장음표시 사용
221쪽
Atque hine est quod ab ipsa infantia, priusqu mi tiocinari sciunt, necessari uiniri se experiuntur impetum, ad vita dum e quibu. Oec duntur. Si quod incoenino luimaeceperunt, postea videant liquid quo δlum declinare potuisthnt, si cooni tum istud habuissent, semper deplor Di, quod istud in mentem sibi nos venerit antea. Absurdum autem foret, ista humana natura esse implantata ab ipsa Natura si omnian necessaria naturalium causarum concatenatione inevitabiliter evenirent limo on
tradictorium eli, nos clare evidenter infallibilia scire media, quibus aliquid erio vi tare potuissemus, si nulla in rerum Natura media existerent, quibus id vitari posset Ees quo manifestum est, planissime adversari cognitioni nobis innatae, irincipiis naturae
humanae, nos necessario agere. propterea planissitne esse falsum. a. Idem etiam exsonificatione omnium nominum est evidens, quae qualitates pro prietates vel attributa significant. Quorum in rerum Natura nullum est, cujus non ex te vocabulum, quod ejus contrarium designat. V. g. vita bona Valetudo, dulcedo, gaudium, libertas, calor, lux,& quidquid est sinailium. His contraria sunt mors, inor bus, amarum, dolor, vis vel neccssitas, frigus, tenebrar&c. Nec e flent vocabula ista cognita, nisi res illis significatae existerent. Cum ergo vox ilibertatis in age do existat, &diltinctam habeat significationem, procul dubio etiam ea in rerum intuta locum habet. Ergo non omnia necessario fiunt.
3. Si non esset libera actio, sive libertas in agendo, tum libertas merum esset nihil. Et sic objectum nostrae cognitionis esset nihil novi nus enim quid sit, ejus distinctam ha heinus definitionem, facultas enim est ad agendum vel non agendum aliquid, vel aliter quam forsan acturi sumus agendi cujus tamen nulla est affectio, quod contradictorium est.
. Nota sunt hominibus acti & passio. Si non esset libertas in agendo, nullietiam essent actiones Actio eni in consulto& deliberando fit. In passione autem deliberatio nulla locum habet, ea enim per vim nobis infertur. Nisi enim inter actionern & passi nem realis esset disterentia, & nisi actio in rerum natura locum haberet, unde nobis ea cognita esse posset' num nihili distinctum conceptum definitionem cognoscere possiimus Ex quo denuo patet, homines libere agere.
s. Quicquid ex insita naturae necessitate fit, id tanto fit impetu, ut eum nemo compescere, vel saltem difncillime queat. Apparet id in orbibus cfestibus, motu maris, uminum, coitu&partu bestiarum, earundem nidificatione, fotione, educatione foetuum similibus. Nos vero homines praesertim Christiani, qui ex persuasione de veritate fidei in Christum actiones dirigimus,multa facimus contra instinctus, appetitus&passiones naturales, idque non sine magno labore, & contra renisum facultatum naturalium. Quod non deberet esse possibile, si omnia ex insita natura necessitate a nobis absolute agerentur necessario.
6. Quicquid per insitam absolutam necessitatem fit, id nulla vi nec arte praepediri potest. Oinnes autem humanae actiones, inodo quis agendi propositum ante ipsam actionem noverit, semper impediri possunt quemadmoduin in prima latione ex. Dc
222쪽
C, 8. Revelata ct Refutata Liba. o
o cavimus. Ex quo manifestum est , eas non absoliue necessario fieri. Si omnia ab hominibus necessario fierent, aliquid existere debet quod eos cogat: nemo eniti seipsum cogit, sed quisque necessesiam habet ad libertatem pro Milonem.
Istud autem quod Decesiuatem iii, ponat, extra humanae naturae imperium esse debet Deum non appellabimus, quippe cum Atheis negotium habentes quod isti aeternarn causarum inevitabilium concatenationem esse credunt, quarum una ex alia immutabili cursu fluentes, certissimum ordini in retinent. Quid vero resa concatenatio sit, vel quo pacto eam adstrui posse credant, id non nisi intimis amicis revelare volunt. Alii autein
hanc necessitatem ex ipso judicio practico quod vocant quod ea quq .ens bona esse judicat, ne cessario eligit, deducere volunt. Prius istud nihil aliud esse videtur, quam quod caelum, stellae fixae, sidera&Cometae motu suo circa s,lobum terraqueum, vel globi terres tris Orca illa, vel saltem circum Solem, Mercurium MVeneremesessicacem operationem in globum terrestrem, in se mutuo, Dinomnia quae sibi insunt interjacent, emittunt, usic omnia ex se invicem necessario fluunt. Fatentur tamen se ipsum ordinem successionem rerum concatenatarum in pletisque ignorare, praecipue in humanis actionibus. Sed ex praedictionibus rerum suturarum, quas nonnulli in arte astrologica exercitati, existi& siderum constitutione, e sommiis Moraculis proserunt, valde in sua sententia
Videamus ergo an ullo modo si probabile aut verisimile, quod causa neccssitantes, ad hominum actiones pertingant. Quod ut rectius intelligatur, animadvertendum est, Omnes cogentes operationes, motus vel passiones vel quocunque eas nomine indigetare lubet nobis cognitae, evidentem certum ordinem iuccessionem retinent, qui nunquam immutatur,vel debilitatur, nec per ulla accidentia impediri potest. Manifesto id cernere licet in motu planetarum, stellarum fixarum vel terrestris globi in motu maris & fluviorum, ventorum in quibusdam oris, luminis Lunaris auctione & diminutione, Ecclipsibus Solaribus Lunaribus Planetariis &c Qtig omnia absolute necessarium motum naturaliter obtinent, qui Naturaliter immutari nunquam potest. Prout experientia, numerando mensurando infallibiliter testatur. Sunt praeter haec alia quaedam in Natura, motum quidem etiam ceritim 'o n larem retinentia; qui tamen per multa extrinsecus accidentia, debilitari, sisti lenitus tolli
possit. Cujusmodi est vegetatio augmentatio& multiplicatio animalium, plantarum, mineralium, lapidum&c. u proin cle non absolute necessaria vocari potest, vel posito quod accidentia ista etiam necessatio evenirent. Quia finis tersectio istorum quae absque istis accidentibus fuisset secuta, vel citius, vel melius tersectius fuistet absolutasper accidentia frequentii rimpeditur supprimitur.
At tertium motuum naturalium genus, videlicet actiones humans, in quibus non modo infinitam vatietatem, sed etiam experimur deliberationem locum habere, an,
quando: quomodo eas exequi velint , in eis nullum coactionis vestigium experiri, que ostendere possumua. 9. Ex
223쪽
s. Y eo quod nihil ex nihil provent x, concludunt nonnulli actiones omne, esse hecessarias, quia actionem in /xur locum h*bere e perimur. Cum igitur omnia quiekistunt, seeundum istud axiom , necess*rio e ist Πt. consequenter abiterno, sequi tui omnes actiones necessari cesse, ab aeterno actiones necessario in Natura locum
habuisse. sed non considerant actiones non esse entia, sed voluntarios tantum entium ratione praeditorum motus, qui statim desinunt, antequam fierent nihil erant actu, sed potentia tantum. Itaque actionem existere, vel essentiam habere proprie loquendo, negatur. Si omnes actiones sibi invicem ita connex tessent, ut omnes ex se mutuo fluerent, nec ulla quies in Natura locum haberet, tunc actio revera existeret, quemadmodum in motu orbium caelestium, maris c. Motum itaque simplicem necessarium esse concedo, non actionem. Quando enim animalia dormiunt vel quiescunt, motus quidem in illis, non vero actio locum habet Facultatem etiam agendi non , item hoc
vel illud pro libitu agendi, nec non materiam in qua actiones exseri debent, in Natura necessario existere, lateor sed tantum agendi minime. Si ergo quod quisque in seipso
experitur iacultas ista in Natura locum habet, contradictorium esset si omnis actionecessario exsereretur quia facultas quiescendi pro libitu agendi, nunquam in actum deduceretur. Si enim omnis actio necessariam haberet existentiam, semper eadem numero actio exerceri deberet,quod falsum esse per se patet. Necessario igitur existere, nihil aliud esse concedo, quam quod ens ex nihilo non extiterit, nec in nihilum redigi possit. Actiones autem entia esse nego, iecessarias esse minime posse, ex earum definitione per se manifestum est. Atque ita facile intelligi potest, actiones omnes,quamvis mere sint contingentes, non tamen Ox nihilo originem trahere, ac proinde non opus esse ut sint necessariae. Si dc monstratum foret Naturam unam proprie loquendo esse substantiam, in qua omnia per aeternam immutabilem causarum concatenationem fiunt, falcor argumentum recte procedere. De hac materia igitur mox uberius acturi sumus. Quamvis ergo facultas agendi, materia in qua actiones exseruntur, necessario existunt, cum tamen motus iste ab hominum voliintate dependeat, ille non opus est ut necessarius existat, nisi demonstrari possit voIuntatem cogi Cujus contrarium jam
satis ostendimus.1 o. Ajunt praeterea, si non omnia necessario nexu sibi invicem essent connexa, pr causarum aeternam inevitabilem concatenationem non fierent in Natura, totam aturam per aliquod accidens corruere posse. V. G. Si casus aliquis Solis vel Terraemotum sisteret, tum pars illa Terrae, cui Sol esset perpetuo verticalis, & csti regio Soli proxima, necessario fervoribus istis perderetur, altera autem quam nunquam illumin
ret, si ore periret, similesque casus si in ventisvi tempestatibus oborirentur, reliquae
Mundi partes necessario corruerent, totaque Natura interiret.
Ad quod primum respondeo, seposita Numinis consideratione, nihil in eo esse
absurdi, quod tota Natura corrueret. Non enim nihil fieret.
Deinde. Nullo modo sequitur Naturam posse corruere, qliamvis omnia in tota Universitate
224쪽
C, 8. Revelata raefutata. Lib. . et o
universitate non necessario agerent. Quia actiones humanae ad Otius Naturae conser Vationem nihil faciunt. Suffcit si ista Natura partes necessario moveantur, quae ad ejus conservationem sunt necessariae. Qualis est motus Stellarum errantium, Terrae, Maris Imilium. Sed ab hominum actionibus, a ventorum accidentario motu, si quae fiant similia, totius Natura conservatio vel ruina minime dependet. Quia Ist rum essicacia ad totam Naturam non pertingit, imo entium aliquod universum genus perdere nequit. Quamvis enim v. c. ut possibile possit considerari, quod omnes in toto terrarum orbe viri, in eo convenirent, ut omnes mulieres occiderent, ex quo facinore generis humani interitus consequi necessario deberet, istud tamen ad reliquis Naturae partes minime pertinget que: cessante genere humano, hilo minus immu
At vero si mentionem Numinis adhibeamus quaeri profecto nulla ratio cogit seponere argumentum istud multo adhuc debilius erit: quia responderi potest prarier jam dicta sertassis esse Deum Naturae conditorem, tu ejus ruinam , si per aliquod accidens obtingere posset, avertere queat. Saltem incertum ad minimum esse, an non tale Numen existat, per se patet. Et quod ad praedictiones suturarum rerum ex constitutione Saeli, earum uti sitas, vanitas&falsitas adeo est manifesta, ut manibus palpari possit. Quae ut adhuc evidentius patescat, exercitatissimos in ista arte provoco, ut specimen ejus exhil
Ea vero cum unice sundata sit in proprietatibus litibus siderum Planetarum , quae illis ex fictis, quibus ab hominibus appellantur, nominibus attribuuntur, ex Planetarum in Sideribus, caeli, quas vocant, domibus conjunctione, oppositione, aspectu&c, idque in ipso nativitatis articulo. Cumque ipsa sidera nihil aliud sint quam fictilia nomina, ab hominibus, adde signandum in caelo locum stellarum fixarum, collectioni stellarum impositi v. c. Aries, Taurus cte, cujus nullam plane sint litudinem figura obtinent de quibus nemo unquam cognoscere potis est, num stellarastae ut una imago consideratae, easdem vires& proprietates simul habeant conjunctim, annon singulistellς proprias,o quidem
contrarias in eodem Sidere facultates possideant. Et prsterea motusPlanetarum adeo sit velox, nec non globi terrestris, ut singulis momentis centena aliquot milliaria progrediri locum mutare credantur. Ac idcirco certum conjunctionis&oppositionis tempus, eo momento quo homo nascitur, sciri nullo modo potest. Tempus etiam praecisum quo homo nascitur observari nequit. Multo minus sciri, an observationes ab ipso conceptionis, an vero a nativitatis momento inchoari debeant conceptionis sane nemo novit risulanoa
minus est verisimile, eas a conceptionis, quam nativitatis momento institui debere, si ullis in hominum casibus Sidetum esset effectus. Praeterquam quod alia adhuc plurima sint incerta, videlicet de qualitatibus Martis igneis, de Saturni Frigidis &c, cum nomina ista sint confictari res ipsa clamat,
225쪽
. lane impossibile esse, quod hic aliqWi ςςrii pr*dici possit quamvis certa earuis, inho Dii .ibus esset, necessari operatio. . Adeo ut meriti, liceat nobi ne are, stellδ si Ve rixianque Planetas praeterri Is III, Lunain ullum in teri effectui praestare cum secundum astronomi eas eoi mutationes, imarane quantum a se invicem in globo terraque distent. Villa e stiri,iori pota utrum plures simul in unum effectu: n conspirare, vel aliquam qualitatemsbi in .icem, vel terrae aut illius partibus impriniere valeant. Adde quod operationi, emanatio, liqua esset, per tantam dista litiam, per tot corpora, ut aerem. v. hes ventum, valde lanSuida esse deberet, frequentione ab ingruentibus venti,d mi ari. . . io Secundum pro omniurn entium In agendo necellitate argumentum, sive conaetra Dei existentiam decimum, ab operatione desumi potest omnium entium Natura Ilum in se mutuo in seipsis. Sol enim evidentissima omnium que producuntur est ea D. Ille alimenta ex terra educit, quae animalium vires sustentant, quibus vivere astere possunt. Vita sons ei intellectus in homine. Qui quidem necessario inentia operatur, sive contemplando, sive ad suum commodum ea accommodando. Nec is alio modo operari potest quam isto, quam objecta secundum proprietate cujusqueenti essiciunt. Si intellectus eximius est, multa capit, piucasi minus est subtilis. Non potest autem rem aliter percipere, quam ea menti se exhibet. Si quid tanquam
utile vel jucundum intellectui repra sentatur, id appetit. Si ut noxium vel taediosum, aversatur 4ejicit nec aliter potest quia Naturani suam pervertere nequit. Nemo enim id quod menti suae ut malum vel falsum objicitur, amare ci credere, vel quod mens ut verum honum percipit, rejicere vel odisse potest Aetiones vero omnes intellectum sequuntur, ex eo fluunt quae propterea aeqi e necessario producuntur, quam conςςpIuβ- ... ri Perse etiam et nurifestum, in nullius esse potestate, ut obiecta hoc vel illo modo lamenti vel sensibus internis exhibeant. Sed totum illud ex objectorum mentis
proprietatibus dependet. Si mens est sana, res oblata pulcra, impossibile est ut
eam ut deformem percipiat, aut fugiendam. Preterea videmus, nihil in tota Natura esse, quod non aliq iam op rationem exserat, in qua nullam libertatem locum habere, per se manifestum est. i. iii enim et , quantumvis mortuum, corruptum immutatum, quod non lictuid producat. De terra, corpori sus animalium uiortuis, aqua, aere nihil opus est dicere Arena vero, in litote vel ripa Maris aut fi iviorum, quid non cochlearum, animalculorum &cir ducit. Ligna, ossa, frondes acidae, vermes&ani macula generant panis, caseus, vinum, cere vilia herbae cocta ,4 qui dilid excogitare fissis, vermes angues, mi istas, scarabaeos finitia egerunt serrum aeruginen;plumbum cerussam sponte gignit; lana cimices linum tineas, S sic in caeteris. Exitibus omnibus perspicuum est, omnibus rebus iraturaliter inesse facultatem operatricem, necessario opeiantem istaruin
rerum productio a nemine impediri potest. Hominis intellectus non ininus
226쪽
ido , quam corpus alimenta consumendo , semper est in motu. eo itλ' si de Deo
uel Si de Meo nihil unquam accepisssemus, multa in illo RI fari minime possent. Sed postquam ejus non modo existentiam, tan ' e S, seripturae oraeulis percepimus, ad ea facile responsionem si
Aio Witur primo ,r; te ea quae in fine resp. ad primum aro umentum notavimus
quamvis et turaliter neeesita actiV
ui. eam a nemine Naturae esse inditam; stud enim erat probandum Deinde nanc
n ah ruinein, utut multis partibus mancam Mimpeuerum, quamvis
enim omnia necessario ex se invicem fluerent, etiam omnia accidentias calus ortui
ei debetent idque firmiter ab eo demonstrari, qui omnia necessario fieris ere velit, orimo solam objectorum repraesentationem in intellectu expendemus. re et ii de opories' utrum ob ctorum ista perceptio facultatem animae hiam . ouam voluntatem appellamus, adeo inclinetin cogat, ut impossibile, sit utilem intellectu repraesentatam non sectari arripere, vel
Ιdsi certum esset, tum etiam impossibile nobis esse deberet deliberare, utrum bonum istud dedita opera vel alias rejicere possemus, ve ut experiremur num liberea iemus, multo minus impossibile seret ut reipsa id repudiaremus, 'uotiescunque lientu propositum Macriones mutaremus. Quae deliberandi facultas contradictio esset in Natura , si in hominum actionibus nulla libertas locum haberet.
Homines vero istud facere posse quisque in seipio expetitur, nec id cuiquam igno- 'DAhI ' di indoquidem videmus quam instabiles sint venti, in plerisque terrarum
orbis eoionibus eosque in istis oris, quibus stabilem cursum certis temporum periodis obtinent, adeo incerto tempore vel vehementius vel flaccidius propelli, nullo modo in eis necessitatem aliquam in motu concipere possumus Luci saltem neutiquam demonstrari potest quemadmodum in motu orbium caelestium vel terrae, quipe petuo est plane sui similis. Qui enim illud ostendere vellet, nae is originein caulain ventorum infallibiter indicare deberet. . Cum ergo sciamus, quot casus mutationes venti in radiorum lolatium emcacia, quam in terram exserit, parere soleant& possint, ex eo quod nonnunquam dentos nubes, vel rariores globo terrestri objiciant, stigus vel calorem intensiorem vel remissiorem reddant, facile est perspicere, quot inde casus de mutationes dependeant, in interitu vel profectu plantarum, fructuum, animalium, valetudinis prosperae vel adversae, interim hominum, regionum, navium Minfinitorum entium, vel eorundem prosperis successibus. Ut omnino incredibile sit, essectus Siderum, qui sint in hominibus vel rebus terrenis, certum 3 necessarium successiim obtinere posse. Sunt qui necessitatem hominis in agendo ex eo ostendi posse contendunt, quod
omrus actio, quatenus est actio , necessaria est, quia non est nihil, sed aliquid: Ddri inne
227쪽
omite ero itiduid necessario xiiiit Quod cum nil nisi inanis sit captiuncula, ad diri
nihil obu, est respondere. Qu i do enim neg)mV hQmme necessario agere , non
de aetionibus praesentibus , sed luxuri non de actionibus quate titi, une, sed quatenus non fiunt, ac proinde adhuc nihil sunt, vel honiesistunt de illis quaeritur, an necessario fieri debeant antequam fiunt. His addantur qua Lib. i. cap. s. q. pag. 32 seqq. de hac materia disseruimus, sufficienter de ne
cessari voluntario nos disputasse existimamus. Non desunt etiam, qui ex corporis Natura necessitatem motus necessario fluere eYistimant, adeo ut, nisi demonitrari possit dari entia, velens quod nec corpus nee extensionem ullam habeat, statuendum esse omnia necessario agere sive moveri, non esse Deum. Ego autem, quamvis Omnes ingenii nervos intendam , nullam istiues rei consequentiam nec connexionem percipere queo. Corpora immobilia, ut lapides, Iisina ut in ksimilia, nullam in motu libertatem habere, facile concipi potest quin doquidem nunquam, nisi ab alio ente impulsa, moveri possunt. Sed corpora quae propria facultate moventur, qualia sunt animalia, iraecipue homines, necessatio moveri vel agere, idque ex natura corporis, nullo modo apparet. 11. Undecima ratio erit nobis ea, qua demonstrare conantur Atheismi defensores,
Universum hoc cujus pars sumus, unicam duntaxat simplicem, proprie dictam esse substantiam. Quod si evincere possint, existimant non posse esse Deum. Posterius
primo loco examinabimu sti Atque negamus ex eo solo, quod Mundus una tantum esset substantia c, equi, non esse Deum, modo non concedamus, Omnia ex insita naturali causarum concatenatione, necessario agere & moveri quia nihil obstaret, quominus Natura ita a Deo esset facta, ut unicam tantum constitueret substantiam. Non enim Mundus ita constitutus est, ut in eo non possit habitare Ens, quod non si ejus pars prout cap. praeced. doctamus sed Dominus Creator quemadmodum homines in domo habitant i . Cum tamen omnino sit credibile, si Natura unica tantum sit subitantia, unam etiam principalem munivei salem ejusdem esse partem, in qua ejus esentialis forma consistat, quae ejus quasi anima sit credibile etiam et eam esse aeternam. Oportet etiam ut omnia entia totius Universi sint membrad partes. Ex quo opinio de Deo,
omnium Creatore Oec ore,valde debilitari Mevanescere videatur. Quocirca quam vis consequentia ista, prout ostendimus, non esset firma hanc propositionem paulo accuratius expendCre cogimur. 'Videamus ergo quibus eam argumentis sulcire Athel poste vidcantur. Aiunt autem omnes quaSinentioris cernimusqitalitates, proprietates sive attributa, ad eorum eΩsentiam minime pertinere. Quod inde constare putant, quia aliquando ab illis omnia remo .cntur, manente interim id quod essentiam constituit nunquam enim quidquainin nihilum redicitur V. G. vita, intellectus, color, calor, frigus, odor sapor,&quidquid excogitari possit, aliquando recedunt. Quod nunc vivit, postea vita
228쪽
Quod calet, rigebit brevi quod rubet, nigrescii, in in caeteris. Imen aliquid quod a nullo ente unquam recedere potest, extensio nimirum:
ea enim si recederet, amens non existeret amplius, vel nihil esset quod impoΠibile esse a nemine negari poteli, a nobis absolute conceditur. Ex quo patet, tot
extensiionem essentiam omnium entium constituere: Cum non tantum separari ab illis
nunduam possit, sed sola etiam ii separabilis sit, χ innium entium pio pria. Atque
ita mani setium est, totam diaturam unicam tantum esse substantiam, cuius partes m- divisibi nexu inter se cohaerent. Cum vero Natura omnia entiam se comprehendat, sequitur nullum ens praeteream existere pDsse. . . Iespondeo Argumentum istud plus habere subtilitatis, quam soluntatis; fortassis animum imperitorum confundere, non tamen ei, si pius est , satisfacere potest: quandoquidem id demonstrare videtur, quod certissimae experientiae, sensuum ex te norum I internorum testimonio reluctatur Ethindamentum quo totum innuitur, omnino falsum est. Quamvis enim qtialitates Dat tributa omnia, quae nuncinentibus locum habent, ab illis separabiles essent quod tamen nullo modo concedi debet plane falsum est, prout mox ostendemus per se patet alias statim silccedere, vel potius se prodere. Si calor recedat, frigus succedet; si color, odor sapo ille abeat, aliae protinus locum priorum supplebunt qualitates. Quamdiu vero priores qualitateS proprietates Illic locum habent, tum istudenseonstituunt, ad cujus essentiam pertinent. V. G. si homo moritur, omnes humanae naturae proprietates recedunt, iuccedunt aliae tum proprietates, tum qualitates nunquam tamen omnes qualitates vel proprietates praeter solam extensionem recedunt' manent enim calor. color, humor, mollities, odor sapor similia, quae mentibus in quae ipsius essentia post mortem convertitur reperiuntur, puta In vermibus, terra fimo vaporibus c, ex ejus essentia prodeuntibus. Praeterea in istis etiam reminet ita , intellectus, oravitas& similes proprietates. Quae qualitates, sive proprietates, inseparabiliter inibi remanentes, quamvis dispertitae, clarissime ev1ncunt, non in sola extensione, nec in sola una aliqua omnibus communi proprietate, erui uessentiain consistere. Atque hinc pei spicuum est, isto argumento, unitatem essentialem totius Naturae minime demo istra i posse. Sed potius cuncta entia separata esse entia vel substantias, ad ita una essentiam certae quaedam illis inhaerentes proprietates 'ualitates peltineant. Quae quidem post interitum suae essentiae, conjunctas ista pioprietates non retinent; sed divisae in alia entia commutantur ita tamen, ut prius cx propria sua
essentia. plerumque sui similia produxerint, omnibus quas ipsae possederant proprietatibus praedita. Cum vero quaedam proprietates&qualitates, in quibusdam entibus nunquam Io- cum habere possint nee si trio sequitur, Universum non esse unam subit antiam. iii a diversa continet eluia, ex diversis contrariis proprietatibus conflantia, atque ex ta
229쪽
ties , fragilitas , transparentia sive pelluciditas , multa alia. emadmodum enim a metallis gravitas nunquam separari, ita in aere, vento& spiti ibus nunquam locum habere potest: xiam vi enim lapides, metalla per eon hiitionem, digestionem, calcinationem, solutionem c tu subtilissimum pul herem in digi possint, adeo ut jam cedant digitorum pressioni, non tamen priorem duritiem& gravitatem in minutissimis illis particulis amittunt digitis enim compressae non esdunt. Ventus vero, aer aqua calor, frigus&caetera levia&mollia, nunquam inter
digitos consistunt, sed cedunc evanescunt. Metalla vero, quamvis ad tempus bre ve, per aquas sortes regias, in liquorem converti posivit, pondus taliae non amittunt, nec digitorum contactum erfugiunt, quemadmodum aliae ista substantiq. Deinde negamus Naturam sive Uuiversum omnia absolute in sese complecti. e rum est eam omnia qxiae ejus estentiaria contrituunt, vel ad eam pertinent, comprehendere: at ex eo non sequitur nullum aliud ens existere, vel existere posse inicidetsi in Universo habitet, caustamen non sit pars, sed Creator&Dominus, quemadmodii ira paulo ante ostendimus. Quamdiu igitur nondum est ostensum, non existere, vel non posse existere Deum, nullo modo statuere licet, Naturam absolute omnia in se continere, quamvis Universi nomine sit indigitata nulla enim alia entia complcctitur, viam quae ejus sint partes. Ante omnia vero est notandum, quod etsi concederem, tuod omnia quae modo
recensuimus entia, omnes qualitetes suas penitus amitterent, preter solam extensionem, ex eo tamen nullo modo sequitur totum Universum unam tantum esse substantiam i ratio est, quia id in nullis entibus praeter eas, quae exteriorem globi terrestris corticem tegunt, locum habet. Praecipuae autem Naturae partes donge maximae molis, nunquam immutantur, nec qualitates Mattributa sua amittunt, Terra, vide licet aer, venti, caesum, stellae, planetae Ex quo manifesto liquet, Naturam nullo inodo unam tantum esse substantiam. Sed inquies sortasse, cogitatione saltem esse separabiles omnium qualitates, priter extensionem, exinde constare, unam tantum esse Mundum substantiam. Ad quod respondeo, quando cogitatione ab omnibus Naturae partibus, omnes qualitates praeter extensionem removes, tum non potes Mundum, Naturam sive Universum concipere, sed nudam aliquam lineam , undiquaque extensam, taenon Substantiam perfectam. Prsterquam quod ista cogitationum separatio nihil ad rem facit, cum reipsa separatio ista sit impossibilis Deinde, si omnes omnium entium qualitates sive reipsa, sive cogitatione ab illis aliquando forent separatae, tum vel per se absque subjectis deberent subsistere, vel ita concipi, sic pars esse Naturae, a qua sane qualitates iste nec cogitatione nec reipsa forent separabiles cum mere: tantum essent qualitates' vel in nihilum abire Quod preterquam impossibile utrimque esse statuimus, rursus Nature sive Universi essentiam tollit, at quam omnes qualitates attributa necessario pertinentri quia absque illis omnia non complectitur. I. quo jam liquido constat , Naturam non esse unam proprie dictam substantiam.
230쪽
Cap. 8. Revelati Refutata. Lib. a. ars
fiantiam. De persectione Naturae mox in secundo argumento ageinus. ia. Verumtamen lio adhuc argumento demonstrari posse existula ant, Naturam unicam tantum esse proprie dictam substantiam, quod pro duodecimo Atheorum reputabimus, naturam videlicet perfectran absoluta, quam omnes holnines alicubi exiliere contendunt. Si enim nos negaremus dari absolutam perfectionem , Deum etiam abnegare cogeremur. Cum itaque perfectio absoluta requirat, ut de ea nihil negari possit, sequitur nullum ens absolute persectum esse posse, nisi omnia usexillunt in se contineat, atque adeo totam Naturam, cum omnibus suis partibus, unam tantum essentiam sve subitantiam conitituere. hiod autem ad absoluta a persectionem necessario requiritur, ut de ea nihil necari possit, quamvis per se evidens esse videatur, hinc intelligi potest, quia . g. pelliculus propterea absolutam perfectionem minime possidet, quia persectionibus caninis, leoninis, simiae, hominis Si est destitutus quas si haberet, extra omnem dii putationis aleam, longe foret persectior quam nunc est. Similiter, si homo praeter propria naturae, etiam Solis Luna 4 careerorum entium haberet perfectiones, procul dubio multo quam nunc seret perfectior. Cum igitur in tota rerum Universitate nihil existat, quod in suo genere non sit egregium de excellens, neces Tario sequitur, quod omnia simul juncta demum absolutam perlectionem constituunt. Et qiuandiu lici potest aliquid existere, quod de ente aliquo possit negari, istud non absolute perfectum esse potest. Deinde, cum Universum omnia in se complectatur; quod omnia simul juncta omnino perfectum ens constituere possint, per se patet, nullum aliud ens absolute per tectum, praeter Universum, cujus pars unius, existere post cum impossibile sit, ut pluia uno ente existere possint, quod omnia pcssi leat. Respondeo Ratio ista praesupponit, cineo unice est fundata, quod ens existit absolute perfectum. Cum vero in hac de Dei exilientia controversia, decisio inde dependeat, anens absolute perfectum exiliat, nec ne nos autem, si non est Deus, Universi Creator, nullo modo togati ur concedere, dari istiusmodi cns cumprsice Illum nullum ens absolute perfectum existere posse credamus quivis facile videt, Atticis non licerei supponere, dari ens absolute perfectum, nisi simul concederent en istu ess Creatorem&Gubern .itorem Universi alias enim istud deente hoe negati posset. sic absolute 'riuctum esse, vi hujus argumentationis, nequiret. Quamobrem . stilliid concedete nolint, altius adscendendum est, di ab illis ostendi, ariens abs ture pei fectuin, priusquam ex isto supposto deducere liceat, Naturam unicam sit substantiam. At ver , clunia pro ista ilicii dei non strvionem procu-cere possint, fateor me non posse indagare . nisi vocis Entis absiolute perfecti significationem urgere velint, quam nobis cognitam non posse si astetant, nisi res significata exist ret. Quam quidem arginuentationem legitimam esse concedo, sed eadem opera ostendi-