장음표시 사용
591쪽
sum, & imaginatum . quo deterininantur bruti Nani ,
. etiam dicitura D. Thoma, comaelli hominem a fine, ita ut non sit liberi arbitrii relectu sinis,quamuis valde sponte in finem feratur voluntas. Sed ideo non liberE, quia non potest nonvelle esse iselix. Non ergo propterea quod sponte mouetur 1 Deo, &iuxta suam inclinationem homo, siue quoniam in tunditur illi inclinatio, proprie emiber, ut patuit ex pluribus textubus S. Thomae; sed quia se ipsum determinat. Alioquin
institimeo tum esset prorsus, ec non per te volens agensque. Etenim bruta sponte mouentur a pastore ad pascua. Propterea etiam in eodem 3. contra Gentes ii 2. probar sua ,s. Thomas, omnes creaturas rationales gubernari a Deois proprer seipias. quia liberas. Ergo ait) propter se, cae- I
,. icras vero noa propter te ipsas, quia liberae non sunt, nee si propter se;&ideo ab alio reguntur ad operandum, ram. ,, qua seri titutis ibiecta,ut dicebat Aristoteles de mancipiis. Iten cap. i 8. probat, quod auxilium diuinum non coiagit hominem ad opus b. inum, sed iacit, ut voluntar: e faciat, tamquam dominus tui anus ,& propter se operans, & ale,' quoniam variat, sicuti vult iudicium volutate molli . . In brutis enim se per appetitus sequitur iudiciu . Iudiciu ve- .ro p. si mem ab obiectis dc subiectis illatam, instinctumque causae primae Nec potest appetitus & voluntas, iterum , resutato iudicio, aliud inire, sicut homo, ut etiam diccbat
Imo probat quod tota irrationalis natura co- paratur a a Delim, siciit instrumenti im motum ab illo : sed per proprias formas. Creatura vero rationalis, non sicut instrumentima ,quoniam a se mouetur , non a Deo: nisii inquantuni Deus dedit esse & virtutem liberam, ut possit se 'se mouere: quoniam cognoscit finem, ec inedia, & ratio. nem medio tum ad finem: bruta vero apprehendunt finem, sed non rationem mediorum: ideo indigent Deo mouente di ductore.
592쪽
Oi D P ad stinatione , Electione,
impedire gratiam de sacto, quam Deus dat omnibus. Et propterea imputari sibi ad peccatum, si non recipiunt lumequod illaminat omnem hominem venientem in hanc mundu:dcvuli omnes saluos acere. Ergo secundu D. Th. non praedeterminatur a Deo illa impeditio, & no impeditio. Alioquin solutio arguincti, quod dicebat,non posse imputatisibi,quia non resurgita peccato ad gratiana, cum hoc non possit stane gratia. Illa, inquam, lutio eu et petitio principii, videlicet dicere. Est in nostra potestate saltem impedite, α non impedire. Et profecto si homo absque praedeterminatione diuina, non posset operati do impedire, dc non ii pelire,& haec praedeterminatio non est in nostra potestate: sequitur quod homo non est liber ullo pacto : nam ducitur ab alio, nec potest non duci , nec habere ut ducatur in se quippiam ab ionis, aut occasionis . aut dispositionis.
Vnde etiam D. Thomas 3. parte, q. s. art. t. Dicitur, etiam necessarium ex aliquo exteriori, quod quidem si sit, causa efficiens vel mouens , facit necessitatem coactionis , aut dispositionis. Et r. contru Gentes et . Inuenitur, ait , sdc necessitatis alius modus,secundum quod dicitur aliquidbnecessariu absolute:quae quide necessitas depe det excausis a prioribus in esse , sicut principiis e sentialibus , ut materia, i vel serma, vel ex causis efficientibus siue mouentibi, S. Mo- , uetergo voluntates uniuersaliter ad bonum ex generali, confluxu non autem determinat efficaciter, ut aiunt. Item I peribemunire I . Sciendum, ait , quod necessitas ex causis prioribus, est necessitas absoluta paulo, post. Necessitas ex causa efficiente, est absoluta. Quod autem necessitatem ex eo, quod est posterius, in esse est necessitas ex con ditione vel suppositione. Iterum Ma q. m au. i. Quando praecedens dispositio , baut passi vehemens, non subiicitur vol inlati,ic ipsi pri-
, mi motus, faciunt necessitatem absolutam. Qtiando vero subiacent voluntati , ut secundi motus,dc passiones non vehementes, inon iaciunt necesiitatem absolutam. Sic etiam dixerat 3.contra Gent. 8. oro . ovo. . et . Quod, quoniam iuviccium ex vise &jpas ionibus praeceduas
593쪽
bimis,nbn subiacet voluntati eorum, stat praecedens, iudicium nostrum nostrae voluntati facit illis necessitatem absolutam, libertatiisque euersionem.
Ex his infero: Sed molio Dei praedeterminans non subia- cet voluntati nostrae ut fiat , nec respui potest in sensu composito. Ergo iacit absolutam necessitatem , sit pia determinat. Hac de causa , inquit Damascenus a ris quae in notitia potestate sita sunt, non Dei prouidentiae, sed nostro libero aroitrio assignari debent,&cAp.3o. Illud ,, scire interest Deum omnia quidem praescire, sed non om i,,nia quidem praedcfi:aire. Praescit enim ea etiam , quae in nostra pote state & arbitrio sita sunt. At non ea praede- . t. Iustin. q. J8. ad Gent. negat praescientiam di decretimie illa causam futurorum. Item Cyri . in Ioan- . quoasi Iudas & Adam & Saul, & Lucifer peccassent ex decreto, vi adimpletetur quod Deus praestiuit & prophetauit: ne - quaquam eoru 'a peccatum esset peccatum , sed metitum& laus, quoniam adimpleuere scripturas, id est, decretum scripturis reuelat. m. Et Gregor. Nyssentis r. . , Philosos. c. . . Ea, inquit, quae sunt in nobis is r on esse ex prouidcimui. ae verba sunt etiam Senecae &Ciceronis, de Aristotelis. Alioquin, aiunt, non es et in no heri bonos vel malos,& periret Resp. lex di doctrina.
Et hos exponens .coni. Gent. cap. 88.est non subtrahi apzovide itia voluntates humanas, sed non deierminari necessatio, ita ut non possint disssentire. Vnde etia ChrysHebr bom. a. Non antecedit nostras voluntates, ne nostium laederet arbitrium. Ambros. vero ..... inqt it, ne nostram temeraret libertatem. Item Hierose. ep. 146. ho--minem ita liberum ponit , ut vivat non ex impello Dei, sed ex obsequio, id est, non ex necessitate, sed ex voluntate. Augustinus de Bera spirita cap. 3. Legimus, non ,, est potestas nisi a Deo: sed non legitnus non est volun- ,,tas, nisi a Deo. Et io. de Ciau. cap. 9. air. Sicut omnium is naturarum est creator, ita est omnium dat0r potest ri tum, non voluntatum. Et recte non scriptum est , quia, verum hon est. Et 7. de ciestate Dei, de Bbero arb.
594쪽
V A s ob res quantumuis dicant Doctores & ipse D.
Thomas, quod voluntas mouetur a Deo, non modo ἡ-dil potititie,ssicut a coelo & 1'passionibus& temperam emo , ρε - , G & stiggestitie, sicut a Magistris de Principibus dc Angelis dc Daemonibus . scd etiam motiue, ut ait D. Thomas in I. contra gentEs, scu physice, ut loquuntur recentiores; quoniamin 1 clipturis dicitur, Faciam ut faciatis, ofaciam ut velitis. Et iter sim : Desudatve eo perficere. Et iterum xx aeo venit ad me , nisi Pater meminixerit eam. Nihilominus ex iam dictis patet, quod haec motio diuina&tractio,non est prataleterminatio ad unum in fallibiliter,& necessari praeterquam ad finem, qui est scelicitas, quam nemo potast non appetere, ut dictum est. Qita propter omnes auctoritates addit hae&adducibiles, loquuntur ut de motione moralis ...isti & suggestiua, vel, de inclinatione tantum physica, quae est μεμ ε - .solum ad bonum in communi ; ctiam si aliquando ad hoc particulare citia necessitatem coactionis.& ineuitabilitatis: item per multiplicitatem adminiculorum,ut D. Tho m. iter. q. s. a 3. docet , hoc est,persi sti agi ,exhortationes,praeceptores gratias&Occasiones, ut a corio,&a passionibus sine vi : imo longe filauius: non enim se nobis artem perant, sicut Deus. Planum cst enim, quod aliquando nomo inclinatura vino dca phrenetico humo te, ita ut necessitetur esse ipso
D. Thoma , non autem sic 1 Deo, qui disponit omnia suauiter, secundum conditionem mobilium, & caularum iu
Prcbatur primo ait thoritate Aia gustini in Dan. tras. et s. Vbi docet super illo verbo aeris, quod trahimur non obligatione, sed delectatione reuelatorum, ibxta illud Virgilij. Trahis ua quemque voluptas. Ite inq a. ad Simplicianum: trahi nos docet testificati - , ,rie, dc vocatione &delectatione. Et cum delectant quae nos trahunt ad Deum, hoc nobis insipiratur& praebetur,i S alia dc vo .utas, nquit,nisi occurrerit quod dele 'et
595쪽
aut invitet, moueri nullo modo potest. Hoc autem ,, ut occurrat, non est in potestate hominis. Quod probat exemplo Pauli furentis illuminatione tracti. Et alib ir, quod irabimur quasi oves ofensa herba. V 6. Theol. dion ergo ineuitabiliter.
Thoma placitis libertas humana declara tur, ae pluribus modis δε-
Diuiis Thomas similiter, in os culo de praementia se
praed. cap. 6. ait. Nullus culpatur iuste, nec laudatui, de eoqii ipsi necessitatem, alit coactionem ingerit: oc me sibi lib. cuius causa in ipso non est &c. Propterea in re p.ad 2. in quit. Voluntas humana non ligatur, recim peditur per' prae, destinationem : sed iuuatur ad supernaturalem actum. Et, propterea Christus dixit, ne me nihilpes 'isfacere. Itena,voluntas hominis libera est, non tamen habet hanc liber- ,
, talem nisi a Deo, qui est causa essiciens huius libertati ,
,&prima causa ad quam reducitur actus secundanim. Et, sic intelligitur Apostolus; Deusoperaturin nobis velis, ,, perseere. Actus enim volitionis est noster,sed nos a Deo. ea, in iis Quibus verbis clarε ostendit,quod authoritates stipponentes libertatem nostram,oc actiones Deo,intelligutur ex hoc quod Deus est author gratiae.sitne qua nihil possumus stipernaturaliter. Non autem quod non possimus naturaliter per auxilium generale vel quia praedeterminamur. Praeterea ad hoc idem clarificandum , subiungit. Et cum Ioan. 6. dicitur. Nem' venit adme, nisi pater qui misit, Me, traxerit e c. dicendum quod non trahimur violentia, si, etio sicut Susanna trahebatur ad morte: N ec necessitate,sicut , Eleazarus volens ad supplicium trahebatur a. Machab. 6.
Nec timore supplicij, ut dicitur Iacob. r. Ipsi trabem vos adi iura cc. Sed tractio ista,de qua loquitur Christus,ut Ost
596쪽
,,dit Glossa, non est violentiae, nec neces,tatis, nec inviti, isse litot natatis,&deliderii, de qua dicitur Osinu. in uni talis charitatis trabam eos, de Cant. I. Trahe me post te.
inibus verbis ex clii dii ur etficacia illa phy lice traiicias, cui - retuli non potest in sensu composito, & mia velle decreto,
aut impulsi, ut Elcaear nece sitamur; quam magi sicant loquentes pro D. Thoma contra D. Thomam. Concordat cum huius opusculi verbis, idqtiod dicit S. Thomas k,p p I 3. sicut invidat formam dat etiam, , operationem, quae formam consequitiar, & sic dicitur ,, etiam Operationis causa activa. Sic Dcus dicitur moriens intellectum. ad intelligendunt, quoniam dat illi virtu, item ad intelligendu, ix species intelligibiles. At in . . t. e ait. Sic volutas etia mouetur ab obiecto, quod est bes una; m ab eo, qui creat virtutem volendi. Potest autem voluntas' ri moueri a quocunque bono , sed non sufficienter & eifica- , , citer, nisi a Deo. Non enim sussicie ter aliquid potest inouere aliquod mobile, nisii virtus activa mouentis excedat, ove; salae in adaequet virtutem passivam mobilis. Virtus si autem passiva voluntatis se extendit ad bonum uniuersa te, sicut intellectus ad ens uniuersale. Vnde solus Deus , implet voluntatem suificienter, & mouet cana vi obje- si cium. Similiter . autem, dc virtus volendi a Deo causa
tur. Velle nihil aliud est , quam inclinatio quaedam in
obiectum voluntatis, cui proportionatur vltimus finis. Sucut in rebus humanis dirigere ad bonum commune est eius, qui praeest multitudini. Vnde utroque modo proprium est Dei mouere voluntatem. Sed secundo modo interius, eam inclinando. H. xc adem pluries dirit S. Thom. vidi 1lmus :nart. Id is iis p. 'Quibus verbis naanifeste constat secundum D. Thomam. . quod Deus mouet, ut obiecti ina ,&vt finis , quod dicunt moraliter aduersarii: essective autem sicut causans virtu in volstitiam, & velle seu inclinationem , ct dirigit, ut causa uniuersalis. Ergo non praedeterminaiido actum &pasticularigando. In generali enim moliet eisicaciter, tW am non potest homo non vellet bonum uniuersale
597쪽
quod est Deus. Imo, t dicit p.2. q. Iop. amat Omodi Cmnis crca ura plus Deum, quam seipsam. omnia enim Deus ad se conuertit. Et ut dicitur a. centra Gentes tum dat tebus de bonitate, tantum dat de voluntate &c.
Sed hoc bonum & nunc non mouci hominem cssicacit cr,&sust cient cr, quoniam virtus passiua , id est,uoliti up,ten dii ad bonum uniuersale, sicut obiectum adaequatum. Particulare autem est minus, & infra potentia passiuam,idcirco non mouet efficaciter. Propterea potest voluntas non velle quodcuque bonu,excep io summo sit ilici ciei dc propterea cum mouetur aDeo ad quodcunque bonum ait re p. ad 3. voluntas non cogitur ,quoniam mouetur iuxta suam pro . portionem, sicut graue deorsum a generante. Et quod se propterea est capax meriti , quoniam mouetur & a se ipsa, M nedum a Deo, vi graue 1 se, id est a forma grauitatis, ne- ,, dum a generante , ut etiam dixit Acontra Gentes 23. In quibus locis manifeste negatvolutatem dete minari ,aDeo nisi ad bonum in communi, non ergo ad malum, nec ad bonum particulare regulariter. praetςrea idem D. Thomas luculenter & proprie s nanem ambis uitatem dis luit
in L 2J. I. r art. a. o. dicens , quoniam etiamsi a Iaco o Voluntas moucatur, nullo tamen pacto cogi audetermi- nari cred cnda est ut probarat et lana inari. I. ad 3. Siri quidem ait: Duplex est coactio : quaedam su iliciens, qua ri compulsio vocarui ; quaedam cro inlusiciens, quae voca-
., tur sev pullio. Sciendum est igitur, quod in partibus. afl-mai, quidam sunt, quae compelli possunt, sed dupliciter. Quaditam enim compelluntur ex sit biecto , sicut illae vi-
,,rcs, quae sunt organis astixae. Cum entha sine orgaliis os e- , , rationes habere no in possint, compulsis organis ipsae q. 1, que virtutes prohibentur, v ςl cpmpellit; tur car in acti-
ω,bus violenter extortis. Quaedam vero sunt, quae tem diabiecto con coimpelluntut , quia organis ixa non sunt, 3. compello; miriasmen obiecto, sicut intellcctys. Ir se enim N, non in aestiva icuitas partis corporis, ut Plato: c. bus di- de S. tamen deii, curationis vi ai ur. Voluntas tam aequet subiecto gi p os ii, com non si or -
598쪽
,,no assisa, neque obiecto. Quantumcumque enim ali-
, , quid ostendatur esse bonum,in potestate eius remanet elio gere illud. vel non eligere, cuius ratio est, quia obiectum, intellectus est verum : obiectum autem voluntatis est bo- ,,num. Inuenitur autem aliq iod verum , in quo nullius
is falsitatis apparentia admisce. i potest , ut patet in dignit ,, tibiis. Vnde intellectus non potest subterfugere quin' , , illis assentiat. Similiter etiam inuenitur aliquod falsum, quod nullam veri apparentiam habet , ut patet in is oppositis dignitatum. Vnde illis intelleonis nullatenusi, agentiri potest. Similiter etiam ii ponatur voluntati ali., auod bonum , quod completam boni rationem habeat, , , ut ultimus finis,propter quem omnia appetuntur, non m . ,, test voluntas hoc non velle. Vnde nullus potest noli, , velle esse felix, aut velle effemiser. In his enim quae ad finem ultimum ordinantur, nihil huenitur adeo malum, , . quin aliquod bonum admixtum habeat, nec aliquod ri adeo bonum, quod in omnibus iusticiat. V ude quantum is que ostendatur bonum vel malum, semper potest adhaeis rere & fagere in contrarium, ratione alterius , quod in ipso est. Exq o accipitur, ii malum est simpliciter, ut 'se apparens bonum. Et si bonum ei set simplicit r, ut ap- , , parens malum. Er inde est, quod in omnibus, quae sub' Ο -υίι- electione cadunt, voluntas libera manet in hoc solo de-m- ister. ni nationem habens, quod naturaliter appetit faelici--tatem, & non determinatE in hoc vel illo. amuis auc- - . istem cogi non possiit, nihilominus tamen poteit inclinari 'o ad aῖendum aliquid per aliquas dispositiones dc habitus, ex quibus etficit pronior ad elisendum alteram par.
Ex quibus verbis docemur i. quod tam compulsus,quam impulsus est coactio, scilicet liberi arbitrii. non voluntatis, quae cogi non potest,sed mutari, Ut dicit in si ) Illa suificiens,ista no sufficies. Σ. quod compellitur scita . . mienter liberum arbitrium solum i fi . te vltimo, qui Dei Odc summum bonum, sicut intellectus 1 demonstratione, axiomate, non autem ab sua bovis, nec malis. I. quod
599쪽
irificiens apud D. Thomam , idem est quod essica desa' risi is, clo, ut mox ex aliis etiam locis probabitur 4. quod voluntatis arbitritam non praedeterminatur a summo bono, vel summo malo, sicut intellectus asuma &ceriissima veritate, & certissima a falsitate &c. ci a nullo alio obiecto, nec iDeo non clare viso ,nec a Deo mouente per gratiam & au-.xilium , nisi dispositi ue& ad pronitatem. Dixerat auteminari .primo incorp.s' ad ,.quod non determinatur a Deo, sed relinquitur in tua libertate, quod eligat hoc vel illud, ita vel aliter: nunc aut tunc, quatenus per hoc sit dominus sitia ius. Ita mina. art..ta . docet, quodsiimmum libertat is est in voluntate. Liber enim dicitur, qui est dominus si iactus,&causa sui est. Et in I. probat, quia omnes actus ,, humani sunt a voluntate imperante, licet non omnes eli citive. Item liber est, quia se mouetur, vel ab alio sicutis ipse vult, xt filius a patre,non sicut seruus. Iterum in a. d. 28. q. I. a. I. o. Non esset homo lib. aibitris . nisi ad eum determinatio sui operis pertineret, ut ex proprio iudicio eliceret hoc aut illud. Et tandem concludit quod Deus concurrit ut uniuersalis causa boni,non ut parti- .cularizans: alioquin non diceretur homo per se se deter
6. Quapropter contr/ mentem S. Thomae est, quod qui
praedet et minatur ab alio possit esse liber. Vnde etiam con- , tr gentris s. liber dicitur homo, quoniam iudice ratione ', ad volendum inclinatur. Qui autem inclinatur a passio- , , ne, aud aliunde,ita quod secus iudicare de facto nequeat, , liber non est,'sicet sponte operatur,ut canis, quoniam non ', est causasti, ut dicitur nec dominus sui actus.l dem ostendit vere. q. et .se alibi. ut supra. Wanifeste docet quod actus voluntatis sunt praeui si de non prouisii sic enim euenirent ineuitabiliter. Ergo non esset ita
. Porro& Aristoteles p. olit 3. Dominatur maritas ait reo. ,, uxora ciuilitem Pater in regularit/r: Domin m simo her ,,hur: quoniani fernus omnino non habet deliberaninarsi-
600쪽
ib c o De Trade linatione, Electione
persessum, Scc. Igitur inquam si vo vittas hominis cuni
de tetminatur ab alio, non est libera, quia no deliberat ex se, ut vocabulum quoque accusat : sed sequitur, ut seruier sdeliberantem, ut quomodolibet mouentem: & quantum determinatur ab alio tantum habet deseruitute, dc deficit delibestate. Et propterea Lutherus secit liberum de seruo arbitrio: putauit autem in omnibus actibus voli latatem iDeo physice moueri,ac simul determinari cssicaciter,con tra quem statuitur in Concilio Trident. ses. 6. cap., can F. Si tiberum hominisarbitrium a Deo mo es excitatum nihil operari, assentiendo Deo excitanti
, anatbema psit. . Ex quo canone, docemur liberum arbitrium cooperari gratiae excitanti acceptando ; qua acceptata se se disponit, ct praeparat ad iustificationem : eiusque actum esse.consentire dc cooperari. Iteria eius actum contrarium esse dissentire, reluctari, di non cooperari, & utrumque posse: Alio-q.uaerit solum instrumetinim tu anime, ut iuria : vel animatum libertate carens, ut dicebat Aristoteles de seruo, dc D. Thomas de cane. et Hoc autem docet idem S. Thomas 3. contra Gentes P. dicens. Liberum est dominus sui, dc cauta sui, seipsummouens, non ab alio motum determinate. Ideoque habens pro obiecto bonum uniuersale. Quae enim non agunt nisi ab aliis mota dc determinata aliunde ad particulare Onum, non autem a se, illa, inquit , non iant libera sicut
bruta: quae aliqualiter quidem sunt libera, quatenus utuntur iudicio: sed quia deteminato ad unt m per passionem, aut obiectum. Idcirco non sunt vere libera. Quibus ex vcstis elicimus, quod si homo praedeterm netur a Deo ad omnem actum, dc ad singulos , ut volunt Pseudothom istae, mul to minus esset liber homo q iam bruta: quoniam, ut aiunt, semper in omni actu det et minatur a Deo , qui potentior est quam passio, dc obsectum vi- . sum