장음표시 사용
51쪽
Sed addit pag. 34, hocsaltem ex in Sc Uini p. tet, aut etiam nationes, Gn.idirectione externa per qualia nihil nisi inny rida Natura hominibus extra propiti eorum vires concedit, intelligit /m r/μm UUqμ singulares habuisse. Istud eho ekSeriptura probare non fuit Opu 3 cum nemo id neg turus sit. Sed probandum eras. alia, nationes postquam Judς terram Chananaeorum occupassent, eodem modo quos eriptura id de Hebraeis narrat, imperium legesque ingui res habuisse. Quocirca Mel ehitedeci&Jobi historia ad quaestionem nihil pertinet, illi enim ante istud templi,
vixerunt. Locus Malach. I. IO, non probat id totum quod in quaestione erat, nimirum alias nationes, per Dei diremionem externum, .s imperium legesque vulares
habuisse, ibi enim non de imperio, quod erat praecipuum, sed delegi stantum agiatur Satis perspexit Adversarius cum ipsi modus loquendi Hebretis familiarissimus quo presens pro futuro tempore frequentissime ponunt, non sit incognitus mos ex cepturos, illa delaturo tempore esse intelligenda, propterea temeraria affirmatione absque ulla probatione, more ipsi admodum familiari, isti exceptioni obviam ibit p. 3 dicens, quandoquidem verba illa J nullum aliud tempus quam praesens pati possunt, nisii, xim inferre velimus. Nos vero negamus ea nullum aliud quam presens tempus pati posse, nisi Malachia menti vim inferre velimus, qui adeo impudens mendacium sue nationi in os objicere ausus fuisset, affirmans ea quae omnes falsa esse scirent, adeo ut plane insanum filisse Malachiam, vel quemcumque hujus libri authorem, statuendum sit,cum id nunquam ex ejus mente locum habuerit,ut ab ortusolis usque in ejus Occ sum nomen Dei magnumfuerit inter Gentes,ct ubique sugitus ipsi allatus fuerit, ct mauus urum. Cum igitur res ipsa doceat Malachiam, pro more omnibus Hebrgis, ipsi etiam Malachiae admodum familiari, praesens tempus pro suturo posuisse, nihil ex istic ostendere potest Adversarius pro sua assertione adstruenda. Ipse enim non credit haec unquam locum habuisse, eo sensu quo Propheta haec prolata fuerunt. Potuit tamen etiam sensum aliquem, ut est in talibus peritus artifex, hic affingere, per oblationes munus purum passionum domitionem, vel simile quid intelligens, quemadmodum terram, ligna, lapides omnia naturalia simul conjuncta Deum appellat. Reliqua in hoc capite missa facio, nullius enim sunt momenti, nec ad scopum instituta disputationis collimant. Transeo igitur ad
ADVersarius lac capite, sub titula Legis Divina explicationis, lectoritassuum de omniumentium, per naturalium causarum ternam ct immutabilem concatenationem opinionem
insusurrat, non quidem eam ulla demonstratione sulciendo quod toto Otracffatu in illis qua
52쪽
- . Reselata O Refutata. Lib. I. gr
in , LM -ὸν frim. Cumque Naturam pro Deo habeat, vel potius
et con flere, quod o prace oticam. pag. 3r, secera Idque ex ipsa Scriptura sesendere murat suibus omnibus nostram resutationem opposuimus. Dis nomen, absolutesumtum, gni cui id est Adversarius'. sec dum quod utrumquodque induiduum , et omnia , vel aliquo iisdem specie , unu
eademque certa ac determin. ta ratione agunt. Adversarius pro suo more,
quasi dictator aliquis, absque probatione praescribit des nitionem Legis; n ue od filiitionem istam minime admittimus, camque legitimam esse negamus, adeoque ipsi incumbit onus, ut ostendat se recte nomen legis, absolute sumtum descripsisse. Praesupponit autem ista definitio id quod praecipuum questionis est caput, omnia videlicet Naturalia necessario agerc, sic petitionum principii manifesto com mittit deinde non describit id quod necessitatem istam cssicit vel imponit. Si enim clares distincte mentem suam exprimeret, dicere debuit, legis nomen absolute tu intum, ipsi significare legem quam nemo unquam transgredi possit, id est fatalem omnium entium in agendo: existendo necessitatem. Istud vero nomen legis ab- sui ite sumtum inter Philosophos significare falsum est. Ubi quaeso, apud quos populos, apud cuius scientiae professores ista vocis eius absolute sumtae, significatio obtinet Nonne Philosopho dignum est, tam bellas definitiones, in re quae sum-
num bonum concernit, absque ulla probatione, contra manifestam veritatem, Adversariolum suorum opinionem traderes, isque totam suam argumentationem
superstrueres hic enim non ludit, ut in steris, sed serio sententiam suam profert. Quandoqui lem vero Adversarius nihil profert, ad hominum in agendo det crinina tam noceti fatem ad struendam praeter ea quae cap. praece , ad ipsius assertionis falsitatem detegendam, in medium adduximus argumentum quo alii idem probare conantur, hic excutiemus. Istud vero est , quod homo, quia deiciminatam habet essentiam, de determinatas acultates, non nisi secundum Natura suae determinationem agere possit, ac proinde non libere, sed necessario. Qua quidem argumentatio optime procederet, nisi fallacia hic in voce determinationis subesset ea enim vel signiscare potest humanas facultates citos habere limites, quos transgredi nequeant , vel etiam limitationem absolutam, adeo ut non
modo intra facultatum iliarum fines subsistere in agendo cogantur sed etiam min- quam aliterquam agunt agere posse. Atque isto sensu posteriori negamus humanas tacultates determinatas este, sic argumcntum istud nihil essicit. Eo Praeter
53쪽
Pra,rerquam quod si determinat ' mi Rum facultate & essentia, necessit,idui in eorum actionibus evincunt, protς ψ ς indςterininatae facultates, eilentia, uagendo libertatem omnino ostendent.
Cumque stolii vas' actione humana re sint N turales, quarinnatactione, tu miti Naturali indagari aliqua e parte que D s ulterius procedere lubet, dilia gentius inquirere, num principium aliquod explicari Veseamus, ex quo vel liberia, vel necessitas earum clarius adhuc innotescat. Scriptionis qua nunc manus mea est occupata sive scribendi actionis ait ceterarum omnium, sive animi, sive corporis, causa impellens, voluntas est. Ea vero sit libere jubeat manum scriberes, actio istant bera dici debet; n ipsa determinetur ab alia causa, ut hi ic in omento non possit no injungere manibus ut scribant, tum actio ista minime erit libera. Videamus igitur in quam partem judicium noli rum inclinare debeat. De experien tia, qua quisque videt se libere hoc vel illud eligere, aut eoo pse nunc plane certu
suin me statim aliud posse velle&agere, superiori capite egimus Saciain cripturam aperte hominibus libertatem in agendo tribuere, nunc non urgebimus illud modo disquiramus, utrum aliquid in rerum natura detur, quod ipsam olimtatis cicctioncm in certam aliquam partem semper determinet, adeo ut nihil aliterquam facit eligere possit. Si quia amem istiusmodi in rerum natura existeret, id es in ipso homine, vel extia ipsus essentiam delit scere deberet in ipso h mine si sit derct, v c ita ibidem existere deberet, ut homo ipse sentiret tale quid in sua nati ita reperiri vel adeo occulte ibidem delitesceret, ut nullo modo animadvertere possit istiusmodicati sana, voluntatis suae determiratricem, natura sua in h. Si regeras, causarum Naturalium concatenationem determinationis istius causim
existere jam ipsa in principii petitione refugium quaeris. Praeterquam quod ista c. ius rum concatenatio in homine ipsa non resideat. Videamus igitur an extra hominis et sentiam, preter imaginariam istam causini in concatenationem, causa voluntatem absolute determinatis investigari possit Ista, ro nihil esse poterit prarier objecta, quorum qualitas voluntatem determinare queat.
Cum vero minnes experiamur objecta voluntatem nostram non cogere, qua ratione quis istam determinationcm demonstrare valeat , nulla ratione perspicere possum. Reg res fortasse, nos non magis demonstrare posse voluntatem absque ulla caiis, incognitie determinatione agere. Ad quod respondeo, me sirperius & postea cap. 7.lib. 1 non contemnendas dem strationes, nisi fallor, pro libertate voluiitatis protulisse. Cum igitur omnes experiamur, nos non tantum aliud quam nunc volun iis , circa idem objectum Meandem actionem, velle&eligere posse, non tantum quando aliud obicetum voluntatem ad
aliud flectit; sed etiam absque ullo objeeto, nullum alium in finem, nisi ut ostendamus nos libere eligere, iitque semper, quandocunque voluerimus istud sane pro certissima demonstratione haberi debet. Nisi enim tum libere ageremus, protinus quando
54쪽
do libertatis experimentum exhibendi antinum subit cogitatio, causarum aeterna con citeminat esse debet, quae nos ad experimenti exhibitionem, vi irres libui, hove 'obis animadvertentibus, cogat ut scat autem ista concatenario, quando
c abilinendi, alter necessitatem puniendi vel reprehensionis oggaimi et L ii tota
nostravita&omnes humanae actioiles, quantumvis seria maxini momenti, nuntii ludus scuri oscen , atque meracaesui mi excrcitatio, rem penicius in picientibus erit. Atque illud est ad quod descendere cogimur, quando uininis , υ)us Um-vcrsi conditori i. iotrem dc se imus, scilicet ad summum sapientiae alii glum, ab hominum eliri is commentis elevati Quando quaestionein aliqi iam expendo, de pinionis alicujus veritate vel fallitate disquiro, ad quod nullam mihi naturalem clinationciri id esse sentio, ab aliis uti taciam rogatus dum pergo, desino, experior an non quando volo desinere, quando lubet pergere possim : dum aliis noceo, tum ju-vo ali uem, dum mentior, dum furor, dum de aliquo interimendo delibero dum me homicidam alius ulcis ccitur dum quis adulteria, incestus, rapinas, direptiones regionum populorum interneciones exercet, 'uidquid ad humani generis perniciem
excogitati potest nemo utiquam reprehensione erit di us vel poena Poena tamen reprehensio ii qua obtingit, non minus quam ipsa sagitia necessario exercentur. Virtus, quam omni limine, contra innatas animi corporis inclinationes quis exercet, aeque necessario exercetur, quam vitium, in quod naturalis inclinatio, maxima volii piari litam ejus exercitio percipimus, nos deturbat. Valeant sane, qui haec veriora in credunt, filiam ea quae libris Novi Foederis traduntur. instabis inici lectitum rem nunquam aliter concipcre posse quam ea intellectili per verba, im i ius vel cocitatio es reptaesentatur. Adeo ut id quod tanquam verum vel hominici repraesentatur, nunquam ut maluin vel falsum percipere possit,is vice
versi Cocii ergo nihil unquam agamus, nisi ob certas rationes, quia id quod animus, ab intellectu ci ut utile, vel ut jucundum percipitur, intellectus .autem in ista e c pilone, prout nui. ostensum est, tillam habeat libertatem, judicit in vero practici ut in coiis loquentur ab intellectu determinetur, sequitur nullam actionibus
Haec qiamos subtiliter displitata, si animum in nostram naturam, aetionum nristrarum qualitatem uniter deflectamus, di oculis mentis expendamus, utrum in actionibus illi .im necessitatem experiri valeamus, nihil nos movebunt, nec asse sum ex tot micre potorunt quamvis nihil ad ea respondere posscs. Non magis quanas i is subtilissi is cavillationibus alicui persuadere conatur, cum legit, ambulatauialtu agit, eum dubitare debere, vel non ci rium csse quod illa agat, quia somnians sibi aliquando firmis sine persuaseii se similia agere. Adeo ut merito me pro- nunc lare credam, quamvis argumentum ii lud distincte enodare non posscis, me ex ipsa experientia, de qua paulo ante egimus, satis de actionum noli rarum libertate
55쪽
idam istius argutationis refutationem daturum hico igitur ine voluptatem V M 'AEVJms Rctione me percepturum spero, uictrationesque me ad agendum QVςnx Remissurum. Concedo praeterea intellectum
in pereeptione non est liberum QR qnu γ ut ςm liter quam sibi reprosentatur non peieipere possit, non magi qR MOς ulu in ginς Objectorum aliter mentie hibere potest , quaen ea accipit. Nego tamen inde necessitatem actionum elici nos se quod enim de determinatione intellectus, per judicium practicum adjicitur, ante minime admittitur . Actiones enim vel mentis sunt, qualis est consideratio, vel corporis, ut ambulatio. Perceptionem nunquam inter actiones admitto 'quii nihil aliud est quam i maginium receptio, quemadmodum in speculo fit, in qua nulla
libertas locum habet, quando intellectum aperio, vel speculum non ob velo. Considerationem vero, quae deuini est actio, ex perceptione necessario fluere, planissime
nego, non modo ante, sed etiam post perceptionem. Exemplo rem illustrabo. Est qui delibet arbitrio me alloquitur aures senum distinctum percipiunt, cujus imaginem menti exhibent quid enim liberum, quid arbitrum sit, jam ex vulgari vocum se-nifieatione mihi innotuit nihil ad buc de libero arbitrio predicavit, sed se de eo dis
rere velle Sentio me posse detrectarri quidqtia incum cc agere, vel ulterius ea de remeditari. Certuan quidem est me ob aliquam causam istud renuere, quae me moveat quominus dequestione ista meditari volo. Sed in eo cardore versatur, an ista causa me cogat. Quod tantum abest ut demonstrari possit, ut certo certius experiamur,
nos ab ista causa minime cogi sed vel contrarium, vel diversum, quotiescunque voluerimus, eligere posse. Qua in re cujusque conscientiam appello. deo ut nulla ratiocinatio contrarium inibi persuadere possit. Non magis quam quis mihi persuadere potis est, quod somnio, quando vigilo, vel quod non edo, quando edo c. His adde qua libro secundo cap. 7 de hac materia disseruimus. Cum vero Adversarius legem in eam quae necessitate Natura, ct qua ab hominum placito dependeat dispescis, aperte fatetur se nullam legem agnoscere quam Deus hominibus erat, alias enim debuisset addidisse etiam legem que: a Dei placito dependeat. Atque adeo palam est ipsum nullum Deum preter Naturam agnoscere. Quod verba ejus p. 4 clarissime confirmant, ait enim: Et quamvis absolute concedam omnia ex
Iegibus universalibus N.B. Natura determinari N. B. ad existendum operandum, certa ac determinata ratione. Ergo nullus aliud Deus est prster Naturam. At non erat tempus ut absolute istud concederes, sed solide probares istud enim basis totius Athe-ismi est Fatetur postmodum ipse Adversarius, nomen Iegis per tranflationem ad res Naturales applicatum videri, atrique postea cribi nihil aliud esse quam ratio iem vivendi, quam . B. homines, aliquem finem , sibi vel aliis praescribunt , innuens interim se nullum Deum qui leges serat vel ferre possit agnoscere.
Postquam asseruit, homines necessario quaecumque faciunt agere, duabus ratiaonibus pag. 4 vult ostendere, leges quibus homines sibi vel aliis modum vivendi praescribunt, ab hominum placitopendere, quod perinde est ac si diceret ignem, qui
56쪽
'taurit, nihilominus ex suo placito urere. Quodi humano Dacito pendet,
prou vox ruiti sua natura necessario indicat. Videamus autem Adversaturat es
nataria. 44 quod, quamvis necessario agat homo, tamen sine legibus ex
i tatas ut d ei, utibii 'eoheipi possit. Immio est sophisma , Quamvis
enim abs istiusmodi legibus homo concipi possit, inde tamen nullo modo requiritrietes istas arbitrarias, live ex hominum placito dependentes posse appellari, quia oipsus placito non pendet leges litas ferre vel non ferre sed fati necessitate ex Adversarii hypothes eas serre cogitur. Quod autem ab alicujus placito dependet, id plane in ipsius est potestate facere vel non sacere. Haud secus quam lapidis motus' iuralis ad inferiora, non potest dici a placito lapidis pendere, cum lapis absque tali
motu potest concini. Adde quod lapis ita conceptus,quemadmodum 'omo absque illius inodi leuibus naturalibus, ex Adversarii sententia, aliter concipitur quamqualis revera est et unquam esse potest. Quod enim addit, quatenus homo res sub rationer no fu i percipit, id nihil ad quaestionem facit, quia perceptio ista , respectu fati,
rerumque concatenationis, non minus cst necessaria, quam lapidis motus ad inferiora. Merito igitur negamus, leges istas, posita fatali omnium humanarum actionum necessitate ullo modo posse dici, nedum optime, ab hominum placito pendere. Altera ratio p. adhuc magis est ridicula, quia res per proximas suas causas definire oexplicare debemus, proxima enim legem causa statuitur hominum placitum, quod, concesso fato, nullum plane in rerum natura existit. Atque adeo proxima legum causa ipsa fatalis necesiuas esset. Quod addit pag. qide nostra, quomodo res revera sint concatenata ignorantia, ac propterea melius ad usum vitae,im necesse esse res ut possibiles confitirare, id plane absurdum est: sic enim considerabimus res aliter quam revera se habent, adeoque salso. Quod quamvis ad usum vitae necessarium seret quod minime concedo non tamen vincet ea quae omnino sunt necessaria, libera, sive ex hominum placito dependentia recte posse appellari. Adde, si necesse est res ut possibiles considerare, id nullam aliam ob causam necesse esse posse , quam quia revera tales sunt non enim necesse est ut mentiamur vel quia id possumus facere quando volumus, alias ridiculus esset Adversarius, qui nos ad id permovere studet. Si credidisset omnia necessario fieri, cur librum conscripsit, quo hominibus Atheismum insinuaret, nisi putaverit, id absque isto libro non suisse futurum. Persi pag. Cum itaque ex nihil aliud ii, quam ratio virendi, quam homines ob aliquem forem 1 ibi vel aliis praescribunt, ideo ex distinguenda videtur in Dirinam ct humanam. Si homines rationem vivendi praescribunt, quomodo divina ista lex appellari potest, nisi quia Naturam, cujus homo pars est prout pag. 32 dicit Deum appellando, per Deum homines ipsos, qui Naturae pars sunt, intelligat.
Ait porro ibid. quod per legem divinam eam intelligit, qua solum summum bonum, hoc
tremam Dei cognitionem ct amorem spectat. Sed non exspectamus explicationem tuae sententiae, sed demonstrationem eam csseveraan. Negamus itaque legem quaselum
57쪽
suminum boncm spectat, videlicet quod ζζζ ix summum bonum, quale est uita a, id ab hominibus posse praescribi. g J V itidζm summum bonum esse, rami. . . 'lios ctaviorem latricis Per Dζum turiis, tota haec Universi machin, intolli, ius. Atque hoe Adversarius clareo distincte Aplicare debuit, si candide ustes .
iiii et atque eo scias ostendere, summum bonum in istius Dei vera coemtici, umore consistere, sic utilitas probationui quas adfert, melius apparuisset enim tota questionis cardo versatur.Quamvis enim concederem nullum praeter Nati iam esse Deum, nullo tamen modo assentirer ipsi, summum bonum in eiusdem vὰρ
eognitione&ainore sed in sesa 'ejusdem delectabili fruitione consistere . orta
Ostensurus igitur Adversarius se summum bonum recte descripsisse ales nais de Cum melior pars nostri sit intellectus, certum est, si nostrum utile revera aerere petimo,
nossupra omnia conari debere, ut eum quantum seri potest, perficiamus, in ejus enim dierfectionesummum nostrum bonum con flere debet. Quamvis melior nostri ars esse intel lectus, nullo tamen modo exinde consequitur, in persectione intellectus summum nostrum bonum consistere debere. Consequentiae istius rarionem nullam adfert Adversarius, ego vero eam nego. Plaeterea, si Natura Desis esse statuatur, intellectu, non o terit melior sive optima nostri pars haberi, nisi quatenus quis eum exolendo delectatur Illi vero quos carnales voluptates magis oblectant, ea facultates, ' quam oluptate. percipiunt, melior pars ipsorum erit. Nihil cuiquam ess bonum, nil quo delecta tur, neminem negaturum confido ea igitur res qua quis 'gis delectatur, maius erit ipsi bonum. Hinc sequitur, rem qua omnes quammaxime delectantur esse summum bonum. Istiusnodi vero nihil in toto mundo reperiri potest quidquid enim in mundo est quo unus deleetatur, id alterum minime oblectat, quin potius taedio assicit. Si ergo post hanc vitam non daturalia vita, in qua oblectationem sperare possimus otia: Adveis arii est sententia, prout inserius clarius adhuc apparebit, seu uitur nihil esse quod omnibus summum boniam sit, sed prout cujusque fert inclinatio&senuis, id cuiusque esse summum bonum, cujus fruitione maxime laetatur. Si quem igitur rerum naturalium cognitionis desiderium maxime capit, ea ipsi summum erithonum; si vero quis ex aliarum rerum possessione magis voluptate asscitur, illae ipsus erunt ummum bonum. Si quid vero exiiteret, vel aliquando inveniri posset, duo omnes aeque delectarentur quidem quammaxime , id revera sua natura pro summo bono reputari deberet. Tale autem est vita aeterna, quam nos a Deo nostro omnium Rege judice iubernatore, exspectamus. Quod an clim fundam into nob1s fiat, postea videbimus. Frustra igitur Ad .ersarius, in intellectus persectione id est in rerum naturalium per causas cognitione, summum bonum consistere , absuue' nulla probatione praesupponit. . Priori isti assertioni, quam temere praesupponit esse veram, multas similes adiungit, addit enim pag.qI Porro quia Omnis nostra cognitio ct certitudo, tra revera omne d
hium tollit, a sola Dei cognitione dependet. Verum hoc fortassis certo respeciu foret
58쪽
. Reselata raefutata. Lib. I. 63
uia velli Universuim Deus esset nisi enim talis esset Deus, ne cogitare qu-mius, imo in rerum adiura non existeremus: Cum vero DCusensuadea-
Mundi creator , Giltere creditur, nullo modo admitti potest ista
1 A. Sive enim laeum eo sensu recte sive male cognoscimus, nihilo inmus certam erum plurimarum cognitionem obere possumus lino quamvis Advertaru de eo opinio esset vera, minime tamen hec thesis admitti posset ipse enim maximamn
minum partem circa Dei cognitionem toto caelo errare credit, cum tamen nega enon possit, eos multarum rerum certam habere cognitionem. Sciunt sane omnes
nec id a Dei cognitione dependet, bis duo esse quatuor, se homines appellari, esui ipsius causam non ei te, Minfinita alia, quae vcra certa sunt, quamvis nullam Dei cognitionem homines haberent. Falsum igitur esse primum istud undamentum
Nee magis ad rem tacit alterum quod ibid. pag. s subiicit, nimirum tum quia'na
Dris nihil id neque concipi porest. Si per Deum idem quod dixi intelligas, velissima est
li., illelis mi cnim haec celi terraeque moles existeret, neque homines essent, e ui sequenter nihil sine laco,cujus homines liquaque entia partes sunt, concipi p test. Sed nos negamus hoc niversiaineste euin, vel potius non este cum pra te hoe Universum, quod Advorsarius probare debuit, non vero praesupponere.
Tandem ii per laetim tale ens, quale a nobis statuitur, intelligatur, non minus fusa mitis thesis, eo quo accipi debet sensu intellecta, nimii uiti nihil posse esse vel exes ere, quod si absque Deo, live quod pars non sit Dei. Si autem Adversarius hoc sibi velit, os unis polle concipere, i vera Dei cognitione destituimur ne sic quidem adilutiunt scisca, plane cum prima thesi hae coincidit, mera erit tautologia. Deniq. re si laec verba ita accipi velit, ut nihil a nobis possit concipi, neque permanere, usi Deo permittente, totum concedimus, sed tum extra oleas vagabitur, nullo in do enim ex ali praemisi , , consequentia Ad vel sarii extrudi potest. Gavisit pag. 3 Adversarius his verbis. Tum etiam, quia de omnibus dubitare pessumas, quamdiu Dei milian claramo disi hilam habemus ideam. Hoc ipso Cartesio urgente, Plane falsum est, is enim unice urget, nihil prius nec certius esse in nostro concep u, quam cogito, ergo sum atque ex isto tapposito tandem ad Dei cognitionem adscendit. Quidquid vero Cartesiani obstrepant, nos negainus, quandiuritillam claram de distinctam Dei habemus ideam, nos de omnit, is dubitare posse,nierit videlicet, vel saltem serio Possumus sorte ex mera petulantia& contradicendi purigine, omnia in dubium vocare, non modo antequam, sed etiam postquam claram distinc tali Dei deam habemus si modo eam vere habere postlimus, quod nos planissitne negamus sed quod serio quis de omnibus dubitare possit unquam, id nominem nisi praefracteas creposse crediderim. Quis ei ina, quamvis ne mentionem qui lenala ei unquam sando au liverit, vel numinis ullam ii picionem unquam habuerit. ieri dubitare possit an cibo potu pascatur, an vigilet cum vigilat, an scribat, ainbulet, pecuniam manu teneat, emat, vendatisc, cum istorum aliquid agit. Si
59쪽
quisse serio in talibus dubitare assirmat D i ut imite dubitatio haec ei eximatu i I nus est qui si tergum ipsu xiv iter pζxς ςt, redo ipsum dubitare non posse in dis
lorem perciperet. Sed apage ista versutias.
Di, ieeto lique tergemino it fundament , id quod ei superstructum est erin sistere nequit videlicet quod pag. 6 Adversarius intert hinc sequi tu summum o pium bisum ct persemionem, a sola Dei cognitiove pendere. Primo enim conclusio haee cum primo fundamento, quod ita sonat: Porro quoniam omnis nostra cogniti O eb, titudo, quae repera omne dubium tollit, a sola Dei cognitione dependet, mera est auto logia, idem per idem probans. Duo sequentia iundamenta sunt plane, prout iam ostendimus, falsa. Addit pag. 6 Deinde cum nihil sim Deo ηα esse nec concipi possit. Istud vero priuxerat probandum antequam bis pr supponi potuit ' certum est omnia, qlia in Naturasunt, Dei conceptum pro rationesua essentim que perfectionis, involvere atque exprimere. Nee hoc, etiam concess fundamento cui innititur, certum est, nisi per Deum Natu ram ipsim, sive res naturales intelligas, quod absque valida probatione, in tam ardua ponderosa quaestione, minitiae fieri debuit. Quod si quis ista admittere possit, non mirum est ipsum omnia Christian fidei capita in dubium vocare, imo penitiis respuere posse. Pergit eadem pag. 46. Ac proinde nos, quo magis res naturales cognoscimus, eo maioremst perfeἱtiorem Dei cognition acquirere. De rebus supra naturalibus nihil illas enim nullas agnoscit Adversarius Possemus ad sequentia omnia tacere, donec pr basiet Deum nihil esse printer Naturam sive hoc Universium. Sed necubi cauta deesse videamur, ad omnia respondebimus. Si igitur Deus ei ista Natura, recite areumeniatatur, si autem rector pretier supra Naturam, pessime. Si hαc legitime & sufficienter discuterentur, omnino debuit Adversarius mentem suam clarissime explicare, argumenta quibus innixa est, proponere. Non consistit suminum nostrum bonum in De reri cognitione, sed in ejus fruitione Si Dinis a ibi benefacere nolit vel ne queat, ipsum plane ignorare malo, quam ejus cognitione meipsum fatigare, quemadmodum certe nec posse, nec velle potest, si Universum istud Deus est. Vel quoniam cognitio essed us per cainam nihi aliud est, quam cause proprietatem aliquum cognoscere quo magis res naturales cognoscimus, eo Dei essentiam qtis omnium rerum causa es)perfectius coetnoscere Mera est petitio principii, ignotum enim per aeque ignotum, vi I potius falsum, probat. Supponit enim Naturam sive hoc Universum esse Dei essentiam, quod probandum erat. Pag. 6. Atque adeo tota nostra cognitio, hoc est summum nostrum bonum, non tantuma Dei cognitione dependet, sed in eadem omnino consistit. Si clarevi distincte arquinentum proponatur, tale erit: Quandoquidein tota Natura, si vc omnes res natui ales Dei essentiam constituunt, hinc sequitur, rerum naturalium cognitionem summuin
nostrum esse bonum. Atqui&c: Si pro cognitione fruitionem substituas, bene procedet consequentis ratio falsum vero est antecedens, atque adeo totam Ad Qe
60쪽
Reselata se Refutata. Lib. I. s
sis, sententia non re te do Um ς'VR' se ij ii ipsis sint metu- , sibi proescripserit; quibus si non paruerint, horrendi rebus abii inentia consse V se habeat, niserrimi suut, qVi
quae ipsum non minus delectat, quam alterum cogititio nil persectissimi , nihlo mi- it beatus Felicitas non inici aliculus cognitione, sed eius dein delactabit trui toti consistit Nihil enim beatum reddit praeter delectationem, quacunque tandcmi otii delectetur. Si ergo nullus praeteriit a naturalia esset Deus, non rerum Naturalium coenitio, quanti invis certa sublimis, per se nos beatos edderet, nisi cognitio ilia nos blectarct ,ed si quis magis aliarum rerum fruitione delectaretur, is perinde ac alter ille beatus foret, Prius et go probandum erat Naturam cile cum Menim Christi mi Judaei veram Dei cognitionem habent, summum bonum nequaquam in C la D. i cognitione, sed bonorum quae ille possidet fruitione omnino consistere debet Maloer: ocum bacra Scriptura insanire, quam cum Adversario stulte sapere, de mediis ad ipsus suminum bonum parum solicitus it partim curans ipsus legem divinam, quam violciata vocis legis ad sua commenta applicatione sibi ipse si xit. Hoc saltem negari non potest , vitam nunquam siniendam, eamque in summa perfectione , quantum humana natura, ad summam perfectionem evecta, capere
potest, Min summis gaudiis transgendam, majus esse bonum, quam id quod Ad de saritis indicat. Hinc necessario sequitur , cum summum bonum perperam descripsisse. Pag. 46. Cum itaque amor Deisummas hominisselicitas Deus ipsi Natura sive undu est. Amor mundi itaque, id est rerum mundanarum, semina hominis est felicitas, nihil enim post hanc vitam ex sp 'ctat. Si Deus csi mundus, si pol hanc vitam nullum pietatis exspectamus praemium; damu , bibamus, cras enim morimur I. Cor. I . 32. Si vero per Deum eum quem nos explicavimus, intelligimus, negamus Adversarii sententiam csse veram Amor enim, nihil aliud est quanta siderium rei quam amamus