장음표시 사용
211쪽
1. Cum Novum Fre his Veteri vcritati divinitatis testimonium praebeat dis Novo tantum laborandum eii: ju eri nisu h nidi liabilita, simul negotium dE
Veteri confectum erit.' , se ipturam, praesertim Novi cederi , incorruptam ad nos pervenisse, supe iiii, Lib. t. cap. ia adversus adversarii cavillationea Ostendimus, quocirca id nunc ve rum esse praesupponimus. . Praesupponimus etiam, si vera sint quide Christi inpostolorum motibus miraculis rebusque gestis in Novo Foedere traduntur, doctrinam quam tradiderunt, quaeque ibidem dcscripta est, a Deo esse profectam. s. Ostendendum igitur est, vera esse quae scriptura de Christo ejusdemque Apostolis recenset. 6. Istud vero evincit fides, sot hominibus revelationi illi adhibita, idque ex Emni ordinein genere, quamvis non modo nihil in doctrina Christi, quam rejecta religione, cui a teneris assueti essent, amplecterentur, natur gratum jucunduin si sed etiam infamia, minis sievissimisque cruciatibus ab ea absterrerentur. 7. Nullo autem pacto concipi potest, religionem istam tam subito, tot homurium myriadibus .millionibus persuaderi posse, nisi miraculosis operibus, omnes Natura vires superantibus, quorum partem Sacra historia enumerat, adacti suissent
ad credendum, a Deo esse profectam. 8. Praesertim cum homines, nulla vi humana adhibita, nec tot malis exterriti. eam passim amplecterentur. In quo maximum evidentissima veritatis robur elucet, quod omnium miraculorum efficaciam ad persuadendum superare videtur. Quis enim linquam hoc praestitit, vel praestare potuit, non dicam absque acinorum praesidio, sed omni versutiae genere, exercituum: victoriarum munimentis instructus ps Christianam vero religionem, eo quod dictum est modo orbem pervasisse, dum adhuc ab omnibus premeretur, & omnes Mundi rectores unanimiter in eain saevirent, eamque omni truculentiae genere exstirpare anniterentur, inde est manifestum, quod ante Constantini tempora, id est quartum seculum, nullus Christia nus ad publica munia, nedum ad Imperatoriam vel Regiam dignitatem, qua sola vim adhibere potuit, admissus fuerit. Cum tamen tribus ipsum praecedentibus fere seculis Christianos ubique vixisse, & diras persecutiones, in quibus aliquot centena millia e
rum, omni cruciatuum genere interemta sunt, sustinuisse adeo sit manifestum, ut nemo illud, nisi ex mera malitia in dubium vocare qu at. Quod ipsi Christianorum hostes abundetestantur. Videatur Tacitus Annal. M. Plinius Iunior Epist. 97 lib. io Suetonius Tranquillus in Nerone c. Quorum primus sub annum Clari stilo, secundus Io o tertius Izo anno floruit. Io. Deinde etiam hoc certum est, Christianos ab initio eadem de Christi praedicatione, vita, morte, resuscitatione, in caelos adscensione, indideiraque Spiritus Sancti essulione, item de Apostolorum4 Christi miraculis credidisse, quae in Apostolorum Scriptis extant. II. Si
212쪽
ς' usem nee Christu, nee Apostoli ulla miracula secissent praeterquam quod
'ci, ibisthuset, ut sic tot omnis generis, etiam eruditissimos&perspicacissi- TO , in suas partes, inter tot cruciatus pertrahere potuissent ri rict adeo constanter ab ipso mitio credere potuissent, Momnibus qui pol Oartiti in item religionem ipsius receperunt, id persuaderi De gnatio Lojola Jesuiticlo dinis fundatore, ne ipsis quidem esiuitis omnibus persuaderi potest, eum miracui, edidisse, aliis id publice lesellentibus, nonnullis defendentibus. Sed non opus elitiis diutius immorari, cum veritas nostrae Religionis a D. Brenio, in Dialogosilio, Tue addita Demonstratione Relig. Christ nec non a Socino, Mornaeo, Grotio, aluique suffcienter sit adstructa, a nobis hoc ipso tractatu non pauca hic illis sint inter spersa, quae veritatem ejus non parum confirment.
Deum Naturae conitorem , gubernatorem, υincere conantur, enodantur, eorumque debilitas
Ergemina argumentorum classe Athe non esse Deum Naturae creatorem& gubernatorem, evincere conantur. Prima est eorum quibus ex ipsa Naturae constitutiones natura demonstrari posse credunt, non esse Deum. Altera est qua volunt ostendere, omnia in Natura ex aeterna causarum eoncatenatione seri Tertia classis est argumentorum, quibus evincere conantur Naturam uni versam nihil esse nisi unam,unicam ternam persectam substantiant,preterquam nihil existere possit. i. Primam classem, quae octo argumenta continet, hoc capite examinabimus, quorum primum ipsius Natura stabilitas Irmitudo exhibet, quam nemo negare potest adeo esse constantem, ut in omnem per nitatem inconcussa consistere possit. Quam.& Sacra pagina comprobat, affirmans eam non a seipsa perituram, sed ab ipso Deo
destruendam esse Hebr. I. II, in. 2 Pet. 3.7, IO. Psal io2.26, T. Ex quo necessi
rio consequitur, eam etiam absque initio consistere potuisse. Atque hinc sacile coimcluditur, si nunquam Natura conditoris mentionem fando audivissemus, neminent ullam istiusmodi conditoris suspicionem, nedum opinionem hausurum filisse; sed omnes potius ex Naturae contemplatione eam pro absolute aeterna fuisse habituros, nisi imposiores quidam, populum ad se perstitionem, quando fortuna ipsis iniqua obtingit, proclivem, in deliram istam opinionem, de Mundi creatore abduxissent.
Si enim Mundus aliquando destrui deberet, vel ab aliqua causa in ipso Uni ve so re-
213쪽
reo Otest ergo nunquam destrui poterit. . Respondeo ad postremum istud prius, eg ndo, in pio Universo non posse hibi his causam ipsiuis Universi, quae non sit pars ejus, sed Dominus Quemadmoduim in domo ejus Dominus & fabricator habitare potest, qui tamen non sit universa domus pars , sed eam mutare destruere pro suo libitu possit. De imposioribus , quos Aahei homine seduXisse contendunt, circa opinionem de
Naturae conditore, capite undecimo, Deo dante, acturi sumus. Sed praesens arpit mentum minime evincit non esse Deum quan Vis enim concedam neminem e sol
Naturae contemplatione ad Dei cognitionem deventurum fuisse, hinc minime sequiatur non esse Deum, vel Naturam non esse creatain: et concesi eam ab aeternos tuisse durare, junquam sponte corruituram. Si enim fabricata esset, nullo alio
potuit fabricari, nisi ab eo qui absolute sit Omnipotens, inuidem ex hypothesi Atheorum, quam nos amplectit nur, nihil videlicet nisi ex materia posse pro luet,
ex materia quae absolute sit sterna. Ex qua ut ab istiusmodi ente opificium aliquod extruatur, quod sponte corrumpi non possit, ullam contradictionem implicare absoluo te neoo. Ex quo manifestum est, ex eo quod Natura possit essesterna, minime sequi eam aeternam esse, non factam Aposse, enim, ad esse, nulla est eonse Deli de Concessis nullam esse absurditatem in eo si statueretur, Naturam absolute esse aeternam, non magis quam in ejus creatione, nondum tamen sequitur priorem sententiam esse certam. Quin potius contrariain certam esse constabit ex rationibus, quas cap. penultimodaturi sumus. Adde, si Natura ab omni aeternitate extitisset, nullo modo concipi potest, quod de ejus auernitate non multo plures homines essent persuasi, quam de ejus initio. Cum prior opinio ex ipsa rei veritatevi certissima experientia oriri debuisset; at ea de ejus creatione, contra rationem, veritatem certissimam experientiam omnium hominum, qui ab infinitis ae vis extitissent, quamque ab incunabulis hausissent, ab omnibus sere recipi debuisset. .
Hoc tamen ingenue fatemur, si nullam unquam Numinis mentionem Iando hausissemus, nullam hujus argumenti refutationem nobis in mentem venire posse Atque hinc st quod Athei, in disputationibus quas de Dei existentia instituunt, duo requirere soleant, primum est, ut de veritate nostrae de Dei existentia opinionis, sirio dubitemus, quasi alias non possimus ipsorum argumenta ab' te praejudicio expendere. Alterum ut mentionem Dei plane seponamus quasi ex re de qua quaestio inter nos viget, exceptionem proferre non liceat. Nos vero non modo utrumque planissime negamus, verum insuper existimamus, eos qui istam semitam terunt, a 'critate in hac materia sere necessario aberrare, ad Allieitatun justo Dei judicio, demitti. Primo
214쪽
rihod non nisi abente pς Iς inii η' hii sunt, dirigeretur, nullo modo
conccssise videtur, ex quibus tot incommoda in humanui Natura in eius perniciem conspirare videatur. 4ou laneio usi a bono sapienti Numine ζg di imit, sed una Reso mandoquidem nunc non ex solo Naturali lumin heum mendi e N minis quod omnino necessarium esse, paulo ante ostendmura
215쪽
nobis iam cognita, sive ex notionibus ab ipsa Natura petiti, tu VR 7ι potius ex institutione aliorum, multiplici nomine arstu mei, hut e. Primo enim negamus, non esse consentaneum, ut is facilii; ydvssica rant, in Natura locum habeant, si ens aliquod absolute botiuiri a 'x0ς ς' una e-Quia multa in rerum Natura existere possunt, quorum nitu P ς .ς-0yrodiat. Oinnano sit incomperta, quoium Naturae gubernator non in his ''hi rationem quam hominum. Adco ut ea que hominibu sint he hieto u 'M: φutilitatem adserant, aliis rebus valde ebit Iucant. Dei iidem. 'ςς μ' *m ipsi potest, non absolute negari, quidquam illorum esse, quod noti sit utile. Quod enim hiscamnum infert, id aliis semperiphod. Vm in V nemini hominum prosunt in naturalibus, ea vel ipsorum quis, Ex μ' aliorum saltem animos, ad maJOrem Numinis, Natune conditoris .ehe en ' Obsequium instigant. Et quod ad venenatas ioxyis heiba nim,si
Non modo eadem utilitas, sed&alia commoda, - ἡ
specta, vel ab hominibus, vel a Deo, vel ab alii sentibus, duae fieri , ' 'hpercipi possunt. Quod in singulis non opus est ostendere, dum a Tli': ' enter sit praestitum. In balamis id . e. hielii Hiri, 'm-b-lyiβluc nullam utilitatem habere e edita est pςyxo secincipere nunc didicerint. Idem in caeteris rebu oeu in ':
ne nullum hactenus fructum, ex multi, rebit, qui lis
didicerint. Adde, si quid omnino mutue eenset dolia . Vlpς ς
Ostendere, hominibus non esse utile quod et
tota Natura esse, quod aliquod commodum ex istis rebus periat eoossit Comnino ostendi non posse, per se est manifestum me id iii m. bradeberet, issem Deum, si quis existeret, nullum existis honoremve
tum percipere posse. ι - - . LII CH-
In piorum adversa' malorum prospera Artuna, eaedem nobis satissacere possunt considerationes Deus enim homini nihil magis debet quam caeteris entibit, Ie 'eos absque iniquitat ortune: naturalis casibus objicere possit, quando obsequium nullum ab eis exigere vult Cultum vero exigens, majorem illor ii habet rationem. Et
hinc est quod videatnus pios quos nos admodum raro cognoscimus multo maiori-Dus commodis perfrui, quam ex Naturae cursu accepturi fuissent prout libri Biblici ostendunt. Cum vero in illis legamus, Deum suo Novo Foedere sola celestia bona promisisse, post mortem demum distribuenda, nullam plane malorum nobis accidentium rationem esse habendam certum est. Imo in piis sub Veteri Foedere nullam ista dissicultatem pariunt, cum eadem sors illos maneat, quamvis illi nullam eius rei notulam habuerint si iamdiu igitur, non potest cistendi, haec ita non se habere, vel ea absurda aut impossibilia esse, tota d cultas hac exceptione dissolvitur Tertia theorum ratio est infinita hujus Univeis tum duratio squam ei merenaturaliter consideratae tribuere nos cogi lubens dabo, respectu materiae ex qua eam
216쪽
nita agendi facultate&intellectu sit praeditum quod proic 'gret ipsa Natui . . AH. Mises, tam esse destitutam ac proptςr
sciret quamvis essentia sua non est ubique ubicunque operatur,ita multomnis CC ea o donia restere potest, quamvis essentia sua non sit ubique Deinde urin vis Natura non aliter considerari possit, quam in infinitum extensa si vacuum dari concedatar,& sub ea comprehendatur certum tamen est, aerem qui omnem locum occi
217쪽
pare a multis ereditur in quo non sint alia corpora densior omprimi posse, , mefitibus locum non denegare cum multa Vacuit te in se contineat. Nisi enim ei, eontineret vas solo aere sponte plenum tantundem corpori extensi contineret, uuantum aliudias ejusdem capacitatis, Mercurio, aqua vel plumbo repletum Doli uides
euum ab Ottone Guerichio, tractatu de ac statio, libro tertio, Mathei tithe ostratur, adeo ut necesse non it, ut a nobis quidquid preterea add/tur. Quandoquide in igitur certuni est, Naturam non absoluteis infinitum este extens .im, ves saltem eoru irium non possit demonstrari, nullo modo necesse est, cum per ejus extensionem eκ eludi Preterquam quod nulla corpora adeo sint solida, per quae sonus qui nihil est quam spiritus sive tenuissimum corpus nona fit penetrare quanto magis essentia ivina, quam certe non crassiorem stritiere possinus quam sonum, aliumve subtilissi nium spiritum naturalem. Ex quo sequitur divinam essentiam quae certe non majorem Iocum quam aer, quamvis in infinitum esset extensus, occupare credi potest, nec et lain quam ventus, qui alia entia minime excludit propter infinitam, quam Natura tribui inus extensionem, minime excludi raeterquam quod nemo ostendere possit, non esse in Natura plurima loca omnino vacua. Etiamsi quid sit bicus distincte explicare non
possimus, nisi locum describere placeat, spatium quod corpora capere possit. Quae sane definitio omnibus satisfacere potest.
q. Quartam Atheorum probationem hanc faciemus si quis Naturae existeret creator, omnino necessarium esset, ut omnibus seipsum manifeltaret, quo non modo ab omnibus ei debitus cultus, sed etiam honor qui ipsi competeret, exhiberctur. Nunc vero tot homines,4 quidem ingenio maxime omnium pollentes, reperiuntur, qui non credunt esse Deum imo quemadmodum omnia quae facta sunt, evidentissima signa habent impressa, ex quibus unusquisque colligit esse facta ita etiam Natura, si creatorein agnosceret, creationis indicia manifesta gerere deberet. Cum tamen ipsimet agnoscamus, quod ea minime habeat, sed potius aeternitatis argumenta sui ipsus exhibeat. Ad posterius hujus argumenti membrtim suffciunt ea quae hujus capitis initio, de eo disseruimus, quod ex materia aeterna, a Deo omnipotente, Natura aliter creari non debuit, quam ut semper immutata consistere possit. Sed ad prius membrum dico, valde
impertinenter requiri, ut Deus se omnibus patefaciat, cum ab omni hominum memoria, vix ulli homines extiterint, quibus se non adeo manifestaverit, ut firmiter credid linteum existere, intimillima subjectione eum non coluerint. Recolamus enim omnem antiquitatis memoriam , qua certe nulla antiqtrior est, quam historica Biblica. Ibi vero legimus Deum, sinnulatque hominem condiderat, seipsum illi manifestavisse. Idem mox etiam Abeli iani secit Gen. q, 6, 7, 9, c. eoll. cum Hebr. x I. . noch vix roo post Adam obitum annis Gen. s. ar. Noacho Gen. 6. II c, necdum mille ducentis post Adami ista annis elapsis vix oo post aenochi transsationem. Idque cum patres isti, oo soo, oo pluribus annis revelationes suas polleris praedicaverint confirmaverint, praeter revelaticines quae procul dubio aliis, quos Scriptura non memorat, factae esse possunt & contigerunt. Post turris
218쪽
itat, putaverunt se ex propriae rationis facultate Dei cognumn 1 excogitin
- dDeus seipsum non satis manifestaverit meri etaim p ς pae α'
non conficta,ut certe sunt, nemo adeo eruun pudens, ditis seipsum manifestasteta Civra vero nemo unquam ostendent,iliasue
certu i ii nere debet,neininem ostendo, Deum seipsum non sitis iAdde, quod necari non possit, Deum magnam oblectationem&glorian human genere percipere possit, quamvis eorum nullus esset, qui ipsi Il: Murae eonditore agno te quemadmodum homines multa gubernantur, J iam, ex oblectamentum accipiunt, quae nesciunt quod eorum sint domuu' prodactores. Adeo o modo necesse sit, quod Deus omnibus honunibus indicare debeat, se Nisurae esse conditorem. Cum figi ad minimum possit, ut Deus qui hominibus nullo modo niget Mabsque illis beatus esse potest)velit fidem hic locum habere Αd quam cinnino ne esticium est, ut neminem cogat credere, se existere fac idcirco a iis mediis, quibus suam existentiam manifestam faciat uti non debet, quam illa quae adlubuit. Excivo natet, argumentum istud nullius esse efficaciae.' auintamr itionem hanc faciemus. Si Universum esset creatum, X aliqua matreri: secundum nostram hypothesin creari debuit. Cum vero nulla praeter ipsum Um- versum materia existat cum omnia complectatur nullo modo creari potuit. Non consideravit hujus artumenti inventor, esse quidem entia, quae ex aliqua materia producuntur, ex qua postea plura similia, vel etiam alia produci possunt sed etiam esse, quae totam materiam, ex quo conficiantur, absumant. Quemadmodum olim Romani omnem materiam lapidis porphyretici, istius ex quo cellae ad aquas conservandas consciuntur Belgice traio renient di mcen totam absumserunt in aediliciis, eorumque ornainentis, adeo ut nihil ullibi amplius, praeterquam in antiquis aedificiis, sit resinium. Sic etiam Universum, quod omnia continet, omnem omnino materiam necessario requirebat, si factum est. 6. Sexta ratio erit possibilitas circulationis, vel ejusdem naturalis necessitas, eo quo serius exponemus modo considerata cap. 9, ad tertium arg. Quamvis enim Athein non ur eant, quin potius eam pro absurdad impossibili habeant, posset tamen
istis quἀibi dicturi sumtis, quis existimare, eam omnino esse certam. Jam si ipsa
219쪽
Natura, ex insita sibi proprietate, corruere ex Propria substantia in novam Naiu necessario restitui deberet, non modo nihil estex quod nos cogat credere esse Desed&plane seret absurdum istud opinari. um,
Respondeo. Si ex eo quis ostendere velit, ΠΟΠ esse Deum, is validissime debesei probare, non modo esse possibile, Naturam isto modo se habere quod ekiij-χdesneeps cap. seq. dicturi sumus, linpossibile esse apparebit sed id plane esse ee tum Quod non modo minime demonstrari potest, sed etiam omnino est falsum di imo abile. Ea enim quam descripsimus circulatio, nihil aliud est, quam quod animal et planta c. ex essentia sua temen relinquit vel quod ejus corpus anima in terra vel
aqua aut aere conjectum, putrescit, sic ex eo alia entia, sive generentur Vealantur vel quod semen in matrice ab exiguo corpore, per extrinseca alimenta pauia Iatim crescit, tersectionem suae naturae acquirit. At vero ubinam matrix, ubi ali menta excrementa delitescent in ex quibus tota Natura crescere, nutriri
egerere possit P Adeo ut ista circulatio omnino sit absurda impossibilis. 7. Septi inaratio est. Si Deus est Mundi Fabricator is rationes habuit cur Mundum creaverit. Atqui impossibile videtur, ut eadem ratio non citius, imo ab aeterno ad ereationem eum impulerit. Num antea nihil habuit quod regere es vel quod eum honore, cultu obsequio prosecutum fuerita num ab omni aeternitate otiosus suit
Resp. Divina revelatio materiam suppeditat refutationis istius argumenti. Cum enim materia, ex qua Mundus est productus, apta natast ut infinities mutari piissit; omnis diversitas, quam sponte sectamur, oblectamentum pariat, Deus ob eandem rationem, ad Mundum hunc producendum permoveri potuit , qua fortassis antea longe aliud Universum aliquoties produxit, 'osthac producturus sit. Quod nemo demonstrare potest, non esse verum Materiam autem Natura infinities, alio atque alio modo eam miscendo, posse mutari in aliam formam, nemo inficiari poterit, modo ad viginti quatuor literarum elementa attendat, ex quarum permutatione adeo infinitus vocabulorum clinguarum numerus exsurgit id vero in Universo antehac fortassis etiam esse factum, ex eo colligi non inepte potest, quod Sacra Pagina Angelorum mentionem faciat, quos tamen Crcationis hujus initio productos esse non legimus. Quocirca minime absurdum est,illos ante Mundum hunc cum alio Universo fuisse creatos, quod cum tempus illorum iudicio destinatum effluxisset, a Deo destructum fuerit. Id vero falsum vel absurdum esse, nemo demonstrare potis est. Vel si cui haec solutio non arrideat, aliam dabimus. Ea est, posse aliquid aliquando
fieri, quod non nisi isto tempore Moccasione sicri conveniat, ob rationes quas tempus occasio exhibet. Cum autem dato Mundum esse creatum impossibile sit ut nos sciamus per ratiocinium, quaeratio Deum ad creationem impulerit concessis etiam quod semel alitum Deus cicaverit omnino impertinens est exigere, ut nos rationem istam indicemus. Quae profecto talis esse potest, ut eam ante istud tempus Deus nec habuerit, nec habere potuerit, nec postea habiturus sit. Quod et a nobis explicarincq iit, negari tamen minime potest. 8. Octavam rationem sumemus, urnani generis ex terra spontaneam generatio
220쪽
ς'poti s possibilis esset vel unquam contigisset, nihil impedit Mundum ui , nec ullus ejusdem gubernator equi hyi ς Wy hi, A
a roduci possent. Possibile istud este, ab illis qui S. Scriptura: Author taleiadi
negari nequit, quae homines ex terra productos esse affin δ 'Iztina cum bestiis. Ex quo manisestum est, eam non modo belliarum, sed 'bo
rae visceribus ut fiant, litae minime sequitur, ter leti produci posse ab omnipotente subst*Π μφ' 'g'U' hahseqtientia,
G2 EE de quod quidem concesso terram homines per se posse pro- ses uti no esse Deum , non magis quam ex eo quod terra plantas' insecta
admodum ostendimus, plane impossibula ellista homini Sexterra Productio.
Rimum quod hie examinare constituimus erit, an omnia qua curique in to- a terum Universitate contingunt, ex insita ipsi Nature necessitate fiant. Istud enim si certum foret, stustra de Dei existentia essemus solicui quia nec commodum nec noxam nobis vel Nature inserre valeret. Et sic nobis perindo foret. sive Deus existeret, sive minus. Si ergo ostendi possit, omnia necessatio fieri, res penitus erit coniecta, Ut istitur, quid in hac causa certum sit assequamur, a vocibus necessarium contin-Mmordiamur, quae nobis, una cum earum i ficatione innotuerunt. Prima, quando in propria siqnificatione accipitur, id denotat, quod non poterat non vel aliterquam evenit vel fit evenire. Altera autem id quod vel non vel alito contingere vel fieri potatuit, anteqtiam existeret. Res necessarias in eas dispescere cogimur, quae vel per extrinsecus adhibitam violentiani, vel perinsiram proprietatem alit unpetum fiunt. Continuentes vero in eas quae per accidens, eas quae libere fiunt. Quae posteriora nullis nis ratiocinandi vel deliberandi facultate praeditis entibus attribui queunt. Homo ad proprias suas actiones attendens, primo intuitu ex Insita natura suae proprietate, absque ratiocinio, non potest non credere, se in agendo plane esse liberum.