장음표시 사용
331쪽
que sit Reipublicae utile, nec Christianae Religioni commodua .
Occurritur euasioni Francisci Amici, & Asse
tio nostra Confirmatur .RFspondet Amicus loco citato ,
quod ipse in uasor sibi imputet, qui inuasum coegit, ut se ad sui h
noris iustam defensionem interficeret. CCeterum sat est, ut id utile sit
ipsi innocenti, qui licitὸ potest suum
honorem uti , & reliqua sua bona contra iniustum aggretarem tueri. Quamquam hoc etiam mediar E redundet in bonum Reipublicae. Haec
Sed contra est, quod is cuius h norem , de famam conuitiator , ac detractor, per conuitia, ac detractionem eripere conatur, dici non potest,
quod propterea cogatur ad proprium
honorem, propriamque famam per occisionem, seu cum occisone con . uitiantis, vel detrahentis defendendum: quia potest per viam iuris, alijLque modis, ut mox dicemus honorem, de famam recuperare: Vnde honoris, vel famae ablatio, non est
malum, sed damnum irreparabile;sicut ὀ contra mors alicui illata est malum , ac damnum irreparabile; de ided qui laeditur in honore, vel fama, non laeditur irreparabiliter, sicut irreparabiliter laeditur, qui occiditur. Unia non licet laeso famam, 5c honorem defendere, cum occisione laeseris: quia non licet remouere ma tam reparabile, cum damno, ac malo
irreparabili, cuiusmodi est occisio laesoris . Et ideo est dispar ratio de im
fore vitae corporalis 1, nam hic imserre nititur malum irreparabile, su- licet mortem: dc propterea inuasus potest propriam vitam tueri cum alio malo irreparabili inuaseris, scilicet cum illius morte, modo supri explicato : vndὸ in eo casu non est iniqua commutatio. Et idem dicendum de in uasore bonorum temporalium , ablatio enim boriorum temporalium per se rem facta est malum irreparabile , si fur aufugiat, & secum ablata bona deferat ; ideo conceditur, ut bonorum ablatorum dominus possit bona sua defendendo surem occudere . Quare Lmae in uasor non coegit inuasum ad illum o idendum , cum illum conuiiijs. & calumnissas. fecit, cum inuasus alijs med ijs, quam per occisonem possit honorem, de famam suam tueri, ut dictum est. Hinc occiso illa dici nequit utilis ipsi innocenti, & inti assi: nam etsi videatur innocens apud Mundanos
famam, Se honorem recuperare,non tamen vere recuperat, cum ad eam
recuperandam illicitis me dijs utatur, dc grauiter delinquat ex ratione iam dictat undὸ damnum infert animae suae per peccatum . Nec id etiam mediate redundat in bonum Reipublicae: nam non redundat in Reipublicae bonum,quod aliqui x honorem
suum, ac famam. recuperet per medium illicitum: cuiuis odi est oce si oinuasoris famae; immo id redundat in perniciem Reipublicae: nam hoc
modo aperitur via ad priuatas caedes. patrandas, ex praetextu tuendi proprium hoaorem, δέ timam.
332쪽
sis Raymundi Cardinalis Capi succhi
Quapropter cum quis in honore , et fama laeditur, non constituitur in talibus angus iijs, ut nisi laesorem occidat, non pol sit honorem , aut famam recuperare, nisi per occisionem laeseris. Invasus vero quoad vitam corporalem in ijs angustiis est positus, ut, nisi occidat inuadentem, ipse ab eo sit occidendus: & ideo se inuaso lieet, seipsum defendendo,inuas
rem occidere , non autem licet in fama in uaso, seipsum defendendo, famae. inuasorem occidere. Id autem ex dicendis magis conitabit.
Soluitur argumetum eiusdem Amici,& afferuntur aliae rationeS pro nostra sententia .
ΙLlud pro se affert Amicus, quod
honor praesertim ab Illustribus,& honestis viris pluris aestimatur, quam reliqua bona fortunae: aequiparatur enim in hominum aestimatione vitae. VndE solent communiter Doctores periculum famae aequiparare periculo vitae: quin multi honorem praeserunt vitae. At licitum est indefensionem propriarum facultatum inuasorem occidere . Ergo multo magis in desensionem honoris.
Respon detur, quod honor, & Ω-ma sumpta, ut in praesenti sumenda esse diximus pro aestimabilitate,&existimabilitate intrinseca, quam aliquis habet, esse quidem bona praestantiora vita corporali; Id tamen tantum probat, quod quis illa praeserre possit propriae vitae, M pro illo:
tum bonorum acquisitione, vel conseruatione exponere possit propriam vitam , nisi aliundὸ in aliquo casu id repugnet; Cum enim vera aestimabilitas oriatur ex vera virtute, & liceat praeferre bonum virtutis bono vitae corporalis, ut ait S. Thomas iis 3 .sent/nt. loca supra citato, licebit alicui pro aequirenda, vel conseruanda fama, vel honore vitam corporalem propriam periculo exponere. At id non probat, quod quis licite coiiseruare, vel recuperate possit propriam famam , & honorem cum alterius hominis occisione, etianisi homo ille illius honorem , & famam lanerit. Nam id fortasse licitum esset, quando quis verum honorem antisisset, Scillum recuperaret, lae rem sui hon ris occidendo: 5e alias nullus alius modus ades et, quo amissum hon Iem recuperaret: & idem dicendum de fama, quae per detractionem supponitur antista quod scilicet si recuperari possit, Se recuperetur cum Occisione detractoris , te nullus alius modus adsit recuperandi famam, liceret eam defendere cum occisione detractoris.
Secus vero dicendum est,si honor non sit ablatus, de in eo casu , quo esset ablatus, non recuperetur per occisionem illius inuaseris, vel si recuperetur, alius etiam adsit modus eum
recuperandi;& pariter quoad bonam famam amissam dicendum est, occlusionem infamantis esse illicitam,si per
occisionem infamantis non recuperetur amissa fama, vel alijs modis r
euperari possit. Et ita planE conti sit in praesenti . Nam si de hono loquamur, Certum est, quod verus
333쪽
. honor non amittitur per contumelias, aut iniurias, vel conuicia, quae quis in aliquem proserat: nam cum verus honor , prout in praesenti accipitur, coiisistat in aestimabilitate intrinseca, quae ad virtutem consequitur , sicut non potest ab aliquo ausi ri virtus per conuicia, de per contum lias , ita nec potest per haec auferri aestimabilitas. Et ob eamdem rati nem honor hoc modo sumptus reddialon potest per occisionem iniurianistis , polito quod esset ablatus: nam sicut quis non potest alteri conserre virtutem, ita nec potest alteri conse re intrinsecam aestimabilitatem se multb minus aestimabilitas luee alicui
consertur per occisionem iniuriantis: nam per eius occisionem homo nullam virtutem acquirit, aut recuperat,
ut de se patet: sed accipiendo honorem, etiam pro actuali honoratione , de obsequio, non idebiniuria assectus honorem hoc modo acceptum recuperat, quia iniuriantem, Sc conuiciantem occidat: Dam non propterea occidens honorabitur, aut honore
dignus habebitur a viris probis, de virtuosis; immo propter homicidium perpetratum honore indignus reputabitur ab illis, esto quod ab improbis honoretur. Tandem dato, Ic non concesto, quod qui iniuria afficitur
possit honorem suum recuperare per occisionem iniuria assicientis , cum honorem suum alijs modis recuperare possit, ut diximus, de latius infra dicemus, non licet ad honorem recuperandum uti malo proximi irreparabili , ut iam dictum est. Id enim pertinet ad moderamen inculpatae tutelae, quod etiam in desensione honoris obseruandum est, quod scilicet non defendatur honor cum occisone inuadentis, quando alijs modis honor possit recuperari. Et idem dicendum quoad famae detractionem: quod videlicet, bona fama , quae in praesenti consistit in existimabilitate intrinseca alicuius hominis, tolli non potest per detractionem aliorum; sed si auferretur , non potest reddi per occisonem d
trahentis: nam non ideo, quod infamatus intimantem, ac detrahentem occidat, recuperat bonam fami dapud reliquos homines: im , ut benὸ aduertit Sylvius M Dps art. 7α quaeso s.conesus a. per occisionem infamantis non recuperabitur honor
oc idem dicendum de fama quia ex
istiusmodi occisione non habetur, quod ea , quae fuerunt dicta, sint falso, aut iniuste dicta; sed solum, quod
occisor iniquo animo ea tulerit , Saepe autem iniquo animo seruntur etii illa, quae verὸ, ac iuste dicuntur.Quia putare possunt hominem, infamatum occidisse inamantem, ne vera . crimina ei in posterum posset obijcere: Unda potiuς amissam famam recuperaret infamatus , si infamans suu
dictum retractaret; haec autem retractatio impossibilis redditur per ins
mantis occisionem: de cum alias pr curari posset etiam a Iudice retractatio, contra proprium honoiem agit infimatus, qui occidendo infaman. tem, istius retractationem impossibilem reddit.
Cum igitur famam, si est amissa,
quis non recuperet, cum detractorem
occidit, iam non habet occilio illa rationem defensionis propria sema et
334쪽
3 x o RV mundi Cardinalis Capilucchi
vndὶ relinquitur, quod habeat rati
nem puri homicidii, quod est illi
Et quidem ita dicendum videtur,
Eim ob rationes allatas, tum etiamne oppositae doctrinae praetextu via homicidi js, ae caedibus aperiatur. At vero si detur casus, ut actualis honor, ac fama sint omninb necessaria, ut Caius v. g. honesu aliis conuiuat , poterit proprium honorem defendendo ipse Caius, ne cum graui
nota vitam ducat, oecidere eius h noris inuasorem, qui actu nititur il- Ium eripere, non intendendo tamen
illius occisionem, sed honoris proprij defensionem, iuxta ea, quae diximus supra de occisione inuasoris vitae aut bonoru temporalium, si nequeat alia ratione ipsam tueri, alijsque modis recuperare qui tamen easus est rarissimus , & vix dabilis tune enim est mera,ae proindE licita defensio alicuius boni, quod pluris, quam bona
fortunae a prudentibus,de cordatis viris aestimatur. Idque tantum euincere videtur argumentum P. Amici,qui tamen aliud intendit eo probare. Ubi aduertendum ex Toleto Lb. . . s. num. I s. id non licere omnibus, nisi Nobilibus, & Personis,
quae suum tutari honorem maxime obligantur. Vnde nullus Clericus, aut Monachus potest in casu proxi-mὸ proposito occidere, sed tenetur sugere, aut talem iniuriam pati. Alia argumenta pro nostra sententia profert idem Sylvius ibidem:praecipua,praeter iam allatum, simi haec. Primum est huiusmodi: vel enimis, qui est infamatus idoneo testimo.
nio docere potest se intuta diffamari, vel non potest: si prius absque iactitara vitae alterius recuperabit suum honorem, si voluerit; si posterius exponet seipsum maiori periculo; poterit enim istius liomicidij ratione trahi in iudicium, ubi si non possit probare, quod propter iniustam diffamatione illud commiserit, reus homicidiji dicabitur,ac nihilominus remanebit
infamis. Aliud argumentum est. Honor, qui aestimatur ab hominibus freque ter non est verus honor, sed honoris imago, Sc ut verus sit, ille non asportatur ab infamatore sicut opes aspo
tantur a fure: Ad quid ergo pro ipsius
recuperatione occidetur infamator
Deindὸ etiam sie arguit. In sui;
suoru inque defensione tantum licet vim vi repellere; fraus autem, calumnia , & detractio non sunt vis: erinosi sunt etiam repellendae per vim ,
sed per viam iudicii. Tandem sic concludit. Ex his sequitur, quo loco sit habendum,quod quidam stribunt, virum nobilem, qui a plebeo invaditur, quamuis pos set fuga se ab illo liberare, non teneri fugere, sed posse talem aggressbrem interficere; Se si inuadatur fiste, vel alapa posse gladio serire ad ignominiam euitandam: & si aggressor inflicto vulnere fugiat, possi percunsim repercutere, & insequi, ac tanta vulnera inferre, quanta putentur ad honorem recuperandum necessaria. Horum enim nihil eensemus admi tendum ἱ partim ob rationes antediactas; partim ne portam aperiamus
odus, vindictis, & cordibus; partim denique, qui ι vel fugientem,vel pe
cutere cesuntem reperciuere, non ad
335쪽
necessariam desensionem pertinet ed thoritate cora ad condistiam satissa
magis ad priuatam vindictam contra Gonena exhibendam, uti de oeculte illud:Milu miniAM. eta νειν iam detractore, dictum est; nam contra dicit Dominus, ad Rom. I a. de contra est, inquit, quod non teneor expecta- istud, Nulli maiam pro nisu redΔη- re,ut mihi per contrumeliosa verba, iri, ibidem. Haec lutum ves facta honorem laedat, illum occis dere , sicut antequam aggreslar mihi membrum mutilet, vel vitam au&rat, praeuenire possum illum occide do. At vero occultum detractorem praeuenire non possum,cum prius percidantur. dignos testes de illius detractione
UAldὶ mirum est, quod Amicus Vertim allatum argumentum doead probandam suam senten- utroque casu probare certum est, scitiam asserentem, non esse licitum ali- licet, non esse licitum occidere occul- cui occidere illum, qui occulta de- tum detractorem, nec eum, qui iam tractione denthrat, aut denigraturus percussit; de rursus idem argumen- est illius sauiam, sicut nee etiam lici- tum probare no esse licitum occidere tum esse alicui eum occidere,qui per- actualiter, ac praesentialiter detrahen cussit, mirum est, inquam, quod ad tem, aut conuitiatem ac etiam actua. hanc suam veramque sentetiam pro- liter percutientem, sed percussionem bandam eo utatur argumento, quod intentantem. Horum inquam, occi ad recuperandum honorem, alia su- sionem illicitam esse argumento illo perlint media, ut si aggressor, vel de- probatur, quo diximus. Ad recupe tractor capiatur, & publica authori- randum honorem alia media superatate cogatur condignam satisfactim esse, ut si aggressor, vel detractor c nem dare:& tamen idem Amicus piatur, & publica authoritate coga vult hoc argumentum non probare , tur condignam satisructionem dare. quod illicitum sit illum occidere, qui Hoc enim argumentum probat, nec actu, M actitaliter conuitiatur,aut de- licitum esse, actualem, ac praesentem trahit, quia, inquit, est dispar rati ode detractorem, nec futurum per o- contumelioso, qui in praesentia ver- rem occidere: nam quoad occulte,&bis contumeliosis innocentem aggre- praesentialiter detrahentem , dicem' ditur: nam huic non suppetit aliud dum est, quod etiamsi actu, ac praemedium impediendi iniustam inua- sentialiter detrahat, famamque alic sonem, ne innocentis Dinae, N hQ- ius denigret, adhuc postquam detra-
noti contumeliosis verbis maculam xit, possit per viam iuris cogi ad re- inurat. Nec dicatur, iubdit Amiu tractanda,quae contra famam alteriuscus, adhuc superesse medium, quia effudit, si adsint digni tesses coni postquam me contumeliis affecit,cu- stes ; Vndὸ non est periculum in m rare possum istum capi,de publica au- ra, ita ut fama detracta non sit repse
sertum , & hactenus dicta magis elin
336쪽
; Raynnandi Cardinalis Cadisucchi
rabilis, nisi detrahentem insentatus
occidat: sicut in congressu naanuum, quo quis utra propriam vitam co
potalam ab aliquo laetiditur: In hoe enim siclincto est periculum in
mora, ut nisi aggressor occidatur,o cidetur aggresso : Unia aggressus positus est in anusiijs incurrendi damnum irreparabile, scilla mo rem . Si vero dςtractor non detraxit nisi coram illo, cuius simam detrahere voluit, is, cui detraxit, nihil sanue propriae amisit, tal perinde est, ae si eum solitarie, ac nullo praesente conuitiatus fuisset. Quare cum damnum, si quod per detractionem ill tum, alia via, quam per occisionem detrahentis veparari possit, stat vis argumenti allati, etiam pro isto casu. quod non si ille occidendus, qui si cuius famae detrahit, si damnum ab eo illatum possit alijs modis, ut veri
potest, reparari ἔ Tunc enim recurrit aliud argumentum superius ali tum , quod est iniqua commutatio pro danimo reparabili compensando inferre damnum irreparabile, scilicet mortem; Vndd cum argumentu illud eogat ad asserendum, non esielicitum occidere illum, qui iani percussit, Se alapam inflixit,cogit etiam, ad asserendum, non esse licitum illum occidete , qui percussurus est , aut actualiter percutit, aut alapam initigit, aut insigere intentat. Nam nec etiam, qui percussurus est, aut qui Mupercutit, ad reparandum hono rem laesi occidendus est, cum etiam postquam percussit, dc alapam inflixit, cogi possit per viam iuris ad conis dignam fatissauionem exhibendam, di ad poenam luendam. Nec est e
dem ratio de illo, qui alium aggredi
rur, ut ei vitam adimat, ac de illo,qri alapam intentat: nam ille, qui conficia dilani vitam corporalem in ditur , nisi defendat se ipsum, et micum occisione inuaseris, occidetur, c. damnum irreparabile ine ret, scili. t mortem is vero, cui alapa interitatur, non incurret damnum irrep rabiliai non occidat intentantem pam, de idta huic non licet alapam intentantem occidere . Tt idem diacendum de actualiter conuitiant , quod scilicet si conuitietur, conuiti Io non licet eum occidere , ut d num per conuitia illatum reis ciat, nam potest damnum, quod ei insis, tur per comitia, si modis, quam per oecisionem reparari. Et non est
intelligibile, quod ait Amicus, quod scilicet pneueniendus si, qui detra'
rus, aut conuitiaturus estmam v
eolligi potest, quod aliquis dere
cturus sit, aut conuitiaturus, si ad bonon detraxit, aut conuitiatus est O enim colligi nequit ex eo, quod qui
clamet aduersus aliquem , aut etiam iratum in vultu se ostendata. H enim non arguunt ipsam esse detin cturum, aut conuitiaturum. iam magna iniquitas esset, eum occidere, qui adhuc non detraxit, nec est conuitiatus, ob sellam suspicionem, quod si detracturus, aut conuitiaturus, nullo .rationabili. de hoe existet esui damento: sed etsi conflaret eum esse detracturum, aut conuitiaturum, non liceret eum per occisionem praeueniare ob disparitatem damnorum hincit E succedenti uin, ut dictum est; tarursus,quia non licet occidendo pr uenire futurum aggrestinem vita vi,
337쪽
eὰ mulid minus licebit occidendo
praeuenire suturum detractorem, aut conuitiatorem.
Diximus autem , non licere alicui propriam famam , aut honorem defendendo, illorum inuasorem Occidere, qualis est actualis conuitiator, aut detractor, aut qui aliquem alapa, vel suste percutere intentat. Nec diaximus , non licere alicui pro famae,
aut honoris defensione, illorum invaserem occidere ; nam posterior hic modus loquendi designaret, quod
non licet alicui intendere occisionem inuasoris honoris &e. nam hoc absurdius esset, de a nobis supra iam
improbatum est, etiam cum devitae propriae corporalis defensione ageremus; unde solam remanet quaestio, utrum desendendo proprium hon rem, aut famam, liceat illorum inuasorem occidere, id est, utrum liceat eam sui honoris desensionem praest re, quae sit inuasoris occisua, esto actionem illam eliciens non intendat nisi honoris sui defensionem, & inii foris occisio praeter illius intenti nem contingat: sicut in eodem sensu eamdem quaestionem de propriae vitae defensione excitari diximus. Et
in hoc sensu intelligendo quaestionem, uti reuerἱ intelligenda est,quod in eodem sensu admisimus, licitum esse in desensione propriae vitae ab iniusto aggressore, quod scilicet liceat iniustὸ aggressis propriam vitam defendedo aggressorem occidere, id est, quod liceat eam actionem sui desensi
iam elicere, ad quam praeter eius imtentionem sequatur occisio inuaseris;
hoc ipsum negamus licitum esse in .
desensionem honoris, di famae, lassi
ob rationem allatam, nam etsi proprium honorem defendens non i tenderet nisi honorem suum dese dere , si tamen praeuidet ex ea desensione inuadentis mortem sequut ram, tenetur ab ea desensione abit,nere; & ratio est, quia amissio propria honoris, est minus malum,quam amissio vitae inuadentis, te rursus
amissio proprij honoris , est malum
reparabile; mors autem inuadentis honorem, est malum irreparabile , quod non eontingit in defensione propriae vitae: nam in eo casu malum imminens inuaso ab inuasore est irreparabile, scilicet propria mors; nec teneor abstinere a defensione meae vitae, ob seruandam vitam inuasoris, quia unusquisque magis tenetur ad conseruationem propriae vitae, quam
ad conseruationem vitae alterius, ut ait S.Thomas ; at homo non tenetur
magis ad coseruationem proprij honoris, quam ad conseruationem vitae alterius, sed magis tenetur ad conseruationem vitae alterius,quam ad con. seruationem honoris proprii, ob rationem allatam: ae proindὰ indiscrimine, seu periculo amittendi hon rem proprium pro conseruatione vitae alterius, non licet praeserre honorem proprium alterius vitae. IdquEmulto magis urget contra modum, quo Authores oppositae sententiae illam tuentur: nam volunt, quod si quis contumeliis ab aliquo assciatur, aut infametur, aut percussio per alapam, aut sustem intentetur,possit statim, ac directὶ illum occidere; quod quidem dici nequit, nam id esset dare
directe operam occisioni, non desem
soni,quod pullatenus,&in nullo casi
338쪽
3α4 Ramundi Cardinalis Capi succhi
Igitur, ut inuasoris occisio licitia sit, requiritur, ut sit cum defensione; sed potius requiritur, quod actio,qua initasor occiditur si defensio inuasi, ita tamen, ut defenso sui intendatur, non vero inuas occiso, sed haee i actione illa materialiter se habeat, defraeter se defendentis intentionem, etiamsi a se defendente praeuideatur , ut diximus supra; non potest autem contingere defenso , sine mutuo utriusque partis congressu, & conflictu, ita ut casus sit, quod unus offendat, de alter se defendat per actionem sui defensivam, per actionem scilicet, quae a sui defensione exordiatur, de
ex intentione agentis non tendat, nisi ad sui defensionem , licet per accidens, de praeter intentionem agentis possit habere pro esseetu etiam occisionem, Se mortem inuadentis; Is ergo, qui conuitijs , aut detractionibus invaditur, ut licite iuxta aduersa riotum sententia inuasorem occideret, elicere deberet actionem sui defensuam,quae proindὰ cum a suid sensione exordiarur,exordiri non debet ab occisone inuadentis, nam lucnon esset defenso inuas, sed merata occiso in uasoris, quae non est licita: quapropter iuxta sententiam, quam consutamus inuasus in casu posto non se defenderet, sed solum occideret inuasorem, de actio illa non haberet rationem aliquam defensionis, sed haberet rationem merae occis
nis. Et idem a sortiori probat, nec praeueniri posse futurum inuasorem illum occidendo, nec occidi posse illum, qui iniuriosὰ aliquem per D serit: nam cum in nullo ex his casibus adsit actualis, de mutuus conflictus,
non adest defensio illius, qui ostendendus est, vel qui iam est offensus;
Undὸ tam occlueo suturi in uasoris, quam occisio eius, qui iam offendit, est purum, de merum homicidium, quod est illicitum. In casu autem, de quo in hac prima nostra assertione agimus, de illo, qui actualiter contumelijs, aut detractionibus impetitur ab aliquo,non contingit ex parte inuasi, & offensi actio aliqua sui defen- sua, nisi forte ostrisus contrarijs verbis iniurias, ae detractiones refelleret: sed etsi offendentem percuteret ad sui defensionem,si praeuideat ex tali percussione posse sequi inuadentis homicidium, tenetur ab ea percussione abstinere, etiamsi illam occisionem non intenderet: quia praeuideret inuase in serri a se damnum irreparabile, ut se eriperet a damno reparabili, scilicet honoris, & famae laesioni, quae est iniqua compensatio, ut iam
dictum est. UndE quomodocumque
eonsideretur occisio inuadentis, non
est inuasi defenso, sed merum homi: cidium,quod proindὰ est illicitum.
ASSERTIO SECUNDA Vir Nobilis, qui alapam,
conuitium , aut aliam iniuriam accepit, .non
rium, vel ipsum occidere ad proprium hono rem defendendum.
Io contra Authores sipra relatos
339쪽
Turrianus disp. a . Δι. 3. Bannes , Salon, Mal terus, & alii, qdos citat, de sequitur Cardinalis de Lugo tom.
i. de iussula, oe iuri disp. I seTIO. num. I9o. Vbi obseruat meritoris-queZ dixisse, contrariam sententiam
gentilitatem sapere, & a Christiana lege alienam esse,ita ut ipsi met mundani, qui pactione coacti ad recuperandum honorem ostensi, repercutiunt, vel occidunt,stimulante tamen conscientia, videant,& fateantur se grauiter peccare, licet mundanis honoris legibus aliud secere non pos
Ratio autem ὀ priori huius sententiae haec est. Quia occiso, vel percussio pritiata non licet nisi in casu defensionis rei, quam aliter amittes, de eo modo conseruabis,alioquin non erit defensio, sed vindicta, quae auctoritate priuata semper est illicita , ut etiam Authores oppositae sententiae
fatentur: In casu autem praesenti occiso illa non conducit ad conseruandum honorem ; honor enim iuxta illos iam destructus est per iniuriam. illatam, sed deseruit ad acquirendum alium honorem,quem apud homines acquiris ob sortitudinem, qua te vindicasti: quare non potest praescinderea ratione vindictis , quia non aliter conducit ad honorem acquirendum , nisi quatenus honorificum est apud
homines te vindicare: Nec conserinuat, aut recuperat honorem; nam,
hunc ips volunt e se ablatum, quia illa erat nota existimationis, quam. ostensor debebat exhibere , quam quidem non exhibet offenses percussus, immo nec amplius exhibere poterit, si occidatur: nec vero illum percutis, vel occidis, ut reddat honorem, & notam bonae existimationis de re, quam debebat dare, & iniuste abstulit, sed ut acquiras alium honorem apud coeteros, quo compenses iacturam illius honoris, quem ab OLfensore non habuisti: Ergis illa occi- .so non est propriὸ defensio, nec eo titulo licita reddi potest , sed semper remanet sub ratione vindictae, sub qua sola utilis est ad acquirendum
honorem aequi ualentem, quo videaris retinere tantundem honoris, qua-tiim antea liabebas,dum pro honore, ut creditur, amista, alium honorem apud homines de nouo acquiris. Dixi honorem iuxta opinionem illorum , qui aduersarium repercutiunt, vel occidunt, esse ablatum , nam reuera, ut antea diximus, honor verus non est ablatus, sed selum mu-danus, & apud mundanos, cum quis
iniuria asscitur; At supposito, quod vi illi volidit, sit ablatus, urget ratio allata: nam honor ille, si ablatus est,
non potest amplius recuperari. Hanc eamdem secun)am assertionem probant argumenta , quae pro prima Assertione adduximus. Prois hant enim haec omnia argumenta, nedum non licere incontinenter honoris, &famae laeserem occidere.Sed id multo minus licere ex interuallo,
de post aliquod tempus; immo grauius peccant, qui non ex incontinenti, sed post aliquod tempus occidunt, vel occidere mandant eum, qui fa
340쪽
316 Rumundi Cardinalis Capimcchi
num , aut honorem laesit , quam qui eumdem cum actu detrahit , aut statim postquam detraxit , occidunt rnam qui post interuallum occidunt , vel occidi mandant, minori passione tenentur, ac maiori malitia, de perui- caelori vindictae animo in eum, qui honorem laesit, seruntur. Ex quo patet, quam grauiter delinquant Principes illi, qui retento ad plures annos in aliquem odio, quem eorum honorem laetisse putant, eum occidi
mandant, tantumque crimen, tan
tamque iniquitatem quasi aquam bibunt, nil curantes de restitutione Parentibus occisi , qui graue damnusita ob eam occisione patiuntur facienda.
ASSER ΤIO TERTIA. Licet Mulieri propriam
tenetur,si sibi timeat crusensum in peccatum, &delectationem venerea, di aliter aggre rem repellere nequeat, sectis vero si consensum in peccatum,& delectationem Veneream non tumeat.
P Rim pars huius Assertionis c5munis est inter Doctores,Caietanus 2. 2. Mart. 7. Saex histem, Mercadus cap. s. Sylvester ιη Summa, merti homicidium 2. quo. Nauarrus cap. I num. s. Petrus a Nauarta lib. L. de restit. cap. 3. num.
emclus i. de Lugo de iustitia, . iure rom. I. disp. Io. sedi. Io. num. I9 s- .m Aj. Ratio est, quia sic occidens vim vi repellit in re magni momenti, eum pudicitia secundum se maius bonum sit, quam multae opes, & bona temporalia: erg5 si licet homini bona temporalia dcfendendo aggressorem occidere & mulieri licebit suam pudicitiam defendendo aggressorem occidere, cum pudicitia sit bonum excellentius, quam bona temporalia: idque eo magis, quod mulier non habet dominium sui corporis, undὸ si lieet alicui propriam vitai corporalem defendendo aggressorem occidere, licebit de mulieri propriam pudicitiam defendere cum occisione aggressoris. Dicimus autem, licitum esse mualteri propriam pudicitiam, te castitatem defendendo, aggressorem occidere, ut per haec significemus, uti etiam diximus cum de propriae vitae desensione ageremus, quod mulieris intentio esse debeat, se defendendi, non vero aggressorem occidendi, ita ut aggressoris mors praeter intentionem se defendentis contingat. Et in hae ipsa castitatis defensione mulier uti debet moderamine inculpatae t
telae; undὸ prius debet fugere, si potuit, ut perfugam, se de manibus iniqui