장음표시 사용
151쪽
modi quidquam in S. Scriptura repς iri neg mus. Adversariu autem 'eam talia continere, ait Scriptμrom Hrus offirmares docere thom G, .
pro studio honorem sibi debitum defendendi τὰ α
proprie etiam significat, teste Pagnino, Eduarto Leich, aliisque accipiatus Pag. ID. ω Scriptura ex pro dicit vide Exod. cap. in vers 1 ci se in montem itin descendisse, ipsique motus locales tribuit. Mota non denegabit Adversarius, qui Universum hoc pro Deo habe cet Deum non moveri Fateor. aeoque hoc etiam omnibus tauquam,ὸ ti Quidni Ostendat Adveisarius, eo motum loealem non π Nom fanae repugnare. Quod enim subjicit Salomonem meo. 8.1 di
nullo loco comprehendi, ex quo sequi ait, D nmoini. Mirum est AdVe erim localem motum Deo denegare, qui homines&animalia omnia, ventum da Dei essentia, an vero de eiusdem potentia id enim elare non exprimini enexerit
Cum igitur utroque modo accipi possint, procul dubio tantum de Dei: ten a a cipi debent; tim idem Salomon, quem Adversarius philosophum appeti Visu C estim locum habitationis Dei expresse appellaverit, irsaest, mitido amo. is
Addit pag. 69. Sic etiam coeli pro Dei habitaculae Sal ΛΠ, is via: Ar
Suffcit ipli, dicere aliqiud esse falsum vel absurdum. Si eo modo sibi e Ps is
Pergit ibidem. Et ad hunc modum plurima, secundum opiniones Prophetarumctrusei dicta, o qu/sola auri philosophia, is autem Serjtura, dbὸesing fm Scriptura depravatores, sed ipsam Scripturam plurimoruiner orun re tidque absque ulla probatione, quo sane blasphemiari tam effutiere minim o onDeinde R. Alpakhar falso Uyrmat,
autem directe Nos vero nec per eonsequentiam ἶ zzz V,
nec directe unum locum alteri repugnare concedimul Sed videamus quomodo massertionem veram esse ostendat Adversarius. Ait enim Nam Moses direm agma
sed improprie Deum ignem appellat. Quod Adversarius concedere coritur dum': Ermat Mosen eodem capite&Orationis serie negare, tam ullum cunis diabit
152쪽
C, tr. Revelata Gefutata. Lib. I. ar
h .r smilitudinem. Imo expresse pag. 8 7 fatetur, haec ipsissima Mosis Verba, Disuri se ignis improprie in accipienda, quod probe notari velim Si enim Mosesinoe
firmat, nullo modo proprie loquendo Deum ignem consumentem appellare potuit. nisi velimus Osem insanum fuisse. Si ejusmodi repugnantias intractatu Adversarii enumerare vellem, non unam pasinam replere cogerer Deinde falsum est Mosein negare, Deum nullam cum rebus visebilibus habere similitudinem nihil enim aliud in te
tu dicitur, quam Mosem nullam vidisse smilitudinem. Adeo ut nullum hic repugnantiae vestigium a persit.
At vero aliud multo evidentius opinor erant plum inquit pag. 7o. in medium pro feramus. cmpe Samuel directe negat, Deumsententia paenitere videri Samuel cap. II. xers o ct Premim contra Vrmat, Deum paenitere boni ct maliquod decreverat, videyer. cap. s. re V. 8, Io quid an ne haec quidem sibi invicem directe opponuntur e Mimine gentium tum enim demuin directe, vel potius vere nam vocem proprie non ausus est scribere Di bi invicem repugnarent, si sensus verborum esset contrarius. Hic igitur primum investigandus est, tum demum ipso fatente Adversario pag. 87&alibi de sensus veritate aut repugnantia videndum est. Quod igitur ad Samuelem attinet, nullo modo oliendi potest, eum directe negare, Deum sententiapaenitere. Ita enim ver sua8 dicit Pebo hodie regnum Ipraetutibi eripuit, idqueproximo tuo, qui te melior ess, dedit. Neques alii usui Israel est victoria, neque paenitet eum, videlicet quod re num Davidi dederit, non enim homoen, ut ipsum hocJpaeniteret. Homines enim frequenter poenitentia ducuntur alicujus doni, idque propter lucrum vel commodum aliquod, quo seipsos privarunt, quod in Deo locum habere Samuel negat. Atque hunc exiit imo genuinum esse istorum verborum sensum Saltem demonst ari nequit verba hoc mouo accipi non posse a quod hic sussicit , ad vim argumenti infringendam. Et sic locus 'arri. i5. 29 Optime cuni Jer. I 8. 8, ioconsonat. Manifestum itaque eit, illa non directe, imo ne quidem per consequentiam , sibi invicem opponi sed optime inter se convenire Adeoque concedimus, perinde esse, veloci qua
dam directo sive per legitimam consequentiam aliis locis repugnent. Sed talia in Libitu abiit plurima talia reperiri, aperte ne amus. 'Addit pag. 7o De quibus vide cap.fecundum ubi endimus Prophetas diversirio con-
oliendimus. Atque hync apparet, quam immerito Adversarius, Theolosiam a Philosophia separans, Philosorhiam tote
quae sola de rerum veritate diiudicet, appellet . Theoloisti '
153쪽
Qisae pag. 1 a de cerritu in Prophetarum disserit, ad ea satis in superioribu respondimus. Nempe eam in distinctio virida imagina ιρη fuissefunda am, idqu- u pag. 1 o explicat, absque rationis adminiculo, 'ζὴμ fmen Imbi ridet prate, Gothia
OAmenta. Nos contra adfirmamus, Otum cercitu linem, in Uxt Ernorum inten. norun ensuum teltimonio, cum ratiocinatione conjuncto, sandatam fuisse Quod
adeo est manifestum, ut nulla probatione indigeat. Conserinter alia plurima Exod. 3. 3. Iudic. 7 9 adiis Luc. i. q,ss. Olli enim ubique testantur, se ea quae Dei
noinine annunciabant, auribus4 oculis percepisse, manibusque contrectasse. In quo testimonio, absque ulla haestatione acquiescere debimus Fatente&urgente ip Adversario pag. 72 lin. ii a fines seqq. qui hoc modo ratiocinatur. Nam quoniam videmus Prophetas charitatem justitiam supia omnia commendare, ct . n. nihil aliud intendere, hinc conclauimus eos non dolo io, sed ex vero animo docuisse hominet obedisntia Ide beatos feti, quia hoc insuper signis cotorma rerunt, hinc nobis persu demus, res non temere id dixisse, neque N. R. deliravi sedum prophetabant dec, quibus adde pag. 73 lin. 3 seqq. Quare hoc totius Theologico Scriptura fundamentum. quampis Mathematica demonstratione ostendi nequeat , an tamen judicio amplicit hia Nam institia est id, quod tot Prophetarum restimoniis est coormatumoc, nolle tamen amplecti, idque easolum de causa, quia Matbematice demonstrari ncquit. Haec quamvis alio sensu ab Adversario dicta sint quam prae se fert vult enim pag. i 7 nos morali certiti dine ista amplecti, id ei simulare nos ea ample M tamen contra ipsum fortiter stringunt. Si enim Prophetae pii fuerunt, sequitur eos noluisse quidquam hominibus e suadere, de cujus certitudine non essent penitus persuasi. Et si praeterea, dum prophetabant non delitarunt, conesudendum est, eos non errasse in illis rebus, quas se vidisse vel audivisse testantur. Adversarius adversus ista posset objicere, optime cum pietate consistere, ut ad homines in officio continendum,& ad reipublica in columitatem quam summum bonum appellat pag. 178 lin penuit eos fallamus, & talia eis persuadeamus, quamvis Llia . quae animos eorum in admirationem rapiant , ad devotionem excitent rquandoquidem nullus , praeter Naturam sive Universum illud , Deus est. Hoe, quamvis verissimum sit, si nullus Universi Creator esset, de Prophetis tamen minime suspicari licet quia non erant in ista opinione, sed firmiter credebant Deu in hujus Universi esse Creatorem, fatente Adversario pag. l. lin. Io, ii, eumque sub aeterna condemnationis poena interdixisse, ne quis falso obtendat, se ejus nomine loqui. Quocletiam Adversarius agnoscit pag. I 2 lin. II, cum dicit, nam Deuteron.
eap. 18 jubet populum obedire Propheta, qui nomine Dei verum signum dedit sed si falsa alieκid, si Dei nomine, radixerit, mortis tamen eundem Limnare. Quam vis in eo
154쪽
ς h his lucinetur, quod asserat Mosen docuisse fesso aliquid Deit e a Proph Quibit, Verbi, videtur innuere, Mosen docuisses Deum Ttata Pror iis inandass ut falsa praedicerent. Quod sane' est, es textui aperte repugnans. Dicitur relin Q
Li,m, up rbe emit, loquens Verbum in nomine me si est, fallo lactans iu omine loqui, prout sequentia vcrba manifesto ostendunt quod ego non σι eum si
cui occidetisr. Atque ita nunc ostendimus, nec revelationem live Sacram Scripturam sana rationi, nec sanam rationem Sacrae Scripturae, id est, rebus quae in Ui-hliis reperiuntur, Adversari, nec unam ab altera separari debere. Quamvis multi philosophi plurima doceant , quae Scripture: apertissime repugnant lita autern bopinata non vera philosophia, sed hominum pseudosophia, ignorantia, arrogantia stupiditas excogitavit, quamvissere rationi, per revelationem illimi 'atae, que sola est recta ratio quam maxime repugnantia. Superius etiam ostendi, rerum naturalium cognitionem, non modo valde esse obscuram, lenitus impervestigabilem, sed etiam ad veram Plicitatem per seminime pertinere. Atque ita id quod intendebam perfeci, videlicet ut ea quq ab Adversario proseruntur, contra Sacrae Scripturae religionis certitudinem, solide refutarem. Restat, ut id quod promisi adiiciam, reconciliationem videlicet reliquorum Sacra Scripturae, que Ebi invicem repugnare videntnr, locorum.
156쪽
Quo Atheorum, contra Sacram Scripturam Religionem argumenta secretiora explicantur, ad rationis lumen examinantur & refelluntur. Item
Et Tandem Methodus Sacram Scripturam interpretandi, breviter inclicatur. Per FRAN cI seu CUPERUM AMAodamensem.
158쪽
sibi invicem epugnare conti,dunt, quotquot alicujus momenti reperiripotuerunt reconciliantur.
ea quae AdVersarius de undamentis Reipublicae in sequentibus diuerit , quatinis multa falsa cita pia contineant, nihil respondeo , quia ad meum scopum , qui erat Religionem
cripturam Sacram ab objectioniblis calumniis, quibus Adversarios utramque Oncraucrat, vindicare, nihil pertinent. Cuin .ero aliquoties dixerit, multa Scriptura loca bi invicem re- p gnantia, nccnon alia, quae Philosophia falsa absurda esseo .cudit, in Micra Scriptura occurrere, praeter illa quae jam ab ipso prolata, a nobis vero abui derelii ata sunt placuit in rudiolum gratiam, ad omnia loca alicujusmon enti, quae alicubi reperite potuimus, quae Ad vel farii inter se pugnareas runt, ad ea quae pro absurdis habent, breviserrcspondere, ab initio ad finem usque procedendo. Qiiod cum hactenus a multis tentatum, sed a paucis feliciter praestitum sit, non ii, utile fore conficlo. Atque ita deinceps reliqua capita adjiciam, quae in prooemio a me fuerunt recensita. i. Prin iis igitur locus cli Gen. I. q, 3. Ubi Dcus primo die lucem creasse dicitur, diemque ac noctem, at versu i , die demum quarto Solem, Lunam reliquaques dera. Quaecum lucis diurnae liut causa, salsum esse videtur, primo die lucem suisse
Ut intelligamus an haec inter se pugnent, considerandum est, libes Geneseos scriptorem quina non plane stupidum fuisse ex ipso scripto facile perspici potest. non adeo heboem ruisse, ut tam cito oblitus sueti quid scripserit. Ac propterea facile potuisse animadvertere, haec sibi invicem repugnare, si res ita sese haberet, quod absque Solis lumine nulla lux exiliore potucrit. Quocirca nullio modo credondum est, eum tam subito sibi ipsi contradictitrum fuisse videndum igitur est, an non sensus aliquis exco itari possit, iii cum mente scriptoris minime pugnet, istendat nullam contrarietatem hic residere. Id ' od in omnibus locis, ubi pugna aliqua esse videtur, iobe est notandum. Clim igitur versu quarto non dicat Solem vel Lunam, sed tantum simpliciter lucem esse creatam, lux vero ab alio corpore quam ab astris procedere possit quod in igne est mani tellum in seri potest, ut per lucem corpus aliquod lucidum verti quarto intellexerit v. g. ignem, vel aliam materiam, ex qua
Deus postmodum die quarta in partes dis ributa PSolern cuna reliquis luminatibus e sti erit, di sic nulla pugna hic rem nebit.
159쪽
1 Gen. 1 1s Deus hominem dim 'gi DCm similitudinem sui ere1sse dies o Esa. o. 1 ad o&alibi Deu dicu se nemini assimilari posse. shὰ filiosi loco de similitudine, qu hQm sive ossentia, sive minauis ita hio hibu, simul junctis, quae hum nam essentiam constituunt, Dei imastinciti alio uri modo e2primit, sermonem esse intelligi potest, posterior de aequalitate 5 Ehi
prout locum integrum inspicienti est manifestum, nulla erit contrarieta, ' '3. Gen. 2. I Deus Adamominatur,eum eodem die quo de arbore scientve hix mali comesturus esset moriturum. Cum tamζnc P. I. legamus, ipsum nongentos& triginta annos vixisse. Si vocul an a domin die accipiatur prosi quando, quisignificatio in Pentateucho multoties reperitur , tum comini natio ista nihil aliud inclicabit, quam damum ab eo tempore quo de fructu istius arboris comederet, morti certo certius esse manet pandum, eamque minime effugiturum, nec sera poenitentia poenam istam evitare sed ad tempus sors an a se depellere posse, nulla hic erit contrarietas. . Gen. 3.6cum versu 17 Eva Ad mum, ad comedendum de fructu vetito, dicitur impulissem seduxisse cum tamen Tim. 2.14 legatur, Adamum non fuisse se
Ad quod vix opus est respondere, Paulum nihil aliud indicare, quam Adamum
non prius tuisse seductum, id quod verba inspicienti est manifestum. s. De loco Gen. q. 7, cum Rom. toto, vide Lib. I. cap. 2. pag. 28, 29.6. Gen. 3. 32 Iaphe postremo loco inter filios Noachi collocatur,ex quo collistitur ipsum natu minimum fuisse capite autem nono vers. 2.Cham filius nititor Noachi appellatur: rursus cap. o. a Japhet filius magnus appellatur. Quod vero ad primum locum attinet, non necesse est ut statuamus, ibi ordinem nativitatis observari. Et quod Cham secundo loco minor appellatur, fieri potest, ut respectu Semi ita appelletur, Vel etiam Japheti, minor non pro minimo, sed simia pliciter pro eo qui uno aliquo sit minor natu, Iaphet etiam respectu Chami mare nus appellari potest, vel etiam natu maximi , qualis fortasse revera fuit adeo ut Japher primogenitus, post eum Sem,o postremus Chamus fuerit Semi vero nomen cap. 14 postremo loco recenseri videtur, quia Scriptori propositum erat, ejusdem posterorum seriem pertexere, ex qii Abraham, de quo sequentia capita loquuntur, erat
oriundus, non quod Sem natu fuerit minimus. . Eodem modo locus Gen. o. 2 2 cum cap. I. Io conciliari potest. S. Gen. f, 3 Deus dicit, dies hominum fore lao annos,cum tamen cap. xa recenseantur, qui ad CO oosere annum vixerint.
sed omnis dissicultas erit sublata, si locum Gen. 6. 3 non de vitae termino, sed temporis spatio, quod Deus hominibus ad poenitentiam concesserit, accipiamus. Non enim dicitur, spatium vitae humanae centum viginti annis determinari, sed tan tum tot fore hominum dies, quod de tempore excidii commodissime accipi potest: piaesertim cum videamus, diluvium post totidem annos irruisse.
160쪽
i 'o h ii 1 3, 9 legimus Abrahamum usiacum fuisse mentito , quod idem de i i ii se Chron. 18. I , Is, cum tamen
mendacium in S. Scriptura prohiberi videamus. sed cum nulli bilegamus, mendacia ista in piis a Deo fuisse approbata, nulla hic est contrarietas Praeterquam quod in plerisque nullum mendacium comperiatur, sed tantum quod partem rei, prout sese habebat silentio involverint. Ne dicam, lir plex mendacium in lege non esse prohibitum, praesertim apud hostes. Io. m. s. Deus seipsum nomine Phora Abrahamo manifestat.Contra Exod.c. 1, 3 dicit, se Abrahanu, nomine suo P m non fuisse cognitum. Quae loca facili negotio conciliantur, si Hebraica phrasi usitatissima Exod.6 unomen pro ipsa re, nomine isto significata, accipiatur Deus autem illud ibidem explicat, quod seniscet se fidelein promissorum suorum esse executorem Quocirca Deus hic declarat, se patribus quidem benedictiones, quas Judaeris nunc impertitum ibat, promisime quod se facturum nomine suo Jchovali, quo seipsum patribus ipsbrum manifesta verut ipsis nescientibus indicaverat eos vero et sectum significationisistiti, nominis nondum suisse expertos. II. cien Is 7 Deus dicit, se Abrahamuin eduxisse ex Ur Chaldaeorum, quod non ultra, sed cis flumen situm erat. At vero os Deus dicit se Abrahamum ex terra ultra sumen sta eduxisse. Quae loca diversis modis a Manasse Een Israel pag. 34&seqq. conciliantur. Simplici si ima videtur mihi conciliatio, qua statuitur Deum ex utroque loco Abrahamurn vocasse. Videmus enim Gen. xi. II primo ex Ur Abrahamum emigrasse cum Patre
3 similia, id quod Dei iussu factum esse potuit, procul dubio etiam factum fuit eat post mortem Tarachi cus cap. 2. I, ex Haran cum discedere jubet, quam patriam Abrahami non nativitatis, sed habitationis respectu appellat, sic utrumque constat. Adde quod Deus Jos. q. ex terra ultra sumen sta vocasse dicatur, respectu situs proprii. Tum enim Josua ipse qui hoc dicebat, is fluvium Jordanem erat, sic merito terram, ita respectu Chaldeecis flumen erat sita, ultra flumen appellare potuit, respectu loci in quo ipse tum versabatur. I 2. Gen. I s. Id praedicitur, lsraelitas quadringentis annis ab alienigenis esse vexandos Contra Exod. r. o, habitationem filiorum staen in AEgypto stasse quadringe
Quae discrepantia facile conciliatur, si priori loco numerus rotundus pro obliquo
vel incertio accipiatur, quod non modo Sacris, sed & profanis scriptoribus frequens est. At vero longe major hic subjacet dissicultas quamvis enim concedi possit xd beat, amictionem Abrahamidarum ab inaci nativitate initium capere, minime tamen eorundem commorationis in Mypto tempus, indidem incipi potest, quod non plum res Quam ducentos decem annos conficit. Adeo ut manifestum sit quidquid 1udasi hic delirantes, ad illud tempus cssiciendum proserant, emendum aliquod intextu