장음표시 사용
231쪽
Duces, qui umquam suerant, in eo scili triquod, clim semper fere ab inimicis suisset victus, in omnibus conflictibus, quos dare co- aistus fuerat, inferiores tulisset, erectus tamen staret post tot infortunia aptus partibus suis instaurandis, & eam prae se gerendo speciem , quae esset par excitandae inquietudini in iis, qui ipsium prostraverant. Imo possem addere , nulla tamen injuria P. Malbi anchium adficiens, ipsum jam sentire damna illa, quae intulit haec ultima di visito: etenim, ante illud infortunium, & clim adhue esset amicus D. A erat ille, ut iubique ferebatur , sublimis ingenii, & infinitae perspicaciae; nunc verb homo est, qui non nisi confusiones & contradiistiones proseri , quem capere, nec sequi datur absque periculo erroris; adeo verum est , amicitiam D. A.... hodie etiamnum esse, sicut ab omni tempore fuit , magnum fontem meritorum iis, qui illam possident: ac privatos; non magis quam societates, hac praerogativa carentes, numquam ob id, famam si spectes, melius secum comparatum esse comperturos. Interea dum hac ratione cum D. Caslesio colloquor, ex improviis nescio quam sena mutationem, quae rin me fiebat , quaeque hahebat aliquid umile illi, quod ea erimur in nonnullis quibusdam subitis stuporibus, ubi
omnia rotari& colorem mutare videntur 'Numquam credidissem , in animam a corpore separatam suo potuisse tale accidens cadere D. Cartesius qui id advertebat, gnarusque erae prid rei esset , per momentum me liquit,
232쪽
aistum non cognovi, nisi eX sene meo, qui mihi narravit, postquam ad Mundum revertebamur. Dicebat mihi, D. Cartesium Olle cum iis ad rem venire: tantummodo fidem iis sedisse, nihil se moliri ad turbandam quietem Aristotelis in ipsius imperio; verlim existim re se dissicile esse , ut illis posset inter se convenire; atque adeb ex usu esse, ut quisnque liber permaneret in sua sententia, ut an- nullum laborem impendens aliis in eam Pertrahendis interea, ne iter insorum planδinutile foret, pol licebatur ipsis id se effecturum, ut Cartesiani de Aristotele loquerentur majori cum reverentia & existimatione , ea sub conditione, ut Aristoteles Peripateticis praeciperet, ne tanta cum violentia in Cartesi nilmum irruerent.
Ut redeam ad spirituale meum deliquium,
ejus causam pariter non scivi ante meum reditum: en illam. oportet ut supponamus, qu mdiu nostra mens conjuniis est corpori nostro, magnam partem idearum suarum de
suorum judiciorum d pendere a dispositione nostri cerebri. Diverutas istius dispositionis c nsistit, juxta Peripateticos, in disserentia
specierum phantasmatum, vel imaginum o jectorum, quae occlusae reperiuntur in cavitatibus cerebri, vel impressae subsi aἡtiae ipsius. Novi Philosophi magis ex veritate adseverant, istas imagines nihil aliud esse , nisi vestigia impressa cerebro a sblito animalium spirituum cursu : qui aflatim per ea se diffindunt ad in star fluviolorum, atque ibi quendam quasi alveum conficiunt , in quem vulgd fluunt. Ma- cumque demum ratione isthaec diversa dispo-
233쪽
sitio diversas producat ideas, & diversa mentis judicia Mysterium enim est captum superanu certum est, id fieri, & diversas ideas diversa supponere vestigia. Adeo ut si disse-
earetur cerebrum aliquod Peripateticum, &smul etiam aliud Cartesianum cerebrum, adessentque satis bona microscopia , ut possemus detegere ista vestigia, quae infinitε tenera sunt, prodigio similis conspiceretur disserentia inter bina illa cerebra. Non dubitabam hac de veritate, vertim hactenus credideram, illam dependentiam animae non diutitis durare,
quam in corpore suo esset, &, semel ubi ab ipso sejuncta foret, nullum amplitis illis inter se commercium intercedere : vertim contrarium experiestiar & mei comites mihi adse-Verarunt, quamdiu corpus sanis S liberis fruitur organis , ouantumvis ab eo remotissima sit anima , easdem illam impressiones recipere, ac s. corpori. suo praesens adesset. & nisitabacum Cartesii resolvisset mihi, nervos se sit in servientes , fore ut vidissem etiam cum essem in Mundo D. Cartesu, quaecumque gorerentur ante oculos corporis mei, percepissem omnes sonos, qui aures meas feriissent ;atque ita de reliquis. Hoc efflactum, quantumvis mirandum, animabus Philosophis molestiam non creat:si enim Peripateticae sunt, eκplicant illud ope sympathiae, quae reperitur inter corpus & animam. ejusdem individui: & si Cartesianae sunt, exponunt auxilio generalium legum unionis corporis & animae, quae facit, ut Deus occasione certorum mortuum, qui fiant in corpore, producat in anima certas cogitationes vel
234쪽
perceptiones, & dicunt, unam ex iis legibus
esse, quamdiu organa corporiS munus tuum obire possunt, animam . ubicumque demum siet, recipere impreisiones objectoru mea ag
tantium , clim non magε difficile siet Deo istam impressionem in anima efficere , ubi illa a corpore remota est, quam ubi ipsi prae- isens adest, clim locorum propinquitas nihil ad rem faciat: quandoquidem ex ipsorum
mente motus organorum non est vera caussa,
quae istas sensationes producit, sed tantum- modo caussa occasionalis, hoc est quae Deo occationem suppeditat illas in anima produ-- cendi.
Igitur senex meus mihi inter redeundum contectus fuit, qua ratione conscio P. Mersenno me ludificatus esset. Antequam disces. ' sissemus: in mandatis dederant Athiopulo, qui corpori meo custos erat adpositius, ut ea hora, qua praevidebant satis, nos sore. ut ad Mundum Cartesii adpulisse nus, curam haberet determinandi cutium spirituum animalium in meo cerebro, eo modo, ne amplius yestigia percurrerent, in quibus adsueverant in mente mea producere ideas Peripateticas, veram operam daret, ut fluerent ea ratione quae requireretur quamque edoctus fuerat, ad
generandas ibi ideas Cartesianas. Quod adeo dextrε exsequebatur, ut sive ex vi symphthiae, sive virtute legum generalium unioniS corporis S anim,,meas ideas e vestigio imm latas omnes perceperim, atque ego, qui momento ante nihil videram in immeni illo, in quo versabar, spatio, inceperim ibi cernere . materiam , . & persuaderi spatium, eXten
235쪽
sionem, & materiam unam eandemque rem esse. Post haec, simulae D. Cartesius nobis praecipiebat ut cogitaremus, hos autollos mo- ''tus in materia peragi, eos ibi longε videbam claritis, quam perspicacissimi Cartesiani vi dent particulas materiar striatas, admodum
cochlearum exiguarum etarmatas , conatanio, quem adhibuerunt ut inter globulos se-- cundi flementi transirent, componere exi gaues quendam vorticem circa, magnetem
aliquem, & producere omnes mirandas illas , relationes, quas iste lapis habet ad polos Terrae, & ad Ferrum.
Manifestum est, revolutionem generalem idearum istiusmodi non posse fieri in mente , quin producat plus quam vulgarem permotio nem in ejus substantia, aeque ac magna hu- imorum revolutio numquam accidit in corpo- 're , quin temperamentum minite atteretur.
Itaque summε obstupui ad prodigiosam istiusmodi mutationem , cujus cautam divinare non poteram; nec defui illam adscribendo ar- cano cuidam Philosophii Cartesii, qui sta tim ad me venit, &apertilis mihi nunc dixit , quam me initio receperat; Ergone, non vis ut incipiamus operam dare nostro Mundo λAptum te jam & dignum comperio hae 'bi ctatione fruendo. Domine mi, ipsi respondeo, nescio ubi sim , nec quid de me cogitare debeam : versim nihil est, quod me magis dispositum reddat , ut credam te posse evadere creatorem Mundi alicujus, ac illa potentia', qua in spiritus agis. Imo, mi Domine, in eo consentio, spatium, extensio, & materia una dantlim . eademque res est. Claroyideo,'
236쪽
un isthoc spatio esse, ex quo novus quidam condatur Mundus: ac si successus tibi respondeat in magno isto & mirando opere, ab hoc
moment Orpus meum valere jubeo, ut tecum in eam usque ad finem Mundi, climnihil mihi videatur praeserendum illi vitae, quae agitur in consortio animae maxima praedii φ perspicacia, & potentillima , quae umquam e Dei manibus prodierit.
Hoc non e re est, refert D. Cattesius - Supremi Entis exspectare decet mandata ut te plabia separes a corpore tuo; versim etiam ne cessarium id est, ut ea satisfactione, quam e optas, perfruare. Minori quam duarum ho-
rarum spatio Mundum tibi condo, ubi Sol aliquis erit, Tellus, Planetae, Cometae, &. quidquid in gestro videtis mirandum maxime; ae quia ille Mundus, quem conditum eo, habitationi non inserviet, versim tantummodo erit specimen alterius cujusdam multd majoris &perfectioris, Oem dato otio condere cogito, facit E ejus motus interpolabo, ut brevi tem, poris spatio diversas illas ostendam tibi mutationes , quae in partibus ma ni Mundi non accidunt, ni si annorum serie. Jam nunc incipiamus, ait, verum exactε cura ut me sequaris in Principiis , quae adgredior ponere, S in omnibus animadversionibus , quas tibi faciendas exhibiturus sum; Praeprimis ne me interpelles. Post exigua illa verba D. Cartesius se adcinxit prosequeis suo scopo. Utile judicavit, ut expositiane , i vel potitis suppositione praecipuorum suorum , Principiorum nos praepararet ad illud eX quendum herculeum OP ..
237쪽
Primb velim cogitetis, nobis dicit, onine . vastum .hoc spatium materia constare : illud enim spatium extensum est, & nihil extensum esse nequit. Igitur hoc spatiui est substantia extet sis hoc est materia. s cumque de hac veritate dubitare valet, aptus est qui dubitet, an mons non possit dari absque M. te. Secundb reputate, duas leges in natura esse inviolabiles. Harum prima est, unumquodque corpus, semel in aliquo statu positum, in eodem sem per manere, nec umquam mutari nisi a caussis externis: si quiescat, arte nam quieturum esse . si moveatur, aeterndmiscitum iri, si quadratae sit figurae, semper quadratam servaturum figuram nam.
238쪽
Hii Secundb. corpus eX se ipse numquam pem me moveri nisi secundum lineam rectam, li- cEt ab ea deflectere saepe cogat aliorum corporum occursus i atque eXinde sequitur principium aliquod indubitatum confirmatum imfinito experimentorum numero: scilicet, corpus . quod in gyrum agitur, perpetud tendere
ut recedat a centro tui motus, ac si forte se liberat a corpore , vel corporibus aliis, quae ipsum fecerant in eirculum circumagi, numquam non elabi per Tangentem circuli, quem in motu suo describebat. 'L Haec Principia faecundi fontes longε plurimarum insignium veritatum, quae veram constituunt Philosophiam, & unicae regulae, quas volo , & quas debeo sequi in producendo
Mundo, quem coram te condere adgredior. Posst prolata haec paucula verba summε adficiebar, clim viderem D. Cartesium ad preces se componere, ac humillimum Deo obse quium exhibere pro Omnibus elucidationibus, quibus scatere mens ejus se comperiebat. Supremum Kns, ait, testis tu mi hi es, ne minem hominem majori cum veneratione de humilitate agnovisse summum imperium,quod penes te est in omnes creaturas. Quamdiu inter homines vixi, data opera id egi, ut eos convincerem de dependentia integra, quam habent a te : plurimis persuasi de illa tanti momenti veritate: te esse itum illud Ens, quod producere aliquid in Mundo valeat ese superbiam poena dignam inter homines, qubderedant, posse se vel minimum motum producere in materia, imb illum ipsum, quem mens ipsorum sibi imaginatur imprimere cor Pori,
239쪽
pori,quod animat,esse unici essectum tuae omnipotentiae , quae, ut se accommodet legibns, quas sibi ipsi tua imposuit voluntas, movet membra istius corporis ea cum ekactitudine S promtitudine, oecassione desideriorum &Voluntatum animae, ut sibi persuadeat, esse
semet ipsam , quae illud movet , licet simul largiatur, se nescire modum , quem debet adhibere illi movendo. . Vivae Iunt elucidationes , quibus me illustrasti, quae me
liberarunt ab tuo communi errore, &Viam & methodum commonstrarunt, quam deberem sequi in studiis, & contemplatione mirandorum tuorum operum. Quod si nunc adgredior operam dare immensae illi materiae, quam infinita bonitas tua videtur integram mihi reliquisse: atque si libertatem mihi sumsi promittendi discipulis meis productionem Mundi similis illi, quem tu condidisti, totum id fit
dependenter a tua potentia P cujus sblius rationem habui. Imb, Domine, nil ad hoc opus adseram, praeter desideria meae voluntatis , quae per bonitatem tuam velis sequi ini-Pri mendo motum, quem illa desiderabit imprimi materiae, & isti motui conciliando de- .
terminationes, quae requiruntur ad eum, quem .
peto, finem: clim ratio & experientia me docuerunt, juxta unam ex regulis gener libus , secunddin quas tu agis extra te ipsum .mnem merum spiritum, qualis ego sum: ius h here multd majoris motus, quam necesse est , ad movendamMundi cujusdam materiam. Manifestam igitur redde, Domipe, tuam poten tiam in gratiam crea turae spiritualis, quae Co-
ram te tam sabmissEsuam agnosicit imbecillitatem
240쪽
nobis praeterea hanc occasionena su pedita tuam depraedicandi gloriam. Hisce peractis precibas, D.Cartessius spatium suoddam delinea vit rotundum quingentorum fere milliarium diametro, ut specimen sui Mu di in brevem contractum figuram exhiberet, . ct hoc modo nos adlocutus est. Nunc vobis tantummodo exhibebo Vorticem Solarem vestri Mundi, cum iis quae continet, hoc est, , Terra, Planetis, Elementis, dispositione praecipuarum Mundi partium, &ch ver-ss relationibus, quibus inter se gaudent. Oubdsi intra paucos annos honore me adficitis ad me visendum veniendi, reperietis totum magnum Mundum consectum. Primb adgrediar in partes tant a non aequales dividere omnem illam materiam inclulam isti, quod delineavi, vi spatio. Omnes istae partes erunt perexiguae: verlim in sequentibus adhuc minores evadent. Non erunt Omnes figura rotunda praeditae, quandoquidem, si omnes istius figurae essent, nςcessarid inter tialas daretur vacuum : jam vero vacuum est immpossibile: erunt itaque omnis generis figura- 'rum , ct maximam partem angularium. Secnndb, clim unio partium materiaemon
consistat nisi ine', qu bd omnes juxta se invicem quiescant, illa divisio, quam facere i
Hituo, eo momento tantum fiet, quo eas mo- . turus sum diversa ratione, & protrusurus versiis diversa latera. ,
Tertib, cum fluiditas materis nihil aliud sit praeter motum hxiguissimarum ej's partium diversimodε agitatarum , smulac illam divisero, ct illa ratione agitavero, fus-