp p. q. to S. o. Sequitur enim opinio Mahometanorum quorumdam: qui, teste A- .ueribe, detrahebant causalitatem a rebus, ita quod ignis nocalcfaceret, sed Deus calefaceret in igne, unde subtrahet Ut ordo causa: dc causali. Item an . Virtutes operativae in rebus essent frustra, rino ' res omnes essent frustra, si propria operatione des itueri rentur, cum omnes sint propter suam operationem:sem-
per enim imperfectius est propter persectius. Sicut igituro materia est propterforatam,quae est actus primus : ita sor- Iua est propter operationem, quae est actus secundus, ocis sic operatio est finis rei creatae. Sic D eus operatur in rebus. , quod tamen ipsae res proprias habent operationes. .Idemptobat contra Gentes lib. I. cap. 6'. de applicat res ad op Iadum,ut coquus ignem,qui tamen sua sorma propria ignit
xt dicitur. 3.con. .Gent. cN 67 Nec te moueat, quod a iquando comparauit securi causas secudas, hoc enim proprie falsum est,ut patet ex praedicto te tu, dc rationibus contra Mahomet istas. Et ven
dicit exemplum hoc ei se falsum ergo sed intel-hge similitudinarie. Non enim bos inquas securis, sed
quasi seruus: iudex, qui operatur virtute regis.&instrumentum aliquo pacto, non omnino ut patet eA a. coaetra gente . 2 l.
Et ia I. docet creaturas irrationales comparari ad Deum, sicut instruimenta ad causam principalem, ut elementa dc animalia, quae rationem finis non cognoscunt,nec
sibi finem p aestituunt. Rationales autem non sic, sed sicut filios, ut alibi docuit ex Apostolo. Aug. quoque de mer. capo .docet quod homo adiuuatur a Deo sicut Rgens voliintarimn dc cougens, non sicut terra & lapis: nccucut brutum,cui non dedit ratione na dc voluitatem,
576쪽
num, audiameden minae, hi sit ΘΩ. in uniuersali: G liberum arbitrium is
p mediorum, liberam voluntatem, etiam
. . nis,s a seipsa determinari,co quo ab ar
nonsolum in se principit m motus, et i nat
id quod eni proximum Deo, minus m i-- gens fleterminari' non in gere amesin 'πιο -
nem mediorum ad finem, ut muteriae non
alligata, σ id ὀ a sese determinaremi
dissore, quamuis oe a Deo uniuerso teragente : qui ossideterminat ad Iuperhatti -
. ralia ad unum, non tamen ita quod n ou
Cum autem S. Thoreris tractat de 'olui fatis
licet intellectus & volsitis,iuxta di sma eiii potentia sit a Deo, actiones εοῦ volitioiles sint a D on tamen sine nobis: nec eo ritu nobis, quo euenii in nati ratibus, ubi propriae formae & virtutis actio concurr i una cum octione Dei uniuersali, quae da teste , & vuttitem, V applicationem ad actum , nec aliter euenit qu in quod Deus pnudeterminat, ut dicunt Thomistae; sed ita nobiscum , ut nos etiam Operemur ex nobis, licet non qtiasi ex iacb:s ; quoni. m primaeausa quae dat esse, dcxirtut cm ,p incipalius agit: attamen non praedeterminat
577쪽
m D 'adestinatione , Electione
voluntatem nimi ad bonum, & in communi tantum, eo quod libertas arbitria, ut est emitas, S a Deo solumodo ad Non una inclinatur, sed relinquitur in manu consilij sui ob tecti electio,&minoris boni, apparentis pro niatori, α vero vi poscit deficere & non deficere , quod est peccare, dc
non peccare. τὸυ - - V q τ' reri. I ad ro. Quod erga finem nonis is LG, datur liberum arbitrium. Quoniam ni nam iudicat seu ara
s licitas qua fini est sit amada& prosequenda :ιιὸ , uri de non datur electio,sed tantum libet a voluntas, quo- mai fed -niam non contra voluntatem, sed secundum voluntatem. , in Auem inclinamur , sicut creaturae omnes ad proprium i, finem sponto; ibellas arbitrij est erga media dueentia ad . , finem : in nobis enim est haec vel illa capessere, niinc.aut, prius, & hoc vel alio modo. OG. R. eddit huius conditionis rationem 4 r. a. z. o. , ait 'nia natura sit per formam unam .sed intellectus per . ,bis es t ρι , plures pecies intclligibiles, dc pluribus modis variabiles, , id si ion inclinatur ad' virum ex sit a forma , nisi in finem, ., qtuost vinis uno modo, ad qNem tendit per modum natu
a quia a m Et pol. q. . s. ait. Voluntas sn quantum voluntas ad v- , t Rimque se habui. potest enim voluntas agete& non age, re, sic vel sic facere, do velle, & non velle. Et si respectui, alicuius voluntati liocnoo conueniat, hoc a edet volun- , tali, non in quantum voluntas est, sed ex naturali inclina, tione quambabet ad aliquid sici adfinem ultimiam,quem, non pbtest non velle, scut voluntas humana non potest, nos cile beatitudinem, nec potest velle miseriam. Idem dis
Exq io patet, quod omne illi id,cuius voluntas est principiunx, quantum in se est, possibile est esse, vel non esse,& esse tale vel tale, & tunc vel nunc. Itemq. 3. a i 3. o. Inter voluntatem & naturam hoc in- '- , terest , quo 1 natura est determinata ad uni , quantum ad quod virtute naturae producitur, dc qi .antum ad hoces quoa cst Producere non e seducere. Volun vcio
578쪽
qui tum ad neutrum dc terminata inuenitur. potest , men per voluntatem aliquis hoc vel illud ficere, sicut arc , is ex scammina , vel arcam,& iteri sacere ea,& facienc , do cessare. Ignis vel b nonpo est nisii calcis accre ea bon , potest a 'iiid inducere in materiam, quam effectum smilein , sibi&c. Idc docet; .p. 7. 2. 8 I. Item ait. Omne illud, cuius principium est liberum aroi trium, quantum in se est, potisti esse & non esse , tale
tale, α poscite illa tunc vel nunc , ut dicebat pol. q. r. ardi I. media. .υιο
At quod eorum,quae fiunt, alia δε - i. bent principium motus scit, ct actionis in s cipiis ; quaedam Α, extra seipsa. Qin extra vibicriter morientur . nihil con M. ferente vim pallo. Quae habent in se principium motusis duplicia sunt: alia enim mouent seipsa, ut antia alia: alia , in abis., minimE, ut grauia ci leuia siquidem illa distinguunti: r in
,, partem mouentem,& motam: ista vero minime ,propter Mia non ,, eaque mouentur a generante per se, a remouente pro--- 'Mhibens per accidens. Et sicci moueatur seipsas, non tamen
,, a seipsis,quonum non sunt sibi ipsis causa agendi , ea ,, stringuntur ad agendum, vel mouendo per formas, quas
ab altero receperunt. Eorum vero quae a seipsis molictur, uom is, quorumdam motus ex iudicio rationis prodeniunt , v v . . homines, quorundam vero ex iudicio natura I, et bruta : . , .hil re,, Ista enim licet mouentiletpropter finem, non tamen co-
., gnoscunt rationem finis. & mediorum , ct habitudinem, , dc ordinem univs ad alterum, sicut homo, qui propter ,, hoc non selum est causa sui in mouendo, ut animali ieci E f., etiam in iudicando. Postmodum m. art. in corp. Bruta murabili non habent liberum arbitrium, inquit, quoniam molien'. tur visis vel passionibus, nec deinde iudicant, quid deinde .ι.εm, Lis sit melius facete; vel non sacere. Nec virum iacere sic, ves non sic, dc nunc, vel non nunc, sicut rationalis homo. Bruta habent aliquam similitudinum rationis, O quanda prudentiam naturalem participant , secundum quod 'n is tura inferior attingit aliqualiter ad id, quod est naturae sua. κυι autem ais petioris. Ideo habent iudicium de aliquibus ordinatum, o non ex .siq; a collatiFe, cum ra 'nem sui iudicij igno-
579쪽
it' De Trade Zinatione, Electione
rirent, propter quod eorum iudicium non se extendit ad omnia: dc similiter est in eis qx aedam similitudo liberi arbita ij nquantum possunt agere, vel non postant agere,, unum, & id ei secundum suum iudicium, ut sc sit in eis se quaedam conditionata libertas; possunt enim agere, si iu- ,, dicant esse agendum; S non agere, si non iudicatu i sed
,, qaia iudiciu ti eorurn.cii determinatum ad unum : pet, , conse aliens, is appetitus&actio ad unum determinaturi , , xiide Augustiuus ait, quod mouentur vilis; Damasce-
,.rius pasei opibus. inia scilicet naturaliter de tali visu, , R de tali passione lic iudicant , unde necesse habent a, , Milouea icuius ici, vel a passione insurgente, moueri ad Ligiendum , vel pi se i iendum: sicut ovis viso lup ne-- cesse habet timete, ct canis insurgente pallione irae ne- cesse habet latrare. Sed homo non necessario mouetur ab , , his, quae sibi occurrunt, vel 1 pasionibus insurgentibus, , , quia potest ea accipere, vel refugere. J Et in re p. ida. in . ,.quit. Potentia brutorum, secundum se non magis inclina- , , ili rad unu in oppositorum, quam ad alterum, sed iudi-.;,cium quo applicatur potentia motiva, ad alterum opposi- torum est determinatum,& sic non sunt liberi arbitrii. Et, iure p . ad 3. Q aamuis sit indillarentia ad agere & non age-ώ. A re in bruto considerata actione secundum scipsam, ta. . in en considerato ordine eius ad iudicium a quo prouenit, . determinatum' ad unum, etiam ad ipsas actiones
visu n: a obligatio quaedam derivatur, tollens rationem libertatis , .q oblig tio non est in homine. ὶ Et resp. ad 7. Homi- 'ς, , cibri Oh ςficiis* flagellis agi intur. Sed in potestata Ση - te hominis est yti eisdem sin illiter repraesentatis praeceptis & prohibitionibus, Mncficiis, de minis a iudicio rationis
errem ni ultipliciter apitati a sed bruta his non possunt non uti, .it, iciuili illis est naturale , determinatum ad i
Ite nn itura ia aguptur impetu propriarum sormarum
580쪽
a. Ana .ad . . Tamen mouetur libete , relictus in manu
coli si ii sui. Potest enim de facto didentire , sicut dissimit is j-,- - visi do passionibus, quemadmodum in Conci Tito.'g. 6' et: ampi obatur, ut infra declarabitur; quo iam lac bin O- ,
sale agcias ,& ad omnia. Et propterea dicit Lot. q.3. Gr. 7. ad III. quod non determinatur voluntas a Dco ad unum, sed determinatio actus relinq itur in potestate rationis
voluntatis. io Praeterea ait'. r. q. p. art. c. ad 3. quod arg. sic erat. Si. voluntas mouetur a toto Deo : ergo nunquam moueretur
ad malum. Respondet, Deus mouet voluntatem hominis, sicut uniuersalis motor ad uniuersale obiectum voluntatis, quod est bonum. Et sine hac x niuersali molione homo non rotest aliquid velle sed hona' per rationem determinat scipium, ad volendum hoc vςl illud, quod est verum,aut apparens bonum: Quamuis Deus aliquando moueat albquos ad aliquid deterni nate volendum , sicut id hio quos mouet per gratiam. Quibus verbis manifes e docet , quod nec obiecta , nec
D eus fra det crminant volationes, nisi cum gratia superna- 'turalis ad supernatiiralia praedetermina , ad qliae non potest per se naturaliter, nec per gratiam praedeterminatur non libere, cum eius obiectiim sit bonum , ad quod libere fer- ., tur,& gratiae ctiam possit repugnare. Sed in cunctis Deus mouet ad bonum, & non ad malum opus :& ad bo- numnis ommuni, non ad hoc bonam , sicut moliuntur Q. . . bruta , qui ex hoc dicuntur ad unum determinari, ut pau loant di innis verbis sancti Thomae. Et iterum hoc osten- , di ip a. q. t O. art . Sic Dcus mouet ita voluntatem, quod non cri necessitate ad x num determinat, etiam petgratiam specialem, aut per generalem concursum. Et et 8 a. t. e r. Non mouetur, ait, volui las necessatio .
ab obiecto, q oad exercitium actus , sed quo ad specifica-ἰ riCne actus moueti, ab aliquo obiecto non autem ab omni di, Dbicao, nec a Deo, nec a passione, sed tanti; in ab cata '