장음표시 사용
71쪽
minum communem,& singularem,Commui nis est, qui aliquid significat commune pla' ribus, itaui etiam singulis seorsim conues niat, ut homo, qui conticiat omnibus hominibus , & singulis. Terminus singularis est,qui unam rem singularem tantum significat, vel plura per modum unius: Et uterq3 subdiu1ditur,ςommunis uuidem in transcedentem, & limitatum, transcendens est,qui
conuenit omnibus rebus per omnia vagando, ut ReS,en S,Vnum,bonum: limitatus,qui pluribus quidem communis est rebus, non tamen omnibuS, , t animal, quod conuenit
homini, & equo, non tamen lapidi. Sing laris vero subdiuiditur in determinatu,colis lectivum, & vagum : Determinatus est, qui per proprium nomen, vel per commune cii pronomine demonstrativo rem ipsam si gularem determinate significat, ut Petrus, hic homo, ille homo. vagus, qui rem singularem indeterminate significat, nempe mediante termino communi, & signo par ticulari, ut quidam homo. Collealuus est, qui plura, sed in unum collecta dicit, ut P pulus,Ciuitas, Senatus: Addunt etiam te
minum singularem ex suppositione,ut filius B. Virginis intelligitur Christus, quia iudiponitur unum tantum habuisse filium. Sed obi icies, quod Petrus est nomen co mune singulis hominibus, qui hoc nomine appellantur, Ciuitas etiam, & Senatus se ra significant, ergo non sunt termini si gulares. Resp.nomen Petri utique est commune pluribus, sed non res signiscata per Petrum, quia Pater tale nomen imposuit
72쪽
Filio suo,ut eum distingueret ab omni alior illitas vero , & Senatus plura utiq. significant,sed in unum collecta,& hoc impedit, me sint terminus communis , qui pluribus conuenit etiam seorsim sumptis, sed adhuc erit terminus communis hoc nomen
Cistias, si ad hanc, & illam Civitatem co- , Paretur, & non ad homines in eadem Ciu
tate degentes. ia Rursus Terminus communis subdiuia ditur in uni vocum,aequivocum,& analogia. vniuocus est,qui conuenit pluribus secundum idem nomen,& rationem importatam
per illud nomen, ut homo, qui conuenitapetro, & Paulo non solum secundum idem nomen, quatenus hic, di ille est homo , sed etiam secundum eandem rationem per iuaud nomen importatam,quia hic, & ille est animal rationale 3 haec .n. est ratio illi nomini correspondens. Aequivocus est, qui conuenit pluribus secundum idem nomen, at non secundum eandem rationem illi nomini correspondentem , sed secundum diauersas,ut Canis dicitur de animali latrabili, de sydere, M pisce , sed huic communi nomini eadem ratio in omnibus non corre podet, sed prorsus diueris,quia licet Canis teri estris, & marinus conueniant in eadem ra tione animalis, non tamen in eadem ratione, k definitione Canis. Terminus analogus est, qui pluribus conueniens, vel secundum nomen tantum , Vel etiam secundum eanderationem illi nomini correspondent cm, ita illis conuenit, ut participetur ab eis non a
qualiter uniformiter, sed secundu prius,
73쪽
Ν posterius, hic .n. ordo prioris, & post
rioris , & dependentiae analogatorum ad primum est ita analogiae intrinsecus, ut bene dixerit Caiet .de nominu analogia cap. I. in fine quasi synonima esse analogice dici, Mdici per prius,& posterius,unde in omnibus scholis semper per talem ordinem explicata fuit analogia. sic risus analogice dicitur de homine ridente, & prato florente secunis dum nomen tantum, sed prius de homine& postea de prato metaphora inde translata, ens analogice conuenit substantiae,N a cidenti secundum eandem etiam rationem intrinsece ab utroque participatam Ad c uenit accidenti per actributionem, & ordinem ad substantiam, sed quia de Vmuocis , Aequivocis , & Analogis latὸ disputamus infra disp. a.q. . & s. de hae diuisione pro
nunc haec pauca susticiant. Demum diuiditur terminus in terminum Prina ae,&secundae intentionis 3 terminus Primae intentionis est ille, qui impositus est ad significandas res, ut sunt in te indepenter ab operatione intcllectus, ut anim ιι, Mhomo . Terminus secundae intentionis est itale,qui impositus est ad significandas res luti aliquo attributo rationis,quo non afficiunatur nisi negotiante intellectu , vi genus &species , quod .n. homo dicatur species, Nanimal genus, hoc totum procedit ab ope re intellectus. .
74쪽
in I dine ad illa pluta,quibus conuenit,
cocipitur sub secuda 1letione superioritatis velut in ordine ad inferiora,dicitur termin' Vniue salis,& dicitur et risdicabile, quatenim praedicari pot,seu affirmari de illis pluribusἱ quinque a ulcm sunt termini sic unia Mersales,seu praedicabiles .Genus, Specie S, Differentia,Proprium , & Accidens,de quiabus Porph. in Isagog . cuius diuisionis sufficietia est,quia praedicatur,aut praedicatur in quid . i. I, modu nominis subitatiui, aut in quale. i. per modum nominis adiecti-ui,si in quid, vel dicit partem effcntiae , vel
totam essentiam, si partam essentiae, fic est genu S,ut animal, si totam essentiam, sic est species,ut homo; si praedicatur in quale, vel praedicatur em ntialiter, vel accidentaliters essentialiter,sic est differentia,ut ratiωnale, si accidentaliter,uel intransmutabi liter, c l cum necessaria connexione , & sc est prdprium,ut risbile , quod licet sit extraneum ab hominis natura,tamen est cum illa necessario connexum;vel transmutabiliter, di sine necessaria connexione, bc sic est a sidens, t album: Assignamus autem distinctionem Proprij, & Accidentis per transis mutabiliter. aut intrasmutabiliter praedica-Cari,no aut per praedicari couertibilite aut ineouembuiter, ut multi faciunt, qui a non Pot Propriu constitui in rone praedicabilis,
75쪽
& vi sic ab Accidete distingui per praedicari couertibiliter, quia repugnat uniuersale in ratione uniuersalis de suis inferioribus conuertibiliter praedicari,de ratione enim termini uniuersalis,ut supra dictu est, est , quod praedicetur de suis inferioribus etiastorsim sumptis, ita φ et de singulis sngillatim sumptis praedicetur , at implicat posse ita praedicari de suis inferioribus conue
tibi liter, quia cum cis non conuertitur in
subsistendi consequentia . i. Genus est i liud uniuersale, quia ra-ateatur de pluribus specie disserentibus iis quid, id est essentialiter, & per modum nominis substantivi,quaerenti n. quid est homo recte respondemus per nomen substativum eis animal ,quid est Leo ess animal , licet.n homo,& Leo specie differant , cq ueniunt tamen in ratione generica animais
lis,ex hoc autem, quod praedicatur de pluribus specie differentibus, palam fi t genus non praedicare totam e sientiam suorum i scriorum , alioquin specie non different , sed tantum partem essentiae, & hanc pote-tialem, & mat crialem , ac per differentias contrahi bilem . Triplex vero genus disti gui solet. generiissimum, seu summum, &ui premum,& est illud , supra quod aliud noextat genus, tale genus censetur esse su stantia, quia supra se no habet nisi ens,l noest genus,eo quia transcendens , est commune Deo,& creaturis . Genus medium,seu
subalternum,ia est illud, quod tam suprase, qua infra babct aliquod genus . t corpus, i habet .n .supra substatiam,& infra se vives , , B O N
76쪽
U Para I. Instit. Tract.I. C. s.
N animal.Genus denique infimum ,seu pro ximum , &est , quod infra se non habet aliud genus, ut Animal, sub ipso enim immediate ponutur species,ut homo,leo, &C. is Species ad duo comparari potest vel ad genus,cui subijcitur,vel ad inferiora, de
quibus praedicatur,iuxta primam compar
tionem dicitur species subij cibilis , iuxta secundam dicitur praedicabilis, quia praedicabilitas in ordine ad inferiora attend itur , species in ratione subij cibilis ac finitur , quod sit ea, seponitμr sub tenere, quod intelligi debet proxime ,&immediate, quia etiam indiuidua sub genere ponuntur, sed mediate.& species sub ista ratione subijciabilitatis est triplex, summa, seu suprema , media, seu stibalterna,infima,& vltima,qui dicitur alboma,& specialissima, species subjcibilis summa est, quae immediate ponitur sub genere supremo. ut corpuS in pra dicamento substantiae: media,& subalterna est,quae non immediate ponitur sub ge resuprenio,nec immediate sub se continet in- , diuidua ,ut uiues,& Animal in eodem prF- dicamen in substantiae,Infima, &specisim inaest, quae sub se immediate cotinet indiuidua,& immediate continetur sub genere ultimo, sc proximo, ut Homo in eadem serie substantiae, qui immediate continetur sub animali, di immediate sub se continet Sortem, N Platonem , ex quo patet omnia genera sub supremo contenta dici species subijcibiles,non tamen praeficabiles, quia ad inferiora comparetur, de quibus pra
dicantur, cum ista specie differant, habent
77쪽
rationem generis, & velut genera praedia cantur . Et ideo species praedicabilis etfvna tantum, infima. s.&specialissima. & de finditur,quod sit illud uniuersale, quod pr adre stur de pluνibus is mero differentibus in quid. i.essentialiter,& per modum nominis is ubis stanti u i ,quaerenti. n.quid est Sortes; recte respondemus, quod es homo, quid est Plato es homo, licet n. Sortes, & Plato differant numero P proprias differetias indiuiduales, coueniunt in in rone specifica hominisi: ex hoc aut, quod species praedicatur de pluriabus solum numcro differetibus, statim de ducitur praedicari totam essentiam suorum inferiorum, quia differentia numeralis non
est differentia essentialis , & quidditatiua differentia namque indiuidualis non pertianet ad quid est indiuidui v. g. Platonis, sed potiu s ad quis est, si .n. quaeratur quis est 1ste homo λ espondetur,est Plato. Ex quo tandem factum est solam speciem infimam 'proprie,& abi'lute dici speciem,& hoc secundum Vniuersale constituere , quia siue comparetur ad 1 periora ,sue ad inferiora semper dicitur species , & nunquam diei
potest genus,quod non euenit in specie ss ma,&intermedia . quae si ad inferiora comparentur, necessario habent rationem generis nullo modo dici possunt species. r6 Dp rentia, est qua res alioqui inter se conuenientes in aliqua superiori ratione abinuicem diffexunt , ac discriminantur, de a Porphyrio in sua isagog.cep. . diuidiciar in communem. propriam,& proprijssimam. Cois est, quae desumitur ab accidente cO-
78쪽
muni, sic albedo in homine albo est differetia communis,quia per eam velut per accidens commune secernitur a qualibet alia re
albedinem non habente . Propria est , quae desumitur ab accidente proprio , sic homo per iisibile differt ab equo,& Leone, Velut Per accidens proprium . Proprijssiima tandeest differentia essentialis, per quam una reSessentialiter differt ab alia, cu qua alioqui essentialiter conuenit in superiori ratione , sic rationalitas ponitur hominis differentia, quia per ipsam essentialiter differt abae uo,&leone,cum quibus alioqui conuenit in ratione generica animalis . Cu vero
eriplex sit species: ut dictum est , summa , media, infima, triplex quoque erit disse Tentia, differentia i imirum speciei sum mae,dissertintia medis, & differetia infimael, illae dicitatur disserentiae genericae, sed ista dicitur absolute differentia specifica , quia est differentia speciei ultimae . quae nequit dici genus ; & haec cum sit ut plurimum incognita . non fuit a Porphyrio defini-
talaum dixit Uiferetia est, prae Zicatursu quale quid de ρluribus specie disseretibus , nam differentia speciei infimae non praedicatur, nisi de pluribus numero .differentibus,ut ipsa species infima; Cum igitur Diia ferentia , ut est tertium Praedicabile 'com-yrehendat omnes praedictas essentiales dinis retias,tam. s. genericam,quam specifica, tali definitione debebit definiri,que omniabus sit communis,u.g. quod sit illud uniuersale , quod praZientur de pluribus 1n quale
Pia aue illa pIura diiserant specie, siue solo
79쪽
quippe definita tam differentiam geneticii, suam specificam comprehendit; & dicitur
in quale quid, quia de suis inferioribus utiq. praedicatur essentialiter, nam dicit partem essentiae, sed quia dicit partem formalem , & qualiscantem, ideo praedicatur per m dum qualis seu per modum adiacentis, Nnomine adiectivo, quaerenti .n. quid est homo , recte respondemus per genus , quod es animal, quaerenti autem quale animal sit essentialiter, respondemus per differentiam eis rationale . Ex quo patet iubijcibilia . r spectu quorum Differentia v. g.rationalitas est tertium uniuersale, no esse inferiora sua quiddilative.i .hanc, & illam rationalitate ,
quia de istis praedicatur in quid , & veluti species, sed esse inferiora sui subietti,i. sp ciet humanae, quam constituit . de istis .m praedicatur in quale quid. s. de Sortis Platone, & possut dici sua inferiora quilitariisue, quatenus de 'ipiis praedicatur in qualeqtud; idem dicatur deuifferentia genericR.i Proprium, is ecidens sunt Universa. Ita accidentalia, quia citra essentiam suis inferioribus conueniunt in quo distinguuntur a tribus prioribus uniuersalibus, qtiae dicuntur uniuersalia essentialia, eo quia eL sentialiter suis inferioribus conueniui; quia tamen proprium minus distat ab essentia rei.quam accidenS commune, ut pote, quod immediate fluit ab essentia rei deo immediate sequitur post x niuersalia essentialia. Pro cuius declaratione assignat Porph c. s.
qua tuor modos proprii ue proprium primo
80쪽
M Pars I.Innit. Tract. I.c. S . modo illud est, quod accidit soli alicui speciei,sed non omnibus indiuiduis eius, ut homini esse Medicum,uel Geometra; propriusecundo modo est, quod accidit omnibus
indiuiduis alicuius speciei, sed non soli illi
speciei, vi homini esse bipede, propriu tertio modo est, quod accidit soli, & omni sed non semper, ut homini in senectute canescere; proprium quarto modo est, 'Modcidit omni, sthoe semper, ut homini csse risibile,etsi . n. homo non semper rideat, semper tamen habet aptitudinem at ridendu , S ait proprium hoc modo con sti tuere quar tum praedicabile, quia accidit omni soli, &semper, di esse proprie proprium, quia c uersim praedicatur de re, cuius est proprius Unde aliud est consisthrare proprium in ra-xione proprii , ali id in ratione praedicabulis, in ratione pyoprij utique constituitur
per praedicati coniuertibiliter , non tame' . in ratione praedicabilis quia sic praedicari
Prorsus repugnat rationi uniuersalis, quod cu coparetur illis Ae quibus praedicatur, ut superius suis inferi bus, nunquam cil eis
conuertitur in subsistendi consequentia; sed conii ituitur in ratio e uniuersali S per ac Aere omnisoli, ct sem p r, quod idem est, ac Praedicari de pluribus in quale accidentale necessarib,& intransmutabiliter, ut Sc t. explicat q. 3 i. uniuersin corp. ubi explicas allatam Porph. definitionem ait, quod peras Aecidit habetur ratio praedicabilis,& morius praedicandi. s. in quale accidentale, per