장음표시 사용
71쪽
tentiam consulto mincupauit; quippe ea sutura conijcimus , casapientis proprium sit munus prospicere ac prouulere rerum euentus. itaque nou discrwarea' de pluso oraculo iure dicitur, praenunciatis uentura, non secus atque Apollo Pythius uaticinabatur. Atqui philosophiam tantummodo moralem hic Ra cum innuisse ut arbitrer,impulit Aristotcles. Qui ijsdem generibus Epopoeiam, quibus tragoedia , constare asseverans hanc uel simplicem, uel implicitam, uel moralem, ueli patheticam esse oportere decreuit . quocirca eorum opinionem no sequor; qui sententiam ab oraculo non discrepant em philosophiam naturalem interpretantur; quod physicoruni dogmata ipsius pollinis aenigmaticis resposis sint ol sciuiora. quae enim circa mores, beneque utilendi praecepta uersatur,obscii ritate minime, ac tenebris inuoluitur ; imo perspicua, facilis, tanquam materiam pertractans commvncm, Omnibus patet, in promptuque est. Nam etsi in sabulis mysteria quaedam a' naturae penetralibus P prompta occurrunt , ct quandoque diuinN matheseos arcana; nihilominus tragoedia atque comoedia ad humanae uitae eXemplum efficia cum moribus, recteque uiuendi norma magis .conuenire quis ambiget Z praesertim quod auctor ipse paulopost a
Socraticis materiam sumendam esse praecipiet. DE SAT TRIS IN TRAGOEDIAMLNTROD VcΤIS,
Carnisne qui tragico vilem certauit ob hircum , Mox etiam aget erilessores nudarit ,Wasierincolumigrauitate focum tentavit; eo quod Illecebris erat , nata nouitate morandus
Spectator sacris potu , Cr exlex.
auca ad xcm necessaria disserere . ac primo repetendum quod ii prascriptum est. Horatium scilicet leges, ac Praecepta nonnulla
72쪽
imit i in Intradere , quipps quae iid plura poematum gens atti
n illi:, qmnςs enim ipsiub poesis partes, tanquam unius coxpo- membm qu ndam habent inter se .conumuentiam; adeo ut heroica plerunque cum Elegiaca, tragica, comicaque re conuonire uideatur. Atque hiuc nemo miretur, si quandoque a tragoedia ad comoediam digressus iterum ad eam reuertatur; ac permixte de utraque praecepta tradat. nam arctissimis conluctionis uinculis altriciae sorores quodamodo germanae uidentur . Cum itaque pauloante abunde de actibus, choro , tibi jsque praecepi se set, aliud nuc fabularum membrum subdit ; unde uidelicet satyros in tragoediam introducendi mos originem duXerit. Ac primum quis inuentor fuerit , nusquain obseruasse memini. quantum uero eX Flacci uel bis suspicari possumus; dicendu , priscor illos tragoediarum auctores, qui hirco donabantur, unde aliudia' minis clymon hab emus) ne tunc, cuna ab actoribus ad cantores tabula transibat, chorusque intercinebat, spectatores canendi sortitan satietate --α - defessi abirent, iuulos crimis induxisse . qui cum essent semiseri , agrestes metulantes , faue S corpore ridiculi, risiim concitabant, consessumque incompositis saltatio tubus detinebant, eo quidem magis quod perfuncti sacris Bacchanalibus ij, qui spectat una confluebant,uino repleti, nullaque adhuc lege luxuriem inlubente, nouis uoluptatu in illecebris erant oblectandi. Atque hinc non nulli in si ori locuin si tyros successile opinantur. Ego tamen satyroruaduentu sublatum suilla chorum nequaquam censeo ; sed ima cum canentium coceuxu nudos salientcsque motus corporis det disse ael linao ; ut non tantum aures, quarum sensus fastidiosissimus, uerum etiam oculi suum oblectamentum haberent; praesertim quod graeci satyron τὸ χο interpretantur, nomen quidcm μοτοῆχοι is deductum; hoc est choream ducere, uel tri
κ . 'ονῆς. Quapropter rationi consona mihi uidetur eorum sententia, qui chorum proprie saltantium canentiumque codium esse statuerunt. Licet quandoque suspicer ueteres ab initio, cutragoedia sine iocis non multum oblectasset , saltantes satyros eX cogitasse; ut iocis asperam, seueramque eius grauitatem leniret.
posteaque sublatis satyris, qui in nimiam petulantiam decido
73쪽
Ec PHRAsIS IN HORATI Irant, choros inuenisse . Et ut facile credam satyros antiquioressuisse choris,ea ratione adducor, quod tragoediam cum satyris nullam habemus ne quidem apud graecos, tanquam rem nimis
uetustam, atque obsoletam. Rursus ut si tyros non chori sedem post ii numquenque actuin occupasse, neque cum eo societateia
habuisse opiner,cogit Euripides. qui in Cyclope satyrorum coetum interloquelitem induxit; quemadmodum & apud Aristophanem rustico ri chorus nescio quid satyricum redolere uidetur. praesertim quod Aristoteles tragoediam ab exiguis fabulis,& ridicula dictione, satyris exclusis, grauitatem, iambicumque metrum uel senarium ex tetrametro A octonario; quo prius utebantur, nam satyrica, & , ut gi sco triar uerbo, poesis erat; adeptam tandem qitieuisse asseuerauit. C lcrum plerique hic Flaccum non de satyris in tragoediam inducendis loqui arbitratur, sed potius unde satyra aliud poesis genus ortum duxerit . fiamuis alis quidam paulo ab hac diuersam ipsius origine
tradatit . more quippe fuisse aiunt uetullissimorum hominum , qui Atticiam regionem incolebant, tempore , quo per agros nisi ac dispersi agriculturae studio detinebantur, quando ab opere rustico ac labore solitii erant, iocosas quasdam cauillationes inter
sese uicis lim fundere. quod hodie quoque rustici obseruant. id deinde institutum adeo creuit, ut plaustris insilientes in obuium quenque scommata, atque ex tempore iocularia carminaessui isse aliment . quae postea probris ac nialedictis omnibus inspersa uenenatum fibi nomen asciuerim t. Apud Romanos priterea situra aliud initui habuisse Liuius Patauinus his uerbis testatur .. Cum Romae T. Sulpitio Petico , dc C. Licinio Stolone Coss.tanta uis pestilantat esset ut nec humanis consiliis, nec ope diuina leuaretur , uictis superstitione animis ludi scenici, noua res bellicoso populo, inter alia e estis irae platamina instituti dicuntur. Sed parua, ut ferme principia omnia, S peregrinares fuit, sine carmine ullo, sine imit adorum carminum actit. Ludiones eκ H truria acciti ad tibicinis modos siliares hales in i coros motus, more thusco, dabant. Quos deinde finientus inconditis uersibus inter se iocularia fundet es imitari coepere; nec absoni a uoce motus erant. Accepta itaque res, saepiusque usurpanda excitata uernaculis artificibus; quia hister thusco uer
74쪽
ARTEM POETICAM. 33bo ludio uocabatur, nomen histrionibus inditum . qui non sicut ante incompositum S rudem uersum iaciebant, sed impletas modis satyras descripto iam ad tibicinem cantu, motuque cogruenti peragebant. Liuius post aliquot aluios, qui ab Lityris ausus est primus argumento fabulam serere, suorum carminum actor fuisse dicitur. Postqua uero ab risu & soluto ioco res auocabatur, ludusque paulatim in artem uenerat, iuuentus histrionibus fabellarum actu restino ipse inter se,more antiquo , ridicula intexta uersibus iamiare coepit; quae inde eXodia postea appellata , cousertaque fabellis potistimum atellanis sunt. quod genus ludorum ab Oscis acceptum tenuit iuuentus. Verum ad id, unde digressi sumas, redeamus. ac satyros in tragoediam admissos ea moderatione arbitremur; quod suis petulantibus iocis tragicae grauitati non omnino offecerunt; tantoque artificio ueteres illos seria cum ludicris miscuisse dicamus; quod decori summam rationem habuerunt. DE MODERANDIs IOCIS SATIRI cIs.
Verum ita risores, ita commendare escaces Conveniet Myros, ita verterestria ludo,
Ne quicunque Deus, quicunque ad bebitur heros Regal cons ectus in auro nuper, ET OLDO,
gret in ob uras humilisermone tabernas: ut dum visat humum,nubes Cr mania captet.
Postquam iocos satyricos tragoediam recepisse dixit auctor, correctionem quasi quandam subiicit, normam que Obseruandatri; ne uidelicet dum quispiam ludibria affectet, penitus a grauitate discedat; aut dum satyros derisores, dicaces, aliorumque uitam carpentes alludere enim uolunt ad propriam satyrae naturam in tragoediam inducere tentet, interloquentibus personis suaindignitatem nequaquam tribuat. quo quid turpius absurdius uedicit poterit Exempli causa si immortalis, aut heros resali ue-
75쪽
ste, splendidaque purpura conspiciendus in scenis adesset; qui
post modum tragica grauitate cum fatyrica lasciuia confusa, in ullem , abiectum , humilemque sermonein incideret, qualem tabernariae comoediae continebant; ac pro Deo uel semideo obscuriis ignobilisque appareret, perinde atque ii, qui in tabernis sordiduin quaestu faciunt; quos tabernarios Cicero, ciuitatumqtie
secemili renuncupauit . Contra uero magnopere cauendum,ne
humilitatem alius eiiitans in coelum se erigat. nam sapientum omnium decreto a' mediocritatis linea nullo pacto est viscedendum. Sunt praeterea grammaticorum non nulli, qui Flaccii hic innuere arbitrantur; ne personae tragicet, quales Dij heroesue, in comoediam admittaniar; ac rursus ne infimas ac sordidis. simas, quales tabemariae c6moediae eXpostulabant, tragoedia re-tcipiat. Effiitire leues indigna tragoedia uersus, Ut sestis matrona moueri iussa diebus, Intererit satyris paulum pudibunda protervis.
Nunc demum ala posita matrons comparatione confirmat quod i m praecepit; Tragoediam scilicet, i grauis,atque seuera indignatur ridiculos uersus effutire, cum modestia quadam ac pudore lasciuientes satyros accipere oportere . non enim adeo iocis oble aut debet, ut omnino suam dignitatem amittat; non secus atque matrona saltare coacta diebus sellis, & quodammodo gestire, quod quidem magis attinet ad puellas, ea tamen uerecundia saltationem moderatur, ut matronale decus Frauitatemque in re etiam ludicra retinere uideatur. Q. V o D uero non nulli leges hasce pero bscuras non de satyris in tragoediam introducendis ab Horatio conditas esse astumant; cum nulla mentio apud
auctores habeatur ; imo de satyraru origine, atque decoro; quet quidem ae satyris, quos uetustissimis temporibus admisisse dicu-tur, nomen adeptae paulatim suam formam acceperunt; neque affirmare temere, neque negare audeo; praesertim cum eiusmodi res nimis antiqua sit , penitusque ab hominum memoria su lata . Certo tamen scio , quod unusquisque iudicio praeditus accurate uerba Flacci examinans, quam magis coniecturam sequi
76쪽
n Co inornata , er dominantia nomina flum,
Verba nemororum Friptor amabo ,
Nec sic enitar tragico dissero colori, nihil interse Davus ne loquatur , an odo , is Pithius emuncto lucrara' Simone talentum i curii sumulus p Dei Silenus alumni. I. i
Cum de satyris tragoediae admiscendis, satyraruntae , ut alij censent, iiiiiijs lociiti,modum, quo eorum petulantes ioci temperandi sint, ne penitus tragica maiestas minuatur, ostenderimus; locus admonet,ut de satyrico sermonem quibus uerbis uti oporteat,pauca differamus. Ac primo cuipiam fortasse rationi co sentaneu in uidetur; ut agricolarum,pastorum, multoque magis silvicolarum satyrorum lociitio rudis sit,& incodita, uerbisque inornatis ac proprijs redundans. quae quidem dominantia iure dicuntur , quippe a' suae proprietatis posscssione non decedunt ;idque signiticantia , ut inquit Quintilianus, in quod primo denominata fuerint, dominari quodamodo uidentur . Nam translata alium natura intellectum, alium loco praebentia pluribus significationibus, nedum suae , inseruire constat. rustici enim, atque indocti rem quanque propria uoce nuncupantes simplici sermone, minimeque sutato utuntur ; neque metaphoras, aliaue orationis ornamenta noscunt. Vnde Ariphades tragoedos subsannabat, quod ijs dicendi tropis usi fiterint, qui a' communi sermone discrepabant; ut riθεν pro νοῖ &νis, pro ἀώτον. atque id locutionis discrimen fuisse asserunt inter eruditos, imperitorumque uulgus ea tempestate, qua ferinonem latinum cum I
cte sugebant. grscis enim literis ac disciplinis exculti elegantiori ac perpolita lingua loquebantur; indocti uero neque uerborum delectum, neque contextum habebant. Quod quidem hodie uiuuenire patet; ut literati uiri lingua materna, quam uer- by Gorale
77쪽
. E PHRASIs IN HORATII naculam dc uulgarem nunciipant, melius elegantius ue, quam idiotae aut rustici, utantur . adeo quod illorum oratio concinna,
ornataque ab horum incillia & subhorrida plurimum dissert. Nihilominus cum tragoedia grandiloquium requirat; cumque litoteles dictionis perspicititatem,no tamen humilitatem pro bans sermonem contretum eX proerijs nominibus Perspicuum atque humilem esse, qualem C leopnoni is , Sthelenique, decernat ; merito inquit auctor se non solum satyrorum incondita uerba inornataque eXpetere, nec ita satyricis blanditiis illectuma' tragico decoro discedere, ut nullam interloquentium personarum rationem seruet. nam etsi rusticana & inculta uerba satyris conueniunt, tamen non usqueadeo assectanda sunt,ut ponitus tragicae grauitatis obliviscantur . quin imo sityriss us d cor , S locutio tribucda ea quidem moderatione, ut tragoediam reminiscantur . cui ueneranda potius, quam lasciua oratio tribuenda , grauis, penitusque a' plebe abhorrens, ut quae peregrinis reserta sit uocabulis. Nam perefrinu, quodcunque per transelationem dicitur, uel a proprio est alienum, Aristoteles sumit.
Qui itidem tragoedos ab Ariphadis morsu defendit ; quod pura
loquendi proprietatem euitantes plebeiam locutionem c figorint . Nimis pretierea indecorum esset satyrorum petulantia ipsius tragoediae seueritatem opprimi; aut nullum seruari discrime Personarum , quas fabula admittat. cum non parum intersit seruus loquatur humilis, an audax pedissinua, an sentideus pialis ,
Bacchi ci istos Silenus habebatur. Quod si de satyra proprie lo scum hunc interpretari uolumus, eam dicamui medium iter in- , ter tragoediam cc comoediam retinere; stilumque proprium, S scitaracterem requirere; ne in comicam humilitatem decidat, aut contra in tragicam altitudinem eNtollatur . itaque pro Datio comoediam, pro Pithia tragoediam; quippe ab Lucilio fraudolenta ancilla inducia, utrasserunt, Simonem herum talento emunxit; pro Sileno uero satyram ipsam intelligamus. Et quamuis alii de uerbis, quae satyris conueniant, Horatium hic agere arbitrentur, ut scilicet aspera sint, & media, quae tragoediam aeque
Participent atque comoediam: ego tamen libenter dixerim notantum incit ita uerba attendenda , veru metiam & personarum, quae interloquuntur, habendam esse rationem . respexisse enim
78쪽
ARTEM POETICAM. UFlaccum ad priscas satyras opinor; quae non serus ac tragoediae comoediae ue diuersas personas, non nullorum sententia,admittebant . a quibus postea hanc perpetua carminum serie uitia i Xantem cina nasse uolunt; in qua equidem auctor ipse,Iuuena- χlis, ac Persius elaborarunt. Praeterea si uera est opinio,antequa γchorus fabulis adesset, aut in chori locum , aut una cum eo an- ltiquam tragoediam satyros accepisset; consentaneu iudico, quod hic moneat; ne, dum satyri spectatores oblectandi gratia incon idita uerba, scurriles ue iocos effutitat, penitus a tragoedia,reque ipsa discedant. Nam, ut abunde supra disseruimus, chorus a' tabulae materia aberrare nequaquam debet, minimeque a' pers narum flatu dissentire. Nam si iratus qui seiam induceretur,choriis ut corrigat eum necesse est; si iniser Oc aerumnosius , diuos precetur, ut meliorem sertunam consequi sinant. Sed utcumque sit , eruditioribus rem hanc dijudicandam relinquo.
Speret idem Judet multum , 'Irimes laboret fusus idem. tantum feries , functuras posset ;Tantum de medio sumptis accessit honoris .
Quidam haud indocs uiri eo ordine permixto , de quo Paulom
te monuimus, comicorum sontem rimitorum nunc Placcum
Ostendere censent; unde inquam comoediae argumentum depromi oporteat. Quae quoniam est imitatio uitae, speculum cosuetudinis , veritatisque imago materiam es rebus notis, communi bus , ipsaque uita , & moribus accipere debet. adeo ut unusquis rue coinicus fabulam suam eκ cognitis Sc peruulgatis rebus eseligat . Ciuia si nodi sunt iuuenturi amores, coincititiones, stupra, aut corruptelae; patrumque in filios acerbae obiurgationes; in seruos dominorum contumeliae, minae, & uerbera; seruo
79쪽
r Ec PN RAs Is I, HLO R A TU Irumque in dominos sallaciae, doli, mendacia, tacitaeque demussi susurrationes. quibus omnibus, alijsque innumeris id genu rς hus refertas habemus comoedias. adeo ut quiuis uulgatam eius - modi, omnibusque notissimam animaduertens materiai eanderem se praeclare conscripturum fore confidat. Nam quemadmodum facile unusquisque aggreditur ea , quae percallet; ita communia , uulgaria, ct contrita cunctis facillima uidentur . si quis tamen postea idem attentaverit, in maiores equidem , quam pu tabat, difficultates incidet; frustraque laborans minime quod uolet assequetur. tantum praeter materiam in poemate artim cium, ordo, concinna uerborum conneXio, aptaque structura pollent. Non enim satis est inuentionem habere , uerum etiam dispositionem , ac elocutionem callere oportet; ipsumque Poe ma rite intexere. Vnde non nulli rem comicam tanquam omnibus notam, vilem, & plebeiam, ut ita loquar, asponantur . Quam quidem si aequa iudicij lance examinarent, silique ingenij uires in ea conscribenda experiri uellent , eam dissicultatem deprehenderent, qua deterriti non amplius contemnerent, imo dignum honorem tribuerent. Nam,ut inquit Socrates aeud Platonem , Δ κολατα καλα. Praeterea hac eXpositione, et D apte ad mentem Horatij accommodatur, non omnino cogor, ut de comica re hic tantummodo loqui adiurem . Nam non est ab re ut de satyra intelligamus . Quae itidem a rebus non ignotis, uit js inquam hominum, ac media uiuendi consuetudine argumentum Lumit. Aut quid prohibet, ut permiste de comoediae, satyrae ctragoediae materia pertractare in uniuerso dicamus quae quide eodem quasi tramite incedentes a communi uita, S moribus nodiscedunt. DE SAT TRORUM DECORO SERUANDO.
paniasi leth picti Silvis deducti caveant , me iussice , Fons, Ab uelut vincti remisy, a ponesere si ,
in theatro enim ven ut nimium teneris iuuenentur uersibus unquam; ia sit imminia crepent f nominissem verba. ostenduntur
80쪽
. . . . 3 ris accipitur plebi inis
Horatius ante quam a' re satyrica ad alia digrederetur operaepretium se hirus sibi iudebatur, aliquid de decoro pr cipere. Miunime quippe deceret Faunos, satyros, e tunc primum H siluarum latibulis in theatrum deductos, una' cum ciuili & polito sermone urbanos mores orae se ferre, mollesque ii orsus effutire; perinde ac si intriuiis c sero, ubi urbanitas floret, nati semperque uersati fuerint . cum Potius eorum natura rusticitatem pos 1let, asperam horridamque locutionem. crepitum enim, uerborumque sonitum eos edere magis, quam uerba,diuus Hieronymus asseruit. Catiendum est etiam , cum procul ab homi unu in iurgijs, probris, maledictisque ipsi uitam degant, ne uerba contumeliosa obscoenave mittant ni immunda, impura, ct non simplicia interpretari malis.) Nam alioqui si Fauni beseluae magis quam homines uocandi ita loquerentur, ac si urbani essent, decus nequaquam seruaretur; ostendereturque senatus aeque ; qui ab honore, uel curae similitudine, uel aetate patres dicebantur : Omnisque ordo equestris,medius inter eos & plebem;
rui equo publico donabantur, resque habebant,hoc est opes Sciuitias. Eius Quippe dignitatis gradum nemo assequebat iu is qui in censu 'US. C C CC. habebat. Alij pro eis, quibus estres, simpliciter populi primarios uiros ac locupletes intelliguntanam qui egestate urgentur,labore perpetuo , ac multo sudore uictum qu ritantes ad spectacula accedere no solent. Nij uero, quibus est res, hoc est potestas, aut imperium,interpretantur.quod non probo . Praeterea non nulli pro res reponendum csse rex arbitrantur, ut Aug.Caesar intelligatur; qui tunc solus iam iniperium adeptus Romam, terrarumque orbem regcbat,spectaculisque saepenumero adesse solebat; imo non nunquam ludos uicatim,ac pluribus scenis per omnium linguarum histriones no in foro modo, nec in amphitheatro, set in circo, S in septis secit ; ut asserit Suetonius. Talis ergo principis naris emuctae cer.