장음표시 사용
51쪽
annon omnes occupavi tuas dissicultates , adfirmans Carteitum non esse mortuum. Ae' quandoquidem mortuus non est , quid attinet rogare, an judicium subierit, quod non nisi
post mortem instituitur. Impudentiae tum ego veniam rogare , ae consentire cum ipso, nihil importunius, nihil incommodius esse, quam incidentes id genus quaestiones, Philosopho, qui sibi Systema
cisntecelit. nulla habita horum omnium ratione. verlim hoc ipsum me commonefacit, , ut hic petam a Lectoribus meis, vimili aequitate erga me adsecti sint. Nec cogitent mihi litem movere de Animis sejunistis, quarum offendi plagnum numerum in meo itinere hinc ad Mundum Cartesii, nec me cogant respondere ad multas quaestiones, quae occasione ii Iarum moveri possent. Ex hoc fundo emergunt maxim jucundae quaestiones historiae meae quam in Publicum hac nisi sub conditione non Prosero. Revocemus in memoriam Ca testatiorum privilegium , qui incerti qua ratione facerent satis argumento, quod ibi ma-batur contra essentiam materiae, in S. Sacramento Altaris petito, jure sibi licere exclamare putarunt, injuria se adfici: Philosophiam suam considerare res abstracti a fide. Philosophos, non vero Theologos se tae: conari se explicare naturae, non verb Religionis myiferia. Concedatur mihi hoc idem ius, vel haec po- tilis eadem gratia: ac si forte reperiatur quispiam, qui me infectum' suspicetur haeresi eorum , xlui docuere animas e corpore egredientes non habere determibatam circa Aternitatem sortem, . alter diluc vice iubeat ., I
52쪽
noricum & Philoiphum, non vero Theologum me hic agere ; Historiam Mundi Cari 1ii mescribere, non vero confessionem fidei :ac characterem historiae istiusmodi facere, ut illa minus dependeat a veritatibus Religionis nostrae, quam Philosophicum aliquod Systerna. Non est vel leviter horum peritus, qui hoc non concedat: atque his semel suppositis, redeo ad narrationem senis mei, qui ita Pergebat. Redux Hesmiae Cartesii anima non absimile ossendebat negotium ab illo istius Hermot mi, de quo loquitur Tertullianus, qui idem tam calleret, quod Cartesius, arcanum, si ''
fulti no stibus sopitum in lecto corpus linque-
at , ac totum percurrebat terrarum orbem. Ambae Enim ex itinere reduces domicilium suum reperierunt ineptum , cui inhabita
Consilium itaque cepit Cartesius me Parisiis
commorantem adeundi. Ac initio de iis, quae ipsi evenerant , nihil quidquam mihi dixit, invitavitque solummodo , ut spatium aliquod secum conficerem. Dictum , factum. Sumto Nicotianae pulvere memet ad ipsunt sequendum composui. Vivdum anima mea ab corpore aberat, clim me sermone spirituali compellat, mira tibi narrare occipio : corpus amplius non habeo, sepeliendum. luippe Hol-miae hoc ipso die: ac dehinc ordine, quae tibi narravi, edisserit omnia. Nec ea propter tristior mihi visus. Rogo , an non e peruetur
id, quod adserunt Philosophi, animam desinisi corporis substantiat is forma, ubi se omnino a corpore separatam selitit, esse in flatu violen-
53쪽
to. Respondet, se illam haud sentire violentiam , imo infinitis modis melisis se habere
solum, ac cum corpore: unicum tantsim se
dere scrupulum, scilicet quo timentium illorum spatiorum loco , sedem suam figeret Meam hac super re sententiam se edipetere , at vero ad id propensum e se ut tertium coelum pro domicilio eligeret. Tertium illud coelum, ex divisione quam fecit Mundi Cartesus, coelorum est postremum, ac omnium longissim a nobis remotum : primum enim nihil est nisi Vortex ille, in quo collocata nOsira Tellus. - cujus centrum corpus Solis , cir Ca quem coelestis materia, quae illum componit Vorticem, nos rapit, & haud se s ac Planetas adsiduE circumagi facit. Secundum coeluni
multis modis vastius illo in quo nos degi mus , omne illud amplum comprehendit spata lium, in quo fixas stellas cernimus, quae totiunt soles, singulae suo, cujus centrum sunt, gaudentes Vortice, veluti sui centrum noster Sol est. Tandem tertium coelum est omnis illa materia, vel omnis illa indefinita extenso, quam concipimus ultra fixarum coelum, quae nullos agnoscit limites, & ad quam comparatum aliorum spatium pro puncto haberi potest. Iam verb multae rationes Cartesum ad mrurit , ut sedem eligeret sibi tertium illud eoelum. Harum prima fuit, ut evitaret co sortium longὰ frequentium animarum Philosepharum , quas undiquaque nostro in Vortice volitantes cernere est : etenim , ut hoc in transitu dicam , credere neutiquam possis , quot onenderimus animas istiusmodi in nostro
54쪽
imnere : ac non leviter Cartesius obstupuit, c. n videret arcanum, quod primum se reperisse crediderat, notum fuisse omni tempore, imb vel mediocris sic satis notae hominibus, qui.eo usi fuere , ne morerentur, quorumve animae sua perdidere corpora casu quodam non absimili ab illo Cartesii. Verum illud consortium redditum ingratum' , 'imb non serendum spiritui Cartesii , quia istae animae omnes , licEt a materia omnino distinctae, praejussiciis manent imbut*, quibus occupatae fuere, quando corpori erant unitae, &qua documque cum illis de principiis corporum,& causias variorum Phaenomenum disserere ci peret, illae frigidε ipsi supposuere, vel probarunt auctoritate Aristotelis, forma substantia Io , accidentia absoluta , qualita lex oc uas , ut & hodie vulgd fit in plurimis Scholis. A que exceptis nonnullis primi ordinis animis, quas convertit, & Cartesianismo initiavit, bomnes junctis scedetibus in ipsum irruεre paricum furore, ac hujus Mundi Philosophi, ubi primlim Doctrinam suam evulgare occoe- Pir
Altera ratio: quae ipsi hoc. suggessit consilium, qudd isthaec indefinita spatia consideraret tanquam novum, cujus auctor erat, in- Ventum. Quippe, postquam sibi formasset iideam distinctam materiae, cujus essentia con- 'ssaeit in extensione , conclusit spatium , e- tensionem , materiam, unam eandemque rem esse diversis significatam nominibus. Atque 'cdm necessam foret , ut ultra Mundum strum concederetur spatium quoddam, & ali- quaeAtensio, quandoquidem distinctissime ea
55쪽
ibi esse concipimus, evidenter adparuit ultra Mundum materiam exsistere , ac clim non concipiamus illam materiam ullos agnoscere
limites, necesium est ut sit infinita, vel potius indefinita. . . . Tertia tandem ratio, ac praecipua, quam .
que mihi non antε aperuit ,λquam ad loca , tuae petebamus, perventum facet, haec fuit: cilicet cogitans fore, ut illa materia ultra taxas stellas esset informis , nec comparata ridnormam alicujus mundi, non desperabat semet posse illam iri actum redigere, ac sibi pollicebatur illam dividendo, movendoque juxta sua principia, inde posse conficere mundum plaπε nuic similein, nisi veri quod in eo homines dari nequirent, at vero machinae tantum Automatica: homines reserentes. Atque hoc propositum constituit maximam partem Li- brorum , quos nobis reliquit, ac prae primis Libri Principiorum, ejusque cui titulus Mundus Cartesii. itaque e vestigio iter ad tertium auspicabamur coelum. Nihil jam dicam in stre cie de isthoc itinere. Spero paucis abhinc diebus me facturum , ut ipsemet hoc facias: di cam tantummodo, ubi adpuleramus , reperiste nos illam materiam, Rualero nobis imaginati fueramus, absque forma, abstitie u lo regulari ordine partium, ac veluti materiam brutam , quae artificis exspectarer manum. Omne . itaque percurrimus partes , diuque obambulamus ser vasta illa alterius mundi deserta , quae persectε mihi osserebant chaos, massamque illam confusam , de qua frequens apud Poetas sermo. Hic adspeet us, quantumvis merum spiritum, horrore me percellebat ,..
56쪽
Gmniaque timorem videbantur incutere. A
tamen hic, inquit Cartesin spiritus, sedem figere mihi constitui ; nec hinc abire cogito, donec Dei providentia de me statuat pro a
ternitate. ' Voluit ut nascerer remrmandae
restaurandaeque Philosophiae in iniundo. Iam seliciter inceperam. Casus , quem praevidere non potui, norypermisit ut propositum meum. exsequerer . Nec hoc impedimento fuerit , qub minsis impendam quam mihi dedit cognitionem. Cogito mei Mundi Systema , cujus vidisti Ichnographiam, ad umbilicum perduce re. En materiae tantum, imo plus qua min- ω quiritur: nil egeo, nisi motu Est tanε cur sperem , Deum , cujus bonitas sinit , ut sedeterminandum praebeat, quatenus universe-lis est caussa, a cogitationibus, & propensionibus suarum Creat*ranim, habita ad ipserum naturam ratione, mihi non demi e. Spiritus separatus cum sim ,, jus habeo in majores motus illis, qui agitant sublunarem omnem mundum. Simulac voluero hanc movere male ' riam, Deus, juκta legessuae providentiae, in ea tantundem produciturus est motus, qua tum ego in ea producere cupio. opus tam tum modo, ut ille motus determinetur distriabu turque, prout singulae. requirunt materiae
. partes. Illa determinatio, ut alias tibi expli-- cui, a secundis caussis dependet atque haec dependebitψmnino a me, regulas illius novi. . Consequentiae, quas ex illis deduxi regulis, ad exsequendum . meum propositum sunt i fallibiles. . Brevi, me in statu juxta mea:
comperio principia . iit felicem mihi. succensam polliceri queam. Versim clim, quam MN B s. grediori
57쪽
gredior machinam, prodigiota sit magnitudinis scilicet atquε ac vester est Mundus, vastam hanc facere contendo cum sit componenda infinite variis e partibus . instrumenta, quibus in actum deducenda, sint innumera, combinati ne , divertaque determinationes motuum in ea infinitae debeant esse, nec unius diei, nec unius -nni hoc opus esse potest. Vel dimidium seculum meditando istiusmodi propositum humanae menti non est nimium; verlim etiam credo , suppositis meis principiis , sufecturum fore. Nec mihi quis gratum secerit. qui me adierit & otium meum isthoc temporis sipatio interpellarit. Occipio frui solitudinis voluptate, quam in terra reperire mihi negatum fujt, ac te obsecro ut super hoc negotio mentem . meam aperias omnibus meis vestri Mundi amicis , quin e re judicaveris de iis, quae mihi accidere, certiores facere, cavendo ne praecisa locum, in q o dego, iis commonstreS: nam, ut hoc repetam, nolo ut innotescat ni- .mium,. quid de me factum , & quid agam. Homines , ac praesertim Philosophi indigni sunt, cum quibus haec magna communicentur: pro fabulis haberent, quae de me inaudirent eodem animo, quo pro chimaeris habuere omnia illa, quae iis aperui de meo scopo circi Constructionem alicujus mundi. Tu vero, .mi amicissime , corpus tuum repete , iam
fere duo sunt elapsi dies, ex quo illud reliquisti: nimium jejunium illud posset excalefacere, & febrim accendere. In primis cave, ne te illi subducas in biniae tempus ex propria tua auctoritate, ut fecere nonnulli ex meis disci-
Pulis, ac tot alii veteres Philosophi, quibus
58쪽
- cARTESII. PARSI. obviam facti sumus variis in locis, hoc enim
videntiae mandatis adversatur. Dum redis, spiritum quaere Patris Mersenni, ac ad me mitte. Adsumam mihi, qui auxilietur, ει operam velut socius det. Postquam haec suprema carissimi Spiritus mandata recepissem, mihique permissum ab illo foret , ut ipsum inviserem saltem semel spatio trium vel quatuor annorum, quandoquidem nimia vis facienda animo meo litisset, si tam diu ejus praesentia privari dinuissem, ac etram periculi plenum soret semper privari , si fort&accideret ut morerer spatio magni illius an norum numeri, quos destinabat integrae Mundi sui constructioni : mutuis at spiritualibus jungebamur amplexibus, ego autem iter ver-sds Lutetiam ingrediebar. Quod dues facio, plurimos Vortices ac Planetas percurro haud inveniens P. Mersennum tandem verb ipsum ostendo in Mercurio, quo summopere delectatur, quandoquidem illa Planeta admodum elegans est. Indico ipsi Cartesii mandatum , eum gaudio accipit, semper enim fidum cum ipso commercium habuit, praecipuδ Parisiis. .andoquidem verb cogebar reditum adcelerare, non diu colloquebamur. Spparamur itaque. Ille tertium coelum petit, ac spiritus meus ς domum meam, ubi se corpori suo reunit. Post haec sexties, vel octies Cartesium invisi. Duo tantum menses sunt, eX quo hoc iter feci. Atque tum mihi adfirmavit se habere omnes tantlim non suas c' binatione, , omnia sere esse demonstrata ; ac nisi clara maximE Geometriae principia, Mechani , restaticae falsa sint, se rem confecturum cerib
59쪽
certilis. Tum temporis fore ut me ad se arces seret, ut simul posemus revidere, & exam rare propositum suuria, ac fortε incipere op ram e vestigio dare producendo Munda suo, hoc est mihi exhibendo pud cherrimam cujus capax est humana mens. delectationem. Quotidie mandatum ipsi his exspecto, ut iter parem. JNisi ipse noliis, nil est quod. te impediat, ne comes mihi sis . & siquando reddaris sapiens supra deκ terrimos carissianos, qui hactenus erilitere. En cuncta- quae dicenda habui ' Vix ultima haec vel Da pronuntiarat, cum in signis homo e Provincia , admodum ingenua.. forma , mihi vero tunc temporis vel E molestus, cubiculum ingreditur habitu campestri, ipsi significat vehiculum suum paratum prae foribus esse, ac tempus abeundi. Instituerant enim per binas septimanas exspatiari. Proinde venia ab ambobus rogata, me subduXi. De hac historia quid cogitarem , non habe bam : nondum pro Lymphatico cognoveram illum, qui hanc mihi narrarat, ac certὁ cohaerere narratio videbatur ultra, quam ut Phantas ima soret. Imaginabar itaque posse quidem esse mysticam allegoriam Omnia Sectae compse-- helidentem arcana, cujus mihi postea exhibiturus esset explicationem. Interest incumbo iseriae lectioni operum mei Cartesii , ac posteminam hebdomada totam conficio , baudanὁ sine dolorjbus quibusdam capitis , ps
ductis a nimia animi contentione qua usus f hi in haesectione: verism eventus me docuit, omnia quae mihi dixerat , nullo modo alle-orica esse , at intelligenda stra cisa juxtauerassi, ut jamjaal adpariturumis.
60쪽
nex meus rure redux postridie epistolam ad me misit, significans ante elapsum vigintiquatuor horarum spatium sese me invisurum , ae opus esse ut adcinitus essem itineri , de quo mecum fuerat Collocutus. Per integrues eg0 diem illum impatienter exspecto: tandem vero clim video non venire , sub decimam Vespertinam me in lectum confero: Post s mi horam vigilans adhuc obstupui, cum aud . m abomni parte lecti mei cortinas trahi, satis macto cum fragore fenestras a periri, ac mediante Luna tum temporis summe sereno lu'. mine fulgente, viderem medio in cubiculo senem meum. ac cum eo alium, vestitos ha-.bitu planΑ non vulgari. Fateor mihi horrore perculso stetisse comas, ac sudore per totum me corpus maduisse. Hinc senex ad lectum a cedens dicit, metu perculsus es; verum colligere parumper, nonne me nosti: λ Novi te, res. pondeo tremens, at quid cogitem , dum te in
hoc cubiculo conspicio , qui ed non intrasti per januam, S praetet ea omnem illum strepitum ac fragorem hic sentio Θ Potes, & debes cogitare, inquit, spiritum a corpore separ tum sito posse ubique intrare absque clavi, nec opus esse ut per januam introeat : quod verbadstrepitum qui excitatus fuit, id eb tantum factum , ut eΣpergiscereris , & Duelemyr: voluptate te percellendi, & timorem nonnullum incutiendi. Nonne meministi colloquii, quod, habuimus ante quatuordecim dies e Bene memini prosectb, respondeo : at vero iomnia, quae mihi tunc temporis dixisti, vera fuere ρ Verissima, respondet, atque huc me