장음표시 사용
331쪽
de adi Iadntismalu potestas quam communiter solent appellare teNub.tribuendo es nomen
inmune di quasi generis nonren.has mss cies roste gubemandi, post haec philolaphus inter se comparare videtur, & in pnino gradu persectionis ponit regnum, in secundo optimatum potentiam in temo bo infimo loco censu potinatem quam deterrimam apprilamsi comparetur eum op/tima'&eum ipso regno:ideo dicit m textu remum esse optimum, censu potestatem sic nam,id,
in minus bonam.notandum quod philosophus in Politicis larissime loquitur de speciebus rei ciuibiis sed quantum ad hoc propositum spectat intelligendum quor tres sunt species triciuilis sentemtiahuius philosophi,quamuis Plator liquerit tertiam speciem dincensu potestatem , te reprehemditur ab λristotele eo in loco, quia ipsam omisit. laudat autem ibi philolaphus m nopereipsum canum & anteponit caeteris speciebus rei ciuilis,& public gubeman . vult enim redigere ipsam ni manonem ad unum sicut hoc uniuersum uno gubematur,donde ponit in secundo gradu optimatum gubemationcm,pommo ponit censu totestatem,omnes autem ij m maiores proponere sibi debent selicitatem ciuitatis,&commulae.bonum reipub.quo seruato laruatur res pub.sin ectria fiat tune oriuntur transgressiones tres quae sunt lab illarum bonarum gubemationum . nam rex ad rixannident,optimates ad paucorum potantiam, Iasu potestas siue res pubiad statum popularem delabitur nam aut unus gubernat rem uilem,&publicam,aut plures,simus optimus consulens bono rei publi , dc tunc videtur esse rex,aut pessimus restrem omnia ad suum eommodum, erit Graiinus, hi plures tunc automia scrine aut paucisFauci, iterum aut optimi, - simi sin optimi tunc fit optimatum gub alio immissimi tunc fit paucorum potenti in
aut pc0 vero sint ναοῦ omites tune aut sunt mbuentes citualiter aut inmualiter,primo modo enicensu potestas siue εο respublica secundo status popularis,disiicrot sunt species. TRANSGRESSIO autem regni tyrannis est tinguit nunc philolaphus labra illanim rectarum gubemarionum,&dicit primo πν ranniden lae labem,& transecssionem re .conueniunt autem regnum Ac tyrannis in eo quod mxtroque est unus qui gubemat,in alijs maxime dirarunt tyrannus enim semper proprium di suum,m mmune commodum,&bonum eorum qui ab eo reguntur Quaerit,&m alijs multis differunt; sed poncrepossumus duas conclusiones secui dum Vesta philosophi, prima quod rex omni agit pro utilitate & eommuni bono eorum qui reguntur. probatur,ille princeps qui est ex siti sufficiens,&omnibus' nis omatus est,omnia agit pro bono eorum qui gubcinantur ab eo,sed rex est huiusmodi opo rex agit omnia pracommuni commodo, di bono populam qui reguntur ab eo, rexenim proprie dictus rex debet esse optimus a regendo lauae, α β ri AE a gradu populi προllatus, uidi populis per rationem habere debeat, Unde Homeruβ pastores populorum ' pcllat reges, tam illac utilitati recommodo consuleret nonaea naiadus rex, potius quid am sene primcxco.quia opponitur optamqgubonationi ut parci. AT EX Omimariam potestate. Doctarat tyrannide quae est labes regni,nunc declarat transgressionem, di labem optimatum qua est paucorum porentia ob prauitarem princi pum reipub I. pauci nanque sunt, rimis et retintextu. ια S ED ciea quae est censu potestas. Declarat nunc tamam labem Glica ipsius censu potestatis seu reipublaequa labes atque tran-SO dicitur populans potastas,& Π fit ma a transgressp. no/randum quod cinia potestas lit Rubernatio in re ciuili hoc pacto, t possint ciues gerere magistra, tus secundum lacultates, ec menturam census,quod si magna prinnitur mensura census ut excito dantur pauperes orieturpaucorum potenti quia pauci sunt qui magnas habeantsacultare in vero mediocritas structur ut squa ratio hineatur tam diuitum quam pauperum, tunc videtur oriri censu potestas i minima praefinitur mensura census et sine discrimine fiat tunc ontur ista quae di/Qrur populatis potistas,di non fit ita magna transgressio ut insuperioribus , sed lixein politicis laὸtius parent. uimus igitur ex supradictis quod rosunt spmi bonFregendς rei publi tres etiam malc δε transincisiones ipsarum,ucium sicut προum est optima gubematio in genere bonarum refccundo sdem mos spaucorum potantia in lectan diatm Pindri m ICILIO, Auctant transbiniones ut plurii
inpoliticisostcndit uiolaphus. SI MIM TU PINLs aut ipsarum&quas.yHaec est secunda pars huius cantilli in qua philosophus, allatis iam antea tribus speciebus rectis gubemandς rei publi A. tribus transgi ionibus ipsarum,nune affine videtur aliquas societates in te familiari simi=bes illis tribus rectis,& non rectis primo imitat philolaphus quod similitudines ipsi m Dei latum ciuiliuni sumci quis in domibus,re in ipsa familiano clutipatris ad filios gubiniatio rilsi. milis tu mationi regis ad subditos,quamqua pater quoquo modo vidctur stipite ipsum regem vi benificiis dandis,habatamen similitudin et diximus,supcrar inqua quo ad unam persenam
via es in iid, geriem dii ducand caudiendLQuaenuis lassicia inum ad plures extendantii sed
332쪽
s paret utatur filiis tanquam simis tunc fit transgressio qua dam similis tyranidi.addit aut quod hoc quidem de seruis rectum esse videtur,quia seruus, ut ipse dicit in politicis,natura semus esse vis detur, & ideo non videtur alienum a natura si heri struis utantur ut semis, sed iniquum faciunt prutres si liberisoanrurriserius,diuersa enim sunt imperia ut dicit philosoplius,&dlucisa dominam di officia,nam aliud est paremum:aliud herile viti atque uxoris. Affert aliam societatem in te frumiliari,scilicet viri 6c uxoris quae si recte se habeat sinulis est optimatum potestaci,quia hic tribuum tur officia secundum dignitatem ut etiam fit inter optimares,quta si tra iam fiat erit similis paucorum miratiae ut patet intextu. AT VERO lia m.IAffert aliam similitudinem societatis 64 in re familiari. s.fiam quς si recte se habeat est similis censu potestari ex ptosi plurimii distent aer, tibus,quia tunc erunt quoquo modo parem potius quam satan in vero domus rami patre fimilias,vel sit ille imbecillis tunc fit transgressio similis populari gubernationi, quia ibi oritur cibo nata libertas. notandum. luod philosophus dixit amicitiam in societate coluistere,propterea attu/lit commode supradicta, recum dixisset omnes redigi ad ciuilem bene dixit istas familiares sinulas esse civilibus,ri post 'stendat in iis omnibus esse amicitiam, cui una societas est praeciarior ab
De amicitia regi paterna,ceconomica,S Daterna. Cap. XI. N unaquaque autem republica tantum amicitiae esse: quantum δίiusti uidetur. Atque regis quidem amicitia ad eos qui reguntur,in excellentia beneficii consistit.consert enim in eos beneficia,qui ab , ipso reguntur. siquidem cum sit bonus, curam ipsorum habet,quo bene sese habeant: ut ovium pastor. unde & Homerus Agamemnonem po pulorum nuncupauit pastorem. Talis autem est & amicitia paterna: benericiorum uero magnitudine differt. Est enim essendi causa pater: quod maxi,
mum esse uidetur,& enutritionis,ac eruditionis. Haec eadem & caeteris malo ribus tribuuntur. Natura nanque pater filiorum, SI aut nepotum 5 rex eo rum quibus praesidet, imperium obtinet. Hae aute amicitiae in excellentia constant. quapropter 8c honorantur ipsi parentes. Et iustum igitur in his non ι ς idem est: sed quod efflagitat dignitas. Sic enim sese habet 8c amicitia Et uiri
etiam ad uxorem eadem est amicitia,& in optimatum potestate. est enim ut iiirtus postulat Et praestabiliori plus tribuitur boni & quod unicuique acco. modatur. sic autem sese habet 8c ipsum iustum. At amicitia fratrum,similis est sodalitiae.sunt enim pares atque aequales aetate. tales autem eiusdem plerun*disciplinae, S eorundem sunt morum. Similis est huic,& quae est in censu po. testate.ciues enim pares esse solent ac boni.& quisque nunc dominatur, nunc paret, &aeque. sic igitur est in ipsis& amicitia. In transgressionibus autem, quemadmodum Sc iustum: sic & amicitia exigua est & minime est in ea, quae pessimaein tyrannide nanque nihil aut perparum est amicitie,in quibus enim nihil est commune imperanti atque parenti: nec amicitia est, nam neque i stum. Sed tale quidem est,quale est artifici ad instrumentum :& an in s ad corpus,& harro ad seruum. Haec enim omni uti litatem quidem ab iis suscipi ut, qui ipsis utuntur,sed amicitia: non est ad inanimata,nec iustum. Quin neque
ad bouem uel equum: neque ad seruum, ea ratione qua seruus est,no est enim quicquam commune. Seruus enim animatum est instrumentum . instrumen tum autem inanimatus est seruus .ad seruum igitur hoc ipso quo seruus est,no
est amicitia: sed quo est homo. Nam omni homini iustum quiddam esse uide tur ad omnem hominem, qui communicare secundum legem , pactionem m
333쪽
potest.quare 3c amicitiam,ratione qua homo est. Perparum igstur Sc in ty rannide est amicitiae atque iusti. I n popularibus autem potestatibus plurimuComplura enim his sunt communia:cum sint pares.
IN v N A QN A Q V E aut repub.sic amicitia. Hoc est quintum capitulit huius tractatus,'
in quo postea et dcclarauit societates ciuiles & samiliares,quod vehementer pertinebat ad deciatandos us amicitic,nunc oste lare inredit quomodo se habet ipsa amicitia in societatibus istis. nam ut antea dictum est,iustum & amicitia in societate considiae videtur,& altem cum altero simul scere videtur atim dccrescere,& esse magis & minus. quord si societas sit vehemens amicitia quo vvehemens cilla vi itur,sed cum societates sint diuersς, amicitis di iusta diuersarum quoui rationacise videntur ut pates it inserius.diuiditur aut hoc capitulum in duas paries,in prima ostendit quo modo amicitia est in societatibus roris in secunda quomodo fit in transgressidibus.in prima ibi dicit is,quoddamicina est in unaquaq; u.sicut&iustu 'cut igitur senabet iustitia in inaqua psocietate fie & amicitia. vicisur enim esse talis di tanta qualis 5c quanta est iustitia,ostendit autem in minis quod amicitia regis ad subditos est in cellentia benefici, & talis videtur etiam ess e pater. u acedit tamen ipsa paterna naagnitudine beneficiorum, di ideo videtur esse vehementior,& haec non solum ad patres,sed etiam ad auos resciri possunt.excedit aute pa ter ipsum regem in brassiciis dandis.sin magnitudine& hoc intcllige tu est sicut supra et diximus,si resciatur adressina disi filius maiora beneficia suscipiat st subditi at rege suo,tamen beneficia regum ad plures sunt & latius se pandunt ut inmanisinum. E T iustum iniitis non est idem.INa aliud videtur esse iustum patris ad G cs lium,&aliud filii ad patre,&sic regis ad subditos,na in ijs iusta& amicitis&s crates diuersarum rationum ei se vidcntur. V IR I autem amicitia. Declarat nunc piis quonam pacto amicitia viri ιν ad xorem in similis amicitie quς est inoprimam gubemation de societate.ubia ditur vietus &dignitas&Fm dignitate eritiustii,&amicitia vim tenulate paret. AT amicitia fratrum. Odirus 3 dit quord amicitia fraterna quae est velut sodalitia quaedam quia fratres simul educantur, εο seniant amicitia is sodales,& quasi pares,ostcndit inquam quod est similis amicitiς quae fit in societate rem se potestatis siue reipu.ubi paritas qu.aeritur. ΙN transgressionibus autem.IHaec est secunda pars cst huius capituli in qua pli sol idit quomodo se habet amicitia in transgressionibus societatum ciuilium,& primo declarat quod in tyrannide quae tra ressionum est pessima,aut nihil in amicitis, aut
vehementer exigua, probatur, i nihil est comune imperanti atq; parenti ibi non. in amicitia nec societas,sed in tyrannide nihil est communeimperanti atq; parenti,ergo in tyrannide non est amicitia
nec Boetas,maior est nota radictis philosophi dicentis quod ubi non est iustum non est etiam amicitia, minordeclaratur a philosopho. st.n. nde ut instrumenti ad artificem, di heri ad struum,&huiusmodi, quoni non quaeritur utilitas a supcrioribus propter illa, scd yro se ut possint uti illis pro sua comoditate propria ic anima utitur cor re ut instrumento quodam,sed hic oritur quada aim
cultas,quia non vi retur verum quod sic se habeat dominus adseruum sicut se habet anima ad cor/pus, in artisex ad instrumentum: nam artifex est animatus,instrumentum est inanimatum, sed non in ad mammata nec eciam ad irration. abilia amicitia, cum istasiat omnino diuersa, sed inter dominum&seruum videtur cadere aliqua amicitia cum sint eiusdem naturi humane, luare non videtur
tenere illa similitudo philolaphi,hanc difficultatem tollit philosophus,ostendido quod
test consideran ut est nomo & item ut in semus,ad struum.igitur ut est iciuus non iactur esse amicitia a domino,quia tunc x ititur struus esse veluti quoddam instrumctum animatum,sed ad seruum di dominum xl xum: est homo,potest escaliqua societas,& amicitia cum uterip possit subiae leges, di pactiones,& iustum cadat inter eos,&per consequens amicitia paret igitur qu in tyrannide in
qua principes utuntur subditis xi seruis parum in nihil est amicitur,quia etiam abest iustum. IN το popularibus autem. Declarat nunc philosophus quomodo seria tamicitia in trans gressione illa quae est minus improba et aliae,&dicitur populari Sostendit aut philosophus quo di bi plurimu est amicitis quod non est simpliciter inrelligendum,sed res istu 6c comparatione aliam transgressionu, quasi dicat plus in amicitiae ibi quam in aliis transgresionibus, plus ii qua in ipsa potestate popu/lari,quia est ibi quaedam paritas, 5 multa munia popularibus ri lcges, tur iudicia,summa,consuctudines.irotandum quod philosophus declarauu amicitiam siqua est in hetannide dicendo eam esse exiguam vel nulliani,& etiam eam declarauit quae est in populari potestate,sed nihil dixit de ea qest in mucorum pomitia,quia comitis extremis facile Doscitur id quod medio modo se habet, nam ii in tyrannide parum vel nihil ,m populari multum respectu aliarum transgressionum πων. triumspercipi potes quid sit in paucorum potantia.
334쪽
ETHICORVDe amicitia sodalitia,& filiali. Cap. XII.
igitii ramicitia ut dic tum est in societate consistit. Consan ritiguineam autem qui spiam seiunxerit ac sodalitiam. Civium autem g amicitiae,& contribulum,& simul nauigantium,& quotquot sent
tales magis in s.cietate consist irrit mam stipulatione quasi quadaconitare uidentur. inter has quissipianire hospitalitia collocauerit. Cosangui γαnea uero multiplex esse uidetur. Pendet aut omnis ex paterna. Parentes enim
dili unt natos ut aliquid sui: nati uero parentes ut aliquid ex illis. Atque mao is laiunt parentes eos qui sunt ex ipsis,quam nati: se esse ex illis. Magis* c5. iunetum est id ex quo natum est ipsi nato,quam factum ei quod fecit.est enim ei ex quo est ortum : proprium id quod ex ipso est ortu.ut dens,crinis,& quid
Dis habenti. nullum autem illorum id ex quo orta sunt,aut minus. Accedit eo dem temporis longitudo.parentes enim natos continuo diligunt. illi uero parentes: incrementis tempore susceptis, SI mentis comprehensione, uel sen. siis. Ex his autem patet Sc cur magis diligant matres. parentes igitur natos ut 7 3
seipsos amant. qui nanque ex ipsis sunt orti: sunt quasi ipsi al a separatione. nati uero parentes ut orti ex illis. Fratres autem sese mutuo diligunt. quod ex eis di dem sint orti. Identitas enim quae est ad illa, idem inter ipsos facit. Quaproopter eundem sanguinem dicunt, v stirpem,& talia. sunt igitur quodam moodo idem & in diuisis. Magnum autem ad amicitia est Sc enutritos simul esse, Zc aetatis aequalis. Aequalis enim aequalem dele stat,& ipsi familiares,sodales sunt.& idcirco fraterna amicitia sodalitiae similis est: patrueles uero caeteri* Zi. propinqui,ex his sunt coniuncti, propterea quod sunt ex eisdem . Atque alii magis,alii minus fiunt ex eo coniuncti,quia prope est aut distat origo. Amici νιtia autem quae filiorum est ad parentes,& hominum ad deos: ut ad bonum est
atque excellens. Nam maxima beneficia contulerunt.sicrut enim essendi causa,& alimenti,aceducationis. Habet autem Sc uoIuptatem, & utilitatem talis amicitia magis quam extraneorum : quanto Sc uita communior ipsis est. Sunt 7 7
autem & in Daterna amicitia ea quae 5c in sodalitia sunt: dc magis in bonis ,εί
omnino in similibus quanto coniuncti sunt magis, atque ab ortu sese mutuo, a diligunt. Et quato sunt magis similium morum,qui ex eisdem sunt orti: SI fio mul nutriti,& similiter educati,ac eruditi. probatio enim,quae quidem fit tempore,plurima est atque firmissima . Sunt etiam 8c caeteris in consanguineis ea
quae ad amicitiam attinent: ut rationum comparatio flagitat. Viro autem& ν, uxori secundum naturam amicitia uidetur inesse. homo nanque natura coniugale magis est,quam ciuile: quanto prius & necessarium magis est domus, uetustas,8c procreatio communior animalibus. Atque caeterorum quidem ani tomatium,hic societatis est terminus. homines autem coniugiu subeunt non se Ium procreationis sed eorum etiam gratia quae ad ipsam conserunt uitam osse ficia nanque continuo sunt diuisa atque alia uiri,alia sunt uxoris . ope ita* fio hi mutuo serunt,res proprias in comune ponentes. Quapropter hac in amicisttia utilitas inesse uidetur,atque uoluptas. Fucrit autem N ob virtutem , etiam
335쪽
amicitia: si bόm: sint est enim utriusque uirtus: atque hoc ipso esse gaudebui Filia autem coniunctio esse uidetur. Iccirco & citius i j qui carent liberis ditat
uuntur. Fit a nanque bonum, est utrisque commune. ipsum autem commune cotinet. Quaerere uero quonam modo uiro uiuendum est cum uxore, & omo
n ino amico cum amico: nil aliud esse uidetur,quam quaerere quomodo iustu est. Non enim idem iustum uidetur amico ad amicum: nec ad extraneum, δίsodalem, ac condiscipulum esse.
7 MNis igitur amiciria sicuti dictum est. Hoc est sinu &vltimsi capitulum huius secundi
I mctanis in quo postqvistinxit societates ciuiles,&mbint similes curates rei familiaris in quibus crest amicitia,&duit omnem amicitia consistere in societat nunc sciungit 5: diuidit amicitias inter Eita quod alie magis,aliς minus in societate consistant, na & si omnes in societate sint constitute tamen alie natura magis,Miς pactionibus & eleelione magis constare vidcntur. cu ergo. vanae sint caula Avaricamicitis merito sunt distingue diuiditur aut hoc capitulum tres partes 5 suis locis pates sit.in prima igitur parte phs premittit id quod lapius dunt quod omnis amicitia sistit in quada societate,tamen aliquis merito distinguem amicitia consanguineaA smicia a Caeteris amiciti js, qvia ciues,& contribules,& similes et etia sunt hospites videriir habere metates csistates pactionibus.cosanguinea vero & sodalicta no eodepacis,quare distinguedς sunt vis amicitiae ut aliae magis aliς minus in societate essitat, di et ahq sunt quoquo mo in societatent ali ut inconsanguinea,sodalicia vero quia vidctur oriri ex couersationes alm a primis Incunabulis,qui simul & numuntur,&erudiuntur,distinguitur ab illis alijssimul in ipsa consanguinea,aliae aute in quada pactione dc conuentione consistunt. tanta quod amicitia quae est intre propinquos,&m ρsan ineos habet tam natura riusdem sanguinis,& eandem stirpem, & fim respectrum ouem habet ad illa fit coniunctio,& amicitia, sodalicia habet cam conuersationem a primis incunabulis incorma nuc videtur quasi nariirali in ella contracta,ec non Hectione,at ciuilis 6c conmbules,& hi pz is ne &pactione videntur costituere amicitia. CONSANGUINEA aut amicitia. hinc est si da pars huius capituli in qua incipit deterini nare de amicitia q est intercosanguineos pinquos afferedo i nullas considerationes de ipsa.est.n.multi odi multifariam ob multos usus propinquitatis dicuntur talis amiciti cises in videntur penu,& originem ducere a paterna , &hoc conuenire quod ex eode principio nuunt, di primo ira piedo ab amicitia parema asin ratione mutui an orisanter se, cinde cisarat amicitias 'cu amationes istas.seam q est patris ad filium,&ea quae filii ad patre,&ostendit quod parentes magis amant filios a Rij ament paretes tribus tonibus,pria ro,quo magis sis cognoscit cam ob qua amat eo magis vr amare,sed paretes magis cognosciit cam qre amant filios q fili, quare amant parentes ergo parere, magis amat filios u econtra amcturab illis, patet ro quia parentes amant filios,quia sunt ipsoni aliquid,fiiij vem amant patentes,qina sunt ex illis.magis aut gnoscunt parentes hanc cam,quia sint orti ex se qua nati, ν lunt ex illis, Meunda ratio,quo magis est aliquis coniunctus alicui eo magis amat illu,iud parens est coniunctior lio et filius parenti,ergo parens magis amat filium si amctur ab eo,nam vidistur sele habere ut totuse habet ad parte, partis.n.est ut totu quoddam generans, filius Vt pars quaeda genreata quae vide tur continctia toto sicut dens vel manus continetur ab eo qui habet illa,&habens est propimoreis quam ea sintconiunctiora habenti,magis.n.distare vidciatur fili j,igitur sunt ut partes quaeda se iunctorema ro.qui longiore Te amant , videntur magis amare.' qui minus, sed parentes longiore tempore amant filiosq filii ament parentes,ergo parentes magis amant illos. in ratio,quia ami/γ3 cicis videntur temporesuscipere incrementa. EX ijs etiam paret cur magis. Vid rex uipradi elis oriri ista pars qua ostendit ii idd si amor paremus comparetur cum maremo maior videtur esse maremus secundum rationes supradictas,idest duas,scilicet di quia matres magis cognoscut filios suos quam panis,& quia longioretempore amant ex eo quod prius incipiunt,& ideo secuiuia istas duas rationes q supra alta suerunt ad ostendendum'quod maior erat amor parentum erga filios et 73 econtra, reipi mam poteli cur matres magis diligant natos quam patres diligant eosde. INSU/PER parentes.I Redit ad illa sententiam superiorem concludendo quod parentes magis amant filios q amentur ab eis,quia amant natos quasi sciplas distinctos, men quasi smaratione.mran quod amor quo quispiam seipsum amat est vehementissimus,& talis videtur esse causari philoso
Phus dicit insinus cximes amotu quibus Ita alios,in igitur parens amet filiu ut aliquid sui
336쪽
uid rs sum amare,&ideo talis amor est vehementissimus. FRATREs etiamtae munio diligunt.yDeclarata amicitia patrum ad filios & filioruna ad patres,nunc&ciarat aliam consandii. neam amicitiam.i.fraternam: &ostendit quoid fratres sese mutuo diligunt,quia sunt ab eisdem pa/Tribus ara ex eo sunt quodammodo idem,probaturiquae iam sunt uni, di eidem tertio eadem, Mia uater te sunt eadem,sed fra sunt parentibus eadem, ergo idem erunt inter se, nec est intelligencum quod sint omnino idem, sed inquantum reseruntur ad illud tertium, idest ad paren Π,des ist/tiras parciatum facit 'fratres sint quodammodo idem inter sese, unde dici Blet quod fratres sunt eadem itirps,& id sanguis,& idem ciuodammodo in diuinis corporibus. stea affert aliam cauiam quare Patres habent amicitiam vehementem inter se,&dicit educatione,quae se simul esse etia uiam in cis amoris,quia et prouerbio dicitur aequalis aequalem delecta unde etiam oritur so Puria, isimilis esse videtur fraterna amicitia ut paret in textu. P ΑΤR UELES vero caeteria. γε Affert amici ciam aliorum propinquom successive perrecta lineam qui sunt coniuncti inter se, quia lunt om exeasdem,& alij magis vel minus coniuncti secundum propinquitatem uri dis tiam eius mori nem habent. A VJ CITI A autem ea quae fili mim est. Qualdam proprietates asscit γέ philolophus quae videntur comme sepradictis amicitijs consanguineis,& propinquont,de primo ostendit quod amicitia lilioni ad parentes est amicitia ad aliquod excellens & boniliabet.n.termisenum lanci excellens itaq; cdsistit in messentia,N: hoc patenquia magnitudine beneficiorum pamexcedit filium mirum in modii ob generatione,& alia quae dicit phs.isunda proprietas est quod alta Ticina habet maiorem iocunditatem,tum etiam utilitatem v amicitia eoni qui non sunt coniura . primo.n. Huunt simul, praeterea parentes vident assidue filios, de filij parentesibi quom inui/cem prosunt,& omnino eorum vita cum sit is utilis est alui locunda. S UNT autem k in frater,
amicitia.y Affert pinates stat s amicitiae dicedo quia ea sere omnia q sunt in amicina lacialicitia lunt in amicitia fraterna vieduratio eruditio,& hin&,q omnia sunt in amicitia stat a MPretenim bonorum fratrum,deinde affert aliqua ob quae huiusmodi fratrum amicitia conseruatur.
primo ila ab ortu sese mutuo diligunt,& quia similiti motu sunt tales boni,& qa simul sunt nutrici, sIMILi sunt τῆ
m. Breuiter tangit proprietates amicitiarum reliquas, quae sunt inter cosanguineos.landin. dis ueris mut propinquiores aut longinquiores sunt in gradibus,& icto dicit ut ratio postulat. sunt magis di minus ut ratio,&propinquitas postillat,q est inter eos proportione seruata , oes tame licetral Gis alii minus iure nature coniuncti esse amicitia debentisanguinis.n.Giunctio ut inquit O - & beniuolentia deuincit holes caritate.magnu es .n. de habere monumenta maioria,ris S,sepulchralia recola&c cra. V IRo aut& uxori natura nimim. hinc est tertia pars hu/ru ituti,in qua res consanna in amicitiam declarat amicitiam coniugalem, quaeresi non sitra eoae languine ut superiores,in natura vidctur constare: probat igitur inprimis asserendo quasTam etates hancco usione, di proprietate,quod amicitia coniugalis est naturalis hoc pacto limsi ciuile,sed est naturaliter ciuile,ergo multo magis erit coniugale naturattinet ratio ista,& in politicis ostendit ras qu6d homo est ciuilis natura,& inclinatur naturalis hoc ut sit sociabilis ciuili societate,sed qu6d sit etia magis coniugale natura q ciuile rebatur naturale homilia,quod est magis iaccessarium, & prius natura,sed esse coniugale est rius&magis iaccolanumqtila ciuile, ergo in magis naturale homini. nam domus prius est natura a ciuitas,& magis necessaria ut dicit s.secunda ratio id quM sequi natura totius generis animaliu,& est magis comune, est magis naturale,sed promatio filioni ad uam ordinatur coniugalis socios ridctur esse huiusmodi,ergo procreatio liberorum ex coniustali istam,&omnino iugalis societas videtur esse magis naturalis,quam societasQuilis ex quibus rei tur quo viri ad uxor naturalis est amicitia. A T Q U E caeremtu quide.I Affert alaam vetate quςvi,quod haec societas viri & uxoris conuenit in procreatione filiotu cum ceteris ani
Tibus,dissert tamen quod pr prole quae interminus copulationis aliorum animaeva quaeritra omnia quae poti tra vita humana,mpterea ossicia eoni statim sunt distincta ut vir cuium q sunt laris,inor seni et ea q suntdomi,& mutuo sibi auxilii setur,& alia similia,ut in od non m repoli ostret phs,& sic patetquod talis societas non sola est naturalis, sed et oeconomica. hac in amicitia. Ostendit phs quomodo se habet amicitia huius societatis i. - . dicunturobiecta re dimi qu6d haec amicitia continet inreidum non
etiam virtutem, tilitas inese videtur,quia consulunt ambo communi tilitati,voluptas quUue ob generationem virtus etiam a st quandoque &s non sit virtus proprie dila, oris vero virtutes ei acc5modatς,& mme com tetes sibi xt in occo
337쪽
lim visurorem vehementer' dii irinis ,&icini Muniem coniugium illud. iocunda inter cos amicitia , Atque fili, nexus,docet philosophus quo modo firmatur talis amici murimo paret quota sunt liberi qui sunt nenis, & nodus talis amiciciae, deinde paret etiam per oppotiatum suum; quia id cuius absentia citius dissolvitur amicitia,praesentia magiscoseniatur, sed absentia filiorum re priuatione citius dissoluitur talis amicitia,ergo promtra magis consinuatur di firmatur. Ite inita. Rij sunt communextrisque bonum ripater intextu. RV AE R E R E autem quonam pacto. PVi detur pondere obieetioni ius oriri potuisset ex ante dictis.assignasti enim Aristoteles cauis amicitiarum propinquorum,dceoniugalis amicitur,& huiusmodi societatum,tamen non dedisti regulam vivendi cum illis, cui respondet philosophus,quod hoc nihil aliud est quaerere quam quonam pacto fit iustum. itaque scire des et quod quale est iustum, talis debet esse vi uredi modus, &di officium,sed iustum est dii sum ut in quinto vidimus, praeterea non eodem modo in idem iustu struandum citi videtur , i clam ossicium ad amicum, di curaneum, de sic de alijs similibus a qui bus,di erga quos noneadem sunt seruanda offuna,vt in oeconomicis viri,& uxoris & aliorum in politicis regulam vivendi docet philosophus,de Cicero quo p in libro de officiis latissime doctrina tradit quid deceat,&quomodo oporteat officia seruare in diuersis societatibus in siuersa enim sunt di iustum similiter est diuersum,ex quo patet quod amicitia videtur habere magnam similitudii
cu iustitia,N ut multis conuenire ac si cilis iustitia quaedam.facere.n.amicum quae decent e
cum,opus vicisur esse iustitis considaanda est igitur conditi L& qualitas pcrsonarum, &α seruanda deinde Biandum illa officia sunt,ut recta ratio postulat.
De duplivi iusto,&de compensanda amicitia. Cap. XIII. iVm autem tres sint amiciti ut ab initio dii tu est in unaqua que alii. sint pares amici,alqimpares nam similiter boni fiunt amici,& praestabilior deteriori: similiter dc iucudi,& ob utilitatem et
in comodis pares,BI disserentes pares quidem Nam amando, i csteris aequales esse oportetriinpares aut id reddere quod excelletiae ratio flagi 84 tat.Fiunt aut in amicitia,q utilitatis est gratia,uel sola uel maxime: incusatio nes non sine ratione,ato quereis. Qui nani sunt ob virtute amici: prompti
sunt ad beneficia sibi mutuo coserenda.hoc. n.est S uirtutis SI amicitiae. At pciim ad hoc certatim properent: nullae prorsus inter ipsos accusationes,nec rismae Rundinemo enim amarii,3c beneficia conserenti succenset: sed si sit gratus,hcne Rciis respondet. Atque qui in beneficijs conserendis exuperat,cum id a sosequatur quod cupit: non incusabit amicu. Vterm enim bonum assiectat. Nee in iis quae ob uoluptatem constant: querelae nimium fiunt. Nam si simul degere gaudent: fit id simul utrisque quod appctunt. ridiculus autem uidetur Mqui non delectantem incusat: cum liceat non conuersari. At in ea quae utilitastiis gratia constat,locum incusationes habet,atque querelς. Nam cum sese mutuo pro utilitate utantur: semper indigent pluris 3c minus quam oportet sese habere putant: atque queruntur ex eo.qui3 non tot assequuntur quot indiget, cum sint digni. aut uero conserunt beneficia,nequeut tot coserre: quot indiogent ii in quos beneficia coseruntur. Videtur autem ut duplex est iustu, aliud ' sine scripto,aliud lege: sic S eius amicitiae quae utilitatis est gratia alia mora
iis,alia legitima esse. Eiunt igitur incusiationes tum maxime: cu non per eandecommutant Sc di luuntur. Atque legitima quide est ea,qus in diffinitis con ' sistit:&quaedam est omnino sordida de manu in manum, quaedam liberast Iior,ad tempus sed per pactionem,quid pro quo est id quod debetur in hae.
manifestum: & non ambigitur. habet autem dilationem ad amiciti1 attinenorem. O uapropter apud nonnullos horu non sunt iudicia. sed arbitrantur eos hi acci. EE is
338쪽
oportere contentos esse,qui fide commutarunt. Moralis autem non in definistis consistit: sed ut amico quidem largitur aut ut alii quisquisis tandem fio
accipere autem dignum esse censet,aequale aut plus: quasi non dederit, sed mutuauerit. Atque si non ut commutauit,dissolutio fit: incusabit. hoc autem ideo accidit: quia omnes uel plurim uolunt quidem honest antepon ut autem ea
quae prosunt. Atque honestum quidem est beneficia consene,non ut uicissim suscipiantur: utile uero sescipere. Si potest igitur:dignum reddere oportet be 3 3neficium ijs qui accoepit,& sponte quidem.inuitus enim non est faciedus amis s. ut errore igitur in principio facto:& beneficio a quo accipere non oportebat,suscepto Non enim ab amico, nee ob ipsem id faciete is luere ipsit moportet ut beneficio pro de itis suscepto,atque polliceri,cum posset redde. xe.nam si no posset: nec dignu is qui dedit,ipsum suo munere censuisset . quas re reddendum est. si habeat ficultatem. In principio autem considerandu est, a quonam beneficium,& pro quo confertur: ut pro his suscipiat,aut non suscipiat illud.Existit autem dubitatio,utru eius qui suscepit utilitate metiri oporρ ι teat id quod reddi debet: an eius qui contulit beneficio: tu nano beneficiuaccaeperunt: extenuantes idipsum, ea dicunt sese caepisse: quae parma erant iis Ilis: quaeque ab aliis Iicebat accipere.illi uero contra ea quae maxima reris erant
suarum: quael ab aliqs assequi non poterant,& in periculis,aut necessitatibus talibus. An quia amicitia est ob utilitatem: utilitas eius qui beneficium susceo pit,mensura est statuenda Hic est erum qui indiget: & huic seri opem ut Mocspturus aequalem.tantum igitur auxilium sint, quatum utilitatis habuit hici reddendum est igitur tantum quantum ipse consecutus est, uel etiam plus. est enim magis honestum. In amicitiis autem quς sunt ob virtutem,accii sationes quidem non sunt. Mensurae autem similis est electio eius, qui beneficium contulit.id enim quod est uirtutis ac moris praecipuum,in electione consistit.
Cu M asim sint amicitiae ut ab initio diximus.yHic est temus tractanis huius octaui libri, a 3
in quo piis pollea q diuisit amicitia,& unamqua* parte dcciarauit it ostensum est,nuc ost 'quoristo fiat incusationes,&querctgin amiciti js.diuiditur aut hic tractatus in duo capitula in immo do irat mmonias quae oriuntur in amicirijs inualui personassi,in secundo ostendit Ommmmuae hunt in amicitiis inmualtu primum capitulu diuiditur in quatitor partes quae suis locis mutar in prima ivriirpamplis docet narrando quo pacto in amicitijs possint mirari qmc Nincit quod tres sunt spes amicitiς ut antea dunt rara tioe qua triplex est obicimi. aut utile aut io εcum,aut bonu bc in unaqua. illassi trium reperiri amicitia potest tam aequalium I inaequali ii pera onarum,& hoc ostendit plis tangendo singulas spes.na in amicitia que ob bonum δε ipsam vinia in possunt amici fieri,& illi qui sunt pariter boni,& item illi quom alto est mclior,& studiosior alte .eodem modo In amicitia ob iocunditatem,&ij qui pariter sunt iocundi,& ii quorsi alter est iis, cui ior altero,sic in amicitia ob etilitatem simili modo fieri possunt amici versi si amici sint ii, res parra in qu nin amicitia pari in debent in amore respondere,& in alijsqu et officiis par pari referie,sin vero sint inςquales,& impares ob atmius partis ocellentia me tribui, & retribui debetum iu νm dignitatem,se similitudine rationis. FIUNT igitur ea in amicitiaque. Haec est so nda pars huius capituli, in qua philosophus ostedit,&dicit quod in amicitiis ob utilitate cotra cris hunt quem tantu vel riplurimu in illis,in studiosis vero amicitiis non fiunti& hoc priuat Cain ea amicitia fiunt omnia q raoptant amici.& illi tales amici prompti sunt ad lacteda ea mutuo re
339쪽
lase insentur simul,quod ab um' expetitur, tunc vltra amicus ob voluptatem,aut gaudet eon/uersarione alterius amici aut non gaude si raudet non accusabit amicum conuosando i vcto non audet non etiam queretur de eo si non est ibi iocundus cum sibi liceat quandocu vult conum sationem illius euitare. AT in ea quae commoditatis gratia constat. Haec est tertia pars huius eapituli in qua philosophus ostendit quod in amicirijs ob utilitatem fiunt querelaesse primo declarat quod fiunt einde causas ostedit quibus oriuntur,demum docet quomodo euitari possunt.dicit igitur quodin amicitia quae est ob utilitatem quercle praecipue loca nabent,probatur,mea amicitia, in qua amici sibi mutuo non satisfaciunt querclς oriuntur & fiunt,sed amicitia ob utilitatem est huiusmodi erm in amicitia ob xtilitatem queres precipue oriuntur fle fiunt. huius argumentationisas dedaratio de se patet intextu. VIDET UR autem duplex est iustu. Declarat philosophus hae in parte unde,& re quibus causis querimoniae fieri solent in hmor amicitiis quae sunt ob utilitatem, di affert diuisionem quanda talis amicitisdicendo quod sicut diuiditur iustum ita & amicitia utilis distribuitur sed iustum aliud scriptu.i.legitimum,aliud non scriptum.i.naturale,& quasi exesi more oentium ut in quinto declarauimus eodem modo amicitia ob Utilitatem quaedam esti*itima quae videtur in pactione consisto quaeda moralis,quae non ex pactione, sed ex consuetudine quadam oriri videm .hac diuisione stante dicit plis quodqresae tum maxime fiunt in non comutant amici Fineandem spem talis amicitis utilis.i cu alter amicorum comman& credit comutare fim I itima, ab ter vero comutat N: credit comutare Fri morale,& alter sequitur pactionem,& lege in costiendo vibilitatem alter vero consuetudine,se mores & similita in suscipiendo alta pactione, alter mores requirit se sequitur,ex quo dis idcis fiunt,& oriunturqrcis,di incusati , N: distat tunsamicitis,quis . nonulli exponant quord streis fiunt cumiac utantii obligantur,inc dissoluuimitii .in ditat ut es fiunt &xtita loquar dilabligationes quasi obligationes fiant pactione M legitima,&DIutides sim m'orale tunc querelis oriuntur,sed quicquid sit hoc videtur velle 'quω incusati octo qtriae oriuntur cu alterami ni in comutationibus utilibus qtiae fiunt inter eos sequituramicitiam legitima quae inpactione essistit,altavero sequirer morale quae ex consuetudine pendet. ΑΤ Q V E legio ι tima quide est ea. Distributa amicitia inlitate in legitima, remorat nunc ut panesi clari intellirantur declarat siquod membru pM,5c primo amicitiam legitima quae in pactis coiistit dici mea non unitaria est sed panim fortasti mcchanica,in qua fit comutatio de manu inmunu sine dilatione tins quia statim reddit,& retribuit ei a quo a Uit ut in empti 5e,& venditide, &in comutatione mercimoniam iari sese m rescii rebus,aut res cu numta comulantur,nccamicossi fidei cicdituripartim vero in liberalis,& ingenua magis reparetur insuperiore,&ea est ubi Gnu
niunt quid oro quo debeat dari A manifestu est debitu,sed habeat dilatione tepore amicellam is ita loquar &pertinente Me oditate,& fidem amicorum, postea it lis quod quim iam horum non sunt iudicia sicut in superioribus ubi non lauatur id quod 'one est maiam, sed potant eos contentos esse debere qui fide pomutarunt, veru fieri possunt vel solent cla non seruutur id quod dignil videtur fide amicom. MOR ALII alit non in pactionibus certi xySumit Ge phsalterum in is diuisionis.i .amicitiam utile quae dicitur moralis, non,quia sit de se ingenuari illa quae est ob virtute,sed quia inici, istas amicitias ob utilitate est magis liberalis in ramore pedere videatur non asit in pactione 5 conuentione consitae. vessitamen amici in tali amicitia dant non addendo nuid pro quo,sed intentione recipiendi,& qii non recipiunt queruntiar,& tunc fiunt in γsitioncs d mi igitur ut simulent honestate,sed quia Viplurimu anteponunt utile dant animo,& imtentio 'recipiendi adeo in si no dii soluatur, bc retribuatur simila modo ab amico statim fiunt , ramulans.n.& donans spe fecit recipiendi quasi ramodare in postea no fit rembutio ut sperabat, oritur n5 ut comodauerit,sed ut donauerit,ueluti qui annutu desillat in nuptiis amico aio recipiendi tantunde ves et phissi postea non recipit Otur ut donans no meriendo inretione qua habuit in principio eu cla .no.n.dicit se male tractari,quia Gmodaucrit,sed cruta donauerit, 5e in intentiolica suit ut ramodaret,quare fiunt querimonie,& assignis rationem pus quod hy euenire videtur: quia pleruim homines expetunt honestatem,ti tamen postea anteponunt utilitate ut patet in textu. . EUM itaque qui potest.IDocet hae in parte philosophus quonam pacto euitari possint querimunt etales dimidoquδd qui potest retribuere sponte debet,quom est inultus laciendus amicus. si tu vestes eum amicum ut datorem liberalem gratia honestatis,& ills qua rat utilitate, tune si non tetribuas sponte videris veste sacere tibi amicii inuitum,&nolentem tali modo amici tua, nam si ipse non vult esse amicus nisi ob utilitatem, sponte reddendum est ciferi potest nec est trahendus inuitus ad amicitiam secudum 'perstriptum tuum,quia ipse quaerit amicitiam ob utilitatem,qua/re ves accipe eum eo pacto amicum,& redde sibi spontes nabra facultatem,ves si G vis amicum ta/li modo Meri' quod debes,&noli secundum voluntatem tuam contra id quod ipse vult saccie cum amictim,sceus enim citarum eum amo olentem quod tranae faciendus--de
340쪽
cipimus sit statimemmsuram benefici j in sequentibus manifested arabit philosophus. Ex I, s TIT aum hoc loco quaestio iusdam. Haxest quarta pars huius capitul on qua philosophus mouet dubitationem ves quaestionem quandam,&kam solvi dicit em dubitando si reddelicia est Ῥnd'digna δε nuenientiam quaeritur quisnam mensuram Aenimationem huius
111M 1 MI S tributioia is accipienda ne sit ex utilitate suscipii
odantis,&de hac maretia dicetur latius in nono libro , sed si nos venimus ad partem suseimen/rium,s potales minuunt imma,sin ad palumbi factorum illi econtra aviab ficia sua quareviterquoquo modo qu nruter istorum sit aptus ad talem mensuram si tumidam retriburioni'. AN cum amicitia sit ob utilitatem. Soluitqimmonem philosophus ostendendo ouod mensura retributionis sumenda est ex parte suscipientis T sit tanta,quanta suit moditas recroieri,m, mandi est igitur comoditas eius qui suscepit,&talis debet esse mei assura sed de hac magia latius ruetur in nono, tibi patebit post haec dicit plis quod in amicitia bona, lux in obvinuleni non fiuntqueicie,nec talis solutio ibi requiritumam cicinio cum sit praecipuit in x imite debam mn amicitia esse mensara,&quasi cu benefactore dicere: contuli beneficium ob virtutem dcbeo erado ditione& remunerationem minim habui.n.quod expetebam: cotuli studioso ob 1 irtut renonestatem,& amico qui est alter ego,&produxi operatione studiosam ob ipsam dationein fit im et inde reciperem aliaua Tilita ,sed ut sacerem opus virtutis,&contuli amico stratia ipsius' & sie moerit mensura,clectio inustudiosi viri,& amici ut patet iii textu. '
De querelis amicitiae in excellentia,SI de abdicatione. Cap. XIIII. T uero dissentiunt S in amicitiis quae in excellentia cosistunt. Na 'uterque dignum existimat,plus habere.atque cum hoc non sit dis ' '
soluitur amicitia. qui nanque praestabilior est,plus habere oporteo re se putat. plus enim tribuendum est bono. eadem cesset & qui magis utilis est. Si nanque quispiam inutilis sit,non aequale inquiunt ipsum habere oportere.subministrationem enim & non amicitiam fieri dicunt: si no pro dignitate operum ea suerint quae ab amicitia fiunt. nam ut in pecuniarum se, cietate plus ia capiunt qui plureS Pecunias conserunt: sic arbitrantur SI in ami, citia fieri oportere.qui uero eget&qui est in serior contra. ad amicum nanque 'honum: spectare censet,egentibus opem serre. si id enim prodestCinquiu 'Ramicti esse quempiam studioso uiro aut potenti: si nihil consecuturus sit inde Videtur autem utero recte censere. Atque plus quidcm utrisque est ex amici 9 3tia tribuendum. non tamen eiusdem,sed excellenti quidem honoris,etenti auutem Iucri. Virtutis enim&beneficentiae praemium,honos est: indiaetiae uero auxilium,lucrum. Hoc ita sese habere & in rebus publicis constat. Non enim
is honoratur,qui nihil boni reipublicae praestat. id enim quod est publicii ei
tribuitur qui beneficia in rempublicam confert. At honor publicum est Norienim sit,ut simul quisqua pecunias a republica honorem accipiat. nemo nari mi, fert in omnibus minus habere. aut igitur in pecuniis imminuitur, ei honor tribuunt,qui uero munera suscipit,ei pecuniaes dant. Quod enim fit pro dio initate: id aequat dc conseruat amicitiam, ut est die iam . sic igitur & iis est aperi dum atque congrediendum,qui impares sunt.Et ijs qui in pectinns aut uistis, te utilitatem accipit: reddat honorem oportet,id reddendo quod potest Arrii
citia nanque id exposcit quod fieri potest:no id quod est pro dignitate. Ne i