장음표시 사용
101쪽
De Praedicamentis . Mdicunt hanc relativorum conuertentiam dicere mutuam dependontiam unius relativi ab alio per relationem realem in vir que extremo fundatam,atque ideo solis r latiuis mutuis hanc proprietatem conueni res Arist. .n. ait hane affectionem omnibus relativis conuenire, & inter alia exempla
adducit illud de scientia,& scibila,quae sunt
relativa non mutua. Oportet tamen conuenienter assignare relativa ad hoc, ut adeonuertentiam dicantur , si . n. quis diceret seruus domini seruus, non potest conuem tere dicendo; homo fervi homo, unde interdum ad hanc e uenientem assignatio-
'nem oportet noua nomina componere, Vincit Arist. in textu, Quarta est,. quod sunt simul natura, hoc est, simul naturali exist tia, ita quod posita se ponunt, & perempta. se perimunt,ad quam relativorum simult tem ex post praedic. cap. de fimul duae exiguntur conditiones, una, quod conuerta tur secundum subsistendi consequentiam , quae sola non sufficit, quia ita se nabent subiectum, &passio, & tamen subiectum est prius natura passiones altera, quod neutrusit causa alterius , quia causa prScedit natura causarum; & n dicas Patrem esse caulam filij, id verum est de patre materialia
ter, non formaliter sempto, ut velatiuum est, haec tamen affectio non est communis omnibus relativis, sed tantum mutuis, UtqSc t. docet a. d. 2Κ.q. 3. F. nam ablato ait
Arist. . scibili, & sensibili, aufertur utique scientia, N sensus, sed non e contra ablata Rientia,&sens taufertur scibile,& sensia , bile a
102쪽
a Fars I.distis. Trin. LC. q. hile. Quinta tandem affectio, qus eisdem
competit relativis, est, quod non tantum
sint simul natura , sed etiam simul cognitione, M definitione, itaut qui de finite cognoscit unum relatum,definite cognoscat, & aiatem, quia distincta cognitio unius relativi ex distincta alterius cognitione de pedet, da qua proprietate fusius infra in disp. 8. q. a i . 19 -υο ex Auctore sex principiorum est, fecundum quam in ad , quod sub citur,
ingere dicimur, .i .hVt explicat Doctor in . d. I 3 . q. I . est respectus ipsius agentis ad passum, quo agens dicitur formaliter agens re dicitur notanter formaliter, quia agenSeffemue non dicitur agere actione, sed sua virtute absoluta, ri ignis effective dicitur agere calore, sed formaliter dicitur agere actione, unde notat Doctor cit sub P. quod aliter calidum calore calefacit, & aliter calefactione, nam calore calefacit, ut princia
pio effectivo, & fundamentali, quod dicitur ratio agendi,calefactione vero Ut principio formali denominandi calidum agcns, ita quod tu secundum quam dicit habitudinem. causae formalis, & formae proxime denominantis agens . Dicitur in id, quod fu-biicitur, ad differentiam productionis, quae respicit pro termino, non subiectum transmutatum, sed foxmam in illo productam
V. g. calorem in aqua, atque ideo est respectus intrinsecus adueniens ad quartu praedicamentum spectans,actio autem pro termino respicit iubiectum transiri utatiam, &est respectus extrinsecus adueniens, quia ut insurgat , extremorum approxinationem postu-
103쪽
postulat, nam ut inter ignem,& aquam r=spectus calefactionis exurgat, debet aqua illi approximari, unde minus recte Delphinus & Poncius respectum productionis in hoc prsdicamelo reponit. Diuiditur Actio elut genus in species in immanentem , &transeuntem ex Scoto quol. I 3. D d. per immanentem intelligendo, qus est ad terminum manentem in age te, ut actio, qua oculus se immutat ad visionem, & intellectus ad intellectionem, quia visio manet in vi
dente, &c. per transeuntem vero, quae est ad terminum transeuntem extra agens, Ut
calefactio,per qua ignis non seipsum trans. mutat, sed aquam, in qua recipitur calor productus: solent etiam operationes Vit les appellari actiones immanentes,ut visio, auditio, intellectio ex Arist.9. met. I 6. sed squivoce solum, & grammaticaliter, quatenus significantur per verbum activum , ali o qui sunt qualitates de tertia specie, ut ibi diximus, & monet Doet. cit. Propria actionis affectio in quarto modo est ex se. inferre passionem , non quidem illatione consecutionis, ut aliqui exponunt, fluat nus si actio est,ualet inferre,quod etiam sit passio,hsc. n. illatio conuenit etiam passi ni, quia relatina mutua, ut sunt huiusmodi, inferunt se mutuo , sed intelligendum est de illatione causationis, quo sensii causa
infert effectum,non e contra,est autem hoc proprium actioni in quarto modo, quia liacet qualitas, aut substantia ut ratio agendi,& principium effectivum indirat passio
nem, non tamen tanquam principium se male,
104쪽
passio definitur ah Auctore sex princ.
viod sit essectus, illatis . actionis hoc est eia fectus,qui infertur ab austione,qus est quFdam notificatio passionis per eius proprie- ratem , proprium enim passionis in quarto modo est ab actione inferri modo iam de Clarato, melius tame describi potest ex Sco aeo loc.cit. quod sicut actio formaliter degpsa loquencio est respectus agentis ad pas. sim , seu transmutantis ad transmutatum sΞta ecotra passio est respectus passi ad ages , eu transmutati ad transmutans , unde sicut actio pro formali subiectatur in agent ita vassio in passo, Et Mut actionis duae assitasnabantur species subalternae, actio A. immanens, & tractens. sic duae erunt species passionis, passio nimirum immanenS , quae
erit effectus illatus ab agente , sed non e traseipsum, & transi*ns , quae erit effectus allatus ab agente extra seipsum unde quando aliquid agit in seipsum ut cum aqua calida se frigefacit, dici tur pati passione imma- Mente,Quando vero agit in aliud, illud aliud dicitur pati passione transeunte; & licet coismuniter haec diuisio sit actionis , nil tamen impedit , quin suo modo applicetur passio ni; omittimus hic quasdam diuifiones alias actionis, & passionis quas affert Auctor sex Princie. puta in corporalcmn spiritualem dici quia non sunt diuisiones formaliter, &per se actioni, & passioni competentes, sed
tantum ratione subiectorunti inviuibus fucidantur; allatae autem a nobis petitae sunt a
verminis, a quibus praesertim specificantur
105쪽
, De P dicamentis. nes. Commune est autem actioni, & passioni habcre contrarium ,&sulcipere magis, Sciuinus,non quidem per se,sed per accidens, quatenus qualitates, quae imprimuntur ab agentc in passum Inter se contrariantur,vel magis minus suscipiunt, i. intenduntur, remittim tur, sic calefactio dicitur frigefactioni contraria, siue sint a stiuae,1iuo pata suae, & 1 na res dicitur calcfacere , yci ca-Lsicri magis alia. si Loindo, ut praedicamentum est, non adverbialiter, sed nominaliter sumitur,quatcnus significat csse in tempore , sit concretiue sumatur , in abstracto vero dicit habitudinem ,& aespectum rei temporalis ad tempus,cui res illa subijcitur, unde desinitur ab Auctore sex. Princip. esse id, quod ex
adiacentia temporis in re temporali derelinquitum, pro cuius intelligentia sciendum est tempus esse mensuram durationis istaru rerum generabilium,& corruptibilium, undus quaeratur quantum durauit concio , re spondetur una hora Auab ,hoc aut D te pus,quod est mensura rerum transeunti una,
est motus primi Coeli, qui quotidie conficitur ab Oriente in Occidens, per duratione. n. huius regulatissimi motus duxationis harum inferiorum rerum metiri solemus,sicut in horologio per motum illius instrumeti , quod dicitur tempus,quia uniformis est
regulatu S, mensurantur motus aliarum rotarum inferiorum . Ex coexistentia vero rei
temporalis ad tempus, qui est motus primi coeli, duplex consurgit respectus mutuuS.,
106쪽
surantis ad mensuratum, & dicitur quando activum , alter in re temporali ad tempuS, ut mensurati ad mensuram,& dicitur qua
do passuum , quod solum definitur ab A
etore sex princi p. cum tamen hoc non Co
si ituat praedicamentum quando, sed re*eetus aliquis virique communis:quod etiam fecit de ubi, Si tu , & Ηabitu. Cur autem id fecerit,dicendum,vel quia respectus passivi sunt nobis manifestiores, ac magis famili
Tes, vel errasse non assignando rationes ho- Ium praedicamentoriam communes , Ut PO- erant assignari,ut ait Doctor .d. Io. q. I X.
De speciebus huius praedicameli aliqui dixerunt nullas habere, ut refert Doctor I.
d. 8 q. 3. O, & adhuc este generalissimum,decblius ratione solum ell, quod nullu habeat ius, dueniens gcnus, non autem, quod sub se nullas habeat species . Alij dicunt esse xc puS praesens, praeteritum, & futurum, vel melius esse in tempore praesenti, in pra terito fui sie, & in futuro fore,quae etiam explicantur per hodie, heri, & cras. At sicut Praeteritum, & futurum , quae sunt partes temporis,non disserui specie,sicut nec paristes lineae inter se,ita nec coexistetia ad hoc, vel illud tempus erit specie diuersa: Itaque species huius praedicamenti erunt Quando activum,& Quando passivum, ut pariter dicemus de Vbi, Situ,& mbitu. Affectiones
vero sunt quod non habeat contrarium, &quamuis mane contrarium vesperi videatur , id non est ratione respectuum, quos important, sed fundamentorum, .s.lucis, re
enebrae; quod non suscipiat magis, & m
107쪽
raus;& quod sit aptum esse in omni eo,quod incipit esse in tempore .i. quQd sit aptum denominare solum res corruptibiles, & t: pori subiacentes, & est proprium in quarto
modo, An vero ad hoc pipdIcamentum rein , duci debeat etiam coexilietia Angeli ad aeuiternum, ut facit Delphinus,dicctur in qua stionibus; ubi etiam explicab mus, quomodo sit respecitus extrinsecus aduenienS. Ubi , quod etiam nominaliter sumitur,
est circumscriptio corporis a loci circumstra-ptione procedens, pro cuius definitionis explicatione sciendum, quod ex applicatione superficiei concauae corporis locantis, quae dicitur locus 4 Phys. i.ad corpus locatum duplex exurgit respectus, unus continetiarati tuae in ipsa superficie continente, & dicitur Ubi activum: alter continentiae passiua in corpore contento, & dicitur ubi passi. uum,& utrumq; diuiditur in circumscriptiuum,& definitiuum 3 quam diuisionem se te insinuauit Gilbertus ipse,dum ubi diuisit in simplex,&compositu: Circumscripti usi
est proprium corporum, quia est cum commensuratione rei locatae ad locum, & e co-tra; itaut totus locus toti locato correspiradeat,& partes partibus. Definitivii est proprium rerum immaterialium, quia est sne ulla commensuratione, ita quod res sit tota in toto loco, & tota in qualibet loci parte: Ex quo patet a Gilbei t. solum Ubi passivum circumscriptiuum fuisse definitum, cum t men Vbi in communi ad adtiuu, & passivu, circumscriptiuum, & definitiuum sit apex huius praedicamenti, illa vero Ubi species illius a
108쪽
illius, ut docet Doct. .d. Io.q l .X. & quol. xx. infra C. Affectiones vero fimi, quod co-trarietatem non habeat, quod de Vera contrarietate in qualitatibus reperta intellige dum est quia contrarietatem in alio sensu , qualis est illa qtiae vcrsatur inter terminos motus successivi, habet utique ,& talis reperitur inter Vbi sursum, & deorsu, de qua in Physicis. Altera,quod non suscipiat magis, & minus . quia ubi non intenditur, vel
Temittitur . Tel tia tandem in quarto modo, quam assignauit Arist. . Phys est, quod sit immobile, Sc explicat Doctor 2. d. a. q. 6. E. - de immobilitate opposita motui locali. 3 3 Situs, scii Pontio es stat iam partium situs, ct generationis ordinatro, ad cuius definitionis intelligentiam sciendum est, quod cx applicatione partium loci ad locatu duplex exurgit respectus mutuus onus in partibus loci terminatus ad partes locati, &dicitur situs activus,alter in partibus Iocati terminatus ad partes loci, & dicitur Si- rus pastilius, quem solum definit Gilbert. Iicet generalissimum huius praedicamenti sit
initus in communi. Differt vero Situs ab Ubi,ut ex Scoto colligitur 4. d. Io. q. t. sub
M.quod Ubi resultat loquendo de passium
in re locata ex habitudine ad totum locum, Situs vero ex habitudine partium rei loca-xae ad determinatas partes loci, unde fit ut inuariato Ubi possit mutari situs,ut quando inum agitatur in vase , manet intra eandes perficiem concauam vasis, in codem loco, at singulae partes vini respondent vicissim diuersis panibus locii tamen uterque
109쪽
, o De Pi Micamentis. 69 respectus tam .s per Ubi, quam per Situm
importatus est extrinsecus adueniens, quia corpus ab ista v g. superficie nec locati, nec
siluati dicitur, nisi prius ei approxi metur,& fiat praesens. Differt aut cm positio hujius praedicamenti, ut Doctor innuit loc .caria positione de genere quantitatis, quod liscsignificat ordinationem partium in ipso toto sine respectu actuali ad locum , illa vero ordinem actualem partium locati ad partes loci , unde in uariata positione de genere qualitatis potcst mutari positio huius prε-oicamenti, ut fit quando homo varijs modis se componit, erigi t, incuruat, incumbit,
minis, nam caput semper immediate adhaeret collo , mediate pectosi, & sic de aliis artibus inter se, mutatur tamen ordo il- arum ad locum. Solet situs diuidi tanquam in specie s in sc sic nem, stationem, & cubationem , item in naturalem , quem tetigit Gilbert. in allata definitione, veluti a natura institutum, ut quod caput sit supra, pedes infra ue in accidcntalem, qui ex libero pendet arbitrio , ut si quis pedes supra caput cleuaret, sed non sunt ve1 e diuisiones
generis in species, sed potius subiecti in accidentia ; quare vexae Ipecies huius praedi cam ei ti erunt Situs activus, ta passivus .
Alij vcris etiam ex Scotistis, ut Bonet. in suis Praedicam. ita explicant praedicamentu Situs , ut sit modus quidam ipsius Vbi, sic quod Vbi dicat absolute praesentiam rei in loco, situs vero specificet modum praescia
tiae sic, vel sic. s. iacendo, stando, sedendo ;
110쪽
Iuxta quam opinionem Situs fundatur in ubi,& est accidens eius,&diuiditur in 1
tionem,sessionem &c. ut genus In specleS, de quo fusius disp. 8 q rh. art. a. interim te neatur allata a nobis explicatio, ut communior inter Scotistas.'Αffectiones vero sunt quod contrarium non habeat loquendo de Contrarietate proprie, alioquin fuse statio opponitur sessioni, vel cubationi: rursus P non suscipiat magis, & minuS, non .n. est magis situatum corpus stans, quam sedens: Proprietas in quarto modo eis nobis ignota, nisi forte ponatur ordinabilitas in loco. 34 Habitus t Habere varijs mod s actacipitur, & quidem in lata sua significatione
dicitur de omni eo,quod in aliquo est quo modocunque, qua significatione ponitur ab Arist. inter postpraedicamenta, hic vero speciali modo sumitur, ut significat ha-hitudinem mediam inter habentem, & rem habitam, & definitur a Gilbert. Habitus est
corporum , ct eorum , qua circa corpus sune
adiacentia sensus est, quod est m. tua quaedam habitudo corporum, & eorum , quae sunt circa corpus adiacentia,ita quod coropus habet illa, & illa habentur a corpore formaliter per illam habitudinem mediam Iunde scicndum est, quod ex adiacentia vestimenti ad corpus cuius exemplum traditur, quia notior est talis adiacentia) , vel cuiuscunquc alterius formae ad suum subiectum duplex consurgit respectus mutuuS, unus in vestimento, seu forma applicata, &terminatur ad corpus,seu aliud subiectum,& dicitur habitus, seu habitio passiua, alter