장음표시 사용
601쪽
ram abstulerat potestatem,ut aliter quam occulto iustoq; iudicio statuerat, eeonsilii sui ordo decurreret. Vnde locum no habent contumactu murmura querelam. quia quod Deus fieri voluit,collat non aliter fieri debuille quam voluit. l osteriore vero tepore, cum iam dominus lesus in Dei patris gloria consideret. Se praedicatores verbi suscepto negotio deseruirent, voletes apo- Astis stoli euangelizare verbum in Asia, vetiti sunt ab spiritu sancto,& disponetes ire in Bithyniam . prohibiti sunt ab spiritu Iesu non uti ai negata illis populis gratia, sed ,quantum apparuit,retardata . nam postea etiam apud ipsos fides Chri istiana conualuit. Quae autem fuerit disserendae vocationis causa, non claret. 8e tamen rei gestae docemur exemplo,quod inter generalia. vel pro-m illa,vel opera,vel praecepta.quaeda Deus a comunibus excepta causis, o ' cultiore nouit ordinare ratione. Credo ut in temostis quibusdam obum, brationibus, ea quae secreti is micant. mirabilius innotescant. ne negligentior fiat acies de facilitate cernendi, 3e quodammodo dormit et ac Laetis,s no excitetur insolitis. Has autem incognoscibiles illuminationu dilationes,inter quas utiqi multi in infidelitate deficiunt, no solum in populis remotioribus impiorum,sed etiam in ciuitatibus fideliu per plurimas domos ac familias nouimus fieri, dum Christianae fidei etiam qui Christiani futuri Nilaci . sunt, aduersantur. Multi enim quod oderunt,amabunt,quod non recipiunts dicabunt. Et quis inter haec querulis aut curioss notum faciet, cura&ue Sol iustitiae quibusdam gentibus non oriatur, 3c a tenebrosis eordibus. etiam nunc radios suos veritas reuelanda contineat Cur corrigedi tam diu sinantur errare, Se quod senibus in fine pr standu est, per tam longa no tribuatur aetatem Cur filijs iam in Christu credentibus necdu credat parete, DEt rursum,a religiosis parentibus soboles praua discordet Cum tame Deo qui initiorum fidei incrementique largitor es ) secundum ipsius praeceptum quotidie pro omnibus supplicetur, ut etsi exaudiat,nota sit gratia mi borationis Se si non exaudit,intelligatur iudicium veritatis.
In praeteritis seculis siemper admonuit diuina bonitas homines sicini cultus pere lenient a Mut populum istae ecussat rur per legem 2 prophetas. CAPUT III I. E D ne in preteritis quidem seculis haec ea de gratia quae post Q domini nostri Iesu Christi resurrectione ubiqi distusa est.& de
tit, ut eos ad cognoscendum se atque metuendum, nullis significationibus admoneret t. Coelum quippe ac terra Sc mare , omnisque creatura quae
videri atque intelligi potest, ad hanc praecipue disposita est humani generis utilitatem,ut natura rationali, de contemplatione tot specierum, de experimentis tot bonorum,de perceptione tot munerum. Od cultum Sc dialectionem sui imbueretur autorus, implete omnia spiritu Deion quo vivimus movemur & sumus. Quoniam & si long ἡ est a peccatoribus salus. p sentia tamen salutis ipsius ac virtute nihil vacuum est. Igitur , sicut dicit
602쪽
A propheta,misericordia domini plena est terra: quae nullis unqua seculis,nui. Habit
lis generationibus defuit, eamq: p uidentiam, qua uniuersitatem rem ad- . ministrat Se continet,regendis alendisque naturi, semper impendit, dispositum habens ex incommutabilis aeternitate consilii j,quibus quidque temporibus distribueret, Se multiformis gratiae suae inscrutabiles in uestigabi lesque mensuras, per quae dona ac sicramenta variaret. Sicut enim ista gratiae largitas quae in omnes gentes nouisti me effluxit, no euacuat ea, quae super unum Israel sub lege rorauit,nec praesentes diuiti et fidem praeteritae abrogat parcitati: ita nec ce illa cura Dei, uae patriarcham filijs propriὸ praesidebat. consciendu est gubernacula diuinae misericordiae caeteris hominibus fuisse subtracta. Qui quidem in coparatione electorum videtur abiecti, sed nunquam sunt manifestis occultis l. benefici js abdicati. Legimus enim in Actis apostolorum, Paulum 3e Barnabam apostolos Lycaoni js dicere: Viri. quid liaec fa- Act.r citis Et nos mortales sumus sirules vobis homines, an nunciantes vobis ab his vanis conuerti ad Deum vivum, qui fecit coelum & terram & mare, Se omnia quae in eis sunt, qui in praeteritis generationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas. Et quidem non sine testimonio semetipsum reliquit, benefaciens,de coelo dans pluuias Se tempora fructifera,implens cibo Se laetitia corda vestra. Quod est autem hoc testimonium, quod semper domino deseruiuit, Ac nunquam de eius bonitate ac potestate conticuit, nisi ipsa totius mundi inenarrabilis pulchritudo, Sc inenarrabilium beneficiorum eiusti diues de ordinata largitio per 'uae humanis cordibus quaedam aeternae legis tabulae praebebantur, ut in paginis elementoru ac voluminibus temporum. communis Se publica diuinae institutionis do duina legeretur Coelum ergo cuncta l. ccelelita,mare de terra, omniaqi que in eis sunt, consono speciei suae ordinationisque concentu protestabantur floriam Dei, de praedicatione perpetua maiestatem sui loquebantur autoris. Sc tamen maximus numerus nominum,qui vias voluntatis Qq ambulare permissus est, non intellexit, nee secutus hanc legem est.& odor vitae,qui spirabat ad vitam factus est ei odor Leor 2. mortis ad mortem, ut etiam in illis vili bilibus testimoni js disceret utiquod li C DI tera occideret, spiritu autem vivificaret. Quod ergo in Israel per constitutionem legis Se prophetica eloquia gerebatur,hoc in uniuersis nationibus totius creaturae testimonia Se bonitatis Dei miracula semper egerunt.
cio inter gentes Deo placuerunt, sumtu fidei ct gratia sunt discreti.
E D eum in illo populo cui utraque eruditio praefuit nemo nisi gratia iustificatus sit per spiritum si dei,
quis ambigat eos quide quibuscunque nationibus quibuslibet temporibus Deo placere potuerunt,spiritu gratiae Dei Hille discretos Quae et ii parcior antea atque occultior fuit, nullis tame seculis se negauit virtute una, quantitate diuersa , consilio incommutabili, opere
603쪽
A M & in his diebus quibus totum mundum inessabilium dinorsi flumina rigant,no id e modus omnibus,nec eade mensura
cofertur. Quivis enim per ministros verbi & grati Dei eadem cunctis veritas pr dicetur, eadem cohortatio adhibearur, Dei tame agri cultura est, iei disicatio, cuius virtus inuisibiliter agit ut incremento proficiat quod discatur aut colitur. Sicut attestatur Paulus DCor 3 Apostolu , dicens: Quid igitur est Apollo quid vero Paulus ministri eius cui credidistis,ia unicuique sicut dominus dedit: Ego plataui, Apollo rigauit,sed Deuς incrementum dedit. Itaq: ne liqui plantat est aliquid, neq. qui rigat. sed qui incrementum dat Deus. Qui plantat autem & qui rigat, unum sunt. nusqui . aute propriam mercede accipiet secundum tuum laborem. Dei enim sumus adiutores, Dei agri cultura estis dei dificatio estis: Agriciit. turet ergo huius atque dificationi, in tantum qui': adiutor & operarius ac minister est inquatum unicuiqi dominus dederit. Et hi qui ministrorum labore excoluntur ad eum prosciunt modum, ad que illos incrementi autor exerit. In agro enim domini no a uniformjs, nee una plantatio est. Et quamui, in unum decore nutotius templi stria mira conueniat Mon idem ta. men locus est,nec idem usus omnium lapidum, sicut de in uno corpore non L L n omnia membra eundem actum habent, dicente Apollo lo: Nunc autem posuit Deus membra, seu numquodque eorum scut voluit. nidem.
Cum omne bonum eae gratia Dei sit, imparitas meritori; nec in liberum vitariavi es reserenda, nec in querelam es vocanda. CAPUT VI a. Vc vero membra unde apta . Vn de utilia, unde Ωἀt pulchra . idem doctor exponit, dicerar: ideo notum vobis facto . quolsi nemo in spiritu Dei loquens, dicit anathema Iesu. Et nemo potest dicere dominu Iesum nisi in spiritu sancto. Diuilione, vero gratiarum sunt, idem autem spiritus, te diuisones mini. strationum sant, idem autem dominus, Ec diuisiones operationum sunt, id e vero Deus,qui operatur omnia in omnibus Unicuiq. aute datur manifestatio spiritus ad utilitatem, alij quidem per spiritum datur sermo sapien tiae alij sermo scientiae secundum eundE spiritum, alteri fides In eodem spiria tu alij operatio virtutum, alij prophetatio, alij discretio spirituum, alij genera dinguarum alij interpretatio sermonum. Haec aute omnia operatur unusata idem spiritus, diuidens singulis prout vult. Haec magistro gentium tanta luce,tanta euidentia praedicante qua ratione,qua causa dubitandum est, An omnium nobis virtutu germen ex Deo sit ves quis ita si insipientis imus de disserentia diuino mili munerum conqueratur, Aut imparibuq ascribendum meritis arbitretur, quod non qualiter desuperna liberalitate conferatur Si enim h e distributio secundum praecedentium operum merita pro ueniret,no ipsoru donoru catalogia tali coclusione apostolus terminaret utraes. odi re Haec autem omnia Operatur unus atq; ide spiritus diuidens singuli prout
604쪽
DE vOCATIONE GENT. LIB. II. 3m
a prout vult Vbi utiqi s meritorii caulas voluisset intelligi diceret Diuidens
singulis prout merentur,sicut planaatoribus aut rigatoribus praemiud euotionis spopondit dicens: Vnusquisque aut e propriam mercede accipiet se cor .cundum suum laborem.
laictisq; sine merito datur, τn e tendat ad meritu se a ratia iam ii nato expectatur,ur id quod accepit,augeat per illam qui dat incrementum. C AP v Tu III, Atur ergo unicuiq; sine merito, unde tendat ad meritu. & da- tur ante vilia labore unde qui'. mercede accipiat secundu suui laborem. Quod ita elle, etiam euangelicae veritatis testimonio agnoscitur, ubi perco paratione dicitur, quod homo peregrὸ Mati as , proficiscens vocavit seruos suos,& tradidit illis substantia sua,& viri dedit quinqMalenta,ali Jaute duo,sij vero unum, unicuiqi secundum propriam virtute, id est secundu propria & naturale possibilitatem : no au- te secundu proprium meritu, quia aliud est posse operari, aliud operari, Se aliud si polle habere charitatem, at ad habere charitatem,& aliud est capa cem esse continentiae, iustitiae, sapientiae. aliud vero esse continentem .iustu, atq sapientem. Non itaqi omnis reparabilis reparatur, nec omnis sanabilis sanatus est: quia reparabilem & sanabilem es., de natura est, reparatum au- tem & sanatum esse, te gratia et L Denique isti quibus secundum modulum capacitatis suae quem in eis distributor substantiae praeuidebat, dispar creditus est numerus talentorum,non meriti remunerationem, sed operis acce phre materiam. In qua duorum seruorum vigila istissima industria non sola gloriosi ς laudibus honestatur, sed etiam in aeterna domini sui gaudia intrare praecipitur.Tert ij vero plerum otium.& desidiosa nequitia sic punitur, ut & vituperationis dedecoretur opprobrio, & partione quam acceperat, .exuatur. Dignus enim erat perdere inutilem fidein, qui non exercuerat charitatem. Vnde&in subsequenti sermone, quo apertissimὸ declaratur futuri forma ilicscij, sedente filio hominis in sede maiestatis se , antequam facta congregatione omnium gentium alij ducuntur ad dexteram, alii ad fi- Mari. V nistram constituendi, laudati S dextris deoperibus charitatis : nihil aliud sinistris obiicitur,ouam misericordiae beneuolentiaeq. neglectus. Acceperat ergo etiam isti fidem . sed non sectati fuerant dilectionem. Nec de non seruato, sed de non aucto munere damnabuntur. Quamuis enim omnia bona dona sint Dei, a Deo tamen quaedam etiam non petita tribuuntur, ut . per ipsa quae accepta sunt,ea quae nondum sunt donata quaerantur. Semen quippe quod iacitur in terram, non ob hoc seritur ut ipsum solum ma. Io neat, sed ut fructum asserendo, multiplex at li numerosum sit. Qui quidem profectus ab illo est, oui dat incrementum: sed terra vivens, Se de gra t. Cor. 1.ri iam imbre Decunda,lia uel quod ab ipsa expectetur ad id quod accepit. augendum.
605쪽
Variatae per diuersa tempora gratia causa a no- cbu non est inuestiganda.
C Α P v T I XLIS recte ut arbitror duantum dominus tribuit pertractatis, ad id unde digressa et disputatio reuertamur: Ad considera tionem scilicet differentiarum, quibus diuinae gratiae opera aedona variata sunt: Altitudo quippe diuitiarum sapientiae Sescientiae Dei. cuius inscrutabilia sunt iudicia Se in uestigabile, viae. sic per misericordiam suam Sc iudicium temperauit ut secretissima stemnico si iij voluntate, noluerit in omnibus super omnes generationes, aut super omnes homines, quales donorum seorum esse mensuras. Siquidem alia ter eos iuuerit quos ad cognoscendum se,coeli 8e terrae testimonijs conueniebat: aliter illos quibus non solum elementorum famia latu, sed etiam doctrina legis prophetarum oraculis,miraculoru signis, & angelorum cooperationibus consulebat: Se multo magis aliter milericordiam suam uniuersis hominibus declarauerit,quando filius Dei factus est filius hominis, ut inueniretur ab eis qui eum non quaerebant,& appareret his qui illum non in te rogabant,& non in uno tantum populo Israeliticae stirpis excelleret, sed in omni gente quae et sub coelo, multiplicatum Abrahae semen oriretur: in quam haeredum successionem non siij carnis,sed filij promissionis intraret:& quanta in praeteritis seculis super c teras nationes.tanta nuc esset in gente Iudaea parcitas gratiae . eum tamen introducta plenitudine gentium .etiam ipsorum ariditati earundem rigationum inundatio spondeatur. Qui itaque caust sint harum sub eadem gratia dissimilitudinum quaeue rationes, sanctis D scripturis non loquentibus quis loquetur Et cum in eis scientia Pauli Apostoli a disputatione transeat adsis porem,cuius erit tanta prae sumptio, quis
hic differendo existimet aperienda potius quam silentio mirand . Omnibus seculis misericordia Dei ct corpora auratio mentes iussu.C A P V T
Atienter igitur Se aequanimiter ignoretur tam remotu ab H mana cogitatione secretum. Nec tamen quia nequeunt clausa: penetrari, ideo etiam reseratorum est praetereundus introitus. Manifestaverunt enim diuinorum eloquiorum multet autoritates, Se continua Omnium seculorum experimenta docuerat,
iustam Dei misericordiam misericordemque iustitiam nec alendis unquam corporibus hominum nec docendis iuuandisque eorum mentibus defuisse. Semper etenim pluit super bonos Sc malos, semper solem suum oriri fecit super iustos Se iniustos, semper vitales auras praebuit, semper diei Se noctis vi cistitudines ministrauit, ubertatem agris,multirlicationem seminibus, e cunditatem generandis hominibus semper impedit. Et si quado aliquid horum minuit, benignis correptionibus auersionem desidiamque mali Henatium castigauit, ut miserationes eius quaererent in aduersis. cuius iustitiam non timuerant in secundis Denique si ad ipsa mundi exordia recurramus, inueniemus, omnium sanctoram qui diluuium praecellerunt, Dei spiritum
606쪽
3orsuisse rectorem propter quod & fili j Dei nominati sunt: quoniam, scut ait Rom. t. Apostolus,quicunq: spiritu Dei aguntur, hi fili j sunt Dei. Et cum ijdem neglecta obseruantia patrum,illicitis se rei roborum conubijs miscuissent, atqi ob nefariam societatem digni exterminio iudicarentur, dominus aic: Non si ςsspermanebit spiritus meus in hominibus istis quonia caro sunt. Vnde apparet quod iste populus,cuius generationes discreto ordine cum annorum numero digeruntur,spiritalis antea suit,ea utiqi voluntate cui Spiritus saninas praesidebat: sc impendens moderaminis sui regimen , ut declinandi ad vitia non adimeret potestatem: qua potestate hic poῖulus si non uteretur, no relinqueret Deum,nec relinqueretur a Deo,eseiqi ille de quo dictu ei : Felix Ecelas. 1iqui potuit transgredi,&non est transgrestus. Quamdiu ergo apud Deum mansit ea voluntate masit, quam Deus inspirauit de rexit. Praeparatur enim Prou. 8.
sicut scriptum est voluntas a domino. cun
E D huius prie parationis no vnus semper prouectus,nec una' mensura est. Quonia multis modis. & innumerabilibuς distereriths gratiae opera Se dona variantur,in ii ipsis singulis generibus munerum dissimiles sunt gradus & impares quantitates. Sicut et producit non una spiin sui seminis forma, 'corem non statim ut eduntur accipiunt,sed certis & ordinatis prouehuntur augmentis, donec ad persectam sui habitus quantitatem per succedentia sibi incrementa perueniant: ita Se semina charismatum Plantae': Virtutum, non in omni agro cordis humani totum hoc pariter,quod sani putura, naicuntur nec facile reperitur in exordio maturitas, &in inchoatione persectio. Exerit quidem frequenter potens & misericors Deus mirabile, istos suae operationis effectus,& quibusdam mentibus no expectata profectuum mora,totum simul quicquiu collaturus est, inuehit. In Abrahae lumbis Levi R.bi.=sanetificatur.& simul cum eo domus Aaron & sacerdotalis ordo benedicitur. In Isaac de repromissione concepto,& contra spem sterilium senum nais Gen.irto, omnium gentium vocatio, de tota Christi forma praeconditur. Iacob Rom. nullo merito suffragante dilectus, priusquam nascatur, eligitur. Hieremiae Nattae adicitur: Priusqua te formarem in utero,noui te: & priusqua exires de vulva, mom Psanctificaui te. Ioannes intra Elirabet matris viscera Spiritu sancto repletus ullat,scut nullus inter natos mulierum maior sit, prius sentit initia gratiae quam naturae, Sed cum acalia similium documentorum exempla non de sint quae breuitatis studio praeterimus,multo tamen crebrior multoque numerosior par, illa hominum est, cui particulatim quicquid superna largitas donat,accrescit,ut conferendorum munerum causae , de his quae sunt collata pariantur. Quidam accepta fide,diffidentia non carent.quam utique
inesse sibi nouerat, qui dicebat: Credo domine, adiuva incredulitatem Nans
607쪽
meam. Quam nec illi abesse penitus a suis animis sentiebant, qui dixerunt: ozue. 7. Domine auge nobis fidem. Quidam quod credunt,non intelligunt,& mu ti eorum diu in suae simplicitatis modulo detinentur. Multi vero cito in. tellectus lumen accipiunt. ipsa autem intelligentia non in omnibus eundem habet vigorem .aut similem facultatem. Et plurimi cum & fide ac in tellectia videantur ornati laborant tamen indigentia charitatis, & his quars de & intellectu vident, nequeunt inhaerere, quoniam perseuerari in eo non potest, quod non toto corde diligitur. Donum quoque ipsius charitatis non semper eiusmodi est,ut quicquid ad plenitudinem ipsius peltinet, simula percipiente sumatur. Est enim amor qui potest alio amore superari.& sepe dilectio Dei ex mundi dilectione marcescit, nisi ad eum seruorem Spiritu sancto inflammante profecerit, ut nullo extii sui frigore.nullo ponsit tepore languere. Cum itaque in hoc inenarrabili dono Dei. omnium summa donorum & quaedam sit cunctarum vita virtutum . ad hoc caetera conseruntur, ut habeat animae fidelis intentio per quae ad persectam cha iv.Ioan 4 tatem possit eniti. Quae quoniam non solum ex Deo, sed etiam Deus est, stabiles & perseuerantes atque insuperabiles facit,quos sumine suae voluptatis impleuerit. Qui autem istarum aquarum dulcedinem nesciunt. & adhuc de mundi huius torrentibus bibunt, aut etiam si aliquid primoribus t Apoς bris de vitae fonte gustaverunt,inebriari tamen aureo Babylonis calice de ιβ d lectantur,suo prorsus decipiuntur arbitrio .sua voluntate labuntur, & si in hae desidiaperseuerant ipsi se his quae accepFre dispoliant. Facilὸ enim quae Cor.ii. libet bona sinς charitate postant perire quae no pollunt sine charitate pro
Diuuia constitutionis non est ne ra a Deo auerso, sita propriae volunta-1v:i rei meriti hominis esse Heterit,quia cadere potuit.
C Λ P v T x II. E C autem summatim breuiterque perstricta ad id valeant,ut certisiime nouerimus nullum fidelium a Deo O non discedentem relinqui neque cuiusquam ruinam ex diuina esse conititutione dispositam. Sed multis qui iam iudicio rationis utuntur.ideo liberum esse disce iere, ut non discesiisse sit praemium: Se ut quod non potest nisi cooperante spiritu Dei fieri. eorum meritis deputetur, quorum id potuit voluntate non fieri. Qut voluntas in malis actionibus sola esse potest in bonis autem sola esse non potest. Quauis enim secundum naturam sit homini,vt bonae sit voluntatis, vitium tamen quod per malam voluntatem irruit in naturam,non naturae superatur vi tute, sed gratiae.
rinitatem Dei non βίum sanctis sidctim pisinsitu: dii a uisse ain diluuium.
608쪽
Egebatur ergo primus ille populus Dei spiritu Dei, Se a male dicti ac praedamnati populi societate ac moribus per eruditionem sancti Spiritus abstinebat , custodiens discretionem sui a
permixtione carnalium: quorum mala tam diu sustinuit patie tia Dei qua diu boni per id quod eos non imitabantur, placem potueriit: ubi vero etia boni maloru imitatione corrupti sunt,& per voluntatis desectum in eandem nequitiam conspirauit uniuersias: quos excepta Noe domo una impiet is prophapaui , sentetia una deleuit. Bonitas autem
Dei ne illi quidem pneno diabolici liuoritis inuidente,cae dpaterno mitigare ceoncidit vultus tu casti quiesce. Ad te enim
i ,qui in charitate non stetit, Sc ab initio sui ve- t. Principe enim gelis impi . sancti fratris me icidali corde meditante, dignatur dommust Cain : Vt quid tristis factus ut quid Gen.
e offeras,rectὸ autem non diuidas . pec- . ri te uersio eius,& tu dominaberis eius. Depone inquit)ortam de inuidiae eteniunt i me tristitiam, de flamma, odij crudelis extingue. nihil tibi A bel nocuit, nec mihi placendo te hesit. Despexi munera tua meo iudicio .non illius Volo. Opus enim bonum neglige ter egisti, recta suisset oblatio tua, si fuisset recta discretio. scies cui offerres, scire debueras quid voveres. Non digne inter me Ee te diuisisti, quoniam tibi electiora seruasti.Tuus ergo hic error est,tuumq: peccatu,quiesce de noli in insontem fratrem moueri, ad te potius tua culpa reuocetur. Noli peccato regnum in te dare, sed tu potius in ipsum sume dominatu. . Poenitendo enim nec in maius facinus progredieris,& ab eo in quo te doles displicuisse, mundaberi . Cum ergo talia ad Cain loqueretur Deus. nunquid ambiguum est voluissed eum. de quantum ad illum J medendi modum sufficiebat egisse. ut Cain ab illo impietatis surore resipisceret sed malicia pertinax inde facta est inex cusabilior unde debuit esse correctior. Et Vtique praesciebat Deus ad quem inem insanientis esset progressura conceptio. Neque ex eo quod falli scientia diuina non poterat,necessitate peccandi urgebatur facinus voluntatis. A cuius utique intentione atque effectu potuit incolumitas Abel illaesa de fendi .nis placuisset Deo cum magna laude patientiae suae .ut temporalis su ror impii fieret perpetuus honor iusti. Posteris vero istius fratricidae. quamuis in progenitoris sui moribus viverent, nunquam se diuinam bonitatem negase, qui, non facile aduertat, si consideret quantum eis prodesse potuerit tam longa patientia Dei, tam diues bonorum temporalium copia de multiplicatae foecunditatis tam numerosa propbgatici Quae beneficia licet obduratis nihil remedij & emendationis attulerint, pr bant tamen auersionem eorum non diuinae sui e constitutionis, sed propriae voluntatis.
D fluuio,opo ea usique ad Christum reuelata simi vera tui gratiabo Christianae gratia miracula praesignata: es iabundantia gratia quae nunc mundum r Satiari largitate non luxit.
609쪽
N conseruatione autem Noe filiorumque eius & nuruum H Cquibus omnium gelium seminarium disponebatur, quanta dia uinae gratiae opera reuelata sint, sancta scriptura manifestat duin illa mirandet capacitatis arca,uniuersi generis animaliu quantum reparationis aderat, receptrice, congregatura ad se omne hominum genus ecclesia figuratur: dum per lignu & aquam redeptio crucis Chri iti & ablutio regenerationis aperitur: dum in his qui ex illa inudi vastatione saluati sunt, omnium gelium plenitudo benedicitur: dum donum s cunditatis iteratur, se solo esu sus catorum & sanguinis interdicto ibertas edendi quod placuerit, augetur salutisque securitas in testimonio verticol ris arcus, hoc est,in signo multiformis gratiae consecratur. Quae utique mysteria atque sacramenta non unius tantum familiae paucissimos tunc hornines, sed in ipsis omnes eorum posteros imbuebant , ut quod eruditioni in pendebatur parentum, proficeret scientiae filiorum. Iam vero procurrente numanae propagationis augmento, cum ipsa mortalium numerositas de suis multiplicationibus superbiret, Se secundum elationis suae altitudinem,coelo cuperet molem immodicae instructionis inserere: quam mirabilis erga cohibendam hanc insolentiam fuit diuinae censura tuli itiae Quae unam illorum populorum loquelam notis sibi inuicem significationibus consonantem, septuaginta & duarum linguarum varietate confudit,ut se inter dissonas voces operantium pereunte concordia, insanae molitionis machina solaueretur. & habitando orbi terrarum daret incolas malae congresationisvpportuna dispersio. In isto autem opere prouidentiae Dei orae ordinabantur miracula gratiae Christianae, quae omnem hanc dispersionem in illius aedificationis erat vocatura compagem, in qua omne genuflectitur Deo, Se Domnis lingua confitetur quoniam lesus in gloria Dei patris est. Hanc lati tudinem gratiae, in plenitudine dispositorum temporum reuelandae, facta ad Abraha promissio Dei. ignis iam luculentioribus indicabat quando duplex eius successio filis scilicet carnis, & filii promisitonis multitudini narum comparabatur & siderum, & vir senex per annosam vacuos steri. litatem ab spe iam prolis alienus, credebat laudabili fide per germen unius si ij patrem futurum esse se mundi, prospiciens illum in semine suo, imo consoiciens, qui dixit: Abraham diem meum vidit, &gauisus est. Qua fide Abraham cum iustificaretur, nondum mandatum circuncisionis acceperat, sed cum esset in praeputio naturali . reputata est fides eius ad iusti tiam . Et eadem fides signaculum circuncisionis acceperat in eo corporis membro , per quod semen procreationis peruenturum erat ad eam carnem, in qua sine carnali semine Dei filius Deus. verbum caro fieret, ac de Abrahae filia Maria virgine nasceretur, assumptis omnibus in huius natiuitatis consortium qui in Christo per Spiritum sanctum regenerati quod Abraham credidit, credidissent. Haec autem fides antequam veniret. hoc semen de quo Abrahae dictum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes terrae, intra varius stirpis populum continebatur, vigente apud veros Israelitas spe redemptionis nostrae. Quoniam etsi fuerunt ex alio nigenis,quos teporibus legis veritas illustrare ilignata sit, tame ta pauci fumrunt, ut vix re cognoscatur an fuerint. Neque ob hoc excusabiles lint nationes quae alienata: a conuersatione Israel, spem non habentes,& sine Deo in
610쪽
DE VOCATIONE GENT. LIB. IL 3οε
δ hoe mundo sub ignorantiae tenebris perierunt, quia haec abundantia grat
quae nunc uniuersum mundum rigat, pari antea largitate non fluxit. laesiora non nasci nanc ingenia, quam ante Chri si aduentum qui nimbrempore aduentus Christi timenta es iniquitas robustior, vigratia Dei man diaretur. C A P v T X V. Dhibita enim semperest uniuersis hominibus quaedam superinae mensura doctrinae,quae et si parcioris occultiorisque gratiae fuit, sufficit tamen sicut dominus iudieauit, quibusciam ad reis medium, omnibus ad testimonium: ut non dubiε, sed euidenter appareat,quod nisi ubi abundauit peccatum, superabundaret& gratia, nune quoque uniuersum genus humanum smilis obcaecaret
impietas. An fortὰ ut plerique garriunt) meliora quam veterum ingenia
nostris seculis orta sunt,3e aptiores diuinis donis animas tempora extrema pepererunt Quod etiam si ita esset, ad bonitatem id reserendum esset a toris,qui vocandis ad vitam aeternam populis, ea quae non reniterentur. corda finxisset. Sed nihil prorsus nouatum est in generatione carnali, nec generosior auis minorum orta successio est, cum potius in hominibus illi temporis quo mundi redemptor aduenit, quanto erat propago tardior. o tanto si iniquitas inuenta robustior. Probauit hoc Iudaici furoris impietas.
Et quam apta Euangelio Christi fuerit illa generatio, non solum populi, sed
etiam scribarum de principum ac sacerdotum corda docuerunt. Quibus parum fuit in agnum Dei tollentem peccatum mundi, contra testificationem legis, contra oracula prophetarum, contra diuinarum experimenta virtum rum, seditionibus, contumelijs,sputis,alapis,colaphis, lapidibus,flagris, &ad postremum erucis atrocitate saeuisse, nisi etiam testes resurrectionis eius eadem persequerentur insania. Quam Apostoli quando a Pontificibus flagellati sunt, ostenderunt in Psalmo Davidico prophetatam, dicentes: Domine, tu es qui fecisti coelum Se terram Sc mare Se omnia quae in eis sunt, qui Spiritu sancto per os patris no ibi David pueri tui dixtiti: Quare fremuerunt gentes, Se populi meditati sunt inania Astiterunt reges terrae, Se principes conuenerunt in unum aduersus dominum , 3c aduersus Chri ilum eius. Conuenerunt enim verὸ in ciuitate ista aduersus sanctum filium tuum Iesum quem unxisti) Herodes Se Pontius Pilatus cum sentibus & populis Israel, facere quae anus tua Se consilium decreuerunt heri. Ipitur ad manifestandam gratiam Dei,quae ex aetemo eius incommutabilique consilio in salutem omnium gentium disponebatur, non priora quasi incapacia declinata sunt tempora, sed illa electa, quae tales populos ediderunt, quorum ferox Sc voluntaria iniquitas non consulendi affectu, sed intentione saeuiendi persisteret facere quae manus Dei Se consilium decreuerunt fieri, ut mirabilior esset gratia de potentia Dei quae de tam duris animis, tam tenebrosis mentibus tam inimicis cordibus fecit sibi populum fidelem. subliutum, sandriam .qui non per sapientiam huius mundi peruenit ad lumen sapientiae Dei,sed per illius donum, de quo testatur Ioannes Apostolus, di-