장음표시 사용
121쪽
res res uariae,quς quidem maxime Ipsis sunt notae. atque ideo sortes uidentur: quia quales sunt illae,atri nesciunt.Deinde & aduersarios offendere,& seipsos' tueri maxime experientia possunt euitare hostis conatus, & illum percu tere,cum armis uti possint,& talia habeant: ut & ad faciendum sint& ad nopatiendum aptissima,quibus eiscitur,ut ipsi tanqua aduersus inermes armaoti,& tanquam aduersus rudes ludi magistri decertent.etenim in huiuscemodi certaminibus non η sunt pugnacissimi,qui fortissimi sunt: sed ii qui uires amoplissimas habent,& optime sese habent corporibus. At uero milites tunc timi di fiunt: cum excrescit periculum,& inseriores sunt cophs ac apparatu. primi
nanque sugam arripiunt. urbanae uero copiae manent, atque intereuntiquod
quidem&in Hei meo accidit. Hae nanque turpem gere: S mortem tali saluti 'φpraeserendam esse censent . illi uero ut superiores ab initio sese obiectant periculis: re autem intellectra,fugam arripiunt,mortem magis quium dedecus soromidantes. Sed uir sortis non est talis. Atqui iram etiam ad sortitudinem rese, ' 'runt. Fortes enim & ii uidentur qui ob iram seruntur , perinde atque serae: in eos qui ipsos uulnere affecerunt. quia& sortes cocitantur ira.est enim ira res impetuosissima ad aggredienda pericula.quapropter 8c Homerus dixit.Viores iniecit irae:& animum ira cocitauit. εἴ acuta per nares uis:& essti buit sano guis. Haec enim uniuersa irae concitationem,impetum' ue significare uidetur. tortes igitur ob honestatem agunt:& ipsa ira subministrat. ferae autem ob dolorem: quia nanque uulnus accaeperunt, uel quia timent. nam si suis in lustris sint: non inuadunt. Non igitur sunt sortes:propterea'a dolore concitati ae ara ad periculum irruunt,nisil praeuidentes malorum . nam hoc pacto & ipsi asini cum essiriunt fortes essent. non enim a pabulo uerberibus dimouentur. Adulteri quoque propter libidinem multa audent.non igitur fortes sunt qui 'ob dolorem ac iram ad pericula compelluntur. Maxime aute naturalis ea esse
uidetur,quae est ob iram:&esse sortitudo electione sumpta,fine* 8c ipsi etiahomines: cum irascuntur dolent cum ulciscuntur capiunt uoluptarem. qui autem propter haec agunt: pugnaces quidem sunt,at non sortes .no enim ob ho ne statem agunt nec ut ratio praecipit,sed ob ipsum assectum aliqua tamen ex
parte sunt similes sortibus. Nee etiam η qui sunt si e steti, sunt sortes,nam ex eo quia saepe multos uicerunt: fiduciam in periculis habent. Sunt autem s. s smiles sortibus,quia utrim confidunt. sed sortes quidem ob eas res quas paulo antea diximus.illi uero quia se superiores esse putant, & nihil uicissim sustes pruros mali: tale & ipsi ebr a faciunt. sperant enim omnia sibi prospere eueniore.cum uero non eueniunt ipsis talia: iuga arripiunt. At uiri sortis erasires eas
quae sunt hominibus & uidentur formidolost,serre: quia honestum est serre, dc turpe est no serre. Quamobrem & magis tortis esse uidetur,subitis potius y sin terroribus interritum esse ac sine turbatione,quam in praevisis.est enim ab habitu magis,aut minus ex apparatu.nam antea uisia: cogitatione & ratione quispiam ligetiat ea quae repente eueniunt,habitu. Fortes etiam esse uideno 'γtur 5c qui ignorant. Et sunt non longe ab us,qui spe freti confidunt. deterio' , , res autem sunt: qui tum dignitatis nihil habencilli autem habent. Quapro
122쪽
pter 8c aliquo tepore manent.hi uero decepti: si cognouerint,ves suspirati suerint aliud esse quam putabant,fugiunt. QIod quidem Argivis contigit cum in Lacedaemonios tanu in Sicyonios incidissent Dictum est igitur quales n1 sint ipsi sortes:& ij rurun qui tortes esse uidentur. COMMEN.so I ' ICvNTUR autem 5ealis. Hoc est totium rapitulum: in quo philosephus postea st dra
I clauauit malinam,cim quam versatur somnula,&operationes ipsius,& vitioru Π posito rum,nu enumerat quinetis rara sortirudinis non tame vers,sed similis,& ponit diminas inter has,&veram,&propnedictam sortitiusm .diuiditur autem in quinque partes secundum qui mquelpecies supradictas,qus: suis locis pates uni.prima species dicitur ciuilis quae vehementer inflcetur similis v sortitudini. haec autem est cum ciues pericula subeunt ob si glandam infamiam diconsequendas honores ut ostendit exemplo Homere, haec est valde similis versioni tussim . dis scit tamen quia vcre sortis a Uitur opus sortitudinis primo,&principaliter,quia est honestum, di propter ipsam honestatem siue sequatur honor siue nomiste xm ciuilis principaliter subit pericula ob honorem coissequendum vel fugiendam infamiam. CuΜ hisce quispiam. Alio modo ei. tres aggredi videntur pericula ob sugiendam poenamin: ij videtur redigi ad superiorem speciem sortitudinis non propriae quae dicitur ciuilis,quaqua sint deteriores sup ictis quia non faciuntsortia lacta ob sugici da turpitudinem, id ob trumcndam poenam ut exemplo Homeri ostendit philo si sophusfc igiturduo mini gradusQuilis sonitudinis,&secundierunt primis deteriores. UID DT U R etiam & ipsa.I Amri philosophus smidam speciem sortitudinisimpropriediere: iam discit esse peritiam cluanstra prescitim in rebus bellicis, hanc aurem non vultesse proprie sortitudi nem,quia vldctur esse ab arte,& experientia acquirimon autem Metione et est utra sortitudo, & in hoc vadetur reprelieitcte opinionem Socratisdiceris in libro ut puto qui Prothagoras in scribitiir. quod sonitudo in quavis facultate est ars,& peritia pixtam,ic intelligit hoc pacto ut dicimus sortem medicum,qui sine timore curare audα, disimiliter in alijs artibus qui est peritus audet operMri secundum illam artem, sed hoc praecipue videtur euenirem bello rihi peritiores indentur mygis confidere,&praesis Tunt maiorem speciem sortitudinis, quam rudes. verum talis sortitudo milita ris videtur inferior superiore,quam appellauit ciuilem & ignobilior uobaturaea sortitudo quae est smilioris &proprissortitudini est nobilior,&praestantior ea quae indissimilior. at ciuilis illa su/Pradicta est similior quam militaris,ergo est praestantior.hanc rationcm declarat philosophus mimsΣ dicit. at vero milites runc formidanitimidi sunt,&caetera. HERME inhermeus est locus m eu/hoia ab hermedictus,quia fuit locuno cosecratus. ubi olim ciuitassiit Coronia appellata: quam obsiderent Athenicies duce Phorco, Ac proclitioe arce expulantiCharon dux Thebanorum misesu in obsessoru aurilia in ea pu a occubui ex riuo ex io militis eius cpii prius audebat pugna reduce fidentes fugam ampuc ut ues vero,& urbanae copiae turpe existimantes patria restita ausus 3 Rere perstiterant in praelio omnes prope interierunt. A T qui iram etiam.' Aliam incit speciem
fomtudinis improprie dicta quae fit per iram.&primo oste sit quomon est similis: drinde quomodo differe,primo quomodo est similis probatur hoc pacto:somoedo qua homines ii em quodam aggrediuntur pericula est similis vers sortitudini.at sortitudo quae fit per iram est talis et fortituo quς fit per iram est similis vers sonitudini.hoe etiam probat philosophus testimoni tomeris 4 multis in locis ostendit qu ira subministrate videtur vires sortitudini. FORTES igitur. me ostendit philosophus quomodo talis fortitudo differt a vera somnicine probatur. sortitudo P edicta,& vera est qua viri sortes operatur propter honestatem,&Wiecta ratio iuberiat sortitudo per iram non est h ,ergo non est sortitudo proprie dicta iam honestas est illa si primo videtur alum accre sortibus viris,& et vires subministrare,& stimulare,& impellere:ira vero no primo. Ite probae alia tota si sortitudo quae fit per ira esset sortitudo ver tunestre, 6e non nulla Metilia' bruta di et adulteri sentet spellassi sortes consequens salsumaergo &anteceden ,ratio patet in textu.dubitatur quia plis dicito ira videtursortibus subministri hoc non incitur veru iam id quod Gobi cicit rationi,sed sua naturali mono mouctur no visse subministrare sortitudini,at ira est hmoiaeet' no risubministrartsortitudini pro solutione notandu qudd ira considerari pol prout est in excedisti etia Hest in mediocritate,si accipiamus ea ut est in exisu tune iid dicimus esseca sortirudine in asit sumatur secundo motu est affectus regulatus aratione,&potestesse cum sorti operatiotae,5e ideo dicit m est naturalissima motio iis,&si ipsa accipiat sine congruum,&electione vera sortiar a va operano Dimidinis, O in Dite cadit ira qest affectus regulatus a rectarctata tutes.
123쪽
aliciis sunt ammisi moderat ex versi dolor & cupiditas non comitatur sortitudine perissed per accucns, dolor enim per se non compestit ad pericula,sed excitat iram,& similiter qui propter voluptatem rasequenda agnediuntur periculamon per se sesso accidcias pericula subeunt,& no com/pelluntur ob verum fine somtudinis. Ad ratione cum dicitur qudd ira non obedit rationi quia est naturalis motiometanda maior ira, re dicendum quod appetitus est actiis natura ad obtemperan dum rationi,& si de natura sua non sit rationalis peressentiam visspe vidimus, quare exire potis affectus regulatus ab imperio m rationis,m quibuspotat veram esse sententiam philosophide ta/li ira modemia sed intellirandum que;d duplis videtur esse operatio sortitudinis,una toleravi ut apparebinalia aggrediendi. Ad primam operario non est opus ira. secutas vero in apraedici lis Periculis videtur opus esse ira moderata. NEC etiam ij. Affert quartam speciem sortitudinis i m 9 Proprie di ,que estin illis,qui spe quada confidunt eo quod 'pe hostes superarunt, &ostedit quo con emunt viri sortes,& isti,&etia quo differimLeonueniunt enim &sunt similes sortibus in eo quod ambo confidunt,differunt tamen postea,qui a sortes Bitia aggrediuntur, & confidunt ob honestatem consequenta,& turpitudine sumendia isti vero ob spem victoris: quam spem acquis siuerunt ra consue ne vincendi,& notandu quod sonis aggreditur pericula cum Homone aut at aut comitante operatione ut videtur,&hocdicitur,quia)nterdumeniunt pericula libita di repentina in quibus sortis non potest habere tempus prae dens deliberandi,& eligendi, sed tamehabet habitum sortitudinis,&clectionem quae eum praecessit. Item alia ratione.affert philosophus ad ostendendu quod confidentes propter spem non sulit Vere sortes. na vere sortes misistim in peri/culis,illi vero qui propter spem confidinam inuti ebrii non prismint in periculis,ergo n5 sunt vore sortes. Q U A MOB REM de vir. Hoc videtur inferri re supradictis quod appreant corrolatri ' ο&est tale quddis qui operatur sortiter in subitis periculis est sortior quam qui in pulsis.& hoc ostia dit,quia agens semierin repentinis periculis manifeste apparet quoid operatur per habitu sed ille qui agit sortiter in provis potestsortem operarione producere non tamen sequitur tuta operetur habitum. tandum quod qui subit pericula repentina per habitum maxime vidcrurea approm,quia non haberetempus cosultandi 8c deliberanda es quia re multis actibus sonibus quibus conrecutus est habitu consuetudine quada suscipit ea. unde superius etiam dixitiis igitur homo miris proprie dicitur qui circa honestam morte,& ea omnia quae repente afferant ipsam interritus est.nci tandii quod Mec spes sortitudinis impropris videretur Distan Gnullis esse eade in secunda specie supradictasses disserunt,quia fidentes pristo spem eo quod multotiens victoria potiti sunt. poslunt esse tales,& tamenon habere peritia&arte.it illa audent ob peritia: isti ob spem quam edit, perunt ramultis victorijsuli insi igitur sunt ut patet. FORTES etiam csse videntur. Aficit quintas, sortitudinis imp rie dictae,& ostendit eam non esse veram sortitudine &ma ostendit quocrest deterior quam spe praecedenti. mbatur igitur quod haec no est vera sortitudo A fit octi Q est similis sortitudini orer spem.& et citcrior illa rici est π no est vera sortitudo. DETERIORES V sunt. Ostedit squo sones ignorati 5e sunt steteriores sortibus propter spem. illi hiscnt aliqua dignitate,& substinetpericula aliquo Nesi/dentes aut ignorantia dignitatem nulla iam,& starim cognito periculo supur,& hoc y, t rumplo argivom qui putabat se pugnatums in sicyoniis,&m retracta bant ignotatione decepti:cii uem cognouerunt hostes ine lare monios, exteniplo fuga arripuerinta his patet fi est vera,& proprie dicta sortitudo,& q no piopria.Notanda quod sufficientia Met spem se ictam pol ostendi hoc pacto.scur sint tot,& non plures nec pauciores. sortitudo pmprie dicta consistit in tribu sin cognitioneaelinione&finem est honinas accomodata sortitudini.quod si aliq sit 'sor, titudo non proprie dicta,deficit ab aliquo horti triumui dricit in cognitionesve scientia oritur sortitudo po ignorantia. quinta *mes,si vem dcstricctio tunc fit aliqua perturbatione appresso pericultatu saut ira aut R& sic oriuntur ills dusestertia & quarta. sin veto fit error in finet hoc his, riam aut ob aliouam artem,& peritiam,& tunc est secunda. ianilitaris,aut rapmptrecte nil rehonestate, sed ob mprium bonum.spropto honorem,& tunc oritur prima species.i.ciuilis. '
Deproprietatibus sortitudinis. Cap. IX.
Vanquam autem circa fiducias, metus, sortitudo uersatur, tamenno simili modo circa utrum: sed magis circa res formidolosIs uero satur. qui nam in hisce non turbatur,at. se habet circa has ut opor
ten magis est sortis qua is qui circa ea in abus confidit,se habet ut
124쪽
s coportet.Fortes igitur ex eo dicuntur: quia res ut dictum est inserentes doν Iores tolerantisccircofortitudo dolores assert: SI non iniuria Iaudatur. Dissi x . cilius enim est dolores ferre: quam a uoluptatibus abstinere. Enim uero foro titudinis finis iucundus esse uidetur. uerum ab euenientibus doloribus obsito Icatur: ut 8c in certaminibus fieri solet. nam pugilibus finis quidem ipse iustcundus est gratia cuius certant,coronae inquam atque honoris. sed cardi most Iestum est:cum sint e carne,dolores asser SI omnis omnino Iabor. Atque quia haec sunt multa ideo id gratia cuius certant,cum sit res parua,nihil iucuncti uidetur habere . quod si tale dc circa fortitudinem est: mors quidem atque uulnera sorti uiro molesta erunt,atque inuito.seret tamen quod honestum est ea ferre,uel turpe non ferre. Atque quo magis omni uirtute pollet 8c selicior eli eo magis ob mortem sane dolebit. uir enim talis maxime dignus est uita: maximis* bonis priuatur id ipsum sciens,quod quidem dolorem affert. uestrum nihilominus est fortis.& eo magis fortasse quὁd honestatem quae est inhello his anteponit. Nec fit ut omnibus inm,tutibus cum uoluptate onerest xor, mur enisi quoad adingitur finis. Nihil autem fortasse uetat: non eos ciuilaolas lunt praestantisti mos milites esse . sed eos qui minus quidem sunt sortes: missium autem aliud bonum habent: hi nanque parati sunt sese periculis oboiectare: uitam, pro paruo emolumento perdunt. De sortitudine igitur hactenus dixisse sufficiat. Quid autem est: ex iis quae diximus non est dissicile com Prenendere,ac Mugnare figura.
Mca v A M autem circa fiducias. I Hoc est quaeram de ultimsi rapitulum huius tra
125쪽
vita&maxime dignustam in sortis dolet propto morte: sed quia videretur fortasse quod dolare esset alienu a sanitudine,ideo addit ulterius philosophus quod fortis non minus ob hoc quia dolis est Bitis:quia anteponit ijs honestatem in bellicis periculis,N: anreponit caeteris K3nis q sunt in ui
desie apparet quod non oriramur cum voluptate in omnibus virtutibus nisi respectis finis: quila per est dulcis,& iocundus in Omni virtute. NIHIL autem fortasse. Haec est quarta pars ca/pituli,in qua videtur inferre obortum supradictis.nam cum dixerit sortem virum dolere ob mor, Iorrem,subire tamen propter honestatem videtur quod foms magni faciat vitam sua,& ex hoe no possunt esse optimi milites,ideo dicit philosophus, nihil obstat si ij non sint utiles milites, sicut sunt uter nari, qui vitam exponunt pro vili mercede,& emolumento.hocenim non est propnu sonitrudinis levi de causa,& pro vili praemio vitam abiicerrista est sortitudinis propnu,& soms intam sua magni sacere,& non quacuq de causa eam exponere mom:sed pro comuni bono, & propter honoslamn iplam ex quo ema videtur cre proprietates duras a tali audacia militu,quia si essent vere sones haberent etiam prud na qua inisi gerent non oportere cum vili emolumento vitam
comutaresed pro honestate,& coi bono ut Gamus.Ex his quae dicta sunt potest colligi quid sit Be
titudo. quod sortitudo est mediocritas recta ratione determinata circa ea in quibus colandimus,&circa lumbilia in manmis Periculis propter honestatem δε commune bonum.
Ost hanc autem de Temperantia dicamus. Hae nano uirtutes par itium earum esse uidentur,quae sunt rationis expertes. Atin tempe ios rantiam circa uoluptates mediocritatem esse,iam antea diximus. minus enim,& non similiter circa dolores uersatur. In eisdem aut&intemperantia esse uidetur. sed nunc circa quas est uoluptates determineo io mus oportet. Dividantur igitur animae at sp corporis uoluptates. ut honoris
cupiditas,8c auiditas disciplinae.nam tam ambitiosus quam auidus disciplinseo gaudet cuius est auidus.& corpus nihil: sed mens potius patitur.atq; ii qui
uoluptatibus huiuscemodi alliciuntur: nec temperantes,nec intemperantes dicuntur.Pari modo neque qui circa caeteras uoluptates quae no attribuuntur corpori occupantur. eos enim qui fabulis,& narrationibus dele statur,& ciro ea talia dies consumunt,uerbosos quidem atw deliros: intemperates aut non consuevimus appellare. Nec eos etiam: qui pecuniarum uel amicorum causa dolent: temperatia igitur non circa animae: sed circa corporis uoluptates uero
sitit r. Non tamen & circa has ipsas omnes. Qui nan rebus ηs gaudent quae I o sui supercipiuntur,ut coloribus, figuris, Piei ura: nec temperantes nec intemperantes dicuntur.etsi uidentur & his homines & ut oportet, & magis u oporotet, Sc minus etiam gaudere. Simili modo neque qui rebus his gaudet quae auo ditu percipiuntur.nemo enim aut eos qui cantu, uel histrionis gaudent uoce plus u oportet: in temperantes,aut eos qui ut oportet eisdem gaudent: temperantes appellat. Nec etiam η qui circa odores gaudent: nisi per accidens. non enim eos qui malorum aut rosarum aut uaporum,sed eos potius qui unguenotorum aut epularii odoribus delectatur:intempera tes dicimus esse. his enim intemperantes ex eo gaudent: quia per hos ipsis rerum earum quas cupiui reo cordatio fit. Uidere etiam licet 8c caeteros,cum esuriunt: epularum gaudetes
odore at his delectari intemperatis est: quippe cum eius haec ob aciatur cupispiditati. Atqui neque caetera animalia uoluptatem: nisi per accidens, per hoosce capiunt sensus. Neque enim odore leporum, sed esu gaudent canes: odor autem sensum serit.neque uoce bovis Ieo: sed eis,per uocem autem sensit siluin
126쪽
esse propinquum: atque hoc ipso gaudere uidetur. Para modo neqne si uidit
aut inuenit certium,aut seram capram,hoc ipso gaudet, sed quia cibum habeo tor bit.circa uoluptates igitur tales: temperantia, intemperantia* uersatur, quae quidem dccaeteris animalibus sunt comunes. Quocirca seruiles & ferales esse uidentur.hae aut sunt quae tactu, gumi* suscipiuntur. At enim&gustu intestperantes parum,uel minime uti uidentur. gustus enim osticium,saporum iudicium est. quod quidem in faciunt qui uina probant,& epulas condiunt.non nimium autem hisce gaudent intemperantes: sed uoluptate,quae sit omnis per tactum: S inesciitentis,ac poculentis,& in 'sce quae uenerea nucupantur. Qua'
propter 8c quidem uoluptatibus deditus epularum Philoxenus quida Eryxius recatus est: ut longius sibi guttur quam gruis fieret: propterea,tactu
delectabatur. Sensuum igitur maxime comunis estis:circa quem intemperaritia uersatur. Atque propterea iure uituperada esse uidetur: quod hominibus non ratione qua homines sunt: sed qua animalia,accidit.talibus igitur gaudeo re,maxime p talia amare: ferale est. Et enim liberalissimae uoluptates quae pertactum proueniunt: exceptae sunt. Vt eae quae in Iudis ac certaminibus per fricationem: calorem p fiunt.non enim intemperatis tactus circa uniuersum est corpus: sed circa quasdam corporis partes.
POST hanc auruli tem de temperantia. Hices tertius tractariis huius libri nn quo philosophus docet de temperantia statim post doctrina de sortitudine ferirando ordine naturi: qai sis virtutes versantur circa affectus appetitus sensiti ui :qpotentia nobis est communis eum aliis animalibus,ideo a magis uniuersalibus incipiendum putauit siue a magis notis nobis,ut nonnulli volum.diuiditor autem in tria capitula in primo semando eundem ordinem quem seruauit in tra etatu de sortitudine iligenter de ostendit materiacirca quam versatur temperatia,&ramma et op posita.in sicundo docet operariora st prodeunt artemperantia,& a vitiis ei oppositis.m tertio com Parat intemperantia cum timiditate primum capitulum diuiditur in tres partes.in prima aismatratione sue intentionis dicendo quod doctrina temperantiae successive afferenda in ordine est post doctrina sortitudinismam illa virtus declarari debet en to post semiuduiem, q collocatur in ea dem parte animae cum sortitudine:at temperiatia est huiusmiai,opo declarari,& doctri dinet post festatudinem. ita ut nulla alla intercedat. patet ratio quia utraq; virtus est in parte in potentia bensitivi appcritus,q potentia est irracionalis de natura sua,S est duplex, irascibilis A concupiscibilis. hariam ibi virtutii sortitudo est in irascibili:temperantia inconcupiscibili.&sicut iste potentiae se
habentnta&virtutes quae in illis sunt ordinari dinent. AT VE temperantia. Haec est secunda pars huius capituluin qua affert materia circa quam versatur temperantia,& assignat eam in genore,& videtur tria ex orditae afferre ad declarandam temperantiam,& eius materiam.primu est quod temperantia est mediocritas circa voluptates.se dii quord versetur minus circa dolores q circa v luptates est enim dolor talis ex absentia voluptatu,& per accidens magis igitur erit circa volupta/textentu est quod circa eande materiam versatur temperatia&intemperancia.nam contrariorum ro4 eademateria idem obiectum esse videtur circa quini versatur,licet diuola modo. S ED nunc cir/ca quas. Ih est toria pars huius capituli in quavi ostendat in specie,m articulariter circa quam mareriam volatur remperantia,& inreperantia, primo distinguit voluptates,& ostendit circa cuias non est tam rancia dcinde circa quas est eadem temperantia.sse intem ninaeprimo igitur distin mendo voluptates dicit quid voluptatum quaedam animi sunt,quaedam corporis: corporis auia sunt eae quae fieri videntur cum aliqua mutatione corporis,& motione: animi verosine mutatione corporis,hac diuisione premissa dicit qu5d circa voluptates animi non versatur temperantia, aut intemperataria,probatur circa eas voluptates secundu quasa emo temperam,aut intemperas dici tur,non Versatur temperantia aut intemperantia at voluptates animi sunt huiusmodi ergo circa tales voluptates non versatur temperantia,aut intemperatia: maior inciar minor probatur a phona auidus honora aut dis linae si hgaudet no dicitur 'κras,aut intc'o,b: voluptates
127쪽
sunt sine ulla morione,aut affectione corporis pari modo, N: ij qui fabellis gaudent,quod genum voluptatu oritur ex verbis, non dicuntur temperati aut intemperati,& intelligendum quod cum dicit sabulis intelligendum est de rebus quae significatur per huiusmodi sabellas nain si sumeremus illas ut 1 oces delectantes auditum tunc ills essent voluptates corporis.nam voluptates quae fiuniper auditum Giporis sunt,& non animi,ut inscrius dicet.affert deinde philosophus tertium genus volimatum vel doloruq oriuntur ex iis exterilis. sex pecuniis vel amicis, dis udum haec nemo api inllatur temperam,aut intemperans, 5c sic patet quora cum voluptates sint animi di sint comons: quod circa voluptates animi non versatur temperantia aut intemperanti a. TEMPERANTIA Iosigitur. Cum relinquantur voluptates corporis primo dicit philosoplius quord circa eas versatur temperinicia deinde declarat quod non circa omnes tales corporeastalemum ostedit circa quas coraporeas proprie insatur. NON tamen.IProbat quod non circa omnes voluῖtates corporis vella I o Geur remperantia,Ne intemperantia hoc pacto.voluptates quae percipi litur sentibus externis sunt vo' luptates morepsed temperantia,&int priantia non Versatur circa omnes voluptatesq perci/piuntur sensibus exumisu o temperantia,& intemperantia non versatur circa omnes voluptates corporeas.maior patet.nam licet sit vis animae quae peNixiat istas voluptates,sensuum tamen ista vis ita est immina corpori,& implicata complexioni eiuraem Vt merito dicantur corporeae, quia fiunt cum aliqua motione,& affectione coss oris: minorem dcclarat philosophus discure o per tres sensus. risu auditum 5e odoratum,&probat quM circa voluptates quς oriuntur existis sensibus non dicuntur homines temperantes, ut intemperantes, didicit quδd qui gaudet odoribus
per se non dicitur intemperans:po acci&ns aut n5dicuntur odores descetaret intemperantes.vivii/ mentorum,aut ulcuum odores cum reducunt in memoriam voluptares,q sunt propria obiectatem rantiae.Lvoluptas pustus 5c tactus.nam id qui exuriunt gaudini odore epularum. .per acciudens,5 hoc est signum quM odor percipitur,& est delectabilis bilanam po se,N per accides ut etiadicit philosophus in libro de sensu .mae florum odor Videtur percipi per se,&delectare sensum odoratus per se,& non progreditur ulterius talis perceptio: odor vero epularum,& huiusmodi rem per. accidens,nuia talis odor est Micetabilis ratione epularum quae reseruntur ad alium sensum de ollandit non in hominibus solum:sed etiam in bellulfficii&m ire: ut voluptates quae percipiuntur a visu,auditu ,& odoratu percipiantur per acculans . nam canis non gaudet odore leporis per scita propter esum similiter leo gaudet voce bovis non per se,sed per acciris: quia ex tali voce percipit Mella nutrimentum. Idem fit in visu:nam leo gauda aspectu cerui aut capelle agrestis non per se,
sed per accidens, quia videt sibi adesse escam ex qua nutriri potest,&sic patet Pitcntia philosophi. CIRCA voluptates igitur tales. primo probauit philosophus quδd temperantia,& intem Io tia non est circa voluptates animi, dcinde quod rsatur circa voluptates corporis postea quδd ita
circa omnes voluptates corporis ut non circa Voluptatra Visus auattus&ollatus: nunc succcssiue ostendit cim quas voluptates corporis ipsa Vc situ & tria ex ordine affert. primum quo ipsa vera satur circa voluptates co aris,quae pocipiuntur ma & tactu. secuta quola magis citra voluptare praetus quam gustiis.tatio Gereo numquoddam,&soluit dubitationem quae fieri posses: bat igitur iii primis hoc pacto.temperantia& intemperantia Versatur circa voluptates corporis.at non cima voluptatas quae percipiuntur Gla, clauaina,vel ollam, is probatum est cryo relinqui/tur,t versetur cim eas quae percipiuntur gustii,& tacta. 'ci etiam hoc modo dici potesttemperantia 1 intemperantia versatur circa voluptates nobis communes cum tui at voluptates secuta gustum,&taeriam sunt tales:er circa eas versatur temperantia. patet ratio quia rem rana debet versari circa comunissimam voJuptatemaea est autem gustiis A laetus in alios enim sus Q viis dentur animalia bruta voluptatem capere nisi per accissim is antea diximus.sed per gustum,& ta/mina,& pr. xcipue per taetrum omnia animalia capiunt voluptatem:crgo illa est communissima notandum qiiola inter quinq; sensus hominis citernos, mis est omnium comunissimus . nullii enim
est animal quod rami careat,& gustii etiam seu confuse seu distincto.multa vero animalia alijs se sibus carent: visus autem est omnium sensuum extemorum persectissimus,& in quocunque anima li est risus in eo etiam sunt reliqui sensus. operatur autem momento temporis,& valde spiritaliter, dc pereum scia sum multe innotescunt nobis differ riae roum,de non est comunis cunctis animili bus,sed tactus est multis omnibus:constareenim sine tactu non potest ullum animai,at in homine is sensus est persectior quam in caeteris animalibus,1 etiam gustus rati&tactus.nam et inquit philosophus inctiorem habemus gustiam quam odoratum .ari hoc x eo:quia gustias tactus est quidam: auem quidem sensum homo perspicacissimum habet,in caeteris naneti sensibus vehemen/ter ab alius animalibus supcratur,at tactu longe eat cris omnibus excellantius percipit.qitapropterdi prudentissimum est omnium animalium indicium autem est quod in genere hominu penes hoc instrumentum sensus ingeniosi sunt hinctes M,6 non penes aliud quim, qui nais sint duri nciij
128쪽
1o 3 ii sunt inepti mente qui vero sunt molles camerii sunt eniosi menteque apti, Ae notandum quod quamuis vis fit longe persectior sensus simpliciter quam tactus,tamen bonitas visus in ho/mine non arguit bonitarem ii i , ora sit unius instrumenti solum:tactus vero compleno sit diselasa per totum comus,& quamuis directe in plurium cognitionem ducatur in lectus per visum,& auditum, etiam quam per taetrum:tamen no sequitur quoci pa bonitatem risus debeamus arguere bonitatem intestinus .sed haec latius in libro de anima, sussiciat autem nobis quia tactus,& etiagustus suincii do eum vel distinctum vel confusum sunt comunissimi sensus, di voluptates horum comunissime,&circa sinas volatur temperantia. AT enim degustu per parum. Secundario ostodit philosophus quod temperanti di intemperantia magis Vmaturrim voluptates tactus, a g sius, hoc pacto. Circa illas voluptates,quibus maras gauda intemperatus temperatia,& inuper, ria vc satur,at voluptatibus tactus malis gaudet intemperans u gustias. ergo temperantia, Ne intoperantia magis versatur circa voluptates tactus q gustu maior pateriminor declariatur a philola/Pho primo ratione, cundo exemplo.nam is qui non multum delectatur iudicio saporum, tam Lis conicitione ciborum,& eorum contactu: uda magis Voluptatibus tactus Q gustus, sed intemperans est huiusmodi, et, magis Ac potissmudet voluptatibus tactus u gustiis. Idem probato pio cuiusdam gulosi,ut ita loquar,qui appellatus est Philomus Euricius.is autem precabatur sibi guttur ciconis tamquo indicatur quord tales hemino intemperantes gaudent volimrate tactus, bemagis quam iudicio saporum,& ideo volebat ille tactum fieri per longum spatium,sic igitur intemperantis gaudet voluptate tactus,& magis q gustiis. taim quod dupita est gumis.smisectus 5e
autem persectus in ille qui non solum conueniens, ec inconuenicias in cibis discemi sed etiam diselarentias saporum,& iste praecipue est in homine.nullum enim aliud animal magis gaudet differemrijs saporum et homo, qui per talem sensum distinctum eas discemitaverum qui utuntur iudicio huius sensus non statim sunt intemperanto,propterea dicit quo d intemperantes maxime gaussint voluptatibus tactus,quae fiunt cibo vel potu vel ipsis Venereis. S E N S V M igitur. Temo inferre vis detur philosophus quoddam obortum re supradictis,scilicet quod intemperantia est vehementer carpenda: quia per ipsam affectamus,& quaerimus ea quae sunt affectanda a bellula,& no ab homi/nibus: fit enim presensum comunissimum nobis ci omnibus brutis,5 est vehementer seruilis,& vidctur competere homini ut est homo non per rationem,& intellectum sed ut est animal quoddam. E T enim liberalissimae. Videtur excipere quasdam Voluptates quae fiunt per tactu ut solueret ob icetaonem quae fieri potuisset:potuisset inquis dic situ asseris vituperari homines qui sunt intem' mrantas circa voluptates tactus, at sunt quaedam Voluptates tactus' non sunt incnden is uni ills quae ortuitur per fincationem corporis gratia sanitatis, nam tali fricatione fit expulso super
fluitatis,& emissio sudoris a corpore cum voluptate,& talis tactus, c voluptas proueniens ab tali tactu est vituperanda:ideo cicipit eas philosophus,5 remouet ab intemperante, dubitaret quispiaquod philosophus videriirremouere a voluptatibus quae fiunt secundum visum: auditum & /ratum,ipsam rein rantiam: verum i sunt voluptates,& deberent esse materia aliquarum vinitum,& circa eas ctberct versari mediocritas,& excessus item atq; desectus,quae mediocritas deberet reduci ad aliqua illarum virtutu quatuor quae sunt capita reluiuamnamoerit autem talis mediocri rasapphctanda prudeliamoniustitia ne psortitudoaxlinquitur cNovisit temperatia,&ad eam re/ducarunculus appositum videtur sensit se philosophus.dicendia ad hoc quod auobus modis accipit perantia polin.vno modo communiter dicta quae erit mediocritas cura voluptates sensu γυ-- r , t proprie dicta lalum circa voluptat cistumas,&tactus,&de hac proprie dicta loquitur philosophus. Notata quod miro orditae philosoplius inuestigauit materiam promam temperant perplures clusiotici imcipienes a quodam uniuersali,& descet viedo in quoddam paniculare proprium.primo enim Ostodit hanc conclusionem quod rem rantia,& intemperanna Versatur circa Voluptato, di quo quo
modo circa Ollares,secundo quod non vertatur circa Voluptates animi. tertio quod versatur circa voluptum corporis.quarto quo'd non circa omnes voluptates corporis.quinto quod circaeas vo/luptates corporis quaera gustu vel tactu proueniunt. isto quω magis circa tactum,& non oriecirca gustum it gustus est,sed potius icit quidam tactia itaq; proprie circa tactu. timo quod non circa omnem tactum:sed circa voluptates q prou unt ex quodam tactu in partibus corpo ris daemnatis, di non in toto corpore. istae autem Voluptatas cir Auas proprie sunt quae fiunt
129쪽
crea potum,&cibum res venereas.ex quo notandum quo diem ratia potest diuidi in iures spocles tanq genus e praecipue tres species sumantur secundum ista tria propria obiecta, potum ci/hum 5c venerem.telamantia cibi incitur abstinentia: potus vero se brietas et venciis autem castitast in osculis vero nuncibari putantia pol MQuod diuersae sint coepiditatum species. Cap. XI.
Upiditatum autem alis communes esse uidentur: aliae propriae ato ique adiunctae. Alimenti nam cupiditas: naturalis est. Omnes enim cum indigent nutrimento,siccum aut humidum alimentu,& nono nunquam utrum cupiunt. cubile etiam cupit ut inquit Homeo rus iuuenis atque uigens. Non autem omnes tale uel tale,uel eadem cupiunt.
quocirca nostru id ipsum esse uidetur.habet tamen 6c aliquid naturale. Alios enim alia delectant:&quaedam quibusdam magis quam alia quaecunque)sunt uoluptati. Haec cum ita sint: in naturalibus quidem cupiditatibus pauci r it Peccant,kad unum,ad ipsum inquam plus. Cum enim quispiam quaevis coomedit,aut bibit donec impleatur superfluo: fit tu rei naturalis exuperatio multitudine. ipsa nanque naturalis cupiditas: indigentiae est repletio: quapropter hi serentes circa uentrem dicuntur: quia ultra quam oportet ipsum implent atque resarciunt.Tales autem ij fiunt qui mancipiis sunt persimiles. At circa Proprias cupiditates,complures hominum, multis modis desinquiit. Nam
cum talium amatores ex eo dicantur: quia uel gaudent quibus no oportet,vel magis quam ut ipsi multi,uel non ut oportet,in uniuersis intemperantes excedunt.gaudent enim quibusdam quibus no oportet gaudere: quippe cum sint
odio cligna.& si talium quibusdam oporteat gaudere: magis illis gaudent uoporter,& quam ut ipsa gaudet multitudo. Eam igitur exuperationem quae est circa uoluptates: intemperantiam esse&uituperabilem,constat.Circa ueν ,ro dolores: non ut in sortitudine sic in ipsa temperantia fit.ut temperans quiodem dicatur quispiam ferendo dolores: intemperans autem non serendo. sed intemperans qui dem ex eo dicitur,quia dolet magis quam oportet: cum uoluptate non potitur atque ipsum dolorem assert ei ipsa uoluptas. temperans aurtem ex eo quia absentia rerum earum quae efficiunt uoluptatem non doler,il lis pabstinet. In temperatus igitur ea omnia quae asserunt uoluptatem,uel ea quae maxime cocupiscit:&a cupiditate adeo ducitur: ut illa caeteris omnibus anteponat. quapropter & non adipiscens dc cupiens dolet.cupiditas enim est cum dolore. Absurdo autem est persimile obuoluptatem dolere. Atqui de R=cientes in uoluptatibus & minus gaudentes homines quam oportet: non ni=' mium fiunt.Non est enim insensibilitas talis humana. etenim animalia caelestra cibos discernunt:& quibusdam quidem gaudet, a quibusdam uero abhororent. quod si quis sit cu nullus prorsus est uoluptati, nec ullus ab alio dissere:
is longe ab homine distat. nomen autem non habuit talis: quia non facile fit. Vir autem temperans in his mediocriter sese habet. Nec enim ijs gaudet,qui Phus intemperans maxime delectatur: sed potius moleste seri, nec iis omnino i quibus delectari non decet, nec uehementer ullis rebus huiuscemodi deleista
rur,neque si absint dolisinem cupisinisi mediocriter semper. nec magis quam
130쪽
oportet,nec quando non oportet: ulla res omnino talis ipsum deIeehat. mediocriter autem&ut oportet, eas res appetit, quae uoluptate quidem afficiunt: ad sanitatem autem & bonam corporis habitudinem conserunt. 8c res caeteo
ras uoluptatis essectrices identidem : si nec impedimento sint diistis habitibus
corporis nee honestatis cancellos,nec secultatum metas egrediatur. Nam qui
ita sese habet magis quam dignum est: eiusmodi uoluptates amare uidetur,at temperans non est talis: sed ita sese habet: ut ipsa ratio recta praescribit. COMMEN.
Cupi DITATVM aut aliae comunes. Hoc est secundum rapitulum in quo declarata
antea maiestatemperantis,&intemperantiamunc do tactus,&operationes eonide.diubditur autem inquatuor partes. in prima ostri dit quomodo se habet intemperans in actibus eirca cupiditates 5 voluptates.in secunda quomodo circa dolores .in totia declarat insensibilitate quae est alteri citremoram temperantiae .in quarta ostendit quomodo temperas se mediocriter habet in actibus circa voluptates di dolores.in prima igitur diuidendo cupiditates dicit quord aliae sunt na/turales,& communes,aliae propriae: communes dicuntur qua sunt dem apud omnes visames, Aestis, fames est appetitio sicci,& calidistis vero Mndi,&humidi retiam dicit philosophus inliubro de anima hae sunt naturales cupiditates,& communes,& nec ariς ad xjtam.de venereis vero non vidctur esse eadem ratio me hoc pacto concedendum,quia non sunt propter conseruationem indiuidui necessarix:sed videntur esse proprer generationem alterius.at cupiditares p prie ridem
tur esse 5o fici, nostia sponte, Ac esse alis aris alue secundum varias conditiones hominum, & etiam emporis complexiones. H K. Ccum ita sint. Hac distinctione cupiditatum allata ostendit phil scphus quomodo in his desinquitur,1: quomodo in earum ambus se habet intemperans,& in copiditatibus naturalibus,&comunibus dicit philosophus quω pauci delinquunt,&vno tantummodo, ides inquantitate in ieetsi talis appetens plus sumat de cibo vel potu rquam demas &opus sit ut iis euenire victrimqui Ac senii, N: similis animi sunt dediti ventri ac supra modum implentes illum.at vem circa cupiditares proprias multifariam delinquitur,circa etiam qualitatem ibiarum secundum varias hominum cupiditates, omnes circunstantias, scilicet cupiendo quς non portet,& magis ipsam oportet 5: non eo modo ut oportet,s: sic de alus circunstantiis,quae cum si late omittuntur extemplo desinquit .sic igitur multifariam peccatur circa pmprias cupidi a res et patet intextu. CIRCA vem dolores. Haecin secunda pars huius capituli in qua ost Mequomodo se habet rem rares.& intemperans in actibus circa dolores,&dicit quod non fit sicut in sonitudincivbi fit dolor pter pra sentiam ectum quae afferunt dolorem,& tamen sortis non Glat in illis pluset oportet,int pcrans vero dolet repter absentiam eorum quae laciut voluptatem: temperans vera eorum absentia non dola nec abstinendo ab illis' sic patre quoniodo temperans se habet in aestibus circa dolores,& quomodo intemperas dolet. atur imar temperantia in acti/bus circa dolores: sed magis circa voluptates sortitudo autem ut dictum est,magis circa doloto.notandum quod vario modo se habent in actibus circa dolores sortitudo & mnperantia: rum intem, perantia & timiditas: sortis enim aut non dori aut non plusqua oportα dolo,cum adsunt ea quae dolorem in nr,t pcrans vero non dolα cum absunt ea quae asserunt voluptatem. timidus 1υ dola praesciatia eorum quς amnant dolorem, intemper secontra dori absentia eorum ex quυlbus habet voluptates. Notandum igirur quord hominibus intemperatis voluptas est causa doloris maccidens, idest absentia sua sicut dicimus quod absentia nauis est usa submersionis navim: γius praesentia olit causa contrarii essectus,ides conseruationis. A T qui deficientes. H. aec est teratia pars huius capituli ha qua philosophus d arat vitium oppositum temperantiae'. idest dest qua,& sinomine proprio eam me et declaretur quoad fieri potest appestatura philosopho inlat, sibilitas,quae in admodum paucis reperitur,quia non Videreresse humana cum nomo habeat mi icipium tam di coe cum aliis animalibus 5 alia animalia disceri aratrib. s coirenicitisin: im conueniciares,& hos appetant,& ab illis abhoricant,multo magis homo hoesarem'ideriinqui habet eligantiorem gustum,& statim Rauda aut dolis,& propterea hoc vitium est innominatum, tales homines non lacile reperiuntiir, pauci autori hocpdcto ita sensibiles erunt quivi inquit tacem asperi anir oculis pulchrit dinem rerum,non odore ullo,non tacti , lola sipore capiatur, evellidant auribus omi ni suavitate & extera. insensibilitas tamen capi de 3 proprie hicapud phis Iosophum desectus circa voluptates gustiis di tactus.Nam medium do citrema v tur circa e