De fato libri novem (Giulio Sirenio)

61쪽

rain temperat;eidemque praesidet. Vnde fit, ut omnia animarum rationalium idola, mutua qua mdam conspiratione, ex uno pendeant idolo summo: ita ut nutus quilibet primi idoli, in media;& mediorum in infima transeant;& semina rerum omnium corporalium primis idolis idolis sequentibus inserantur. Haec consipiratio idolorum,&seminum traductio, Fatum esse, ad Plato nis decreta, arbitratus loco citato, est Ficinus Tertius ordo natura dicitur. Natura autem est

certa quaedam complexio in corpore, as ectio quaedam, quam efficax, atque uitalis uiuifica uir tus animae suo corpori tribuit. Hanc autem experiri faciliu est, quam describere. Volunt Plato nici, quod sit uestigium quoddam,& ueluti umbra corporis quae sit cum diuisione corporis di uili bilis. Et haec aisectio statim inest animae:&per animam corpori tribuitur; cum tenue corpus culum 1 Diis minoribus, secundis, id est a sphaerarum duodecim mentibus, ex simplicissimis elementis compactum, Mi abricatum de quo alias opportunius dicendum est anima ipsa inoresta suerit. His igitur ita breuibuSexplicati S, dicunt Platonici, quod anima per mentem est stupra Fatum; in solo prouidentiae ordine constituta per idolum est in Fato, non autem ubFato; per naturam uero, siue per corpus, est sublato. Cum enim corpusculum istud, quod nonnulli Platonici secundum animae uehiculum nuncuparunt; ingressa fuerit, anima Fati legibus statim subiicitur,&astringitur . Haec uolui paulo altius quidem, sed, quam fieri potuit bre Fuioribus, ac facilioribu S, repetere quo Platonicorum de Fato, de prouidentia, de qua libro sequenti disputaturi sumus, modo aliquo opinionem perciperemus, intelligeremusque facilius nonnulla, tum principio libri de Libero hominis arbitrio, ex Platonicis, a nobis posita, tum hoc tertio libro, sequenti ponenda. Sed de his hactenus redeo unde distesserat oratio. Quidquid igitur Fatum sit ad opinionem Platonis, Stoicorum; ad nos per seriem intermediarum causarum quaecunque intermediae istae cause fuerint delabitur, a prima, Iuprema causa. Nam, ut expaulo ante dictis, facillime intelligi potest; a Deo est ordo mentium; sub quo est

ordo idolorum, animarum, quod Fatum dicitur; sub hoc autem, Mib Fato ipsi est ordo corporum; qui ordo , ut diximus natura appellatur ut haec omnia, ita di siposita, intermediarum causarum seriem, merito appellare possimus. Jaemandatur ni anque uis ista fatalis, non solui risecundum Chrysippum. Stoicorum diliciplinam; sed & Platonis, Academicorum a prima caula, ad postremunt efiectiim, iei euentum usque per succeSsivum quendam. perpetuum ordinem, atque mutuam quandam conspirationem, continuatamque quandam seriem , certam complicationem causarum; in qua causarum serie, & complicatione, Dcos secundos,& minores, siue mentes,4 idola,& daemones, tanquam primi Dei ministros. corpora coelestia, tanquam diuinae administrationis instrumenta; reliqua ordine quodam sub coelestia corpora, uti intermedias causas constituere ut ex Apuleio in dogmate Platonis liquet connumerareq;, Platonice possumus; quomodocunque hanc causarum seriem, siue mentium, idolorum, ia-turae consipirationem, siue mediarum causarum nexum, complicationem appellare libeat Minores Dii, siue, matris dicere,daemones, ut refert Iamblichus, singuli cuiusq; uitae accommodantur; tanquam fati executores. Sic enim cap. x L I, libri de Mysteriis scriptum ille, exinterprete, reliquit Sors alicuius propria tribuitur animae, dum descendit ex toto mundi corpore; uita, . prout nunc se habet ad illam; Milla Sors certo daemone ducitur, Simpletur. Haec ille. Quamob tarem Nemesii nobis de Platone censura, quam libro de Hominis natura, capite xxxv II, expres sit, non arridet. inquit enim, quod Fatum sonabaeternitate Plato deduxit, suppletu, ut secerunt Stoici; sed ab his, quae in manu nostra sunt. Quae uerba ut intelligamus, repetenda sunt breui bus ex libro de Libero hominis arbitrio nonnulla. Diximus enim eo in loco quod aliquae sunt suppositiones, ut bellum gerere, uel nauigare: aliqua uero ex suppositionibus, ut prospere nauigare; uel sceliciter bellum gerere. Illa, inquit ex Platone NemesiuS, in nobis sunt; ista uero infatis. Sed mihi magis dicenduin uidetur secundum Platonem haec,&illa in fatis esse; modo Afatum paulo susius sumamus ut prouidentiam, meorum decreta, deges diuinas includit; ab immutabili lege diuina, omnia dependere, se Deos, ac daemones. ut uno uerbo dic mus, per intermedias causas cuncta ex Deorum decreti in lucem perduci. Sed de his insequentibus uberiuS.

Ex Stoicis, Academicis, Fatum diffinitur,& multis modis, hoc est,proserie causarum, pro ratione huius seriei, pro praescientia diuina in aliis modis Fatum sumi posse, declaratur. CAP. I.

HI s

62쪽

L I B. III. DE FATO. iii s imitur ita breui sisi me praelibatis, ad quem modum toici, Platonie Fatum dii ini.int cideamus Stoici, Maliorum plurimi, de Stoicorum sententia. s itum Quod illi . ut inquiunt i lutarchus, Aphrodis Alex. idest

icte, nexione usarum bis ανην, idest ein armenem uocitant ita dii fi niunt Fatum est rius, atque ordo causarum, a prima ad ultimam neces laria onnexione procedens. Dicitur primo si ries siue ordo catis arum J quoniam nevitabo necessitate prima causa secundam mouet, si ita rei natura eli; si non et illam ei ut praus, deinden uel; ecunda similiter tertiam, tertia quartam S ita deincens E bo incauti cui discunquaeuentus existis au tum est. dicitur secundo. prima adultimum' a strino, quae, ut dictum est, libere, sed necet satio operatur quicquid operatur, necessario mouet, quicquid mouet ad ultimam usque siue proximam; qua rei eventus, mi nediat, roducit hir . Dicitur Ierrio, necessaria connexione procedensJ propter causam, qualia diximus quoniam priora siccandam generat, ii in rerum nati ira non sit, genitam mouet; secunda tertiam; ita iuc Sive ad rei eventum usque Non enim illa, quae futura, tuentura sunt, subito exiliunt; sed quasi admodum rudenti, a causa in causam explicantur. Cum autem errectus bilibet, ex certa quadam quaecunque sit illa serie, connexione causarum, ita et liciatur, utiles ibalia estici uel ab ista non effici, non posse crediderint Stoici; colligebat primo libro cap. 1ii . Qua st. naturalia in Alexander, ricri ita ad Stoicorum disciplinam omnia ex necessitate; ut noliabilis,&contingentis rei natura penitu Cuerteretur Stoicorum hoc placitum cicero. libro de Diuinatione, luantum potuit, φυσικω τερον, id est rei naturae accommodatius, exposuit, inquiens. quod ideo et fatum, iste nextis causarum perpetuus quoniam causam causa ex se gi- ., uti is Intelli iras tu tit paulo ante in diffiniti Om Sexpositione dicebamus quod praecedes causassequentem a tiam, sibi proximam generet si non existat, atque genitam moueat: haec aliam immediat i quentem; atque ita perpetuo quodam tenore procedatur. Et sibili ibidem, sie, vi Stoicorum placitum defuto, magis declaran SCicero. Ea autem est, ex omni aeternitate, quensueritas sempiterna. Ex quo intelligitur; ut Fatum sit; non id, quod superstitiose; sed id, quod Phylice dicitur cati a aeterna rerum; cur ea, quae praeterierunt, facta sunt; D, quae instant, fiant; qtiae sic quitiatur, futtIra fiunt. HactenuSCicero. sed hoc loco omittendum iron est; quod non ex serie ipsarum caularum tantum, sed ex ratione etiam, siue praeurdentia ipsius seriei,& ex praecognitione rerum, quam in Deo esse crediderunt,4 Stoici,4 Academici, tali saepe rationem desium psere: nec immerito. Prosecto si tanti quispiam, tamq; perspicacis ingenii esset; ut praeteritarum,

Praesc:Hium, o futura ina causarum omnium animo colligationem, qualis qualis illa sit, atque complicationem perspicere pollet; adde tantae praeterea uiriliti S, ac potestati S; ut luo nutu, ordinem causis ipsae reciperent,ri regerentur uniuersae; ita ut caeterae quaecunque agentem ausae; ad cita nutum actiones sitas collimarent quocunque modo seu per naturam, seu per uoluntatem ageret siue libereri contingenter siue libere nece lario hic rerum quarum ut euentu SOmnes Physice, non superstitiose longissimis ante temporibus calleret,in prospiceret nihilq;ctim alleret sed omma certe, quamuis futuris ut dictum esto longissimi temporibus, euentura, naturali quodain Ordine, praeuideret; ac firmissime praecognosceret; hic lue merito, atque eiu uoluntaS, I ratio, praescientia, Mordinatio, faturn, Mineuitabilis, insuperabilisque necestitas atque inuincibilis potestas nuncupari posset; Iuprema rerum cunctarum prouidentia. Verum cum nemo hominum, sed Deus solus si tamen ilia intelligere illum fateamur quod faciunt Stoici, ex Academici laui ulmodi caularum ordinem , quem cum Homero libro Octauolliadis Iouis cathenam, uel cum Platone decimo de Repub. fatalem fusum dicere possumu, NU ilam causarum colligationem intelligere possit naturam quidem, sed in primis Deum,qui illum

H Qγumta nouit,&operatur propter quam causam Deum ipsum ἀναγκην, teste Arist. libro de Mundo ad Alex. nonnulli,&potiis imum Stoici,&ante Stoicos Orpheus appellauerunt Cice'r' ut cautam aeternam rerum nuncupauit ipsamq; diuinam uoluntatem, uel etiam praecD- initioncm diuinam. praeordinationem, plurimi non Ohim ex Stoicis, sed ex Academici Setia, ratum, prouidentiam uocitauerunt quamuis diuersia, eorum quidam ratione aqua Omnia, qua cu inque eueniunt, ineuitabili necessitate euenire putauerunt. Hinc Virg. libro septimo Aeneido, de me Latino inquit.

D Libis huic fato Ditimis, prolesq; uirilis ' a se

Vbi pzrrat ' in, idem quod Deorum uoluntatem significauit . Simili modo ubi in eodem

libro ait,

in citctirpem inuisam, fati, contraria nostris Fata Thri M. Homerub co modo, ni filior, Fatum siumpsit cum Nivssem ii quinto Odysseae, Hecto' rem tib vigesim rimo Iliadis, in naufragii periculo exclamantes uὶducit

63쪽

QUA, M lib. quarto cap. v ii de Platonica Theologia dicebat Proculus; meiat tabilis numinis statuto obedire omnia δε cunctas eorum dilitabutioneS mensura ouali uac conseruationes, propter illud esse sub lcbat iuriqii Od ex Orphaei initentia, pii ex uniuersia custodit . meos baculo: sumens tympano tantopere Personat; quod Deo S Omnes ad te conuer tit Haec Proculus. Si nanque Deos caeteros ad scit Premu Deu conuertit, autem coli omnibus, sunt ut libro sequenti ex Platone uberius declarabitur uestrii ex puppi, etiam hominem insium rectunt;&cunctos la omittis actu dirigunt: immo agentium ira lamna operationes uniuersias non est dubium, quin uniuersa necessiitate ineuitabili secundum hanc opinionem eueniant Vnde Zoroastes eorum uoluntatem, necessi itatem appellat, cum de coelo inquit.

λι 3. sit . ia i , id est, sempiterna uoliantate sertur, semper, nece si itati operac irrit totolletis cuiu auctoritatem magni Plato, Platonita iaciunt inquit, mit πρ ' id est sortis necessiitas, omnibus dominatur. Rebla S, inquit, omnibuS Ommatur inuincibilis necesi itas per quam inuincibilem necessistatem, non niti l cum Sicorum uoluntatem atque decretum intelligere potuit; qui immobilis manen Scundita mouet. Quum igitur in si ratione ac prae ordinatione, iraecognitione, ut in primo libro argumentatum prius fuerat talli non possit Deus; item quum Dii caeteri primo quod etiam ex Orpheo Plato contarmauit S summo Dco ad n tutum obcdiant omnes quum rursus omnibus cuiuscunque effectus collectis instimul causis, effectum non euenire siti inpossibile euenire autem neccstarium quarum omnium causarum nexum, xcolligantiam, ut summus Deus uoliis aeternas ante saeculis no Dies ita statuit, it ille statuit, ita caeteri minores Dii, corum pedisequi damones, ipsa natura subinde operantur; nec cellatri ab Ope ,&causarum cola plicatione, donec adc DeciuSgen

rationem, pro summi Dei uoluntate, decrcto, peruentum luctat; sequitur, ut siue diiunam uoluntatem, rationem ut facit Virgiliu S libro septimo Aeneidos,& alia Poetae alibi, ut paulo ante dicebamus siue praecognitio iacira illam ordinis causarum mici lectu diuino; siue illam planiora ordinationcm S decretum siue ipsam ctiam cxtra diuinam mentem caularum Cealem. nexum, ex Deorum voluntate libere, sed necet fario, pcr cocustium corporum motum, qui in orbe sit, ter inferiorum Deorum, daemonum administrationeini; insuper per naturam piam; sue per istarum se blunarium causarum mutuam conssequutionc , d. Operationcm, tacti crahuquemcunque modum perpetuo quodiam tenore, Mordine, prOccdciat tam Fatum appellauciis

quod ad nos ram disputationem attinc nihil rcfert. quod ex uno et ait Crodicta icii modo, idem ad Stoicorum,d Academicorum disiciplinam Leq tur omnia uidelice: etiam si honuius Doluntatem liberam statuant,cxinlallibilim incultabili necessitate Oenire.

Ex Stoicorum monumentis, plures Fati demuti,ones ponuntur. CAP. II.

si capite qtiario, eam fati destritionein posuimus, quae&Stoicorum Academicorum placitum matris, simplicius, exactius explicare nobis uidebatur, nunc alias intellectu obscurior . explicatu dii ficiliores, ex Stoicis collectas afferemus, quarum aliquae seriori causarum tantum, aliae serici diuinam prae cognitionem, aliae utranque, aliae pCouidentiam , aliae aliud explicare uidebuntur. Ex quibus nihilominus tamen omnibus, idem indicatur, hoc est ineuitabilem rerum euentum, quod quisque iacillime intelligere poterit Hesiodus, a praeco initione diuina, isti rationem sumpsit cium taliam Δια νο , dest Ioui mentem appellauit Chri sippus, apud Gellium datum ei te dixit, natur: lem compositioncm rerum omiuuin, ab aeternata te aliarum ex aliis nascentium immutabili Ordine complicatarum in qua definitione non illam o dinis causarum in Deo praeordinationem , atque rationcm praecognitionem ι sed ipsam causarum steriem in re, matura existentem per quarundam, antegressarum scilicet causarum effectionem, Min primis per coelestium corporum multiplex ministerium, ab aeterno , in lucem, nexu , ac successitone perpetua prodeuntem intribu reS. rerum causae immutabili ordine mutuo complicatae,&connexae sunt; unde reSin euatabili necessitate euenire dicuntur; fatum appellas leuidetur Plutarchus libro primo dc PlacitiS, quem secutus est Ponta mis, libro priore de Fortuna satum ex Chrysippo , uim esse putauit sipiritualem, quadam ratione uniuersi constitu tricem scitemque quandam causarum rerum omnium gubernatricem; aqua cuncta causiam ducerent. Ex quibus uerbis, causarum scriem, ini fallor diuinam limul rationcm, ira cognitionem, ac prouidentiam, quam appellauit uim spirithialem nisi sorte lancio, calcatemque quendam, quem Stoici, ut libro quarto de Lingua latina Varro a firmauit uiuiticare omnia putauerunt, per uim piritu alam intelligere lichmus intra iaci ration in admisisse vidctur. Aliquando fatum, idcin Chrysi pus dixit est emundi rationem, Ie- u eorum uarii mundo prouidentia conitituuntur, quibus diuinam tantum uel rationem, uel

64쪽

uci tiraeco mitioncm, siue praeordinationem, prouidentiam, tandem cum ipsium, satum esse e Mimauit a qua nihilominus ratione, praecogniti Oi e causarum colligationem pendere est arbitratus ueno Citi eus Stoicorum facile princeps, a tum , ut quidam retulerunt dissitu bat, potestarem eis bimateriae motriceni In qua distinitione corpora coelestia, seri in i lam causa rum, rutunam, diuinani praecognitione , totum rem,' prouideritiam, uue D si latis occulte omnia posuisse uidetur quod sequenti libro , ubi a nobis illa

db initio mose satis exponetur, commodius explicabitur. Quam ui enim a Deo tantum prim ri, ni e tormaraim illarum Omnium receptaculum esse dicitur, pro ratione moueatur, i inullo enim inraeter vana a Deo, iuxta Stoicorum,&Academicorum doctrinam, ut libro

se oculi de larabimus, in iteria primam ueri potest ab eo tamen, ab agentibus ruris na udinu a coelestibus corporibu , Maliis intermediis causis maici a quae sit aliqua dii iii te a secta, moueri. transmutari Potest. Unde fit, ut non cum tantom, sed cavissctiaonitie X ainan iit omne bionem intra fati diffinitionem Leno posuerit ciὶm, fatum, dixerit, botestatem ellis materiae motricem meraclitu Ssubstantiam fati inquit Plutarchus' mentem es est, nec uniuei Ce sientiam natura portincia ni eam autem esse aethereum corpus, scincta pro

e utibilis uiuersi. Quam diffinition in diligens interpres ab illa Zenonis nihil lac parum ad modum distare coenos. r. Cum ait Pilatum esse mentem meum diuinamque prouidentiam , fati em in fati definitione constituit; quod indicant maxime uerba illa fidi uniuersiae natu ires usum'pertinentem essentiam autem cuiusquoin igne, hoc in in calido, ut paulo ante dicebantiis, conlittere Stoici sunt arbitrati idcirco subditur eam aurem esse emercum corpusJquam iiis aethercum ab ri t. lib. tertiodec o parte xxxv dictum sit πο ουα =, hoc est a perpeti motu Stoici tamen, innaxagora a uerbo QNιν, deduxero quod asu resignificat,

pus, est illud quod appellant Plcmen procreationis uniueisi J Hanc opinionem libro sexto Aeneidos tetigisse uidetur Virgilius, cum diceret, D rancipio coelum, O terras , campos 4, liquentes , Lucentemq; globum Lunae , Titauiaq. tra Spiritus intius alit. Et aliquot interpoliti m. Μ Ii neus es illis uigor, ct coelectis origo Seminibu . Alexander Aphroditieus principio libri de Fato, ad Stoicorum opinionem, fatum ita simplici sit -α, me diffitiniit. I atum est impermutabilis, siue ineuitabilis caula, per quam fiunt ea, quae fiunt;& . comodo quo fiunt. Seu de diffinitione lati ex Stoicorum monumentiS, hactenus.

EX Platonicis plures Fati diffinitiones ponuntur, de nonnulla ex eisdem de

Parcis recitantur VI I. D Iis, s praecedenti capite plures ex Stoicorum placitis Fati dis initiones: luperest, ut ad quem modum illuci Platonici definiant, uideamus . Sed prius ex

Herme te Ter maximo, quoniam maximus rex, maximus facerdoS, Maximus Philosophus fuit illud disiniemus, quod ab eo IPlato, Silatonici doctrinae. ac Philosophiae plurinuina, atque i heologiae hauserint fatum igitur in libro cui titulus Asclepius, ita Hermes descripti t. tatum est complexio causarum singuli Stemporaliter dilicibuens, quae lucramento Deorum coelestium sunt prae-M Ordinata. per Deos coeleste exponit D.Tho m. suo libcllo de Fato, stultas, carum motore, quae, si ib β, spatiis imaginibus, proportionibus coniunctionibus, angulis radiorum intcrsiectio L nibu . aliis rationibus, in haec agant inferiora iterum ad finem eiusdem libelli ita illud dii fini- uit i tum est necessitas omnium quae geruntur semper libi cathenatis nexibuSiunc a quae nc es cssiit , , inquit, uel est Deus, ies a tho. in qua diffinitione,no solum Deum,diuinam rationem, praescivi tiam, tu ea si te causarum posuit; sed unde etiam haec causarum serieS, compleNi Drrum d-ducat, expressit; aratione. praeordii latione, siue praecognitione, ac prouidentia Deorum trJut utrunq; , praenotione diuinam, siue ratione, Suoluta talem, quam sacramcntum dicit in Deorum sic enim N ad Spheso poli serabit cap. i, Ut notum nobis faceret acramentum uoluntati suae ii autem sacramentum hoc loco, idem quod lacrum absconditum, & seriem ipsam causarum, senim appellauerit; uci magis ex utroque situm constitui putauerit quod unum C altero dependeat . Et ideo loco citato subdebat Herimus, quod tribu Siatum constaret, uidulicu , - μενης, id est imata ne ii quae rerum omnium parit initia necessitate, quae initia illa ad pro cogit; ad inemq; ea perducit quae ex marmenes primordiis pendent; Mordine, id ei tax tura, re inspositione temporis ruin perficiendarum Elpost pauca inquit. Haec Cr o tria μαρμ. η

n eisitas, Mordo, Dei nutu maritne ei secta sunt; quiniundum gubernat s lege, α - di

65쪽

IVLII SIRENII

uina. Vbi ut uides tam diuinam ordinis caustrum rationem, iraecognitionem, ac prouidentiam quam seriem illam causarum, fatum appellauit ex utroque ipsum perfici existimauit. H. ec tria, nisi ego fallor, uim aliquasi in triplicem personam partientes appellarunt Poetae, Lachesina, Clotho Atropon, tres filias Demogorgonis; De quibus Plato in lib. de Repub. di fu Se I achesistit ipsa δι ijd in quae causarum sterie, connexione rerum omnium parit initia, atque causas. Clotho, es , ordo do textura ipsartim rerum, atque Causarum; quarum per Lachesina, causarum seriem subministrantur initia Atropos uero rerum necessiitas qualiacuitabiliter ea producantur;&quae Lachcsis, hoc est, nexus causarum latuit, praeordinauit; quae Clotho, idest rerum steries, i causarum ordo, di temporum reuolutio deposcit. Haec omnia uisus est uno carmine perstrinxisse Ouidius, cum inquit: M Clotho colum baiulat, Lachesis trabit, . tropos occat. Pr terquam, quod maeres aut ego fallor Clotho, MLachesis uiis est permutasse; quod I acheli Plato tribuat, ille Clothoi contra, id quod Clotho,' ille Lachesi tribuisse uideatur. In fine lib. de Theologia Platonica, multa de Parcis ex Platone Proctu comminiscitur in quo loci quandoque Lachesi praeterita Clotho piae sentia, Atropo sutura ascribit; quandoque rursus Clotho dextra, Atropon sinistra fusum uertereat quatenus una auspicatur ac ii SeoS, quOS altera prosequitur, terminat. Et post pauca. Lachesis, inquit, ante delectum agit in animas Clothopoli delectum torquet: congruum singulis Fatum distribuit; post quas Atropos fatalium regularum, descendentisq; ab uniuerso ad nos ordinis finem concludens, reuoluti Simmutabilitatem,

terminum indidit. Sed quod de Clotho, Iachesi, ante, i,ost delectum Proclus ait, difficiale est. Ad cuius intelligentiam notandum, quod animae ut , pilas a Platonicis dictum, repetitum suit tria indiiunt corpora aethereum, aereum, Mostreaceum Ab extremo Mostreacco, in morte se absoluunt, a medio,&aereo dum apud inferos expurgantur ab aethere nunquam.

Dum hoc aethereo potiuntur bio, sunt animae Diis persimiles; cum eisdem rcgunt, aempe rant mundum, cum ad aereum descendunt; uitae quaedam illis insuitur species quae irrationalis dicitur; idest, affectionibus, lariis desidcriis resertai tangitur enim, inquit Plotinus, anima amore corporis priusquam tangatur a Fato propter quae dc sideria ab aetherco adaercum deuolutae sunt ut sibi illam tittae speciem animae delegerint ante delectum igitur dicitur Lachesis, in eam agere quoniam sunt Deo persimiles; post delectium uero Clotho; quoniam pro ratione delectae uitae Clotho sulum torquet; ut congruum singulis Fatum distribi: at . Sed de hac re, a nobis in libro de Libero hominis arbitrio su sitis. Alii de Platonis etiam sentcntia, per Atropon λανυ, id est planem Minerrantem sphaeram, sic dictam, quod nullo pacto uel a superiore corpore traliatur uel a stuperiore uirtute secus, quani mouens proprium moueat, circumuoluaturi atque ita circumflectatur ut proprii motus sui ordinem quod aliae sph erae facere uidentur perni utet; per Clothon erraticas; per Lachelim sortem,quae in harc sublunaria, per sideratam errantia, quam non errantia distribuitur, intellexerunt Marsilius cap. xv libri Plotini, cui TituluS,Vtrum stellae aliquid agant, Lachelis nomine sortes ait formasq; uiuendi significari; nomine Clotho conuolucioncm earum , euolutioncmq; ostendi per uniuersium i Atropos denique necessearium hulti Sexplicitionis estectum necessarium, nouam quatenus consistit in natui a fati. quantum huic anima cedat. Vtii Somnibus Fatum constare;&a Deo per coelestia. superiora corpora, itemper minore Deos, ter daemones, radium quendam diuinum, destium illam iis inferioribus demandari; unde cuneta, quae eueniunt, ineuitabili necessitate eueniant, intelligatur. Porro in Deo cunctae res sunt; ut dicunt Platonici peciebus deis quasi sons scaturire Deu non desinit. In coelestibus item corporibus,&animabus, quin immo in terreni etiam animabuS, rebus, latere quasdam eventuum causas as irmantonines uti in semine latent segetes;&in floribus fructus Propterea quae in Deo uel etiam in mundi animal, velut inglomo continentur Inuoluta, complicata per huiusmodi, xliii periorum . inferiorum corporum permutatione , per aliorum Deorum, daemonum ministerii; certo'tiodam ordine euoluuntur,in ex-Plicantur Deus nanquereriam in se cultistarum exemplaria gestat,4 eis, quasi sicaturire, sertur; Per moriam uero immobilis nanque manens dat cunei a moueri)ea omnia, singula, in materia, ut Stemporibus, depromit, atque plicat; Dei igitur uoluntas per motum ab A plane, Sa Planctis consciatum, per elementorum, ac subcoelestium catis arum, adde, daemonu, Deortam caeterorum operam, tanquam Fatum, in res istas descendit: cui aduersari quidpiam impossibile est ideo Ouidius.

D Friisti a Medea repugnas scior fis Deus obstat ait, Et VirgiliuS,D Manent immota it orimi, fata tibi.

66쪽

Et alius Poeta, Te tua ta trahunt, ne coepta relinquerepo ps;

rei alias animum, te tua ara trahunt.

Idem fortasse uoluit Possidonius Stoicus cum fatum, tertium, a Ioue statuerit. Nam renum ha tu in primas Deo, secunda naturae, tertias fato partes asstignauit; ea forsitan ratione, quoniaci Deo mediante coelestium corporum, iliarum causarum naturalium opera, perueniat ad nos id . quod dicimus fatum. Idest eueniant cuncta tueuitabili necessitate. Ita nempe Possidonium intelli obiit simul sint haec tria rerum cunctarum causae xiis tribus debeat unaquaeque res, quod sit, a Deoptimum tanquam praeordinanti; deinde naturae ceu causas connectenti; demum ipsi Fato hoc est certae cuipiam causarum colligationi, Mordini ex quo effectus tandem, Mid, quod est, productum non quidam utcunque, sed ineuitabiliter esse intelligatur. Apuleius de Doctrina 'latonis , fatum diuinam legem esse credidit per quam ineuitabiles Dei cogitationes, a diu increpeta compleantur Ex qua definitione a Dei ratione ,, praecognitione fatum deduxisse; diuinamq; uoluntatem, iraecognitionem quam legem, xcogitationem appellauit diuinam, sistem causarum , per quam ineuitabile Dei cogitationes implentur fatum esse, uerum praedi Tea cunctarum initia esse in Deo, emPlatone, opinatum fuisse, facillime depraehendi potest. M Coiisi utilem fili definitionem alii quidam ex Timaeo Platonis tradiderunt; dum inquiunt, Fatum D est diuina sententia, aqua cuncta, ordine, S necessiitate quadam ineuitabili, producuntur. Ficinus est paulo ante dicebamus ad inem libri de Legibus, fatum hoc modo ex Platone recte defi-M niuit Fatam est rerum mobilium immobilis in anima mundi dispositio. Et Plutarchus libro de, Placitis, Platonesta fatum diffiniebat fatum est sempiterna ratio lexq; aeterna, uniuersialisti naturae ut parum interfuerit Platoni interpretibus, uel per seriem causarum, uel per seriei praeci dinationem ci pae cognitionem quam rationem sempiternam legem aeternam, disipositionem immobilem, diuinam sententiam , uel etiam cogitationem, mille modis aliis appellarui; uel per utrunque fatum dis inire quod, quocunque modo illud diffiniatur idem Cutili tum est)sequi semper manifestum sit cuncta uidelicet ineuitabili necessitate fieri. Sed defati diffinitione ad Stoicorum, academicorum opinionem, hactenus.

Distinitio fati ex Boethio ponitur; quarundam capite secundo positarum opi

nionum diffinitiones de Fato differuntur. CAP. IX.

OETHIus libro quarto de Consuatione, prosa sexta, Fatum definiuit; ita uerbis definitionem temperauit; ut& si rite, iatholice exponi diffinitio postit; eam tamen Boethius et ita exposuit, ut Stoicorum, opinioni, Ilatonicae de Fato diffinitioni subscripsisse uideri potuerit. diffinitio est. Fatum estes inhaerens rebus ni obilibus dispositio,per quam suis quaeque prouidentia nectit ordinibus. Hanc diffinitionem Doctor sanctus tum in loco citato, in librum quartum, prosia sexta, de Consolatione philosophica si modo expositio sit diui Thomarytum in prima, quaest cxvi; tum in tertio libro Contra genteS, cap. XCIII itu, catholice exponere fuit conatus , cum dicitur finhaerens dispositio Inon sumitur, inquit, dispositio, qualitas; sed dispolitio relatio ideli sumitur, ut rerum,&causarum ordinem dicit sequitur rebus mobilibus ut hinc diuinae prouidentiae ordinem, a rebus ipsis, contingentiamqς,&mobilitatem non auferre intelligas dicit rebus inhaerens ita prouidentia fatum distinguatur non enim illa rebus inhaeret, sed in diuina mente persiliit dicit ultimo J per quam suisquὴ quvnectit ordinibus quoniam, vi ad inferiores causas relatum quidpiam fortuitum, uel Catuale dici possit, clatum tamen ad aliquam superiorem causam &inprimis ad Deum, quic 1 quid illud sit perte intentum, esse dicitur. Ea enim, inquit ille, quae hic per acciden Saguntur siu in rebus naturalibus , siue in humanis reducuntur in aliquam causam praeordinantem qu cst Prouulentia diuina Haec B. Doctor Ea certe, quae iste sanctus Doctor dicit, docte, rite ' a sunt; sed an ad mentem Boethii, in eo praesertim loco; praeterea an,ina dicendo, contingenti ''Fς ub temeritas seruari possit ualde ego dubito Mihi profecto cui sorte ob mea id tardita cin contingit Platonicorum eo in loco, Stoicorum magis quam sanam, uectam catholicoruni opinio laenide Fato Boethius secutus suisse uidetur Tria sunt, quae in hanc me

quoque excellentior ait Alterum quoniam II

solubilem causarum nzxumia sim affirmant, ut factu tu Stoici, quo admisso ineuitabili necesibit te eueniunt cuncta, quia eueniunt. Non enim a Stoicis distant catholici quia illi ab aliqua caras '

67쪽

rum seri ii uero a nulla, euentus profici ci arbitrentur. quum nihil sit, quod ab aliqua causarum

complicatione, non ueniat sed quia illi causarum nexum indissolubilem, atque impermutabilem asterant; quod catholici no faciunt Tertium quoniam immobilitatem 'ecessiitatem ubi que Fato euidentissime ille tribuit quod non tribuunt Theologi primus se satis euidens est.Secundum autem, S tertium patebunt, si uerba Boethia percurrerimu S. qui postquam ostendi aliqua non subesse Fato; latim subdit si supernae mentis haeserit firmitati motu carens fati quoque Tergreditur necessitatem Lecce, inquit, at quoque supergreditur necestitatem ergo ea, quae Fato sub iunt, fati nece Litatem non ei fugiunt. Et aliquot interpolitis, subdit Lia series 'ide

licet causerimi, de qua prius mentionem iecerit italum, ac sidera mouet; elementa in se inuicem tenarierat de alterna commutatione transformat. Eadem nascentia, occidentiaq; Omnia per sit remites sce tuum seminum ci; reuocat progressuS. Haec actu etiam, ortunasq; hominum distola bili effusaeum connexione constringit, quae cum ab immobiliSprouidentiae proficiscantur exor ediis ab as quoque immutabiles necesse est esse ita enim res optime geruntur; si manen indiuina mente inplicitas, indeclinabilem causarum ordinem promat; hic uero ordo res mutabiles, alio uin temere fluituras, propria incommutabilitate coerceat Phactenus Boethius. In quibus uertus, fati necesseitatem; caularum complicationem in dissolubilem,tcnteritatis ablationem, humanorum actuum coactionem, si singula uerba paulo exactium, perpendera , facile perciriles Et adeo aperta uerba ha c sunt ut B. Doctor in prima parte, Qtiaest. citata, art. I, BOethium siecutus, dixerit; haec omnia sublunaria, esse Fato subiecta fati autem immobilitatem articulo praecedente concluserat; quae si admittantur; ad quem modum ortunae, liberi arbitria, possibilis, contingentisq; natura permaneat, non uideo. Sed defati diffinitione, Boethio nobis exhibita hii Que de qua inserius libro octavo, capite penultimo nonnulla dicemuS; eamque; sit cui nunc Stoice Boethius exposivit, ita tunc catholice nos exponemus. Quid qudem fatum sit, ad Academicorum &Stoicorum opinionem, eorum breuiter, qui causas omne intermedias intra fati diffinitionem, constituunt, hactenus uidimus. Quid autem fatum sit, ad eorumoninionem , qui causas ea intermedias tantum, qua naturale sunt, maturaliter agunt primalibere necessario agente aut etiam quid idem latum sit, ad eorum sententiam, qui omnes quidem intercidentes causas intra fati rationem constituunt; sied primam supremamq; libere,&contin menter a ere existimant, inserius suo loco dicemus. Vnterea quoniam non solum ii, qui

fatrum 1efinire hactenus tentaverunt catholicos excipio' sed alii etiam multi passim reperiuntur rutilati opinionem, idest rerum cunctaria in ineuitabilem iaccessitatem, mordicus deicia dunt aliquot propterea rationibus, praeter eas, quas in principio disputationis, primo libro multas adduximus; quod Latum, ineuitabili S rerum cunctarum necessitas, cimiitcnda sit; confirmaturi nunc sumus ut tam ex harum, ulm ex illarum rationum, argumentationumque distblutione, rei ueritas. contingentiae natura, ac temeritati ratio magis ac magis euidcns, ac illustris euadat.

Proponitur, quid a nobis excutiendum nianc sit; uulgatior, famosiorq;

Stoicorum de Fatodi finitio repetitur. CAP. X.

sci in A M tum ex Stoicorum, in cademicorum monumentis, tum ex Mathematicorum lisciplinis, aliquam iam de Fato concepimus existimationem, nouimusq;.non quid sit nam quod non est, ut principio libri Posteriorum dicebat Aristo t. non est scire fatum autem, quale illi sunt opinati, ut paulo post demonstrabimus, non est: sed quid altem sibi uelit uox ipsa Fatum, quid

peream, Fati assertores intelliῖant; audaciuscule possumta nunc inquirere; an reuela,&non tantii in in opinione nominum, sed extra hominum mentes, Si opiniones, in ipsa rerum natura fatum consistati quamuis non an sit fatum, sed tantum quid sit, inquirendum te ander existimauerit &an singula, ut lati assertore arbitrantur, quae eueniunt, fato, hoc est, ineuitabili necessitate eueniant; uel an potita hominum quorundam ambitione 4 quadam dicendi curiositate, fallaciis illud inuentum fuerit . hominum mentibus turpiter inuectum Uerumenimuero, cum fatum ad Stoicorum dogmata, sit series Cut dictum fuit ordoque, nexus, complexiori qua dam perpetua causarum secundarum omnium , tum ad sem- uicem, tu ad primam; a qua secundae suo singulae ordine . dependent, digeruntur quemadmodum it plurimas interea eorum opiniones mittamus, qui intellectualem naturam, intelli- uetuemci; primam causam non agnouerunt de prima ipsa causa, atque de Deo duae sunt opiniones. Aliqui enim, sicut Theologi nostri, de quibu nonnulla paulo post dicturi sumus primam caulam libere, Mnulla necessiitate, sed contingenter prorsus, pro uoluntate, ac pro uoluntiati Sarestrio, atque cicctione mouere, efficereque ea, quae ellicit, rectissime, sancti Simeque

68쪽

LIB. III. D E FATO. 1 aTrmaucrunt Ahi uero, ut Arist. ante Aristotelem nisi me mea fallit opinio Plato, stoici. alii aliarium sectamina philosophantii in plurimi, ne dicam omneS, primam causam ili-

here, non amen contur inter sed ex suae naturae nece bitate, ita mouere, atque ita agere, sicut mouet,&am putauerunt ut secus quam agat, agere; secus quam moueat, mouere, non ualeat. Quemadmotium inquam duae sunt, de modo, quo prima causa mouet, opiniones Ita duae, ut m superioribus dictum est, in genere deicito illo, intra cuiu es enisam uel ut melius

niones se definitiones, siue descriptiones utuna quidem sit illa quae ita latuita diffimat.

Fatu in series seordo,sive nexu secundarum causarum omnium ad primam libere . continuenter mouentem inde omnia, idest suo Ordine singula, libere, contingenter eueniant quaeci sidue ueniunt. Altera uero qua ita ipsum describat Fatum est series ordo, siue nexiis causiari in secundarum omnium , ad primam liber quidem, at non contingenter etiam si Deum te fateamur. intestigentem primam causam illum, statuamus sed de necessiitate mouentem, ta astentem unde omnia, quaecunque eueniunt, de nece Sitate eueniant nec non euenire, aut alio modo quam eueniant, euenire non possunt. Quarum quidem opinionum,& diffinitionum prior

paulo post, idest ad calcem huius tertii libri, a nobis fusius considerabitur. Posterior uero diffinitio ut cai . Y viri libri de Placitis Philosiophorum, inquit Plutarchus est diffinitio fatii si praesertim caiisam primam cuncta haec subcoelestia intelligere dicamus ad mentem Heracliti,4 Platonis: adde, si libet, omnium etiam rectius in sua secta sciatienti iam Stoicorum, Academicorum. Hanc ire itur Fati diffinitionem 4 Opinionem praeterea Mathematicorum, Stoicorum, Academicorum de fato, in de impermutabili, ineuitabilio rerum cunctarum euentu, excussuri

nunc simus quam diligentissime. Quid autem esse fatum sentiant Peripatetici, paulo post opportuitius manifestum erat.

An fatum sit, quale nobis Mathematici, Stoici,& Academici tradiderunt, inquiritu pro parte aflirmativa aliquot rationes adducuntur Ap. I.

Osrinv ' plurimas iam ex antiquorum monumentis de fato opiniones,&diffinitionem, siue circunscriptiones collegimus; a quo putant ut uidimus)Mathematici, Stoici, Mibrie etiam Academici, ineuitabili cuncta necessitate euenire; inquirendum superest; An Fatum iuxta positas definitiones exiliati praesertim sectindium diffinitionem Stoicorum,4 Mathematicorum Pro quorum diuinitione, MFati cuncta necessario cogentis, ac prope dixerim necessitantis opinione confirmanda praeter ea, quae multa superius, principio huius nostrae disputationi S, adprobandum cuncta, quae eueniunt, Fato ineuitabili necesstitate euenire; ad calcem totius operis dissoluenda, adducta fuerunt pauca quaedam nunc quoqueadducelnus, quae mola minorem, quam priora illa, ad soluendum difficultatem facere: non minus pro Mathematicorum recitata de Fato opinione; quam pro Stoicorum. Academicorum decretis, Fatum,&rerum cunctarum ineuitabilem necessiitatem concludere uidebuntur. Primium igitiirrationes, deinde sequenti capite rationum conlirmationes aliquot afferremuS. Prima ratio est communis illa uulgata hominum sententia; Praeteriti ratioscirestiturafacit quemadmodum igitur ad ratum se habet id, quod praeteritum, faectum est ita se habere uidetur id, quod futurum est. Sed quod tactum est, fato in ineuitabiliter factum est; ita, ut insectum fieri non possit ergo quod staturum est, fato Mineuitabiliter ita est futurum, ut non aliquando fieri

Mon possit. ponas non fieri; non erat suturum. cuncta igitur ineuitabili necesisitate eueniunt. Secundo sunt duae graues admodum, Mad tuendum difficiles rationes; quarum una pro rato ad Opinionem praeiertim Stoicorum, altera uero pro eodem ad opinionem Mathematicorum, facere maxime uidebitur . prior illa est, quae Ficino cap. v I, libri Plotini de fato, iis uerbi Scx- , plicatur. Quarta defato sententia, una cum secunda, conuenit in eo, quod ab uno quodam ui

tali principio cunctis infiise, singula per rationes seminales existimat generati; quod si poti .Si-M lima Stratoti e probatum .dist entituero in eo; quod non solum iusimodi uitale principium, cis efficax arbitrantur sed multa praeterea sub eo aliquam agendi efficaciam posiSidere; ita ta- , men ut non alitur agant, quam primo trahantur. Addunt causas sub his alias deinceps, alias, que subinde con equi, atque ita connecti; ut&a prioribus sequentes necessario deducantur,at', que ducantur: quicquid agunt necessario facere; quicquid inde fit necessario fieri, atque adri omnem ubique cuctatum cunditas inuicem, quamuis aliter alibi, consipirare quae maxime, imis detur Cententia sui lic Chrysippi. Haec Marsilius Eandem rationem ex libro Alex. de Fato cap o III, brcuibi imis, inccrpretem quali, paraphrastem agentes, ita explicabimus Mundu ii '

69쪽

quit Alexandero unus est, ieiuniuersias intra se complectitur; a uitalique, lationali ac in Etellectuali natura regitur: serie quadam, atque ordine procedentem dispensationem habet per ςpetuam. priora nanque causae sunt posteriorum cuncta autem sunt ita mutuo connexa; ut in Orbe uniuerso tiat nihil, quod idem non sit cuiuspiam rei alterius causa; quae ex praecedentibus, &anteiactis causis ineuitabili necessitate consequatur. Nam si siccus fieri, a prioribus poste Griora absolui possent; mundus non osset unus; motu esset sine cansa. una eademque admini cestratione regi, jubernari, mundus non posset ad quem gubernandum , propria, singulari

cunctarum rerunoratura, ac opera DCUS Opt. Max utitur. Hactenus Alex. In quibus uerbii curationem, Meorum quae in ratione sumuntur causam, ad Stoicorum placita, compendio explicauit A lex. Sed nos rationem hanc nostro more quam facillime sic erigamus. Si prima causa, siue libere, siue non libere, modo ex necessitate secundam moueat; secunda prorsus de necessitate mouebitur sed eode necessitatis genere secunda tertiam mouebit quo eadem a priori,& a prima ipsa mota Herit ergo secunda etiam de neces Sitate prorsus Minouebitur a prima, mouebit tertiam. At tertia rursuS propter eandem rationem, ex necessitate & mouebitur a secunda,& mouebit quartam: quod idem de quarta respectu quintae;&de omnibus breuiter successitae ad euentum usque rei sequentibus causis, dicendum est. Sequitur igitur, ut si prima ex necessitate moueat; quod intermedia uniuer causa de necessitates moueant,& moueantur. Vnde sequi prorius est necessarium; ut cuncta tandem ineuitabili necessitate eueniant assumptum quidem, idest primam causam de necessitate mouere tenent cum Stoicis,in Academicis Peripatetici, illationem uero librmidant, Mabhorrent; qui contingentiam in multis rebus, quin etiam i meritatem in aliquibus do ne tuentur ac recte, iam, ad sensium etiam, demonstrare, conantur. At illatio pro Stoicisis Academicis persuaderi potest; tum quoniam in actione sua posteriores caulae a prioribus dependent; labiis demi ut dictum fuit mouentur tum etiam, quoniam positis cuiusque effecti omnibus causis non potest effectum illud non esse. non euenire: noin lucem deduci; at causae omnes, pro temporum explicatione, non solum ponuntur utcunque si prima causa de necessitate secundamino ueat sed etiam ineuitabili necessitate. quoniam in causis mouentibus, & motis, eo usque de necessitate proceditur; quousque ad causam illam ultimam tandem, proximam deuenitur; aqua effect iam, rei eventum producitur. Igitur non

posse eam effectum illud non producere, quod producit, fateri cogimur; cum de necessiitate a prioribus causis ut diximus posteriores ad ciscetum producendum semper moueantur, pendeant. Effecta igitur, quae ab ipsis primis,& remotiS simul, ab ultimis, immediatiSque. pro ximis causi producuntur, non poterunt,ut dictum est, non produci sed cuncta a suis causis re Gmotis,4 proximis producuntur; ergo cuncta neces Sitate ineuitabili produci, euenire infici ri minime poterimus. Hanc rationem uisus cst confirmasse Aristoteles, cum in fine lib. secundide Generatione,&corruptione, hoc est parte Lxax, multi prius dictis collegerit; omnia, quae apud nos sunt, ideo ex necessiitate moueri in circuitu, quia quod in circuitu movetur, semper aliquid mouet Verba Arist. ex interprete haec sunt. Haec profecto rationabiliter, cum per iapetuus sit circularis motus i cille, qui coeli est quoniam haec ex necestitate fiunt, erunt; . quotquot sunt, sint motus huius,4 propter hunc. Si enim quod circulariter mouetur, semper . aliquid mouet necesse est & horum motum circulo es e. Vt si est superior latio circularis, Sol ita . circulo mouetur quoniam autem sic, sint temporum uicisSitudinem; idcirco circulo fiunt, . . rei terantur. HiS autem factis, caetera ab his sunt. Hactenus ille . quibus uerbis ostendit cuncta . moueri,4 mouere; quia a motu circulari cientur. non minus urgens, efficax ratio, quae pro lato, ad Mathematicorum praesertim opinionem, concludere uidebitur, est, Quoniam effectus cuiuscunque agentis, ineuitabili necessitate sequitur in subiecta materia 4 in ipso patiente; quando uirtus efficientis tanta fuerit, quanta ad patientem materiam sibi plene subiiciendam requiratur. Diximus enim libro secundo, ex efficientium infirmitate, quibus uel materia per uirtutem formae, qua pro tempore actuatur, resistit; uel aliunde intercurrentes causae obiiciuntur temeritateS, cuenta brtuita proficisci. Sed tota haec sublunarium rerum omnium collecta materies, uirtuti coelestium corporum, mentiumque corpora illa mouentium si coelestibus corporibus motrices intelligentes

substantias adhiberi dixerimus,eflectioni patientissime, humillimeque ita subiecta est, ut ad illam plene,&exacte subiiciendam, plus in illis uirtutiSminime requiratur. Ergo corporum coelestium, mouentiumque huiusimodi corpora uirtutum effectiones, in hac materia,ineuitabit in cessi itate prorsus recipiuntur, quae a Malli ematici Sila fluxus appelli tantur. Innuit nobis hanc rationem brsitan Aristoteles, quando libro primo de Historia animalium, cap. xxv III, ex interprete, inquit. Tum etiam multis in locis coeli,4 situs conditio causa, ut in terra Illyrica, Thracia, Min Aepyro, asini parui habentur, in Scythica,& Gallica nulli, propter immodicum frigus; in Arabica lacerti, magiritudine cubitum excedunt,4 caetera huiusmodi omnia igitur, quae fal-

70쪽

em in iis inferioribus. materiatis rebus eueniunt. ita ex coelestium uirtutum in 'uxu de neces esten uni p. tutus ut uel non euenire, uel secus quam eueniant euenire non possint.fatum

igitur,4 cunctarum rerum impermutabilIS necet Sitas.

Opinio de Fato , necessario imperminabiliq, cunctarum rerum

euentu, multIS modiSconfirmatur CAP. XII. - . modis opinio de Fato, impermutabili rerum cunctarum euentu, ocinfirmatur. Primo ex communi, uulgata, quam omnes homine, habent de Fato opinione, quod sit atque adeo celebri ut nequaquam an Fatum sit ,:sedo id sit Fatum, tantum inuestigandum csse, Alexander censuerit. Illae nanqueoniniones, quae hominum mentibus , non per alias antepositas opiniones,&rationes; scd quasi a natura insertae esse uidentur ut tradunt Philoisim, i mraesertim lib. septimo Ethicorum cap. ma, Et libro de Somno, Muigilia Arist. rim ris hiat Est enim inquit Cicero hominum consensus, quasi naturae h pam: quam multi populi celebrant perire funditus non potest. Dea etenim quaedam, 'c si mobrem Anaxagoras uir alioquin grauissimus, cuius dictis maxima a cuncti ad' iubebat N; cum Fatum negaret; puram, uanainq; uocem esse Fatum assereret minus ud suo; Secundo, ex primo libro cui titulus Meteora Netae est dicebat ibi Arist. hunc mundum superiori esse continuum ut omnis uirtus cita inde

που h. illa coclesti regatur, ac moueatur; quocun-

ue modo siue ex necessitate, siue ex contingenti illa coelestis agat,n moueat; qui hanc subcce lastem non de necessitate quantum ad se attinet agi, moueri, non confitebimur quanto autem maris sim illa, a qua re tur,4 mouetur de necessitate, ut aiunt Peripatetici agat, quicquid Illud est puto, quod sub maximi Clitia erga Solem amoris fabula, uelarunt Poetae quam Tullizerire confinxerunt, ut eandem ex Lelotypia in uirgultum illud, quod Empirici cli-raii iocant, serant conuersam; quod praecurrentem solem undiquaque suas aspectibu S, tuc iter illud prosequi uideatur. Vnde etiam nomen Heli tropium mὸ ς-ςτ-ηMis m, a est ab ipsa ad Solem conuersione, Poetae desumpsisse uidentur. Id nempe, quod fabula insinuat, mihi esse uidetur, quod terra, haec moleielementorum, atque sublunaria cuncta, qualitatI-hus aliaeta coelestibus, ab eisidem undiquaque rapiantur; quoniam omnis illorum uirtu mae, ut dicebamus ex Aristotele, gubernatur. Quin etiam libro quarto de Historia Plantarum cap. X, Flores toti Aegyptiae Sole occidente comprimi; lotumq; iplam sub aquis successive, ut Oloccidit, utq; sub imis tegitur, contegi, oliente uero eodem, mox aperiri, Mab aqui S utSO Oritur, utq; ab imis supra orizontem surgit exurgere, tradidit Theophrastus. QuaereSut paulo ante dicebamus, regi haec in seriora a superioribus . terrena a coelestibus moueri, demonstrare uldetur Mirum illud omnium est, quod libro x v i i. cap. xxv II, scriptum reliquit Plinius de nerbis quibusdam, quae erilitia ea causa dictae sunt, quod cum stellis eiusdem nomini oriantur, occidant. Quid nanque haec, Malia id genus innumera aliud nobis significare possunt, quam quoa omni Sharum subc estium rerum uirtus, accelesti corpore& excitetur,4 dirigatur ut in rebus quidem omnibus Fatum asseramus, Inon in omnibus sit aeque mani testum. Nempe si ex maluit a globosia,&rotunda ostensia, libro secundo, de Coelo MMundo parte Lax, S aliquot e D uentibus, omnes stellas Elobo fas, lotundas collegit Arist. quid nobis, ex coelesti m una, Vlalterare, qualitate, Nini luxus stensio unde ad motum aliquem, rem illam cogi conlpicimu ς de caeteris similiter rebus omnibus colligere , prohibebit Idem etiam terrio contismata xx lapidibus quibusdam potest quorum aliqui pro Lunaris luminis permutatione , e caeru

leo Colorcii candorem,&contra ex candore in caerula una permutantur. Alii uero macula qui

bi tam insigniti iunt quae ad Solis motum singulis horis permutari uidentur . hunc put be lithem, Gllum sesynciliem; utrunque forsitan astri tem , nonnulli lapidaria appellitarunt. Narrarunt mini Jylidam, Leonem X, Clementem uri huius generis lapides habuisse. Vn-d 'quaeso, his lapidibus haec impraestio; nisii ex coelesti quodam rebus uniuersis influxu dem illo, quo uaria uarii modis, insuperabili quadam necessitate, afficiuntur Z Quid de lapide magi ς' te dicemus' quia itellis poli realis conuerti dicitur de quo hoc obseruatum allirmant multi cuilib. de Sympathia&antipathia retulit Hieronymus Fracastorius, uir apprime eruditus pςrpendiculiani in nauigitoria Pixide, ma nete illinitum, in nostro quidem hemit phaerio a formi tis insulis ad Calygaram declinare dextrorsum, in altero uero hemisphaerio nutare sinistro tum