장음표시 사용
631쪽
inere. Gratia enim omnibus datur ab co . qui vult omnes, salvos facete,ic illuminare omnem hominem venientem in hunc mundum. Et quidem in hoc loco S. Thom. loquitur de auxilio actu movente, cui plurimi resistunt, iuxta illud ,non dict una illusorie, sed vere, Tota die expiandi munum meam ad populum non creAntim, sed contradicentera mihi. Et alibi in utroque testamento saepissin. C. ,, Praeterea in arti adicto ait. In peccato existens potest, , amplius peccare peccato novo,non autem priori liberari:
,, Quoniam requiritur gratia ad hanc liberationem, quam ,, non potest habere, sed impedire,dc non impedire donum 6 Item contra eos qui doce aiat posse hominciri vitare peccata singula, sed non omnia mortalia, sicut non omnia, venialia : obiicit hoc esse falsum , Nam , inquir cum, peccatum non tollat bona naturalia, sed diminuat illud ,., quod adnatui ipotentiae naturalis pertinet,homo per pec- , catum amittere non potest, licet in illo infirmetur. Cum, igitur libera electio boni seu mali ad naturam liberi ar- , bitrij pertineat, non potest esse,ut per peccatum subtraha- ,riar homini facultas fugiendi peccatum , sed solum quod, minuatur. Ita quod illud peccatum, quod homo ante vitare, de facili poterat postmodum dissicultet vitet. Atqui mox,probat, quod secus est de venialibus, quoniam sunt primi, impetus, non si biecti deliberationi,& ideo cum vitamus, unum, incidimus in ali rum. Mortalia vero' requirunt, perfectam deliberationem.& ideo vitari possunt omnia ci, singula mortalia. Veni alia e contra singula: sed non omnia. Ex qua doctrina liquer,salsum esse quod dicunt, rerulam de sensu compositio in voluntariis valere, cum tunc so luna valcat, quando per modum naturae impetuos. ser
7 Pixterea Dp. d. I. II a. r. ad . docet,quod Deus non mouet ita efiicacitet unquam, xt homo non possit resistere, in sensu composito ut djcunt Perihom istae. Nam ait: Deus, non debet ligare hominis ne peccent, scd salua libertate, prohibet peccata. Ergo, inquam,non moliet adactus pios, ita essicacitet: dc multo minus ad impior , quos vero non a - Ff ij
632쪽
operatur. Vt dic it incorp. quando vult mutari voluntatem, & tunc non est meritum ,&c. Praeterea haec doctrina est D. Thomae, quoniam consor mis est sacrae scripturae. Dicitur enim Act. 7. Vos semper i-νitui sancto remi sis. Quem S. Thomas dicit efficaciter mouere. Rem diaia 6s. o Rom. u.Tota die expiandi manus meas ad populum non credentem. ed contradicentem mihI. Et Matth.3. Quoties volui congregare flos oe. o nolui- si Nunquid Deus iis verbis nos deludit, itauriaos possimus dicere, Tu es in culpa, quoniam non congregas efficaciter, sed solum suilicienter, ut non veniamus ad te; sed solum possimus. Et dicis te dare affluenter : improperasque
quod non facis. Ista ne sollicientia, quae nullum unquam mouit ad bonum i Praeterea in Concit. Trid. st f. s. determinatur contra Lutherum,qui dicebat nos moueri efficaciter a Deo,ita utidissentire in lenta composito non possimus , quod videlicet potest homo dissentire auxilio mouenti si velit. Quod si tu negas in sensit composito nos posse dissentire: Ergo, inqua,nihil determinatum est contraLutherum. Quippequi solum in sensu composito,cum scit. mouet, non indiviso, cum non mouet , asserebat: Quod Deus mouet hontanis voluntatem enicaciter ad omnem actum siue pium,siue impium. Ergo dc semper determinat ad illum unicum actum, ad quem impellit. Ergo&c. Quapropter non datur differentia per te inter Conc. Trid. sic intellectύ,ut tu dicis; αinter Lutherum. Nam cum tu negas per hanc motionem in Iensu composito tolli libertatem,&Lumerus asstinat:nihil ad disputationem & do gma. Tu enim vocas liberum,quod ille seruum : utrique tamen dicitis , quod semper efficaciter a Deo impellitur homo ad quoslibet actus&singulos. Ergo est verum,quod non potest ad actum contrarium homo se determinare : niam nunquam potest determinari, nisi a Deo cificaciter mouente, sicut neque instrumentum inanime assiim alium ab eo ,ad quem mouetur ab agente, potest active, sed passuE tantum; quoniam non
potest semoveto, sed moueri; vel nisi proueaturessicaciter
633쪽
, a Deo.& iti ad singulos alios ,ad quos de s e nullo pacto po
test. Ergo semper & ubique a Deo efficaciter mouernur. Vnde ergo scis te esse liberum ὶ Non quia potes te mouere, cum nunquam te moueris, nec moturus iis a te ipso , ninmotus a Deo efficaciter, ita ut resistere non possis , sicut mouentur bruta, illa etiam possent in sensu diuiso id quod
Praeterea, nec quia volens moueris a Deo , es liber i Nam & canis mouetur volens, & non est .liber ; 5c homo mouetur a sine etiam volens & maxime,nec ad hoc est liber , ut docet sapienter D. Thomas i .d. 2I. q.I. a. 2. Nam compellitur ,ait, a sine,ne dum impellitur ad volendum se. Cum autem ait Apost. Rom. 9. voluntati eius quis resistio alibi&c. intelligitur de voluntate executiua aut permissiua, non de impiassiua ad volendum , ut reciE , 5. Num docet S. Thomas 3. Nam ut ait in a. ad . Deus non debet ligare homines ne peccent, salua libertate. Attamen si Deus vult facere aliquid, nemo potest impedire: sed si vult mouere voluntatem libere, utique potest resistere, ut scpe sacra Scriptura docet: vel si mutat voluntatem non erit actus . liber nec meritorius.
Probatum est ergo sufficienter in doctrina S. Thomae, quod in voluntariis non valet distinctio de sensu diuiso αcomposito. Et quod si valeret, non prodesset in praesenti controuersia: quoniam nunquam est reperibilis voruntas velle diuisim, seorsiumue a mouente efficacit er ad veli
634쪽
α o De Prade Elaatione, Electione
Deum non praedetermnare actus liberos , neque agere tu causas liberas , sed cum caua.
sis, praesertim a Ius peccamin 3s : pra-f rtimque iterum ad altius,qui non possunς
esse non pcccaminos nisi physiceis in exe-
cution m , non autem tu volitionem, qua
non pote Ii esse, nisi mali mala. C A PVT IX. ARTICVLVs L.
O Mnes q idem Philosophi, qui libertatem humani
arbitrii asseruerunt , ne ipsim simul negaresit,a dixitna prouidentia exemerunt, ut Seneca,Cic. Plato, S Chrysip. dic. non quidem extra pro 'identiam saciendu hominem; sed extra prouisoris impulsum necessarium. Propterea distinctius tractantes nostri Theologi , voluntates & ope rationes voluntarias a Deo dirigi voluerunt,non autem vo-- Iitiones prae determinari. Ac propterea quonia prima causa agente omnes agunt, & absque eius influxu operari non possunt, dixerunt causas naturales agere,quoniam Deus in eas agit mouendo ad operationes & simul eum cis agit cooperando. . Nedum dedit illis imam & materiam, . α virtutem operativam , sed etiam Praedeterminat operationes singulas tempora & modos, quibus operabun
'im vis Quod virum verum sit,nolo disputare cum eis, qui esse & rmas, ct virtutes operationis dari a Deo , non autemfu romo ἡ & operationes. Neque enim aiunt indigent novis viri- -- bus ad operandum , aut impulsibus , nisi forsan uniuersali impulsu. Mouet enim Deus calorem ad calefaciendum , 'r' non sic vel sic caleficiendum, cum ui hoc lignum
635쪽
Edmouetur, sed ad quod cum qile lignuna in communi. Si- , .cut qui dat sormam, dat consequentes ollis, quamvis a. b. 1ens: ut aliquando dicit S. Thomas. Alii piaedeterminae tactionem, & modum, dc circunstantias. 1 r. Quod non concedunt qui asinum sodomitice coeun
tem viderunt , dc Soctatem veneno necati,dc mulios lem-
pcstatibus obrui,alios praecipitari,& impios homilies, pios absorbere εἰ putant enim ex peccato non ex prouidentia haec accidisse. Alii singularitates Dco subtrahunt & errant. Ι Atiamen causas voluntarias, licet virtute volitnia a Deo praeditae sint, tamen advolutones has vel illas , non deter incnt, nisi advolentia incomnii: ni Attamen D. Th. vult praedeterminari voluntate solum ad bonum actum in communi,non autem ad malum. Item si aliquando ad actus pios inclinat certos & singulares, illa inclinatio moralis est,non aute cai satilia. ii ii finali, & obiectiva causatione. non vero '' i:clina, sic ot in superioribus termonio us probatum cst. Ab n em parti . activa enim causa tolli libcrtatem initi simul possit disicntire supra nos docilii . Ad malas autem seu peccaminosas opera- Visunt ν
tiones non moueri voltimatem impellendo, id ess agedo in causas,sed solucum causis,unde in a. d. as q. l. a. I. ad 3. disit., Deus agit in naturalibus, sicut ministrans virtutem agen- pMe,nec, di,ta sicut determinans naturam ad talen actionem: in li- , hero autem arbitrio hoc modo agit, ut virtutem agendi, sibi ministret, di ipso operante liberum arbitritim agar. , Sed tamen determinatio actionis, ct finis in potestate li, beriar b ttii constituitur; unde remanet sibi dominium sui, actus, non autem sicut primo agenti; sed hic profecto. et jam ad actus pios impulsum negat particularem, sed non
uniuersalem, xt mclius dcclarat p. p. q. io J. ubi ad actu in peccaminosum negat praedeterminationem & impiust m. Praeterea in eo art. I. sessa. M 2.sera. d. . per tot inprobat , quod causae, quarum actus praedeterminamur aptioribus causis, non possunt esse liberae, cum vadunt ad sinem, etiamsi sponte, sed aliunde impulsae, ut lapides &bruta, quia non cognoscunt finem, nec ordinem medio.
rum ad finem, ut etiam docet p. r. ideo nec a seipsis du:
636쪽
i. 1 2 e madestinatione, Elemone,
cuni ur , nec a seipsis determinantur. Quapropter miroteos, qui adactum peccaminosum Deum agere cum causa, di iii causam volunt. Namaesto quod in actum, qui potest esse bonus di malus squale est homicidium , & coitus iiixta intentionem occidentis ex odio, vel ex iustitia, lac uspraecati set, sicut cum excitat Pharaonem; tamen in actum qui non potest esse, dc cum , S ubi, & quomodo non potest iei se, nisii malus: non videtur Deus agere praecausando, aurilis est blasphemia, odium Dei, & mentiri, qua mendacium est, Sc adulterari qua adulterium est: sicut nec vis motiva claudicat, qua motus est claudicatio. Probatur hoc primum. Quoniam si Deus praedeter. minaret omnes actus agendo in causas, nulla esset differentia inter causas liberas, qualis homo , dc naturales, qualis ignis; ic in rer liberas, qualis homo , bc seruiles, qualis bestia : licet possit exclinii a coactione illa,qua lapis deorsum impellitur. Probatur quod non agit in causam peccantem. Primo ex Ercosi; . ubi primo ait Non duas,per Deum abest, scilicet :quominus benefaciamus. Ergo inqua non ex desectu auxilii,vi Pseudotho mistae dicunt: Nec di s ,ine me imp maait. Ergo inquam,Deus in actum peccaminosum non concurrit agendo in causam , hoc enim est impellere dc implo i
Praeterea I. Nemo cum tentatur dicat, quonilam a. Deo tentata ut dicunt Pseudotho mistael Dees enim inten. , taror maloram est. Tentatur enim asua concupiscentia al- ,stractus Oillectus) quoniam concupiscentia abstrahit 1 vero bono, dc illicit ad apparens bonum. Deinde concu-
, , piscentiacam conceperit , pari eccatum. Peccatum autem ubi consummatum faeri generatmortem. Ex qLubus verbis persecte probatur hominem instigari adactum, ut actus esta concupiscentia. Non enim concupiscens intendit peccatum ,sed voluptatem. Item non instigari a Deo ad actu malum, peccaminosumque, qui est intentator malorum; neque ut actus est, neque ut peccminosus est. Est enim peccaminosus post concipientis , dc praegnanis voluntatis par
637쪽
tuna; sed iuxta sententiam Apostoli Iacobi, nec ipsa tent rio, quae estjix pulsus ad malum , nec conceptio ex illo impulsii. Ergo nec praegnatio est a Deo. Et hoc scapra probatum cst, quod Deus nec per se, nec per accidens vult
malum, nec ut ordinatur ad bonum : si autem Deus age. retin causam peccantem, tunc ipse veletentarct & implanaret altemper' accidens. Non modo tentatione experimentativa, ut fecit in Abraham id quod etiam nobis non solidis in charitate Dei, timendum cst. Vndo S . .
mus, ne nos in ducat in tentationena: scd prouocativa ad malum,qualis suit tentatioDiaboli in Euam. Fit enim multipliciter tentatio, ut ipse docet p.p. q. ii .et. O 2.2.q.TI .art. ncta .sent. d. za q. I. verbis , factis, aperte, Occulte , ex prcsse,& interpretative. Tentatio quidem ad prouocandum ad culpam, semper est peccatum in tentante , non autem tum.T, O ε. similiter intentato, ut docet p. p. q. 18. Fadi, o 2 a V. q. I. ad a. Sed Deus agens in causam peccantem, impiat at ad ea, inoseis, pecca tum consimiliter : imo magis, quam Diabolus , caro, aut mundus, quos ponit S. Thomas tentatores. Isti iis acta i , enim tentant suggerendo , di inclinando : Deus autem etiam agendo efficaciter,ut dicunt Pseudothom istae: imo ab aeterno decreto praedeterminante ante pro uisionem me- tre ηι--oeritorum, ut possit punire &ostendere suam terribilem potentiam, ut aiunt. Sed respondent: quod Deus tentatim- planatque adactum ut actus est, non autem, ut peccami-ιὶ Ostis cst , atque culpis ilis. Sed contradicunt sibi ipsis, nam ut docent. Primo Deus ab aeterno decreuit, Petrum hodie, postquam baptizatus factus Dei amicus instar Da via, nulliust culpae particeps redditus, unde a Deo descri' ' mereatur, derelinqui, siue negatiue, siue priuatiue , quia sic decretum a Deo est aeternaliter , quod decretum nec Deus ipse vitare potest postquam factum est. A c praeterea postium .intentatione libidinosa ac pugnantem contra supgestionem, Deus non modo deserit i sed etiam obie-cbim mouens ei praebet emcaciter. Non anim appeteret caro, nisi ad appetendum a Deo cfficaciter applicaretur: ac simul Deus mouet Diabolum advolendum tentare, dc tu. Gg
638쪽
uat efficaciter ctiones Diaboli suggestiuas culpae, qua inon potest Diabolus facere , nisi a Deo motus emcaciter. Ac simul Deus mouet voluntatem Petri essicitet ad hanc volitionem adulterii praedestinatam aeternaliter, & inpore efficaciter, non modo suggestam, sed factam ab ipso
Deo. Tunc quaero si acceptat adulterium homo in ratione actus, siue in ratione adulterii: non ne etiam ista ac Ceptatio est a Deo, qui perte hanc acceptationem praedet minat, & facit efficaciter sub ratione adulterii,& quacumquerat one, ab homine acceptatur, & fit 3 Ergo Deus longe magis & verius peccat, quam homo:vel si non peccat ipse:
Ergo nec peccat homo, cum malum non modo praeter intentionem eius, sed etiam praeter viam, ut ait Dion. citatus 1 S. Thom. Mai q. I.ar., pcccatum non constat re, sed opinione , ut cicunt Libertini per rectam
consequentiam, si taliter est a Deo. Quod si dicas, hominem tua libertate acceptare peccatum :i equitur ,quod non praedeterminatur a Deo in causam agente, ut velit, & -- ceptet. Ergo si ad actum acceptationis non mouetur a Deo et fi acuet voluntas: Ergo neque indiget ad alios liberos praefata motione essicaci. Et profecto nec homo ad peccatum ut peccatum est, se confert, sed ut actus bonus est aliqua bonitate. Et qui tentar, ad bonuim implanat, non enim ad malum ut malum , suaderi quas potest; nec tentans concupiscentia suadet malum,sed voluptatem. Ethoino &Deus sic substantiam actus ut bonam curant. Ergo multo meliori ratione non peccat bomo, quam Deus. Et si peccat, plus peccat Deus mouendo efficaci ter ad actuna non separabilem a peccato.
Plaetcrea in doctrina S. Thomae, peccatum est auertio a Deo dc est priuatio, vel nihilum. Unde concludit M. ιL, et: Quod Deus non est causa peccati, nec concurrit ad peccatum , quia non potest a' ieceuere , nec dare non esse, & nihilitatem. Et in z. i. an facit peccati causam potentialem, spissim nihiliam : actualem vero voluntatem , creatam ex nibilo:& peccatum , ergo desectum a regula Dei sum au
639쪽
acBoni & a fine intento ab artifice Deo. Sed Deus non potest deficere a regula suae artis, dc a linc sibi proposito. Igitur non agit in causam auertentem se , deficientemque . reque in actum , cui necessario additur aueisio & defectu s, 'cuiusmodi est nolitio rei prohibit ae a Deo. Nec enim quod
vetat vult, aut agit. Vnde ari. I. probar, quod Deus nec facit, nec vult mala, neque facit, neque vult seri mala , sed solum velle permittet e mala fieri, non rimata ad bonum ipse perducat, ob sui gloriana, ut Perthon istae dicunt ; sed ut voluntas operetur libere, quatenus est bonum permittere homini libertatem agendi se de terminandi se, vi etiam docet I. Permisitsi sinere res agere secundum suam naturam liberam ,& dcfe ctibilem, est bonum prouidentiae, quamuis praescsat desectionem dc culpam. At non vult temerare libertatem, ut
3 Item probat,quod Deus non est cati. sa mali, nec ut agens, nec ut absens , velut absentia natitae ..bmersionis nauis , quia non mouet ad peccatum, nec se a absentat a peccatore, sed peccator ab eo; ncc cst causa de. D i sectus , sed ordinator. . Item p .d. 6. q. I.art. Deum non sacere malum c tripae,sed poenae , quatenus bonum. Deinde est culpas puniri: Schaec voluntas puniendi est consequens ,eo quia praesupponit praescientiam operum, non tamquam causam volu Iriatis, sed tanquam rationem voliti. Probatum est etiam si pra, quod Deus non vult malum per se, nec per aliud , nccut ordinetur ad bonum,alioquin esset ordinabile: ergo bonum: ergo volitum : ergo peccatum cssct non peccatum. Vide I. i. s. q. I. ara. O . 1 Plurima sunt alia loca in codicibus D. Thomae, ostendentia Deum nulli modo ad peccatum concurrere, nullaque caiisalitate proptereaque ad actum peccaminosam non implanare. Alioquin esset causa finalis optans malum ivn- de euenit bonum :atque agens impellens ad malum. Et quidem si ageret in causam peccantem, inspiraret peccatum,ndefinitio iudicat. Sed non est inspiratio nisi ad bonum,
640쪽
146 De Tra ectinatione 'Electis io'
ergo&c. Item non vult malum i Deus perie, nec per ac Gdens: ergo ad peccatum non concurrit per se, nec per accidens: per se ad deformitatem actus, per accidens ad actum. Propterea notandum, quod quamuis D. Thomasopi netur aliquando Deum esse causam actus peccaminosi quoad substantiam, non quoad deformitatem. Attamen ut pluries docet , praesertim tu ad illumis non σου actu 1 quo non potest separari i litia, nec est ordinabit s in
' odiimi Dei, & blasphemia ; non praemouet, sed ac potentiam agendi phi lice, ut docet in
Mai. q. 3. .l. 2. 2. peccata quidem in moralitate, non in naturalitate consistarit. Acceptio rei alienae, quae est sus
sena ρε - tum , potest et e moralites bona & mala ; at blasphemia α Σὶ odium, non nisi mala moraliter. Et propterea ad blasphen iam tondeterminari a Deo hominis voluntatem, nec implanari, nec tentari putandum est. Unde in a. A.
57. q. a. ar 2. docet, lacum, nec operari, nec cooperati
ad actum mahina, sed cooperari tantum ad actum , quatenus dat illi substantiam , non praedetet minando, ut ind. V. q. I. quam hic allegat, declarauerat. Dat ergo veile , sed non velle hoc malum, Deo vel proximo sicut vis, motiva dat gressum tibiae,sed non hunc gressum claudicantem, qui praedeterminatur a fractura tibiae, non a vi motiva, quae ad hunc non mouet actum vitiosum, sed ad rectum, non claudicosum. Sic dixit sup. EphZRom.y. quod Deus excitauit pharaonem ad regni sui custodiam, sed Pharao abusus est excitatione ad vexandum Israelitas, tanqua custodiae
aduersos .Potest tamen Deus malitiam voluntatis torquere
per se, & per obiecta ab uno actu in athim , unde occasio
commodior subsicquetur, ut usus est auaritia Iudae. Et conuertit cor AEgyptiorum odiosium, ut odissent Hebraeos, bonum ρ-- teste David, non autem de amore ad odium. Item adeo
salsa est praedeterminatio , quae prae requirit actionem in causam, quod etiam in bonum negatur a D. T oma p.r rivbi ait , quod Deus mouet ad bonum, sed non ad hoc bonum, niti aliquando &c. Vnde insero ,quod si non praedeterminat hoc bonum,multo minus clum prae-