장음표시 사용
141쪽
vo Ni Α, humanarum rerum curam Daemonibus platonico S demandasse saeia Dpe diximus i non ab re brsitan fuerit; de illis accuratius dicere ut, quaed qualis sit diuina prouidentia tercipi tandem a nobiis acillime possit Damionum igitur quidam sunt, apud Platonicoc, immortales quidam uero mortales quidem, sed longaeui omnes autem, siue quod sint saltem longaevi, si non immortales siue quod igneo. aereo, hoc est subtili corpore eos constare putauerit, prouidentia admirabilis participes Plato in Epino naide existimauit. Quos acuto io ingenio, ac tenaci quadam memoria,&longa rerum obseruatione intimas etiam nostri pectoris cogitationes; utpote quid agere, quid omittere intendimus,4 quando cum qui bus aliquo modo penetrare posse, crediderit. Et de illis,& circa illa, similia, quae oportuna illi nobis existimant; quotidie eos curam habere, putauit. DaemoneSilloS, quoSex aqua, siue a- queo, crassiusculo illo aereo corpore, de quo paulo ante dicebamia S, constare Plato asseruit quandoque, inquit idem Plato, cernimus; sed a consipectu citissime illisiubtrahuntur;& cum uidentur; non nisi tenuiuisita percipiuntur; perceptiq; admirationem afferunt Daemones autem
in uniuersum, ut in Apologiam, in Phoedrum notauit Ficinus, in totidem platonici distribu ut ordines, quot in eloiunt stellae; immo quot in sphaeris stella sunt; tot ordines statuunt,&dae Fmonum, animarum: ut alii daemonum Saturni sint, alii Ioviales, alii Martiales alii iuxta aliarum stellarum nomina, denominationem susicipiant quod idem de animabus intelli endum cst. Aliae nanque Martiales, alia Ioviales, aliae Saturniae, aliae Soliares,alia aliis stellarum nomenclaturis denominantur. Nonnulli platonicorum sunt, qui daemonicos ordines cunctos in duobus clementis collocant, igne scilicet, iere in eorum , quos in aere, quosdam quidem in aere puro , ratione scilicet aere quosdam uero in aere crassis , ratione magis quea quam aerea , collocant. Conueniunt illi inuicem qui in igne uel puro aere locantur uum quod immortales, sed affectu erga corpora patibiles sunt; tum etiam, quod rationali uita utrique maxime faueant. Disterunt uero, tum inter se, quoniam ignei rationis disicurim ad sublimiora contemplanda conuertunt igni enim , quia corporum leuissimum est, in sacris etiam li- reris, contemplationem significat. Ideo fies xxxvm legitur, In meditatione mea exardeseet ignas Et Ples CXIX, Ignitum eloquium tuum uehementer. Et Boethius libro quarto de Conso- Iat profa sexta, uiuacissimum mentis ignem dixit Aerei uero activae uitae mastis inseruiunt. Et x et ancinus quidem habent erga corpora sed secundunt quendam tranquillae prouidentia morem , aerei uero humatios quidem&illi habent affectus sed moderatos. Conueniunt hi tam i Gnnesi quam acrei cum aqueis, quod res particulares simul omnes administrant; quibusdam sutoicebat Iam ictus largiuntur quaedam. itferunt uero ab illis, tum quia ignei, ciereti
tionali aquei uero sensuali, ac vegetali natura potissimum fauere dicuntur . Tum etiam quia in affectibus aque ad perturbationes nostras declinant; uoluptuosaeque uita potissimum fauent; Tum tertio, quoniam a luci , si longaevi sint diutisSime ue uiuant , corruptibiles tamen a que mortales sunt. Suadent Platonici, ut Proclus,&Maximus Tyrius, hanc Deorum mortalium multitudinem Maximus quidem in sermone quodam de Daemone Socratis, hac ratione. Quoniam magno interuallo mortale ab immortali, Masipectu, consuetudine seiuncitur ac propte cerea daemonibus est opus qui utranque naturam, diuinam scilicet, ON humanam, affinitate attin egentes, harmonici SuinculiSalteriuSimbecillitatem, cum alterius pulchritudine connectant re Nam perinde atque inter Graeco & barbaros anter quos est magna uocis & lingua disterentia; Interpretes sunt qui alterutrorum uoces suscipiendo, significationemque uicissim deserendo, ediuersitatem illam nonnihilum conciliant, commerciaque inuicem inducunt. Ita intellia potest daemonum genus cum Diis, cumque hominibus uersari. Hactenus ex interprete Maximus. AProclus hanc ipsam laenio nummultitudinem suadere conatus est ratione: quae quorundam Ae Hgyptiorum antea fuit. Haec autem est quoniam ad perfectam mundi consonantiam Oportet, non solum animalia quaedam rationalia, immortaliaque, atque contra animalia irrationalia, mortalia simul uerum etiam multa inter haec media rationalia quidem, sed mortalia; non in terra solum sed etiam in caeteris elementis, uelut daemones partim propinquos nobis, partim lon esu-dlimiores; quorum corpora gignantur, atque intereant; quam ut diutius, quam nostra, certis sui periodis iuuant. Non enim decere existimant ut a coelestibus animalibus rationalibus, sempiternis, scelicissimisque, ad animalia terrena rationalia quidem, sed inscelicissima, uitaque breui Ssima, sebito&nullo medio desicendatur. immo per graduSquosdam animalium rationalium , quae inliciora quidem sint, diuturniora quam homines, omnino beatiora; non tamen sempiterna. Et foeticissima. Haec ratio Plutarcho Meius familiari Demetrio Philosopho, atque Aemiliano Rhetori inirifice placuit; quam ex multis prodigiis, quae sivis temporibus euenerunt, confirmare conati sunt. Huius fortasse generis daemones quosdam, ex patre suo Facio lib. de bubtilitatibus decim onono, in quo de daemonibus tractat Hier Cardanus, recensere uidetur, quos
142쪽
D DIVINA PROVID AD PHIL. PIN. ,
. - na ccxci natri suo apparuisse, eorumque uitam ad annos ccc plus
pcioni: homines triplicis viis posuisse; quosdam qui aethere quO-f' ς dilui imoque corpusculo immortales uiuant; Alios, qui hoc nostrati O, Ca
WV P 'ut uiui uerbo Platonis,ostreaceo corpore constant Medios qui medio quo miseri e line est non aethereo, aut caenoso sed expurioribus, ac simplicioribus elemento-c m Q s sito. sed a praedominio trifariam euariari potest quoniam uel aquς P0 ste test. Huiuscemodi corpus animis ita a diissecundi S accom
Σα Axζαρz a primo, summo Deo De his fortassis hominibu Silu-
io Gramin Picum, Muniuersiam Platonicorum. Aegyptiorum sicholam exponereta unius Vt hos, daemones terrarum incolaSesse censeamus qui corpora sua aliquando exu- ne stilicet cum a nobis mori existimantur Fuerunt etiam alii; qui non ex Plutone tanta Leitis sectatoribus; sed ex Aristotele etiam, mortalia quaedam numina asseruerunt. Sed redeo ad Platonicos Dictum est hominibus daemone, nonnunquam apparere, Mab eis uideri videri autem quorundam daemonum corpora, contingit maxime, inquit Zoroastes, in Perside, in Aolitica Ficinus lib. quarto de Animarum immortalitate cap. primo, dixit credidisse Por Phurium: eos uideri, in quorum corporibus ignis abundaret; idque praesertim in Oriente acci-
ere,, Meridie tangi uero illos; in quorum, terras quales apud Tuscos suis temporibus suisse asseruit. Sed de natura daemonum, dicta in praesentiarum sussiciant.
De daemonum prouidentia in uniuersum CAP. XIIII.
Ro ratione quatuor illorum , quae ante diximus animalium . pro natura similiter eorundem, dignitate, atque praestantia, inconuenit, meo uidicio, nihil iit, secundum Platonem, in partes ita dixerim riuatuor , orbis uniuersi, Mundique totius curam, atque administrationem, Deorum prout dentiam partiamur. Et immortale sed uisibile animal rerum omnium subcoelestium curam, suo motu, lumine,&temporum distinctione, ac saluberrima quadam anniuersione habere dicatur. Visibile sed mortale certis animalibus, aut etiam rebus prouideat, pro cuiusque natura, ingenio, atque ratione Turtur nempe prouidet turturi, elephas elephanti, homo homini. Inuisibilexi inmortale, hoc est dii aethere rerum Omnium curam gerunt rebusque omnibus de quibusdam prouidenti curantque In primis ut Mundi totius sorma,& ordo persillat; eaque, quae ad eius integritatem faciunt, perfectio nem, suo modo . pro eorum naturae ratione permaneant uniuersa ne a generationibu S,&Corruptionibus successi uis, desistant; aut rerum species aliquae deficiant; sed cuncta in uniuersum,&in suo genere singula, omnibus numeris, quoad fieri potest, absoluta sint, persecta. Dii ignei, aerSi, aquei, hoc est daemones si de cunctis simul loquamur resibcoelestes,&' humanas in uniuersum curant; atque tuentur. Sed horum quidam quercu , alii abietis, non nulli bovis alii asini curam gerunt. eisque praesident. Nulla nempe est in toto terrarum Orbe natura, 'lantae, uel animantis species, quae, secundum Platonicorum decreta, aliquo daemo num genere non custodiatur. Homo similiter proprios custodes daemones habet. An autem ad 'turpitudinem,&ad uitia daemonum aliqui nos alliciant; uel contra potius ad honestatem Omnes lirtutem, Platonicis di utandum relinquatur. Aegyptii, ut lib.decimo de Animorum immortalitatC cap. II inquit Ficinus, quos Origenes,& Numenius, PorphVriu sequuntur; multos aiuntes daemones, qui ad superiora animum eleuant multos, qui ad inferiora detorquent Bonos daemones in meridionali plaga, optimos in orientali, malos inseptentrionali, pes imos in occidente esse, Aegyptii affirmauerunt Daemones secundum PlatonicOS, in plura parti ii sunt munera; quod copiose fatis declarauit Proclus in Alcibiadem dum inquit Praeterea μ' monum alii purgatoriam&incontaminabilem postsident potestatem alii uero genitricem alii' persectoriam, alii opificem, atque omnino secundum Deorum proprietates, uiresque,sub V, ' bus ordinati sunt, daemones diuiduntur haec Proclus. Daemones nanque, ut in Phoedrum C p
XI, notauit Ficinus, a Platonicis, ut a Iamblicho, Syriano, Proclo, in quosdam ordine digςru;
tur, scilicet in Deos, archangelos, angelos, daemones, principatus, heroes. Et alii a MOHς
143쪽
aliis Diis subministrant, uel Deo eidem multi seruiunt, uarii tamen ad uaria Dei eiusmodi ossicia conserunt. Inter daemones autem non est Saturnus aut Iupiter, aut Neptunia aut Pluto uianus; sed multi in qualibet sphaera Saturni, multi IoueS. Saturni uidelicet uel Iouis officiis admianistrantes caeterique caereris similiter seruiente multi sunt, Sion unu S. Hinc Proclus cap. iiii lib. sexti de Theolog. lat. post multa de Deorum prouidentia, inferiorum progressu a stiue rioribus, haec ex interprete subiecit. Hac de causa, quaecunque solarena influxum uendicant di co autem non modo praestantiora nobi genera, sed etiam animarum, animaliumque an tarum, ac lapidum numerum a SoliScircuitione dependent Et quae a Mercurio proprietatem hauriunt, mercuriali adiudicantur codem modo in iis caeteris , Omnes enim ductores sunt, ac principes in uniuerso quo multi angelorum ordineS, plures daemonum numeri non pauciores herorum turmae, quam plurimae particulares animae, variae deniqtae plantarum, ita-pidum uireS, circulallant, quae omnia ductores, ac principes sita OS exoptant. haec Proclus Non me interea praeterit, Platonicos, Proclum lib. sexto Platonicae Theolog. cap. XV m. Ficinum lib. quarto cap. I de Immortalitate animorum, Salios duodecim principes orbi uniuersio praeno fuisse; qui sint anima orbis primi&stellati, animae septem Planetarum, animae elementorum quatuor. Et unicuique ex Orpheo uim geminam tribuisse; unam in cognosicendo positam alterana in sphaerae corpore uiuificando atque regendo Vt in elemento terrae illam uim Plutonem Uri heu nominauit, hanc Proserpinam. In aqua Oceanum illam, hanc Thetim, in aere Iouem G Iunonem,&ita in reliquis corpora bus, ut apud Ficinum loco citato uidere poteS. Animam Uniuersae machinae,&Orbis uniuersi, Iouem, Plato nuncupat, animas uero duodecim phaerarium uocat Deos otiis pedissequos De iis puto intelligendus est Iamblichus; quando cap. v ii lib. de Mysteriis, ita quit, quod quaelibet Mundque Deia cuilibet parti Mundi totus adest, sed partes aliae aliter hinc accipiunt Aether quidem aetheria, aer autem aeria suscipit ratione. Addunt insuper Platonici, quod ea quae, uerbi causa. Iouialia sint, siue illa sint angeli, siue archangeli, siue daemones, siue heroes, siue animae, siue animalia, siue plantae, uel lapides, non possimi mercurialia, aut solaria fieri. Qtiam obrem anima, Ut in Phaedro declaratum est,&si permutare potest custodem daemonem , ὀ tamen daemonum genus, aut Deum. Sed anima quae, uerbi cauta, Iovialis iuerit, daemones Iovios custodes semper habebit sum etiam custodem permutauerit Circa nanque eiusdem stellae, ut Iovis dro PrietateS, multi sunt Iovii daemones clui in uniuersum Ioviales animas custodiant. Idem de Martialinta animabus, uel olaribus, uel Saturnus dicendum est.Sed de daemonibus4 de daemonum
prouidentiam unitiersum, hactenuS.
De daemonum prouidentia in particulari. Cap. , X U.
I de daemonibus,& dedaemonii prouidentia in Gnatini, Min quada uniuersitate. Nunc de eadem rursus a nobis distinctius dicendum est sed non exacte adeo ut nullo fructu, multo autem taedio, sermo prolIxius deducatur. Ea nempe tantum afferenda censemus, quae ad diuinae prouidentiae in testi eiuram magis facere uidebuntur. Singulares igitur daemones re singulares curant i eis Opportuna administrant. 'iridam unam Orbis partem custodiutat, quos in hedro Deos locales appellauit Plato, alii aliam.&quidam ciuita emunam . . a sicut inquit in Critia Plato, quod Allienas cui odiebant Vulcanus,' Minerua. Ita
nanque loco citato ex interprete scriptum ille reliquit. Dii quondam uniuersiim terrae Orbe itiingillatim stortiti sint, mregiones singulas disti ibutum. Et post pauca. caeterum iudicii iuriscue sortibus, si a quique ad uotum suscipientes, curantesque amicorum singula: regiones habitan 'cas dis ostia eruiit. HoSque ueluti greges ipsorum possessionesque, armenta nutri neruiat lo 'tamen excepto, quod corporibu Scorpora cogere noluerunt; quemadmdmodum pia is necora
VulcanuS autem, Minervaque naturam habent' que artium t pote uirtu Lesque in ea uiros indigenas admodum generosios, eorum mentibus rei publicae Ordinem infuderunt & post multa. Ex Solone inquit partitis usu Dii uniuersam terram, partim in ampliores portiones , partim angia stiOrCS, ten plaque facra sibi instituerunt. Tunc sane Neptunus msulim ortitus cst Atlanticam . Haec Plato. Macrobius in urbium obsidionibus, apud antiquos, hunc morem , atque hanc religio
144쪽
imi festatus est Vrbem nempe oppugnaturi, a vatibus cui Genio, Si daemoni esse urbs 'x credita in primis intelligere conabantur; ut illum aliquot facrificiis allicerent quo ' desisterer ita enim uicto iapotiri facilius opinabantur. Rursus sunt quidam, ut pau di tinniit, qui certas rerum naturas culto diunt: quorum alii uitem, alii abietem item in i lite utim, alii hominem. Et eorum qui hominem custodiunt; alii eas animas, ii iiii te l , icui tur, alii eas quae solareS; alii alias, pro ratione stellarum, animarum An cisi stuli uel bini, uel terni, uel in alio numero huius, uel illius hominis parti cularcian di- amoueeuram habere dicendum sit, aliorum iudicio derelinquimus. Certe quod lio mi heu si te demones custodes sint, antiqua opinio ibit Minde causam attulerunt nonnulli,' 'i 'ab A. . ne to hominibus quibusdam,&praesertim Heroum principibus, ut Vlyssi, Diomedi Auamemnoni Achilli, certi Dii discriminum, periculorum suornm comites adiungerentur. Socotes multa saepe de sui erga se, daemoni cura, α prouidentia recen et Aegyptius quidam in init procius admiratus est Plotinum, tanquam diuino quodam proprio daemone gubernatu' uem daemonem, si Porpbyrio credamus, ipsi Plotino Aegyptius ille demonstrauit quaere ad item modum effici potucrit, in argumento lib. Plot. de Daemone proprio, Ficinus declarat, is conatus Proclus in lib. cui titulus de Dim ne proprio ex interprete inquit Ia uero se, eundum eoru substantiam singuli clientibus suis, ad beatam uita patrocinantur talii quide adis
teriorum cura nos mouenteS .alii uero ab actionibus retrahentes externi S. Haec ille. Apul. lib. de Deo Socratis, loquens de propi Ocul US J daemon inquit. Ex hac sublimiore daemonii copia Plato autumat, singulis horninibus, inuita agenda,lestes, custodes singulos additos qui nemini
conspicilicem peraci sint; omnium non modo, actorum testes, uerum Criani cogitatorum Acubi
uita edita, i meandum cst; eundem illum, qui nobis praeditus ruit, raptare illico &trahere ueluti cultodiam suam, adiudiciunt; atque illic in causa dicenda assistere; si qua commentiatur, redamuere; si qua uera dicat, asseuerare pro sus; illius testimonio serri sententiam. Et post pauia ca. Hic quem dico proprius custos, singulari S praelectus domesticus speculator, individuus arbita ter inseparabilis testis, malorum reprobator bonorum probator, si rite animaduertatur; sedu-l co no atur; reli os e colatur ita ut a Socrate iustitia, Dinnocentia cultus est in rebus incertis prospectator Dubiis praemonitor, periculosis uiator, egenis opitulator qui tibi queat, tum somniis, tum signis tum etiam fortasse coram cum usus postillat, mala auertere bona prospera re humilia sublimare; nutantia sulcire; obscvia clarare sidera aduersa corrigere. Hactenus Apuleius. De his igitur daemonibus,&de certis singulorum hominum cui odibus, inquit in Epino mi de Plato, quod res humanas curant; quod eorum nonnulli aut somniis, aut uaticinio, aut uoce, uel a faniS,&corpore uegetis, uel ab aegrotantibus&ualetudinariis audita, nobis multa praenuntiant, de in ipso etiam euita excessi nobis sese offerunt; nostros animos mouent. Hinc saepe ii, qui e uita mox demigraturi sunt, diuini non nihil demonstrare uidentur ut Socr. sicut scribit Xenophon, morti propinquus praedixit Anuto filium eius, qui tunc modestus uidebatur fore flagitiolissimum quod etiam euenit. Idem tractus a falsis accusatoribus in iudicium, praedixit primo iudicibus futuram poenitentiam accusatoribus ruinam, ciuitati seditionem; tandem in carcere diem mortis suae praedixit Theramenes in carcere uenenum bibiturus, Critiae aduersario suo proximam mortem praedixit. Scribit Possidonius Stoicus, Rhodium quendam morientem, se aequales nominasse, praedixisseque, qui primus eorum, qui secundus, qui cinceps moriturus e set Calanus Indus iam moriturus,citam Alexandro Regi mortem praenunciauit.Victorian aduetius Magnesios Pherecides Syrus moriens uaticinatur. Haec inquiunt Platonici &alia id genus multa suis clientibus Misas allis daemones aliqua uia, ratione praenunciant. Non hoc loco praeteribo silentio Galeottum Martium,&alios nonnullos, haec ex ab ecedarii clementii, Mileta illis, quibus, cuiusque nomen coalescit, posse dignosci credidisse ut uel hinc nomina etiam homi nim, nedum caetera euenta, ab astris derivari, persuaderent Litera nempe planetis isti subiicitant, ascribantque, ac, Saturno. DEp,Ioui. GHI, Marti ΚΤM, Soli. OP, Lunae. Venuri , Mercurio Capiti draconis .caudae uero Z pro situ δ: politura harum literarum in ii si nominibus, cium alia multa, tum qui prius, qui posterius moriturus sit, iudicari posse isti runt qui quidem quam turpiter errent, sapientes norunt, qui clitera. literatum iugatione, ta nomina ipsa ab humano arbitrio, non autem ab astris pendere per quam euidentu viciaciligunt Scdde daemonibus. daemonum prouidentia hactenus.
De rim id summi Dei prouidentia. CAP. VI.
145쪽
ARTITI hactenus diuinam prouidentiam in partes quatuor fuimus: quarum . Eunam coelesti corpori; alteram duodecim mundi principibus, animabus . tertiam daemonibus4 extremam terrenis animalibus, ad Platonis opinionem' di stribuimus. Sed non est hoc loco praetereundum, Ficinum egregium certe Pla tonicum, in libro decimo sexto de Animorum immortalitate, cap. vi, ad finem in partes quatuor animarum prouidentiam partitum suis e muneraque sinsu
larum potuisse; ad quem locum,&si lectorem mittere poteramus; ut temporis nihilominus dispendio, perquirendi loci eum taedio leuaremus; Ficini uerba subscripsi mus Animas rationales diuinam prouidentiam modis quatuor imitari, Platonici disiputant In primo quidem gradu animam mundi collocant; in qua uniuersialis circa Mundum sub Deo sit prouidentia per quam OmnibuSOmnia largiatur In secundo luero duodecim sphaerarum ani rnas; in quibuSuniuersali particularis prouidentia sit, per quam uidelicet mundanis omnibus nonnulla distribuant. In tertio animastum stellarum, tum numinum quorumlibet, in quavis sphaera mundi regnantium' apud quas esse censent prouidentiam particularem uniuersialem qua sicilicet nonnullis Mundi membris, quae ipsis congruunt, singula tribuant. In quarto ni Fcieque particulares animas, illa uidelicet, quae ab intelli ibili adiensibile, uicissimque recur rerunt; quarum isse prouidentiam particularem adeo putant , ut aliqua iam tantum aliqui talaus impartianto praeterea multis uitarum cursibus impleant quae .superiores paucio mribus periodis agunt, itam unico circuitu complent. Hactenus Ficinus. Praeter has quatuor animas, quae illa sunt, de quibus ante diximus, quatuor animalia, atque nraeterea, quae diximus. Deorum, uel daemonum, uel animarum genera; quibus diuinam prouidentiam ad 'latonis, Platonicorum opinionem, semel atque iterum distribuimur nam morta Ie animal&uisibile, etsi Deus minime esse dicatur; diuinae tamen prouidentia subseruit Deu usummus omnium opifex, atque pater est quem in Philebo Socrates constitutricem omnium &in fimaeo Deum Deorum: ad Dionysium, regem omnium & bonorum omnium causam, ap- Pellauit Plato. Hunc autem per ea, quae capite decimo dicta fuere; ociosum esse minime omnia opinandum est, sed rerum Omnium mortalium 4 immortali iam, corporum, animarum, ho
minum&da monum, igneorumque, aereorum, ac aqueorum Deorum curam suo modo.
am prouiden per Deos inferiores daemones, animas , Mideas tum per seipsium, tanquam per rerum omxitum causam in quo omnes de una dea sunt tum alio praestantiori, modo si tamen modustius praestantior excogitari potest, suaeq; maiestati coner: entiori notitiam, Pprocura onem ac prouidentiam habere, censendum est. Quamobrem hunc Orpheus, cita id est uafiniiurni
oculum ' Plato in Repub. Mundi superioris Solem uocauit. Vtpote qu non antii rebus niuersis prospicia sed ut Sol in se lucendo illuminat omnia: sie Deus ipsi mi se hd: atque uolendo, sciat. efficiat omnia . Et ideo a nonnullis aliis Mundi est dictus se
in epistola ad Dionysium, circa ipsum, ait, esse omnia, Meius aratia omnia is ipsum bonorum omnium esse causam . Dum enim , ut Proculi uerbis utar, se animaduertendo se se simul generat omnia, de quo Proculus cap. XXI, libri quinti de Theolo olat e in te re in
Cult. Ecquid non ne is est opifex, qui bonorum hori domitium hos αἱ hὸ
totum regit, qui eundem optimi proportionibus colligat; qui omnem in sese remoubi an, si
mat qui lati leges habet. contine: qui ineuitabilis numinis statuta uiue ad ma 'dit qui omnia aequa lance cum coelestia, tum sublunaria gubernat Et pol pauca is si Te
qui fatales leges uocat iuriq, mensiuram praescribit; statutis cuncta iis, Init ut ait L cap. II I, libri sexti idem inquit. Cuncta in opifice etiam posteriorum Deorum resident S aeque ac anteriorum est plenitudo omnium ita etiam constestas nosteriosum
tur. Qua ob re etiam uniuersum perficit; assimilando Rammarum est parens; corporum si calor concinnitati, mihist sh
Culorum molitor; insectil1um, sectilium generum causa, fisturarum I
nium Quae ipse quidem unitae, sed Dii posteriores disiectim tonsi tu Au libri, Principium , medium,n finem rerum omnium Deus habeti P . Iam
secundum causam unam, aequato examine, posterioribus omnibus moesar Auiu a sem*bu sequitur cunctissubsidia praesol; titθρtim '
Principium, mediumque est Iupiter, ex Ioue cuncta,
Hactenus Proclus. Et in hymno Apollinis idem Orpheus
146쪽
flf terminos uniuersi. Tibi mrae es principium, atque nisse te, γ, Viresitam omnia. , Tu thaeram totam cithara resonante contemperas. Et in hymno Nemesis idem inquit. Μ Παντέ ρας,κου πιαντ ἐποιουρος - πάκταρ amare id est. Omnia uides, imma audis, est omnia dispensas. Sed de summi Deorum principi prouidentia hac tenus.
Deos rerum omnium procurationem habere, ex Platone breuibus osten-ctitur; Stoicorum quorundam de diuina prouidentia opinio tangi- tur,in reprobatur Q.
VA nobis uiis , de diuina prouidentia Platonis opinio, enarrata iam est " Deorum in uniuersum generasiunt, qui rerum humanarum procura tionem habeant; quomodo, declaratum est hactenus. His quae dicta iii erunt, quo tenacius Platonis in hac materia sententiam teneamus, illud, quod superius dictum tum exempliS, tum rationibus, breui sisime probatum fuit, aliquanto susius repetemus; uidelicet, quod ii simul Dii omnes, non maximas siolum, ut quidam sunt opinati, ac ingentes, graues res sed quascunque etiam minimas, quod probat loco citato, id est libro decimo de Legi sus Plato, partita inter se opera, pro natione,&dignitate procurant,&administrant. Nam si non omnia curarent, sed maxima tantum, minima autem posthaberent &negligerent; uel hoc ideo esset, quia non possent illa curare; uel quia si etiam possent, nihil interesse totius putarent; si parua negligantur; uel quia licet interesse opinarentur pigritia tamen, mollitieque detenti, ea procurare, negligerent. Non primum, quod parua facilius, quam magna gubernari,& administrari queant Deus res magnas curabit parua autem, quae facilius moderari positiat, curare, eisdemque prouidere non pote-
rit ξ Non secundum, non enim magna blum, sed minima etiam in Deorum possestione esse, sunt existimanda. Qui cum prouidentissimi, Moptimi sint negligendam sibi non esse maria possessionem agnoscunt. Tertium minus est confitendum; absit ut Deos otiosos, timidos, pigros, mollesque faciamus cum homines etiam iis uitiosis, criminosisque affectos qualitatibus, odio Dii habeant,&poenis prosequantur. Adde quod si ut pridem probatum iit ociosi non sunt;
ut aliquid, quod praeclarisis imum sit, agant, oportet. Cum rursius, ut superius dicitum suit, sintonanucii, ut rebuScunctis aliquid conserant, nisi frustra quarundam rerum sicientiam habeant, necessum est est enim Deorum scientia, rerum quae sunt, aut fiunt, prima ac potissima causa . Non magnarum igitur sonim,sed minimarum etiam rerum illos procurationem habere, opinioni platonicae maxime consentaneum erit. Quamobrem Proclus lib. primo de Theologia Platonica, ii non omnium, inqliit, mundanorum curatores Dii essent, sed aliquorum utrum maiori laus prospicerent, moribus neglectis 3 an contra maiorum solicitudine uexari renuerent minoribus autem in cumberent Θ si secundum asseris quam composita erit haec prouisionis fieri est quum id, quod cuique propinquius est, & similius, ut bonorum etiam ab eo proficiscentium mara istit parti eps, maxime conueniat. Si primum, Deos imbecilles facis potestatis nanque est maiora CultodientiS, etiam minora protegere. Adde si ad ima usque suo pro pectu, pro redi Dii nequeunt; quo obice Deorum aduentui resistitur maiorum compotes, quomodo mino Himerunt impote Zaut quo paeto minorum substantiam producentes eorundem etiam persectionis, Leu pertur atis, effectis, fractisque uiribus, non erunt domini; Haec Proclus Hoc ide, quoa puto croma accommodatissimaque ratione Procius probauit, hoc est quod quum maiorious Proipi lic, ii in ora Dii nequaquam contemnant lib. decimo de Legibus anpositissimo exemplo declarauri ciuinus Plato, tum a sapientibus medicis sumpto; qui minimas etiam aegritu
- ' VM urare nituntur; tum ursius aperitis architectis, qui es,
pergrandes lapide line paruis lapillis aptissime strui posse, denegant. Proclus in Alcibiadem inquit. quod qui diligentiores sunt in rerum rationibus assignandis: duo haec elementa potissima diuinae, daemonicaeque prouidentiae tradunt. Primum , per omnia desiper prouiden tiam ad ultimum usque procedere ac neminimum quidem sui expers alicubi praetermitici e SC'cundum,mbu Omnivosam ex gubernatis accipere; nec eorum natura repleri, nec CiSalicubi
147쪽
commisceri. Haec Proclus in quibus uerbii ut patet res uniuersas, ex Platonis siententia. Deos curare tradidit . quod saepisset me in libro, quem de Theologia Platonis, idem insicripsit, inculea uit. Et praeterea tanquam ex puppi, hominibus actu Ssingulos Deos distribuere;&omnia diri gere, asseruit Plotinus cap. vi lib. secundi de Prouidentia, Prouidentiam ait se per cuneta porrigere; idque eius officium esse; ut nihil prorsus alicubi negligat Apuleius propterea de dog mate Platonis inquit, quod haec de Deo Plato sentit quod sit incorporeuS, quod unus sit, ape
rimetrΟS, genitor, rerumque omnium extortor, beatum, beatificus M optimus, nihil indi gens, ipse conserens cuncta. Haec ille. Nec uero simile illud esse uidetur; quod egregii quidain alioquin uiri, de Platonis sententia sint arbitrati ut uidelicet, sicut nihil nisi perideas Deus cognoscat, ita ea, quorum non sunt ideae propriae, si Deo pl. Max cognosci, negandum sit quod etiamsi uerum esset, obiecti ueloqtiendo liceat nobis sim mulistarum uocibus aliquando utibi destita, ut non mouerent, tanquam obiectum illa diuinum intelledium; non tamen illud uerum esse potest terminati uc; hoc est ita, ut non terminarent etiam, finirent actum diuinae intellectionis; cum singula filo modo intra entium multitudinem, compraehendantur Et per ideam aliquam siue propriam, siue non propriam diuino intellectui ut possunt adsint, atque appresententur; ut tandem illum latere possit nihil; Sed comprehendat omnia; curam prouidentiamque gerat omnium quod denuo ratione illa Procli aduersus Peripateticos, quam cap. XXXII, Commentariorum in Parmenidem adduxit Ficinus, probari potest. Ea autem est. Intellectus primus distiniste, tersectu intelligit se ipsum, ut omnium estectorem, it quid omnibus appetibile, omnibus inquam etiam materiae primae, iis quae tantum per reductionem, inter entia, numerantur cum autem Meffector ad effectum, S appetibile ad appetentia relatitae dicatur, neces lari, distinete, perfecte cognoscit, Miluos effectus omnes, 'uaecunque ipsum appetunt. Et cum cognitio . prouidentia secundum Platonicos,&, ut dicit Proclus Oecundum etiam Peripateticos, percuncta aeque procedanti quemadmodum res uniuersas quocunque modo esse habeant, ut probatum suit, Deus cognoscit, etiam minimas, infimas; ita illarum curam procurationem cum habere per sequelam manifeste conuincitur. Adde quod cum dearum suarum naturam uirtutem proculdubio persectissime Deus cognoscat; scit quot modis, quot gradibus, quousque procedere, participari, uel non participari possit; ut omni Iro res etiam infimas, minimas. quae inter non entia aliquando computanturo noscat, cincuram habeat. Quamobrem nunquam a Dii sciri contemptum quippiam, etiain si uel tam eminens, ac grande sit, ut naturae suae praestantia, coelestem, diuinamq; naturam attingat; uci etiam nusquam uel minima quaeque deserantur a Deo. Haec est de diuina prouidentia Platonis opinio; quae licet erroribus multis reserta sit, longe tamen melior, sanior, doctiorque est , magis Philosopho ac naturae persicrutatore digna; quam sit uel Epicureorum omnium, quam prius uidimu S, omnema iis rerum humanarum curam,& prouidentiam mouentium; uel octarum
multis commodis, ne dicam obscoenis actionibus eorum beatitudinem perturbantium; uel quam sit Stoicorum suorundam opinio quicum lio quod omnia sato quod nihil est aliud, quam Deorum consilium irouidentia; quae causarum, unde cunctae res originem ducunt, sie-xiem 'ibere, ix necesSitate cola nectit; ex qua connexione, quae eueniunt ineuitabili nece sitate proueniant; per quam Orbis uniuersus a Diis administratur clim hoc inquam, quod Fato omnia fieri. a Deorum prouidentia per causarum seriem ordinatamque concathenationem cuncta emanare , pendere que existimauerunt; crediderunt nihilominu Seorum plerique, sicut Itb. secundo de Diuina natura, ad finem tradidit Cicero, non nisi magno uiroS, ut, cum ex multis aliis, tum ex hoc ipso, quam sibi ipsis parum illi constent, immo quam aperte sibi inuicem pugnent, uidere nulli non liceat magno inquam non nisi uiros, magnaSque tantum res Deos Curare; parua uero negligere. Nemo, inquiunt, uir magnus sine aliquo afflatu diuino fuit. Et paulo post, ex horum sententia subdit Cicero. Magna Dii curant, parua negligunt Et Euripides, ut in Politica refert Plutarchus, magnaS res Deos attingere, Paruas uero fortunae committere, atque negligere asseruit. Istorum Caesar opinionem apud Lucanum sequutus uidetur; cum ad milites tumultuantes ita alloquitur. unquam sie cura Deorum in Sicpraemit ut uestrae uitae, uestraeque saluti,
a Fata vacent; procerum motus haec cuncta sequuntur.
Plutarchus inuit Romuli, Fortuna sortunam autem satum &Deorum auspicium appel- Iathmagnarum tantum rerum artifex, atque architecta est; nihilque magnum euadit, nisi ex ciuina origine primordium accipiat. quasi ea, quae magna non sunt, originis suae primordia a Diis
148쪽
DE DIVINA PROVID AD PHIL OPIN. sue
'' 'ehimuero opinio illa, quod rerum omnium non magnarum tantum, sed minima--im etiam oro uidelitiam Dii habeant; fuit ante Platonem Parmenidis, Pythagorae, Anaxagorae, Hefactiti, qui ab orationis Obscuritates cuius quidem obscuritati Virgilius meminit in Aetna,
Diodsi quis lapidis miretur fusiue robur, Oxitet olsci riverissima dictu libelli)n nominatus est λυ νος, idest Scotinus , siue obscurus, maliorum nobilium Philosophan - Ο uibus puto I cuius fuerat Cicero lib. primo deicorum natura, cum inquit Sunt' uibbi , laphi,&ii quidem magni, atque nobileS; qui Deorum mente, atque ratione Omne' iudidust administrari, Dregi censeant. Neque uero id solum, sed etiam ab itidem uitae hominu' eo istili prouideri. Nam fruges, reliqua, quae terra pariat, tempestates, ac temporum' uarietates ta ictae mutationeS, quibus Omnia quae terra gignat, maturata pubescunt a Dii S immortalibus tribui generi humano putant. Haec Cic. Haec tuisse uidetur Lenonis principis Stoi ebium opinio; qui ipsius Mundi Omnia complexu suo coercentis,&continentis naturam,non artifici , ain solum, sed plane artificem appellauit, consultricem, prouidam utilitatum, op-oortunitatumq; onmium Platonici, Stoici, quin etiam Peripatetici, de quibus paulo post dicturi sumus, Deorum prouidentiam in his potis simum occupatam tradiderunt primum, ut Mundus quam aptissimuS sit ad permanendum; deinde, ut nulla re egeat; maxime autem ut in eo eximia sit pulchritudo, atque omnis ornatu S. Κο ον propterea illum appellauerunt. Sed de diuina prouulentia an sit, amplius quorum sit, quomodo, ad mentem praesertim Platonis,
sed Mad Stoicorum placita, didia sufficiant.
Quid sit diuina prouidentia ad opinionem Platonis. primo ponitur Apuleii
distinitio, quae item breuibus declaratur CAP. XVIII.
bor haec, ad mentem Platonis primum , deinde ad opinionem Stoicorum, quid diuina prouidendia sit, considerandum sequitur. Sed reminiscamur in primis eorum oportet quae a notus in principio praesenti di utationis dicta uere, quoniam res de qua considerationem suscepimus, difficillima est. eius essentia nos procul fugit; idcirci, quid ad mentem Platonis vox ipsa diuina prouident
tonis, prouidentiam diuinam hoc modo distinivit. Diuina prouuatrix prosperitatis eius, cuius causa tale suscipit officium . Definitionem hanc breuibus exponamus. Cum inquit diuina sententia Plegis diuinat immobilitatem indicat; aqua cuncta ex necessitate illo modo eueniunt, quo eueniunt. De qua quidem lege diuina deque diuinae legis immobilitate, lib. quarto de Theolog. Plat cap. x, 11 edisseren Proctu S, exinterprete, inquit.. Eo igitur, ut dicebam, in loco residet,scilicet Deus,&arium misisque ad ima diuinis cunctis u- nil ormiter dominatur legibus; statuta quoque uniuersia intellediualia si permundana ue, ac muno dana, in mum suimet decretum coaceruauit. Sive igitur Saturniae sint leges quaedam, ut ait in in Gorgia Socrates, quae apud Deos nunc etiam extent; siue Ioui ales, ut inquit Atheniensi ho-M spes hunc sequituri ullitia diuinam legem deserentium ultrix, siue istales . Timaeus enim leges D ipsis fatales dicere edocuit . Ex quibus omnibus unica intellectili simplicitate, ineuitabili Siau-υ minis statutum continet; iisq; omnibus, Messendi rationem, Muirium mensiuras suggerit ma cD Proclus. Sed pro maiore eius, quod de lege Saturnia, aut ouia ille dixit, intelligentia Ope a forsitan precium fuerit ea hoc loco asterre quae lib. quarto quari anneadis Plotini cap. IIIM Marsilius scripsit. Dispositio, inquit, rerum latior est in mente, quam in ipsa natura in mente inquam non solum prima, sed etiam mundanae coelestis q.animae disipositionem uero rerum in mente prima legem Saturni Plato nominat in Politico eandem in intellectu animali, legem appellat Iouis in Politico, atque Lestibus eandem in natura legem fatalem uocat in Politico, d maeo. 'Daiam uero ubique firitia est, ineuitabilitetq; procedit; in Phaedro nominat Adrastiae legem. Tum uero quoniam simul eum lege, liberam conseruat efficaciam animorum in Legibus ait in animis quidem exi stere principium actionum; in lege uero terminum . Hactenus Ficinu Cuius uerba ultima, ad quem modum eum diuinis legibus, stet ad mentem Platoni in no bis libertas;&quomodo sit in nobis actionum nostrarum principium liberum quarum fini Nietaninus sit fatalis .in libro de Humano libero arbitrio abunde ex Platonicis declaratum a nobis fuit. Sed redeo ad distinitionis expositionem. Cum ait conservatrixJ ad rerum tutelam sectionein , non autem ad perniciem , prouidentiam diuinam facere poti Simum sigui sic uix
149쪽
quod si mala, detrimenta multa in orbe terrarum uniuersio contingant; ad Mundi salutem illa etiam, id eius integritatem, Mad aliarum rerum utilitatem, commodum facere, secundum Platonem, existimare debemus; quod in libro sequenti qui erit quintus in ordine,fusius declarabitur. Cum subditi prosiperitatis 4 exponas irriegritatis,&persectionis eius, cuius causi tale suscipit officium prouidentiae cilicet. Et cum rerum cunctarum causia, prouidentiae officium Deus suseipiat relinquitur, iit suae legiSimperio, prosperitatis rerum omnium conservatrix sit ipsa diuina prouidentia, aeterna, ut quae nullo modo peruerti potest.
Alia definitio ponitur; illa breuibus exponitur; in eius expositione, de rerum finibus , nonnulla obiter declarantur. CAΡ. I x.
v praeclariorem Platonici quidam, illam nobis, ad mentem Platonis, de diuina prouidentia, diffinitionem, siue descriptionem attulerunt. Prouidentia Dei est sua propria bonitas, ut in institii tum ordinem, in suumq; finem rem unam qiianque dirigit, atque ordinat. In qua definitione notandum est, quod inquit est siua propria bonitasJquoniam , quemadinodum naturale est Deo bonum esse est autem Deo ita illud naturale, ut igni esse calidum, homini rationis par ticipem, Malia, quae rei, cuius naturam, Messentiam indicant, naturalia esse dicuntiar, uel etiam longe magis ita eidem naturale est, quod Proclus ad calcem primi libri de Theologia Plat copiose disseruit, rebus cunctis prouidere ex quo illud sequitur; quod sicut nullo labore, ignis calidus est; homo particeps rationis; meus ipsi bonus est; ita nulla difficultate quod Epicurus intelligere noluit terrarum orbi, marium amplitudini, coelestium corporum immensitati, Mundoque demum uniuersio ille prouidet ac cuncta sine molestia aliqua, terturbatione iugiter curat, atque administrat. Nempe, si, inquit Proclus o co citato, prouidere rebus uniuersis non esset Dii naturales nec illi natura boni essent. Nam que in ad nodatim uita uitae mens intellectricis illuminationis est conditrix in om ne primo ens, inquavis natura secundo entis gignitiuum est; sic etiam bonum boni erogatiuum est. Haec Proclus Plotinus lib. secundo de Prouidentia, diuina prouidentiae facilitatem per quam belle declarauit. Ne quis certe difficile opinetur esse Deo, Mundi totiuS curam propterea quod inrita merabilia in hoc sunt, atque contraria, omnia quantumcunque diuersia in unam coire sor Gmam cciis inae tradidit Plotinus qua tacillime uni subdantur auctori Verba Plotini ex interprete haec fiunt. Si in mixtis, elementa contraria in unam firmam conueniunt si in plan istis,&animalibus membrorum contraria dispositiones, qualitates uni uiuentis animae obe tadiunt, unamque formam admittunt, idque natura particularis officio; cui mirum uideri debeat, militer boni sunt, destinantur ac uelut liriguiatur sub hac tertia ratione diuina bonitas prouidentia nuncupatur. Idcirco subditur in diffinitiones ut in institutum ordinem, in suumque finem rem unam quanque dirigit, ac ordinatJ in coautem, ordine, in quo res unaquaeque in finem suum dirigitur quemadmodum singillae ubique in bonum proprium diriguntur ita cunctae simul, ad bonum commune, conducunt In duplicem nanque finem rem unamquanque dirie ac destinari, existimare debemus, proprium uidelicet xcommunem. Sed ad communem, per proprium quaelibet destinatur Ad finem nanque communem contendit, quod ad finem proprium
astidiae properat proprius quidem uniuscuiusque rei finis est ille, in quem res ipsa, ut talis est H quatenus a rebus aliis secreta atque distincta est, destinatur ut uerbi gratia, equi' sit finis oro- prius hinnire, sessorem terre . huiusmodi. Bouis muFire, arare, plaustrum trahere, id de alia Communis uero est ille, in quem res ipse, non qua talis est, Mab aliis distinguitii es sed c
mundo sint rebus communis finis sit, ad perfectionem, &integritatem uniuersi facere; bonum quod appetunt, adipita &id genu plurima alia; ad quae per finem proprium utpote per propriaSoperationes singula contendere, destinari uidentur. Sed cum caetera sublunaria unius tantum generis finem proprium, ieculiarem, singula habeant; illum scilicet, qui cuiusque naturae magis congruus est; qui si plures gradus habeat, qui plurium quasi finium rationem labire uideantur; unuStamen reuera est. Homo solus duos de sententia Platonis fine proprios habere uidetur unum sic dixeraminaturae, in quo Omnes homines pro naturae sua ratione communicant:
150쪽
DE DIVINA PROVID AD PHIL. PIN. 6s,-- .ul ferum olim talis finem uoluntatiS nunc illum uoco, qui cuique pro ratione bo-
μ' ri,i - . usuarum operationum hae nanque a uoluntate, siue ab intellectu uolente, m in decreta, libere procedunt e diuina sententia, irouidentia, pro stula, γῖδ - ψm Et ideo ii duodecimo de Legibus, cum dixisset, unumquenque no a cor Πυμψ'U oui immortalis est subdit quod illa ad alios Deo prosciscitur, ratio it Vm V 'P-- hedditura, quemadmodum lec, inquit, patria continet. In Dialogo cxi mi Vr . Gobria quodam mago, retulit Plato, uel Platonicus quispJam in Del. amiseriuas lan aeneas tabulas; quas ab Hyperboreis Opis mecaergu attulerant in qui
eo discedere recessu in quo Plutonis sit regia, nihilo minor quam aula lovis; , item quibus ad Plutonis regnum est aditus erreis esse claustris atque clauibus ODe herientem illam fluuius excipit Acheron post quem Cocytus est. Eo ubi quis traie ori id Minoem. Rhadamantum accedere necessum est, in agro, quem campum ueritati uota in duo Iudices sedent, recognoscentes eorum qui aduenerint, singulorum uitam: EOS, ii ii strobi suerint, innumeris bonis afuciunt; illi uero, qui improbi, ac scelerati uixerunt, ob Tartarum a Furiis ad Erebum, ChaOSque rapiuntur; ubi impiorum est locus, an explebile - hermi initarum urnae; ubi Tantesistis in cordia Titii Sisiphi inexplicitum saxum, cuius fini ab alio incipitis ursius labore, ubi circum lambentibus eos seras, indesinenter lampadibus adusti omnium pcenarum a dicti cruciatu, tormentis laniantur immensis. In Phaedone similiter&terram de cripsit, in coelo stellato, pulchritudine inenarrabili, bonis omnibus refertisisimam ad
Quam emtoraturas dicit animaSeorum; qui Pic, ac sancte uitam transegerint; Acherontem, Phicoeton rein, Stygem, Coc tum, Tartarum denique apud inseros constituit in quibus proratione transacto uita improbόrum animae misere torqueantur tem in Apologia, animarum u- dices Minoem, Rhadamantum, Aeacum, Triptolemum, Malio semideos, qui recte ut Xerunt, expressit. Idem fere in Dialogo, cui titulus Gorgias, pluribu uerbis Plato nobis exposuit . st in lihro siue Dialooo decimo de Repub. Erum Armenicum genere Pamphylium, uirum praestatatilsimum in praelio occisium, ac domum delatum, ut sepeliretur, post duodecimum ab obitu diem, ex mortuis dii ira pyrae mox cremandus esset impositus, suscitatum affirmavit. Et multa, quae
apud inferos gererentur, enarrasse ait sed prasertim de diuino iudicio, de mortuorum resurrection de impiorum suppliciis, ac piorum scelicitate,&de hiatibus quibusdam duobus uidelicet terrae oroximis, duobus item aliis e conjectu superne, in coeli regione, sibi conspectis disse rentem multaque iis similia narrantem descripsit. In quo loco, ex Iustino Platonico, Martyre Christiano, Ficinus inquit quod hoc, quod Plato de Ero narrat, non est fabula, sed historia Plutarchus in lib. cui titulus, de Sera numinis uindicta, similia narrat, de quodam Sole Cilico, post triduum ex mortuis suscitato Apuleius,' item locum prius etiam citauimus, lib. de Deo Socra ciis Plato, inquit, autumat singulis hominibus, in uita agenda, ex sublimiore quadam daemonum in copia testes&custodes additos; qui nemini consipicui semper adsint: omnium non modo acto- rum testes, uerum etiam cogitatorum. Ac ubi uita edita remeandum est; eundem illum, qui no- bis praeditus fuit, raptare illico, trahere, ueluti custodiam suam adiudicium atque ill hic in causa dicenda assistere: si quid commentiatur, redarguere si qua uera dicat, asseuerare prorii S illius testimonio serri sententiam. Quae omnia Deorum de humanis rebus curam N prouidentiam comprobant;&cunctos homines in finem non tantum ex natura, sed ex operibus etiam sibi debitum, dirigi tandem euidenter declarant. Sed de illa diffinitiones de rerum finibus ha
D Tertiade diuina prouidentia ex Platonicis ponitur diffinitio; eadem eXponitur CAP. X X.
NONNU Is non ignobilibus Platonicis, haec etiam ad sui principis dogmat 3, adducitur dedi ina prouidentia pulcherrima diffinitio Prouidentia diuina est summa in eo, qui materiam mouet, rerum omnium ratio. Quae diffinitio, quia caeteris breuior, &obscurior est, debet a nobis aliquanto susius declarari. Quod dicitur est summa reru omnium ratio ita interpretatus est Boethius fit ratio in summo rerum omnium principe constituta, per quam re in suo Ordine cunctae sunt dispositae. Quod uero dicituri qui materiam mouetyobscurissimum ac difficillimum est: id propterea diligentiu exponere cogimur. Cum enim propter finem, unumquodque, quod agit, agat quod unam quanque causam fini moueat finis nai quς mouet agentem aget S Grmam forma materiam. Vt omnes igitur aliquo modo causas fini ipse antecedat, necessarium est quod in iis, quae arte uel consilio aguntur; manifestum fieri facilli