장음표시 사용
231쪽
ollenditur, dari Creatorem' ubem torem Natura: sive universi ol, Praeterea negamus Naturam omni in se complecti, id est hi tam flentia non comprehendatur cum enim Natura, eondit, 'l' 'l' 'V04m ejussit, prius erat demoni trandum, vel non existere istiu, ohei bi '' ih V qm cum Naturae esse debere partem, quod contradictorium os lixς α, Verum pressius adhuc agamus. Etsi concederem, necessario debes, in absolute periectum; nullo tamen modo opus esset concedere, ad illu--2' ς ς ς' qum, ut de eo nihil negari possit Non ob id solum, quod tum impra b ''
similia de eo negari posse non deberent quae in Natura etiam diu sectiones poli
suae essentiae adsungeretur. V. G. Si homo, preter proprias sitae naturae zectio:
proprietates pediculorum, limacum, vermium: istilia, alia, eh; mul quam nunc impersectior, deteriori conditione sese . Ε, si h
absolute perfecto, omnia debere negari, quae ipsius essentia sunt de rior Hoetaritum requiritur, quod non possit de eo nestati. 1;riis; a in Uxyn
Et praeter ilia omnia, merito etiamne atur. Nn----
Quod sine impossibila est, eum o rati
sic enim sequCretur, in rerum Natura nullas esse nihi-
do partium naturam mutare potest, nec effcere ut paries non sint partes Nec etiam illud entium vel substantiarum pluralitatem tollit, quod in lino tertio puta n extensione conveniunt istud enim nihil aliud vincit, quam quod omnia en'tia partis materiae, ex qua cuncta sunt creata, sint partici es , non vero duod parte Vel modi existendi tantum sint unius substiti si quoa13. Tertia ratio Tostendunt Naturam unicam tantum esse substantinia suum decima tertia pro Atticismo erit baec est, quod evidenter experiamur, oin entia quae in tota Natura existunt, perpetua vicissitudine in sui invicem sientia converti , eaque proprietate ' qualitates Omnium aliorum paulatim recipere. deo
Ex quo infallibiliter apparet, omnia entia adeo sibi invicem esse eonn, R t,ri rati omnes unicam tantum substantiam constituant. '
Quod autem entia omnia ita permutantii ri se .. -
rumano nunensim dis iam externis sensibus id obserque nonilaea Cnsi
232쪽
Cap. 8. Revelata ct Restitata. Lib. a.
sideremus humanam essentiam ab ejus initio ad interitum cuiusque individui A oriceptione enim esu essencia, ab alimento materno paulatim crescit, quemadmodum 1 pse post nativitaten alimenta peros assularit. Quae quidem sunt plurimae herbae, nicius, animalia, qtiae comminuta in suam essentiam convertuntur. poro decedat . per alimenta nova accedat Pars vero decedens una cum excrementis crassioribus alicubi locum invenit, in aliorum enitum alimentum h2rum essentiam convertitur. Praeterea videmus Solem, Lunam Stellas perpetuo tu cem, radios, vapores spiritusve mittere, quibus omnia terrena pascuntur ac resecillantur,' vicissim calore suo vapores, humores & spiritus ex terra, qui caeteris corporibus sui in educere, quorum indubie quaedam partes &praesertim ignium in exterra adscendentium ad ipsius corpus adscendunt, ex quibus alimentum recἶpit rursusque suis radiis rapiritibus ex se emissis alia entia pascit, una cum caueris in caeli convexitate corporibus illa vero Solem & se mutuo quemadmodum in cor poribus sublunaribus accidit spiritibus ex se exeuntibus, nutriunt. Omnia entia in se invicem operati,4 Respondeo. P'terea quae ad primum argumentum insiae diximus, ea enim I I romtuno etiarn pertinent Entiaquet exteriore globi terrestri,pra I illarum entium essentiam induere, In ea cominutari . omnino eo vita Ipropter hominem tantum feri ex eo est manifestum, quia homo: Ita uti scitur, non vero haec hominibus. Solem etiam ex earum Men Te, alicitas sum vellere, ex sensuum externorum testimonio onstat. Ista veta tanubes quae pauca tantum a globo ter
raeterea negamus, terram in summa profunditate, ab hominibus vel aer He m
233쪽
. Arcana Athei αἱ enim siecundum utrimque concessam lVpothesin ekeahim suo. C p
Cum vero materia dictarum rerum in Natura resideat , pQ uissent. sit, materi a rerum ad maturitatem perducendi e tum ' ' cultri h
cum ad maturitatem res Omnes perduci sint, in suo si id, iste dicistandi ''V que perses Cum vero impossibile sit, ut iste qualitates, proprietate, .n lentur nomine, possint esse absque ulla obesai toti 's' 'que annoI
qu m determinata portio virium insitarum hi iiiii ' VP Uvim , tribu, ut
dictis consequitur, Naturam universa in unam es I
Uuod enim caelum, aerem, Stellas 'cit
caelestes&similia ent , nunquam Orbes Vent Ordinem de statum, ex eo non iee ebhξα --mon semMsse utpote quorum productionem nemo unquam oti ' Vimus enam multoties novas non inodo stelli sim: - '
234쪽
C, 8. Revelata raefutata. Lib. 2. 219
hemi e implantatas, possidere. Quemadmodum enim multa potentissune operationes in Natura eae seruntur, ab entibus sensibus externis non obviis, ita fieri posset, ut Istud En S, quod plerique credunt Naturae esse conditorem, insentibiliter productionem entium nascentium essiceret, vel saltem juvaret. Quod niti faceret, at ea per se essicere non valeret. Ac propterea non licet Atheis supponere, Vires uias ipsi Naturae inei se e isque a nemine inditas, nisi prius demonstrent, nullum prqter ipsam Naturam ens exiliere, vel existere posse. Atque ita nervis istius argumenti
praecisis, reliquas ex eo eduinas consequentias negligere liceret. Sed liberalius agere lubet, Vare, vires istas Nature: inesse nec tamen exinde educi poterit, revera dari Universdem operutionem eamque necessariam in omnibus intellectum, vitam animam c, ex quibus tota Natura, ut una proprie dicta substantia constaret. Quia fieri potest, ut cuivis Naturae parti, specialis insit virtus, vel cuivis rerum speciei, qt insuete speciei materiam persectam reddere valeret, nullam cum reliquus Naturae partibus communionem sive commercium habens Nisi quis ostendere posset, omnes Naturae partes adeo sibi invicein esse connexas, ut non modo Natura absqtie Omm-bus consistere non posset, sed ut etiam omnes in suas invicem essentias permutarentur, omneseue singularum vir .s conjungere 4n unam coalescere posse. Quod jam ostendimus demonstrari minime posse.
Adde quod nullo modo concipi possit, globum terraqueum non posse consistere, nisi ab elephantibus pediculis, cetis, paliuris, leonibus, mitibus, imo ab ullo animante inhabitaretur. Qii id quod demonstrari nequeat, Naturam absque isto Terresti
globo, vel absque Planetis, plurimis stellis vel multis aliis entibus consistere nony'Praeterquam quod substantiali Naturae Unitate concessa, ne sic quidem Deus ex
Universo exesudi necessario dc rei. Ostendimus enim precedenti capite, non deesse locum, qui ipsum caperet. Et praeterea hoc nihil obitaret, quo minus exiit ei et Numen, quod Naturam ita condidisset, ut non modo vires ad omnia producendum lassi cientes haberet, sed etiam unam tantum substantiam constitueret. Quodque eam
destruere, immutare, ejus cursum ad tempus cohibere, quidvis in ea praestare
Quod vero de limitata operatione huic argumento est insertum, nihil ea de re hic opus est addere quandoquidem libri primi cap. 3 nec non hic cap. pieced ista
omnia sussiciente tefutavimus. Nec etiam productio Solis Lunae caeterorum en tium naturalium , ex ortu Onustarum, vel stellarum si xarum stabiliri potest. Ignoramus enim, an non iste stelle ab initio extiterint, tum locum tantuni mutaverint,& nobis propinquiorem occupaveriti quemadmodum noviter Campano, Hevelio, aliisque inventa teles copia, stellas a caeteris fixis non minusquam ille a nobis distantes dete uni an de novo producantur. Et si producantur, an non illae, cum reliquis quae enumeravimus, ab eodem Naturae conditore producantur. monullus affrina
re cum fundamento potest, Naturam absque ipsius operatione viribus suffcientibus E eo pollere,
235쪽
Akriflucendum Etsi enim plurima in Natura producuntur, inde
pollere, id ullum en I 0β' ς' -- ut aliud illud Ens, T. -i is es, ut in condidisse credunt, vires istas vel indiderit, vesperpetuo id, 'ho Qet aut iuvet. Quo deficiente, nihil producere queat.
Ouibus omnibus hoc addatur, quemadmodum superius Indicavimus, nihilom- ,rino tactum esse, si demonstratum tuerit Naturam unam esse substantiam, nisi una ostendatur eam esse unicam, vel nihil praeter eam exiliere, vel existere posse. Quam vis enim antiqui Philosophi nomen Universi Naturae imposuerint, id non esse itue i complectatur, quam quae Naturae sunt partes nec alio sensu id ab illis intellectum me Oer se patet isti enim eos suos homines esse putabant, nec veram Dei notitiam Inquam Ierunt assecuti. Nos vero, qui Deum Naturae conditorem esse contendimus, neutiquam statuere possumus, Eum Naturae esse partem, aut sub voce νes 'n IL A . urid ne se manifestum esse nemo non videre potest.
Refutatio solutionum Athesicarum, ad aTumenta, quibus diuina existentia ex lumine naturali aTheologis probari consumit.
hie vel theis ipsis, vel veritatis in hac materia professoribus, quidquam detrahatur, non inodo horum argumenta, sed illorum ad ea refutati ne plene quantum quidem possumus , proponemus, ut exinde utrorumque vel soliditas, vel debilitas eo magis elucescat. Atque in eum finem hec in dialogi formam redigere placet.
Quamvis te seinper Μ e, ob invisam nominis tui, quod genio tuo apprimereisondet, siqnificationem insensiffvno sim odio prosecutus, tamen quando se haecta in o lubet experiri, an non quod semper existimavi in te locum habeat istud vulgatum Restoniden rebia nomina saepe suis. Age proponam tibi validissima, in spero, argumenta, ex lumine naturali petita, quibus de Dei existentia planissime eris convictus.
Fac quod dicis, iraestate virun. Ego vero ostendam, me nihil minus esse quam
id quod appellor. t noli aegre ser , nec me convicii proscind*ς z: Σ
236쪽
A. Revelata raefutata. Lib. a. i t
is siones meas libere proponam, tu eas suffcienter,cfellere nequiveris Asia enun quissimuin laret ut nomina utrimque alterius susciperemus. Diatetes. Istius rei ego me aequissimum prasbe judicem, si me ut talem recipere vultis.
Admittimus si equus videberis. Interim sententiam absque partium studio, quantum voles, proferto. . . . et Ausculta igitur ad primam meam argumentationem, quam ex imis Ignorantia
tenebris deducam, quibus is, qui nihil unquam de Deo audivit, ex Naturae ipsius contemplatione, in ejus agnitionem incidere poterit. Uid enim citius Inhomuus intellectum incidere potest, imo necessario illabetur, si v. c. ad fructuum in arbori bus productionem attendat quod faciet, nisi bestiis similis vitam transigere velit quod tanta eum concinnitate, ordine, prudentia Nartificio contingit, quam illud absque intellectu & consilio fieri non posse Cum vero arbores intellectu plane sint destituis, adeo ut de productione fructuum nullam deliberationem instituant, 'uisque agnos- eat se vires arboribus non indidisse, quibus crescunt, fruticescunt, florentin fron-Aent necessario ad aliam se potentiorem causam istarum virium deveniendum est. Iam si caetera naturalia entia consideres, eorum causas, tandem ipsius Naturae, , uim a seipsa productam esse nemo cogitabit nihil aliud restare Potest, quam causa omnipotens, intelligens, aetern quae Deus est. Quod idem usu veniet, si stupsius animam vel corpus contempletur, quod quasi compendium est totius Nature, cum anima conjunctum. Ex quo patet Dei cognitionem homine inesse naturalem.
Lepide tu quidem Memphatice interrogas, 'iasi nemo preter exspectationem tuam respondere ausurus esset. Quaero igitur vicissim, cur homines respectu causae
rerum naturalium, absque ulla consideratione vivere non potuerint' Et si non potuerint, cui non proclive fuit cogitare, arbores intellectu esse praeditas, quemadmodum ipsisunte Vel cur non potuerunt cogitare, ista nullam habuisse causam, sed ab aeterno eu idem ordinem servasse& servatura Si autem id contingere potuisset quod ego sanet rcipere nequeo, quo pacio inlitam cogitationem inciderent, cum omni plane fundamento objecto vel auia sit destituta, ex quo creari posset num proptorea cogitatio ista cum rei veritate congrueret Si vero cognitio Numinis nobis esset innata, quod vos urgetis, nullus unquarn reperiri posset, qui cognitione illa careret, vel in ea opinionem, ab aliorum sententia diversam haberet; cujus contrarivinnunc de inteoris Nationibus constat consulatur Rochesortii illoria Americanarum insularum Gallice& lgice edita quod in rebus .facultatibus innatis inii quam sit.
Nemo enim ignorat facultatem generandi; et no dubitat an existant alimenta, innEera ea Per
237쪽
ea per os assiimi, ter alvum eXOner thdςbζδΠx; ζm ignorat quid sit ridete, 64 nemo manibus incedere, vel auribu videro On xur. In istis omnes idem seu tuti sed de Deo, cujus cognitio homini inRRx οβφς roditur, quot dissidia, quo effodie Mileti ia E quibus manifestum ζsse ζXitumo, non modo cognitionem istam nobis minii ne esse innatam, sed ista quam tu proposuisti Via, minime hauriri posse ei de
bere, ac propterea non esse certam. Prauerea, cum videamus, quam raro homines, ad earum rerum cognitionem. duae
certa, sunt externis sensibus obviae, id quidem fortuito deveniant, quiuis intel Iigit quam facile fieri potuerit, ut multa dilabantur secula, quibus nemo hominum de causa facultatum, quas inentibus deprehendunt cogitet,in proinde quam plane esset fortuita Dei cognitio, si rerum naturalium consideratio eam parere deberet. Quod abas udum esse te negaturum, non existimo, si homini summum bonum ex ea depen deat. Quod ut melius intelligas, considera quaeso teri estris globi rotunditatem, ex qua necessario consequitur, homines sibi invicem esse antipodes; praeter eam, utialitatem quam homines ex Cetorum captura paucis abhinc annis percipere didicerunt. Nonne ex vestra ipsorum sententia quatuor aut quinque annorum millia sunt elapsa, priusquam homines ista didicerunt; nec ullam antea de istarum rerum veritate Mutilitate suspicionem acceperunt. Et prima quidem opinio, quae tamen Mathematicacei titudine demonstratur, quantas turbas ante pauca secula excitavit, cum primum innotescere coepisset. Cum vero omnes homines a tot seculis, tam evidentes res
ignoraverint, idque nullam aliam ob causam, quam quia ab initio eas non didicerant. Cumque ista sensibus externis sint obvia ne de multis similibus quidquam reseram quid de cognitione Dei dicemus, nisi ab imposioribus quibusdam esset conficta λ
Artes scientias hominibus esse innatas exindo constat, quia ab hominibus inventae sunt omnes qui enim eas primitus adinvenerant, a nemine didicerant. Ex quo patet similiter Dei cognitionem esse hominibus innatam alioquin enim primi ejus propagatores eam invenire non potuissent.
Ad ea quae de indagatione causa facultatum naturalium respondi, nihil reponis. Illa igitur pro invalidis reputabo quae tu attulisti. At vero quod de artibus scientus adsers, plane, me quidem judice, nihil est artes enim Minentiae reliquae excepta Theologia, de qua jam respondi circa res Naturales versantur, quas naturaliter cernimus expendimus. Eas igitur excogitare planissime est Naturale Dei autem co nitio ad Naturam non pertinet quocirca Natura humana insita esse nequit: Deus enim Naturae pars esse nequit, si ejus est conditor . Quod igitii homo quando nihil adhuc de Deo didicisset, si rerum Naturalium productionen, consideraret, cogitaturiis esset de causa facultatum productriculi praeter ipsain Naturam, planissime
238쪽
locum habuerint, semper etiam habitur 1 Π ie, nec me interroga an id inm si se R V Numini, homini foret innata,
sideratio non permittit, ut argumento tuo ullam vim melle VIQUt meliora doceto.
Non ma is quam illos qui surdi, mulio caeci sunt a nativitate. neterea quemadmodum ex eo quod homines nunquam possunt artes illas discere, quas bruta quae animantia exercent, quia membris ad id requisitis carent, non licet ela rationem denegare, sic nec ex eo quod bestiae mes humanas. Ita, quemadmodumbe on o est doceri ars auri Lbcorum, pictorum versimilium, ita homine orem consciendi ceram , mel, solia, flores, fructus, sericum, fragi infinita alia, addiscere
nequeunt, quae ab iis plantis productan ur. Bestia 'itardam humana adducunt, videlicet loqA, saltare, Malia multa ita forsan ars textoria, ab araneis prosecta, ad homines dimanavit. Si bestiae membris humanis est 'nt praeditae, vel hoivines belliarum quis novit, an non omnes alterutrorum artes exercere possent Adde quod
239쪽
liomo a nativitate caecus, mutu sux R., uti rtes addistere possb N polletu, tamen concludere, ut iΠxς' locu ossς destitutum qua invis intelli tu, suum nullo flano alteri indicare posset qui mombri R id indicandum necessi fit, en destitimi, Idem de bestiis, planxi ' ςrra suspiςRGa bsurdum censeri non debet quae iisdem membris destituuntur.
Facunde tu ista mihi objectas, qu tamen animus horret credere. Ex brutis, imo e sensu destitutis, animantia ratione praedit facere vis. Unde ergo brutorum nomen eiusque significatio, si in rerum Natura non existants An nihili ita vox sionis ei 3
Si enim omnia ratione sunt praedita, Vanum est brutori m Vocabulum. Qu'd eum in nullo vocabulo, in tota Natura locum habeat, minime admitti potest. Diatet . Si neuter plura, nondum dicta, proferre velit, dicam quod sentio Philaleth non satis firmiter ostendis existimo, contra adversarii sui exceptiones , homines suspicaturos, facultates quae rebus naturalibus insunt, ab alia causa quam a Natura esse inditas; quamvis id uispicari possent, inde satis firmum pro suspicionis istius
veritate arguinentum elici non posse. Ad posterius vero, de Numinis cognitionis inventiones quamvis ego eam non inventam ab hominibus, sed a Deo ipso patefactam, non ex lumine Naturali petitam existimo, postmodum demonstrabo quam non satis ursit confirmavit Philalethes, nec Miselethes, unde homines eam haurire potuerint, si ex Natur.od non seceruixi Ostendere potes' item de lignificatione voeia
brutorum, nihil solidi reposuit salethes Quamvis autem argumentum Philalethis firmiter stabiliri non possit, inde bona causa nullum detrimetitum accipit quia non desunt fitiniora quemadmodum sorsan Athei, de causae suae bonitate non desper bunt, si nonnullas ex probationibus quas adferunt, minus solidas esse quis demonstr verit, quemadmodum de Omnibusqtias unquam cognovi, - alibi seci. Sed Brsan validiora mox proferet Philalethes.
r. Quamvis argumentum meum validum esse existimem, tamen quia Diatetialiter est visum, novam proferam rationem. Ea est ordo, concinnitas, pulcritudo miraculosa, quam in tota Natura conspicimus harmonia, in eundem sinem conspiratio, conservationem videlicet Mutilitatem generis humani quam adeo constanter ab omnibus maturae partibus, ratione destitutis observaricermicus, ut impossibile site in absque prudentis Omnipotentis gubernatoris directione, ita stabilem perseverare polle. Quemadmodum a L. Valla, b. Mornaeo, P. Crellio, Par er aliisque tabulenter est demonstratum. Adeo ut non minus insanus videatur, qui ejus factorem abnegat,
240쪽
noli , Mi alethei h , io habere Visi si uno tantum oculo Naturam intuemur, non lem PQR M'ς ti bitur; sed utroque oculo consim
Ouidquam audivitiet, nunquam pro lac Q ς ηψ' homici in pie attendendum, an sponte iste, Vς ''- oneordiani, non die se posset, Naturam esse creatam Sisygς ς''VVidentur, utilitate vi conservationem humani gςJς ' is inius profecto non prius, vel saltem non serius, aut etiam postea, ammo'OiI poteli, quae vulgus ea care e Xyst'ing ' i. Nitur,libus uti- Ad plurium quod attinet, ex eo quod homo ex Omlamus Vii L
lii em erciper creditur Min singuli ostς ' πα- 2LIT, utilitate essep
nunquam prosunt, quali '' fundus maris,
ii, uti od ii respondere merito possim , fieri etiam potest,
id di me eLil vel ut vos vultis a Deo creata esse ininime
demonstrari potest. Sic Re ei magnates omnia animalia, plantas fluvios homines c tera e Natur beneficia, adlauum tantum comatodum abutuntur, ac si proiosis solis extiterent, Maleorum voluptates essent disposita. Accedit, quod plurima sint in rerum natura, quae non modo non ad hominum con servationem&commoda, sed ad periticiem potius inserviunt existere videantur; G ciuibus tamen ex hominibus non pauci, multa in suum emolumentum convertunt eoualia Tu ipse oraecedenti cap. 7, secundi argumenti loco non pauca recensuilli. Quibus adjun post in nitrum, quod sane tot seculis extitit, antequam homines pulverem istum bombardi cum ex eo conficere didicissint. Eo in aere& ferro locum itidem habet, nec non in pyr ibolidibus, caeterisque bellicis inventis, ex veneno, pulvere illo aliisque nocenti Gnis rebus consectis Adde succos herbas, radices,
gummata, barbas tigrorum, animaliari mineralia ethisera, quibus nonnulliae m Conferdicta cap. 8 ad rationem xiii i. p. 8 circa nemo alibi.