장음표시 사용
241쪽
et octiso lauaso is, & ideo inuaseris
occisio contingit praeter intentionem inius. autem ratio haec a priori, in eo enim consistit,quod unusquisque ius habeat consentandi se ipsum, qua Him potest, Sc consequenter ius h beat se contra quemcumque ita stum Invaserem defendendi, etiamsi defendendo se ipsum contingat pra ter intentionem Inuaseris occisio, dummodb defensio sit moderata et cum enim inuaser sit iniustus,vi pose
persona priuata, Se ut talis ex odio priuato , de non publica authoritate inuadat, inuasus non tenetur desisterea sui defensione , etiamsi ad eam sequatur occisio Invadentis , uti a d sensione inuadentis occisiua abstinere teneretur si inuadens auctoritate publica inuaderet, quia tunc esset rem
stere Iustitiae,de Reipublicae iustE pr menti, quod non licet. Nec potest dici , quod inuaseris occiso si volita , saltem indirectὸ ab
inuaso, quatenus vult defensonem, sed conseruationem sui , ad quam sequitur occisio inuaseris , nam tune mectus aliquis dicitur indirecte volitus ab aliquo , quando hic tenetur desistere ab actu, ad quem sequitur
essectus ille,In sus autem non ten
tur desistere a defensione sui, ad qua
sequitur occisio inuaseris: Nec enim, ait S. Thomas, est nec serium
rem, ut homo actum maderatae rut pra termittat ad emt Lm occisimi miserius; quia plus tenetur hamo vitasse prouidere, quam visa alienae, &ideo inus ille, quo quis moderate se defendendo inuasorem occidit , non
est illicitus , etiamsi ad actum illuni sequatur in uaso is oeci sim solum autem erit illiina desensio sui , si ad de-Lndendam propriam vitam utatur maiori violentia , quam oporteat; si vero moderatE violentiam repellat , erit licita defensio , nam secundum Iura vim vi repellere licet cum m deramine inculpatae tutelae. Sed quia hominem occidere non licet , nisi publica authoritate propter bonum commune , illicitum est , ait Sanctus Thomas, quod homo intendae occidere sominem, me se ipsum defendat, nisi Et, ut halet publieam authoritat mqui intendens hominem occidere ad suid sensionem , refert hoc a spaticum
num , mi patet in Milite pugnante contra hostes , . in Ministra Iudicis puc
inante contra Latrones: quamuis etiam
. si pucent, si priuata libidine in
Secundd probatur Assertio. Nam ut ait Dominicus Soto δε Iustitia, . Iure Iis. F. quaest. I. art. 8. dicere , quia homo non possese ipsum ab Inuasoreta pruria defendere eum Invaseris me te , di quod Invasus teneatur permittere sui ipsius occisionem esset non solum
naturati Iusperuertere, merum CH
si iugum, quias ues,c leis, a sebum facere , atque importasile.
enim Iustitia essu in Iete , sua subditos
cUeret , ut vitam, quam mortales tanti aestimant, cuiusque temeritati , o a
dacia darent f Si me Tyrannus ad ma. tum urgeret, vitam pro virtute deberem p rre: s d tamen , quod cuicumque viabuti me occidere id permittere cogar i reseras lis res esset. Immo non solum m tam non cogor illi dare, merum etiam Iue honorem , neque bona mea . E Zm rbi gratia impurus homo,. pervicax,
242쪽
αI RV mundi Cardinalis Capisucchi
Eadem sere habent Molina dist.
13. num. 2. dc Cardinalis de Lugo Tom. I. de Iustitia, ν Iure disp. ι o. 6. inquiunt enim, quod irrationabile , importabile , ac communi bono contrarium esset permittere se occidi ab iniusto Invasere, de ab eius occisione abstinere ; tunc enim pessi, mi quique Iustos inuaderent, ut eos spoliarent , ac occiderent , scientes se non posse licite ab eis in talibus ci ciuili laniijs interfici . Vndὸ rursus
maius malum. ipsis etiam iniquis accresceret ex licentia i ta occasione liberius committendi grauiora scelera: quase Charitas ipsa dictat obuian-4uin esse in radice his grauioribus periculis spiritualibus iniquorum, quod aliter seri non poteil , nisi stiant licia e posteriab iniuiu invasis intersci ob tutelam, de desti vimin pro
Qualis debeat esse intentio illius, qui se ab iniusto Inuasore defendit.
telligentia, inquirendum est de intentione,quam debeat habere inii, sis, cum se ab inuadente defendit. Est enim quaestio inter Theologos, an 4nuasus , cum se ab inuadente defendit, possit ab ne peccato directὸ intendere inuadentis occisionem, veluti medium ψrdinatum ad construamdam propriim vitam, Mamuis enim intentio principaliter sit in ordine ad finem, pli tamen otiam in ordine ad media, ita ut quis velit finem, dc m
dia per se, directe, de formastet, uno locus est quaestioni; Ah liceat inuaso
intondere occisiolium invasoris ta' quam medium ordinatum, ad con,
struationem sit, vel cliam, an inua sis possit cx proposito eligere occi sonem Inuasoris uti medium ad coim seruandam propriam vitam, iram Meligere, est intenore, hoc est ex pro posito aliquid velle. Et assimilative respondent s. A
Soto de Iussilia, . Iure M . I - .
Dicastissus . Iure t. I. dubit. q. . Hν, qui voluntinuassem non posse velle occisone inuadentis uti finem , de obiectum suae voluntatis, quia sic esset homicidida, sed volunt invasim posse velle occisionem inuadentis tantum v medium , quia cum inuasis non possit aliter se ab inuadente eripere, propriam vitam tueri, nisi occidendo inuadentem, sicut potest velle sui de sensionem, ita quoque potest veli ade occisionem illius, quae tunc illi nc cessaria est tanquam medium ad se desendendum, cum ex Aristotiles. Ethici ad efficacem voluntatem sitis sequatur electio medii ad illum necessari j. Quia etiam hoc modo explicant. Quia id, quod honeste fit ratione ali cuius finis honesti, honestu etiamin tenditur propter eumdem finem. la
243쪽
honestatem ex re volita, dc ex rati
De volendi, quae est finis. Cum a xein actus exςcutionis occidendi ad repellendum iniustum aggressorena honestus sit , sequitur, voluntaten circa talem a m similitςr esse honestam, quandoquidem obiectum, Morcumstantia: omnes, nullam null-tiam includunt, nec moraliter diti in
fui possunt aus tramifigendi aggres-brem, N illius mors, aut Occisio. Quapropter si voluntas esse potest honesta circa actum transfigendi , aut percutiendi , pari ratione holienum esse videtur velle aggressorein occidere, qui sine occisione repelli non potest. Confirmant. Quia, omne quod licitum est facere , licitum est inte dere, di velle: Sed licitum est occidere inuadentem defendendo se cum
moderamine inculpatae tutelae, ergo, di licitum erit velle occisionem inuadentis, de illam intendere At Cardinalis Caietanus in C
mentario articuli 7 3 stionis G . 2.2.
D. Γώumae, Michael Salon in eodem articontrouers. a. conclus. 2. Dominicus Bannes in Comment. eiusdem articuli subit. s. Aragon. in eumdem art. ad
cauta. D. Thomae Abusensissuper c .F. Matthaei piro . Henric. a GN. s. q. , Corduta lib. i. q. 88. Victoria in Resiat. d homicidio num. 36. Balthasar Gomesius de potestate in se iv
sum lib. 2. cap. I. num. I7. Francistus
Sylvius in eossim arti c. quaesit. sentiunt nullo modo licere in se intei dere, aut velle occisionem inuadentis, nedum uti finem, sed neque uti medium ad conseruationem vitae ipsius inuasi ordinatum. Et haec est vera
sententia, ac tenenda : Estque e pressa D. Thomae in ara.7. cu. adeo rimirum sit, aliquos ex eius discipulis oppositum docuisse. In eo enim articulo S. Thomas ait licere alicui defendendo se inuade tem occiore, qui actus, quo quisse defendendo, invaditatem occidir,
potest non intendere occisionem. ii
uadentis, nihil enim prohibet inquit
S. Doctor, unius actus esse duos ciloctus, quorum alter soluna sit in ii
tentione, alius vero sit praeter inte tionem. Et rursus, quia Dccid re
homi inem non licet, nisi publica a thoritate propter bonum commune , illicitum est, quod homo intendat occidere hominem , ut seipsum de
sendat, nisi ei qui babet publicania
authoritatem : qui intendens hominem occidere ad sui desensionem, refert hoc ad publicum bonum, Ut phtet in Milite pugnante contra hostes i& in Ministro Iudicis pugnante contra Latrones : quamuis etiam, de isti peccent, si priuata ibidine mouean tur. Haec S. Thomas , quibus nil clarius in re praesenti dicere potuit. Probatur autem hoc ipsum rati ne allata a D Thoma; Nam persena priuata publicae authoritatis expers nullam babet potestatem in ali i priuatam persona, seu in alium hominem etiam malefictorem.Vnde idem,S.Thomas eadem quaest a t. 3-ail,quud occidere malefactorein licitum est, inquantum ordinatur ad salutem totius Communitatis, & ideo ad illum si
tum pertinet, cui committitur cusa Communitatis conseruandae, sciit ad Medicum pertinet praecidere me u- brum
244쪽
Raymundi Cardinalis Capilacchi
l hin putridum, quando ei commissa fuerit cura salutis totius corporis. Cura autem communis boni commissa est Principibus habentibus publicam potestatem , bc ideo eis soldi
licet malefactores occidere, non autem priuatis personis. Eatenus igitur licet Principi, aut
Nagistratui malefactores occidereia , quatenus malefactorum occiso ordinatur ad filutem, seu bonum totius Communitatis, Est ergo inordinatio contra debitum naturale, quod aliquis ordinet occisionem, seu moristem alterius ad bonum Proprium. s& priuatum id autem contingeret,
si quis ab alio inuasus inuadente
occideret, intendendo eius occisione, seu cum intentione eum occidendi, &volendo cius mortem ' ti medius ad conseruationem vitae propriae o dinatum , id enim esset ordinare alterius mortem ad bonum priuatum , an eo sistendo, hoc est, non reserendo illud ad bonum commune, quod non licet, sed & occidere hominem reserendo illius eccisionem ad bonucommune, non licet nisi publica authoritate, qua non pollet. homo pyinatus, Se ideo illicitum est , inquit S. Thomas, quod homo intendat o ridere hominem, ut se ipsum defendat, nisi ei, qui habet publicam au fioritatem, qui intendens hominem occidere ad sui defensionem, refert hoc ad publicum bonum, ut patet in Milite pugnante contra hostes, de in Ministro ludicis pugnante contra L trones, quamuis etiam &isti peccent,s priuata libidine moueantur. Nec refert s dicatur, quod inuadentis occiso non intendatur, uti s-nis, sed uti medium ad sit desens
nem, seu conseruationem ordinatum:
Nam qui vult occisonem tanquan medium, vult occisonem Armaliter,
ae directE intenditque illam , sed in
tendere occisionem inuaseris non licet priuatiae persente, ut seipsum defendat iuxta D. Thomam, ergo neque ut medium, licet eam intendere, aut velle. Et hanc esse mentem D. Thomae, ex eo etiam patet, quod S. Doctor in eo art. . sic ait: illicitum est, quia ab-
quis intendat occidere hominem, et isti
sum defendat, nisi ei, qui habet Alrueam authoritatem , hominem autem
alium hominem occidere, ut se ipsum defendat, est velle, M intendere occisicneni hominis, uti medium
ordinatum ad sui defensionem ; Sed S. Thomas dicit illicitum esse, quod aliquis intendat occidere hominem , ut se ipsum defendat, ergo vult illueitum esse, quod aliquis intendat, de
velit occisionem hominis, ut medium ordinatum ad defensionem sui. Et confirmatur. Nam S. Thomas in eodem art. dicit, quod illicitum est,
quod homo intendat occidere hominem , ut seipsum defendat, nisi ei, qui habet publicam authoritatem ,
certum est autem, quod intendere
occisionem hominis, uti finem no licet, nec etiam homini habenti publicam authoritatem ; debet enim o eisio hominis ordinari ad bonii commune, ut licita sit, & honesta, nec proinde debet occisio hominis intendi, ut finis in ea sistendo. Cum ergo S. Thomas ait i esse licitum ii mini pri dere occisionem M.teri: Doctoris se
245쪽
sus est, non esse licitum alicui intemdere occisionem alterius hominis, uti medium ad sui desensionem , nam quod nulli sit licitum eam intendero, uti finem nullus dubitat, & res est
Cum autem dicimus, non esse li- citum inuaso direm intendere inuadentis occisonem , nec etiam ut
medium ad sui defensionem ordinatum, non ideo relinquitur, licitum
esse inuaso inuadentis occisionem indirectὶ intendere. Certum est enim ex dictis non esse lichum inuaso intendere inuadentis occisionem ullo modo, nec etiam indirem; nam hieloeum non habet volitio indirecta ocellionis; quia ponimus in animo inuaseris non debere esse, nisi intenti nem se defendendi , nullo autem modo inuadentis occisionem. Vndὸ non assentimur Cardinali Caietano in eodem comment. qui etsi dicat nullo modo licere inuaso velle occisionem inuadentis, neque ut finem , neque ut medium , ait tamen licere inua veste in asi occisionem, ut essectum subsequutum. Id enim est contra id. quod docet S. Thomas art. 7. citato; Nam ibi S. Thomas appellat occisionem effectum per accidens, & praeter
intentionem defendentis se ipsum; quapropter essectus ille non potest dici volitus nec etiam indirem ab homine se defendente. Potest quidem,
sed illicitὶ, is, qui se defendit, velle
occisonem inuadentis, ut ellectum
ex sua defensione subsequutum , de tunc indirectE vellet occisionem in-
entis, sed licite solum potest vel-- - sensionem sui, occisionem vero
lentis, etsi ab ipso in uaso praeuideatur sutura , potius eam debet nolle, quamuis sequuturam sciat 3
Nec vero fit, quod ei sect is non contingat praeter intentionem agentis, Ieper accidens, ex eo quod praeuideatur futurus ; nam potest agens ipsentia
non intendere , de se posita etiam illius praeuisione potest effectus contingere praeter intentionem agentis , Quapropter esse s ille, qui est occisio, nulla ratione potest dici moralis, Se voluntarius ipsi defendenti se . Et ratio est manifesta. Quia effectus ille,
non est directE voluntarius, ut patet; Neque indirectE, quia non tenetur invisus omittere defensonem sui moderatam , quam occiso inuadentis consequitur, quia plus tenetur prouidere vitae propriae, quam alienae, ut ait S. Thomas. Exemplum quod assere Caietanus est optimum, probans tamen contra eumdem Caietanum , quod occisio
inuadentis non possit , nec uti essectus intendi ab inuaso. Est autem illud de Medico, qui intendit sanitatem infirmi, per potionem, vel incisionem venae, ex quibus consequitur debilitatio infirmi. Tunc enim constat, quod Medicus non intendit directh, vel indirectὰ debilitare infit-mum , neque accipit pro medio debilitationem , sed solum permittit illam.
Sic etiam Deus concurrit ad aliquam operationem, quatenus bona est, ut cum concurrit ad entitatem actus, qui tamen est peccatum, quatenus est a libero arbitrio, contra legem operan te; oc tamen nullo modo intendit Deus peccatum, neque directE, neque indirectὸ, neque est causa peccati , sed permittit peccatum . it
246쪽
α 3 α Raymundi Cardinalis Capilacclii
nino se habet, qui se cum moderamine inculpatae tutelae defendendo inuadentem occidit. Nam actio illa
se desendendi simul est defensio sui,
de occisio inuadentis, aliter tamen ,
de aliter, nam est desensio sui pbysicE,
de morallicr, quia peractionem il- Iam intenditur sui destuso, actioncs autem humari , ut diximus supra , desumunt speciem moralem ab eo, quod intenditur , est autem eadem actio occisio inuadentis tantum physice, quia occisio illa non intenditur, quod enim non intenditur non con-Hituit speciem in moralibus. Quare mors aggressoris non est proprie medium ad sui defensionem , sed est effectus ex ea consequens, sicut enim , quando Medicus vult aegrotum curare , vel per potionem, vel per venae sectionem, quamuiS nouerit ex ea potione, aut sectione sequi posse debilitatem infirmi, no tamen assumit illam debilitatem tanquam medium ad curationem , in neque illam vere intendit , cum mallet curare aegrotum absque eiusmodi
debilitate, si posset, sed solum eam permittit, vel negligit, iudicans non idcirco sibi abstinendum ab exercitio
suae artis 1, Ita qui invaditur, quamuis videat, quod non possit se tueri a morte, nisi inuasorem occidat, non propterea assumit mortem inuaseris', tanquam medium ad sui desensionem, sed solum eam non euitat rationabiliter existimans , quod non teneatur
abstincre ab illa sua defensione moderata ) etiamsi mors alterius inde sit
sequutura. Vnde optimὸ Bannes adnotat,
quod nusquam D. Thomas dicit , quod occisio hominis sit medium ii stum personae priuatae ad conseruati nem vitae, sed inquit, quod ipsa defenso est medium ad conseruationem vitae, ει quod ipsa occisio est effectus
per accidens consequutus, de praeter intent ORem.
De illis autem, qui dicunt, licitum esse velle occisonem, bd eam ii tendere tanquam effectum necessario consequutum ex defensione vitae , ait idem Bannes, quod neque isti animgunt Veritatem , de mentem D.Thmmae, nam ipse appellat occisonem esse tum per accidens, & praeter i tentionem defendentis seipsum. Quapropter essectus ille nulla ratione potest dici moralis, S uoluntarius ipsi defendenti se . Et ratio, inquit Basenes, in manifesta. Quia ille effictus non est directe voluntarius, ut palet, neque indirecte , quia non tenetur homo euitare illum effectum, dum se cum moderatione defendit, euon ullo modo est voluntarius . Item saliuntur in eo, quod dicunt, esse e fectum necessario consequutum ex e sensione vitae . Etenim si dum ego de sendo vitam meam ipse aggressor separet se, non sequitur mors illius . At vero si pei sistat adhuc, & ego me non possum aliter destndere, tunc necessar b ex suppositione, consequitur occiso aggres loris . non ex ipsa descimsone , ut est operatio desen)entis v lita , de moralis. Tt propterea proprie respectu illius de sensionis , ducitur essectus per accidens, & pr ter intentionem operantis. Haec Bam
Quare causa physica occisionis il
lius eii quidem ipse, qui se defendit,
247쪽
non tamen est causa moralis, quiM,
si defendens se rectὰ insui desensi
nem velit procedere, non debet occisionem intendere , sed Mihin defensionem sui 1, eius autem, quod non intenditur, sed praeter intentionem
gentis, consequenter per accidens contingit, agens non est causa mor
tis , sed tantum physica , quatenus physicὸ tantum effectus ille ab age te procedit. Unde quamuis unus ,&idem stactus, quo invasus se ipsum
defendit, de quo inuadentem occidit, moraliter, seu in genere moris est de- sensio, non verboccisio, sed tantum
physice dicendus est occisio ob rati nem dictam. Respondet Cardinalis de Lugo cum alijs Authoribus oppositam sententiam sequentibus csse disparem rationem de debilitate aegroti , dc d
occisione inuaseris: nam debilitatio aegroti non conducit ad sanitatem ,
sed evacuatio humoris noxij , quapquia fieri non potest, quin simul debilitetur infirmus, permittitur eadebilitatio, non intenditur, nec eligitur. At Veio mors aggressoris non est solum connexa cum alio medio, quod
intenditur, sed ipsa per se, de ut mors est utilis, de necenaria iudicatur ad suam desensionem: haec ergo mors intenditur,sicut qui abstindit manum putridam propter sanitateni intendit
ipsam abscissionem manus. Haec de Lugo , addens in hoc non posse esse controuersiam de re, sed de no
Veram haec responsio ex dictis com
ruit. Nam occisio, seu mors inuadentis dici nequit medium necessarium, di ex natura sua ordinatun , aut ordinabile ad meram conseru
tionem vitae persenae inmis 3 cum enim vita personae inuase sit quotidani bonum priuatum, non est pr indὸ bonum tale, ut pro eo solum conseruando debeat alia persona priuarisio proprio bono, quod est vita propria; Soluin enim a natura institurum est, ut pro conseruando dum taxat bono maiori destrui possit bonum minus, ut pro conseruatione Itotius destruatur pars, se pro con seruatione corporis destruatur membrum , de pro conseruatione boni uni uersalis destruatur bonum particul re. Non ergo aequum est . ut alius priuetur a me propria vita, ut ego meam vitam conseruem, cum ab hac natura abhorreat, ac ProindE mors ,
de occisio inuadentis, non est medium ex se, Se ex natura sua ordinatum,aut ordinabile ad conseruationem vitae hominis priuati, & consequenter non potest persona priuata, absque peccato intendere occisionem inuaseris, uti medium ad conseruationem propriae vitae ordinatum.'Vnde relinquitur, quod si inuasus intendat, de assumat occisionem inuasoris , uti medium ad construandam propriam vitam,
contra aequitatem operetur,& ex malitia sua assumat, ut medium ad construendam propriam vitam, quod ad eam construandam non potest esso
medium ; Quod si mors inuasoris
iudicatur utilis ad conseruandam p opriam vitam, est iudicium peruersum,& iniquum ; Vnde licet inuasus possit, physicὸ si velit assumere ipsiu inuasoris occisionem,uti nied ii ad conseruandam propriam vitam, o proin-dὰ intendere occisionem inuasoris,
248쪽
α34 RU mundi Cardinalis Capi succhi
id tanten non potest & operando iuxta aequitatem , sed licitὸ potest
solum intendere conseruationem pro.
priae vitae mediante defensitone sui ip-s in conflictu , quem habet cunx. Aduersario, nullo vero pacto potest licitὸ intendere illius occisionem, , quantumuis praevisam futuram, quae proindὸ habebit rationem meri essectus praeui si ex desensione secuturi, sed non intenti, aut voliti. Hinc patet exemplum allatum ex sumptione, medicinae, vel ex sectione venae opti-mὰ in rem praesentem quadrare: Nam
sicut debilitatio illa assumi nequit uti
medium ad sanandum infirmum , Zesi sit coniuncta cum semptione medicinae , & sectione venae, ita nec ad conseruandam propriam vitam assumi potest , ut mediu occisio inuasoris, etsi haec sit coniuncta cum desensione inuasit; de sicut Medicus intendere debet dationem medicinae, non quatenus annexam habet debilitatem, sed quatenus habet remouere humores noxios , ita de inuasus intendere debet actionem sui defensuam, non quatenus habet pro effectu occisonem inuaseris , sed quatenus habet pro essectu defensionem, S conteruationem sui ipsius. Quod diximus , non posse licitE ab aliqua persona priuata. Dulla publica
auctoritate se gente intendi , aut volita et se morte alicuius , nec etiam per ordinem ad bonum commune seruandum , intelligendum est de morte alicuius per occisionem ab ipsa priuata persona faciendam , quod nempὸ nulli priuatae personae liceat intendere , aut velle mortem alicuius , quae ab ipsa priuata persona inserenda st ; nam sicut priuata persilia nullam habet
auctoritatem occidendi aliquem , nec etiam ex motivo seruandi bonum G
mune , ita nec licit E potest intendere,
aut velle mortem, seu occisionem in
Iesactoris ab ipsa priuata persona D-ciendam, nec etiam ex motivo seruandi bonum commone . Et mulibminus potest persona priuata intendore, aut velle mortem alterius illi a se inserendam ex motivo conseruandi
propriam vitam ab illo inuasam, ex ratione iam allata, quod nulla peritana priuata facultatem , vel authorit
tem habeat vitam alteri adimedi, nee etiam ob defensionem vitae propria, sed solum facultatem habet seipsum
defendendi. esto ad eam defensionem sequatur praeter intentionem occisio inuadentis . Quare inuasus pro defensione passiva, de conseruatione propriae vitae potest eam actionem et, cere , qua foro aliter sit defensio sui,& materialiter tan: una sit occisio est rius . CCeterum quamuis priuata per sena non possit, nec etiam ob bonum commune seruandum licitὸ velle, aut optare mortem alicuius a se ipsis, aut
ab alia priuata persona formaliter, Nex intentione inserendam, potest i men directὸ velle, & optare mortem
ob publicum bonum ei a Iudice, seu
Magistratu, vel a Deo inserendam, si aduertat nonnisi per mortem ill jM:
bonum commune conseruari posse.
Alia ad rem hane aptὶ explican dam assere exempla Dominicus Bai nes. Primum est tale. Infirmatur qu' vehementer infirmitate stomachi, vesoppilatione ventris , ad cuius rem dium necesse est meracis , M optimi vini masnam quantitatem sumere ;
249쪽
vndὶ riirsus est naturaliter , quod infirmus inebrietur . Tunc nihilominus secundum commune sententiam licita est illa medicina , non obstante ebrietate: quoniam ebrietas illa in eo casu est enectus per accidens , de praeter intentionem acci-Pentis medicinam per se ordinatam ad salutem. At vero si illa medicina immediat E dirigeretur ad ebrietatem , non esset licitum illam sumerestia
si ex ebrietate rursus sequeretur comseruatio vitae . Ratio est : quia neu sunt faci/nda maia , ut inde veniant sicut etiam non sunt relinque da bona , quamuis praeter intentionem operantis sequantur mala iuxta illud commune prouerbium. Potius scandalum nasci permittitur, quam veritas relinquatur . Aliud exemplum est. Si ad consei uandatu vitam neces.saria esset naturaliter expulsio supe flui seminis, nihilominus non esset licitum uti medicina excitativa pollutionis , quia tunc astumeretur m
dium , quod secundium se illicitum est; At ucro si esset aliqua medicina,
quae immediatὸ ordinaretur ad confortandum partes vegetatiuas , vesad purgandum hominem, unde conis
sequeretur physies inusio seminis,
licitum esset sumere talem medicianam , quia illa eoso seminis est es-
sinus per accidens, & praeter intentionem accipientis medicinam, nisi homo consentiat, vel desderet ipsam pollutionem, sicut potest etiam
peccare se defendendo, qui gaudet de
morte Aggrestans. Duo vero documenta uniuersalia affert idem Bannes,ad dijudicandum, quinam dicantur essectus per accidens , di in quo casi teneatur homo relinquere actionem alias bonam, ne
indὸ consequaret malum, vel ad dijudicandum in quo casuait ei licitum prosequi bonam actionem, etiamsi indE sequatur aliquod malum. Prismum documentum est. Quando actio bona secundum se, ex qua si quitur aliquis essectus secundum illicitus, vel nocens alteri: Est tamen mihi necessaria ad conseruationem
eius, ad quod habeo ius: erit mihi liacitum in illa bona actione perseuer ter dummodo essectus ille per accidens consequutus, non sit noxius notabiliter bonis communibus: de mutito magis erit licitum persistere in illa actione, quando ipsa est promotiua
venticatur in actione defensionis propriae vitae , ad quam sequitur occiso aggrestaris, dein sumptione medicinae, ad quam inuitur per accidens ebrietas, vel emissio seminis. Ver ficatur etiam in bello iusto, quando Milites pugnantes contra hostes, de
Ciuitatem occiderint pariter innocentes per accidens, de praeter intentionem . Sic enim expedit communi
bono, quod milites non desistant ab impugnatione ciuitatis ob innoce
tum periculum. - Secundum documentum esLQuado actio illa, quae bona est, aut certὸ non est mala secundum se non est mihi necessaria, sed potius parum utilis,& s cessem ab illa, parum, aut nihil
nocumenti mihi accidit: Et ex alia parte sequitur aliquod nocumentum notabile proximo a teneor cessare ab ill a actione, vel ex charitate, vel ex
iustitia, verbi gratia: Si quis recream
250쪽
6 Raymundi Cardinalis pisucchi
di animi gratia velit iaculari ad se pum, ad quam actionem ille ius lia. bet, tamen si dum vult iaculari vi.
deat hominem transeuntem , ta nihilominus iaculetur, dc occidat hominem , non potest dici occisio illia essectus per accidens, de praeter intentionem iaculantis, sed est illi indire. volita illa occisio. Et ratio est, quia ille tenebatur cessare ab illa actio. ne, ex qua cessatione parum, aut nihil damni reportatur, quamuis alias haberet ius, de potestatem iaculandi. Quare ad rem nostram;occisio in uasoris est merὸ casualis respectu inuasi se defendentis, quia in praeter eius intentionem, licet sit praeuis , di praecognita; nam est praevisa, non volita, dc est praevisa, ut fortuita,non ut intenta, seu volita, nec est procurata, licet sit procurata defensio, ad quam sequitur occisio illa . Hac ratione pollutiis sequuta ex equitatione dicitur casualis , dc fortuita respectu equitantis, si ut potest', S: debet eam non intendat, nec velit, etiamsi stab eo praeuisi . Et idem dicendum de Parocho ex officio, vel de Sacerdote ex necessitate audiente consessi
nem Mulieris, si ad eam consessi nem polluatur, sed pollutionem non
velit. Pro huius maiori intelligentia animaduertendum est, ex communi, de recepta Theologorum doctrina,quod
enectus aliquis duplici modo dici potest easgalis respectu agentis , uno modo eum essectus nedum contingit praeter intentionem agentis, sed nec est ab eo praeuisus, nec praecognitus; Alio modo essestus aliquis dicitur c si alia respectu agentis, cum essectus ille quoq io modo accidit meter i tentionem agratis, ut si praecognitus, Npneui us, adhuc tamen co tingat praeter intentionem agentis, quia ab agente non intenditur, de hoc secundo modo inuasoris occiso est
casualis respectu inuasi ab eo se M. sendentis ; nec ex eo, quod occiso illa praeuisa sit ab inuasio se defendente , est propterea in uaso voluntaria, , nec etiam indirem. Nam illud est indirecte volitum ab aliquo, quod ab eo potuit, & debuit impediri, de
tamen non est impeditum. Qui autem non tenetur impedire effectu aliquem etsi ab eo praecisum, non diacitur indirectὸ velle illum, nec illi imputatur ad culpam; nam in moralibus, ut aliquid alicui imputetur ad culpam, non sat est, quod operans potuerit illud vitare, sed exigitur, ut etiam teneretur illud vitare, deprae terea exigitur , ut operans non det operam rei illicitae, adhibeatque nem diligentiam, & circumspectio nem, quae prudenter adhibenda est, ne emitis ille si malus est, sequauir.
Haec autem omnia concurrunt in reo
praesenti , nam iniusu invasus dat operam rei licitae, nam dat opera defensoni sui ipsius , non intendit occisionem inuaseris ; Se adhibet omnem diligentiam, ne mors inuaseris sequatur, nam desendit se cum m deramine inculpatae tutelae; quae comssiit, ut curet prius, si potest alijs
modis mortem suam , de inuasoris euitare, s autem non possit propriam mortem euitare nis occidendo occiasorem, potest illum absque peccato occidere, quia non tenetur abstinerea moderata sui defensione , etiamsi ad