장음표시 사용
121쪽
minatam, & confusam. Distributiva est, cuterminus communis accipitur pro omniabus suis inferioribus,& singulis cum copulatione sumptis 3 ita quod praedicatum de omnibus illis in propositione copulati uaverificetur, ut in hac propositione omnis homo es animal ly homo distributive supponitur pri, hoc, S illo homine, itaut de singui si verum sit dicerae, hic homo est animal.& hic homo est animal, di sic de sngulis.
collectiva est, cum termiuus communiS aecipitur pro omnibus fimul, & collective suinptis, ut in hac propositione omnes Apostoli Dei sunt aemdecim ly Apostoli no lapponit pro singulis Apostolis seorsim sumptis, a. pro hoc, & illo, non .n. valet inferare, ergo Petrus, & Paulus sunt duodecim, sed pro omnibus collective , unde de tota solum collectione inferiorum verificari potest,&ideo ait Scot. a. d. a. q. s. I. signum uniuersale in hac suppositione debere accia pi in plurali . Determinata est, quando ter- minuS accipitur pro aliquo, vel aliquibus inferioribus suis determinate, & seorsim sumptis, sed disiunctive , ut aliquis homo est albus, non .n. inferre licet in propositione copulativa, ergo hic homo est albus, re ille homo est albus, sed solum in priopositione disiunctiva, ergo hic homo, vel ille homo est albus, et ideo dicitur determinata, quia determinatur ad unum, licet sub disiunctione . Falsum tamen est, quod hic aiunt aliqui signa particularia , vinunt alia, quis italitam etc.facere semper suppositioncm determinatam, quia hutulinodi signa D ue descr-
122쪽
, deseruiunt quoq. ut mox patebit, supposi-.tioni confvsp,ut cum dicitur, aliquis cala- mus est nece starius ad scribendum . Confusa est,cum terminus accipitur pro aliquo inferiori, vel aliquibus sub disiunctione , , ita tamen, ut no determinate supponat pro
aliquo, in quo distinguitur a supPositione
determinata ut recte Orbellus cit. aduer--.tiliqvie talis est, ut etiamsi disiunctive significe t inferiorabattameu a parte rei datur aliquod singulare,cui determinate conueniat Praedisatum enunciatum, et si non explicetur , ut si dicatur aliquis homo currit, nam
aliquis homo determinate currit, etiamsi sub disiunctione significetur 3 unde saltim Deus ostendere potest quisnam ille sit ; at . confusa ita sub disiunctione supponit, ut nullum sit inferius, de quo afirmari possit
determinate , ut si dicatur aliquis calamus inas scribendrum necessarius,quia de nullo' calamo determinate dici potest, quod sit necessarius ad scribendum, hene tamen de
aliquo homine, quod currat , veὶ quod sit
Hinc patet latum discrimen inter suppo-- sitionem determinatam, et confusam, quas . tamen aliqui discernere nesciunt,nam lup positio confusa est acceptio termini communis pro aliquo ex inferioribus, sed adeo - incerto, ac in determinato modo, It nec, Deus ipse discernere queat ullum determia natum inferius, pxo quo supponat,nec mi- 'rum,quia tale non est dabile nde si dicas: , aliquis equus est necessarius ad equitandst, suanatumuis Deus equos omne , et Singu-
123쪽
los perlecte comprehendat,nunquam in quendam determinatum equum designare poterit, de quo determinate dicere queat, nic equus est necessarius ad equitandum, quia in re non est unus magis necessarius, . quam ster. At suppositio determinata talis est naturae , quod licet ex vi ipsius non magis competat praedicatum , quod dic tur, uni ex in sextoribus , quam alteri, nam si dicatur , aliquis equus currit, ex vi illius Propositionis praecise non datur intelligi, - quod ullus unus determinatus equus maingis ,quam alius quicunq. currat,in quo cou- uenit cum suppositione confusa; attamen qui omnes equos videret, posset absolutet, .et absq. vlla disiunctiose designare equit, respectu euius propositio verificatur, et dicere, hic equus currit,quia suppOS ita Vς-etitate illius propositionis, datur re vera a
parte reii equus ille, de quo velificatur carsus,ia in hoc supposito determinata differea confusa, imo ob id dicitux determinata ., quia hae de causa habet magis determin tam significationem, quam confusa ; & r tio huius est, quia praedicatum,si dicitur in suppositione determinata dicit determinara actione exercitam,q petit a determinato principio procedere. vicu dicimus ,aliquis equus currit, sane hic cursus est actio paruiscedens a determinato principio; at cum in suppositione icosusa dicimus,aliquis equus est, necessarius ad equitandum, hoc praeducatum mon dicit determinatam actionem . sed niuna necessitatem conditionata,quae
124쪽
84 Pars Iannit. Tracta. C. 1 o. posito, quod c steri abessent , Hinc sequitur,data hypothes, quod duo latum in rerum natura dentur equi, si de uno dicatur , hic equusson est necessarius ad equita dum, non obinde licet inferre, ergo alternecessario requiritur ad equitandum . quia
sine hoc pote it fieri equitatio in illo , & econtra, unde inassignabilis est, qui illorum requiratur, ex vi suppositionis confusae, at si de ilIis duobus equis cum veritate dic tur,aliquis equus currit, eo ipso quod unus
ylorum non currat , per necessariam cos quentiam licet in farre alterum curreTe,
quia n suppositione determinata assignahile est individuum, de quo verificetumr dicatum . Demum suppositio distributiva
subditiiditur in distributivam pro singum
generum,quφ dicitur completa ,& pro generibus singulorum,quae dicitur incompista 3 pra rna est acceptio: rermini communis pro singulis individuis omnium specierum copulative sumptis, ut omne animal morti tu hoc est Petrus moritur, & Bucephalus moritur 3 secunda est acceptio termini pro omnibus speciebus indiuiouorum,unde hic nomine gen*rum intelliguntur species , & Domine singularium indiuidua, ut omne animal suit in arca Noe i. ex omnibus speci bus hoc, velI lud individuum, R haec diastribiatio solet appellari accomod a, quat nus non absolute, & simpliciter pro omnibus,& singulis distribuit. Praefatas suppo-stiones alio mydo assignat, & explicat AG τlaga seci. 6.quia in Nominalismum prolapsus negat uniuersalia praefare rationem
125쪽
communem abstractam ex parte obiecti ab indiuiduis,quae immediaes significetur, nos
. De reliquis Tre minorum proprietatibus.
o Vcedam aliae Terminorum affecti nes minoris momenti solent ense rme: ari, de quibus hoc uno capite breuiter
agemus restetis Summulistarum ambag 'bus, & sunt potius variationes quaedam si ιgnificationis, & suppositionis pei quasdan additiones,aut conditiones, quam distincta lproprietates ab illis. Prima dicitur Status,&est acceptio teras mini pro suo significato secundum illa tantum temporis differentiam , quam copula VerbalIS importat , ut sedens disputat, lysedens dicitur habere flatum . quia sumitur
rompore determinato, quod importat Ver bum principale, nimirum pro tempore prst issenti per verbum ιιι'utat in portato; Vnde fest regula generalis,quod quando praedica- tum aliquod nequit couenire subiecto, nisi 'praesupposita existentia ipsius , tunc talς subiectum dicitur habere statum, V. g. ho- ιmo est albus ; quia albedo nequit conueni- re nisi homin i existenti, ideo haec propota tio dicitur habere statum; quado vero prae- dicatum non determinat existentiam subie- , cti,tunc non dicitur habere statum , & ita est in propositionibus necessarijs, ut V. g. homta est animal, quia imal conuenit ho- ό
126쪽
essini etiam non praesupposita existentia ipsi sus,ideis nomen homo non habet statum,sed Potius ampliatur,homo .n. qui est,fuit,vel aerit,est animai,verbum .n. est non dicit exi- sentiam extaemorum i sed necessariam ipsorum connexionem.
Secuda dicitur Ampliatio, quae staturopiponitur, & est acceptio termini ad sigkificalidam rem fecundum plures differentias gemporis,quam indicet verbum principalamropositionis i Sancti Deu videbunt ly Sat. Rii extenditur ad SanctoS, qui fuerui,sunt. erunt; cum tamen per verbum principalemidebunt fignificetur solum tempus f eurum,& in propositione necessaria, ut di-.4stum est , subiectum ampliatur ad Onancmaxemporis disterentiam 3 ex quo patet, qua ancosultis loquatur Fuentes p p. iumm .dississari. a.dum ast ampliationem semper praedicato conuenire, nun uam subiecto, nanx in propositionibus paflim cernitur Opposi- eum, di licet in neeessat iis ampliatio esu riat etiam praedicato, praecipue tamen collienit subiecto, unde per ampliatione subiecti ; N praedicati sic explicari talent Homso animal .i. homo actu allis, qui est tepor σ a raesenti,in animis actu ala existens tempo- , Topxaesenti, & homo actu Bis, qui fuit Arit, aut potest esse. Ex quo etiam patet terminis Communem non solum ampliari ad plura tempora, sed etiam ad plura subiecta , 4.ad
,s I Tertia est Distractio, & est acceptio itermini ad rem significandam pro alia tema Poris differenua,quam indicet, verbu prin-
127쪽
cipale,ut homo es mortuus Iu bivno ampliatu ad tempus praeteritum, i. ille, chii fuit homo,&in Evang. care. vident , claudi ambu-
ni ci.qui erant coeci,& claudi; potest etia fieri ampliatio ad tempus futurum, ut ii ista Amichririus est reprobus, subie tum ampliatur ad tempus futurum , dc sensus est , homo ille, qui erit Antichristus 3 Mu di re . . ducunt distractionem ad ampliationem, eo quia per ipsa ampliatur texminus; sed quia 'non solum ampliatur ad aliam temporis differentiani, quam indicet verbum principale, verum etiam ab ilIo distrahit, ideo ad Ampliationem attinere non potest, quae li- .cet ampliet significatum termini, n5 tamen distrahit ; ex quo patet has tres Propriet
tes conlienireterminis,quatenus referum
ad mensuram temporis, illisque prouentutex coniunctione cum verbo: Potest autem. ad Distractionem reduci Alienatio, cum svox addita alienat sterius significatum , ut horno mortuus, Ieo marmoreu S, nam hae particulae dicuntur ali enantes,& distrahen tes , Inde Alienatio a nonnullis etiam DUstraeuo nuncupatur; de in ea talis Obseruatur regula , quod Gon valet consequentia a termino alienato ad non alienatum , undCnon valet est homo mortuus, ergo est hΟ- .nto,sed est fallacia a secundum quid ad sinficiter . . Quarta est Restrictio, & est acceptio te mini ob aliquid additum coarctata ad mi- norem significationem, quam ex natura rei' illi competat, ut discipulus diligcns euadet doctus.Vbi discipulus per Particulam addia
128쪽
Pars I.Innit.Tract. I . . II. iam rettringitur solum ad significandos discipulos diligentes , cum alioqui absolute sumptus etiam negligentes comprehedat, unde est regula, quod valet consequciatia a termino restricto ad amplum, ut Pctrus est homo iustus: ergo est homo. Restrictioni assius est Diminutio, cum nimirum e X aiaditione alicuius particulae significatio termini minui tur,ut doctus in Grammatica, elata iiivitatur,ut non sumatur absolute , sed tantum secundum quid, ut AEthiops albus secundum dentes, ubi particula secundo index es minuit, & limitat s gnificatum albi , quia albus secundum dentes non e si abso te albus ed tantum secundum quid. Porro etsi Diminutio sit Restrictioni affinis, tamein eis contraria obseruatur regula ,quod novalci conse mentia a termino diminuto adeson diminutum, uti valebat a restricto ad
non restrictum ,non .n. valet,est albus secundum dentes, ergo est albus, sed est fallacia a fecundum quid ad simpliciter: de quibus
a Quinta demum est Appellatio, cum
sex una aliam afficit, ac denominat se eundunium in1male significatum , terminus de hominans dicitur appellans, denominatus verse dicitur appellatus,vnde iste est termi rius subitantivus,vel per modum substanti- ut sc l abcias ille adiectivus,vel habes moda an lecti ui , ex quo si terminum appestatems 1 er acci i si cundum significatum somri P. posse accipi interdum ' lates, a d interdum secundui eri alit tame a se i Iabens , &
129쪽
per modum denominati, unde duplex postea solet assignari appellatio,vna materi lis,altera formalis. Vt autem dignoscatur quando materiale, & quando formale signi, ficatum appellatur in propositione , adducamuS cxemplum propositionis constantis edi praedicato composito , in qua difficilior est cognitu appellatio ; v. g. Piato ect diuinus philosophus, in hac propositione termi mnus appellans .s diuinus non appellat materiale significatum . s. Platonem , sed fodi, male. s. Philosophum ,& hoc contingit quin ties nomen adiectivum coniungitur cu alio ex parte praedicatil, ut in proposito , cuni vero terminus appellans cst solus ex parte
Praedicati,tunc appellat materiale, ut si diceretur Plato Philosophus est diuinus, nam sic dicendo diuinitas applicatur Platoni, noeius doctrinae , haec est communis doctrina Summulist. adhuc tamen verum est etiamsi
propositio fiat hoc secundo: modo terminis appellantem s. iuinus appellare posse si pra Philosophum fi ex modo proserendi propositionem ly Philosophus seiungatur a
subiecto, di coiiiugatur praedicato , vs de nulla certior regula tradi potest dignosces . di, & discernendi appellationem formalem a materiali, quam diligens animaduersiis
propositionis constantis ex lubiecto, vel praedicato composito.
Aduertendum tamen hic , quod etsi ap pellatio in materialem, & formalem secerni
consueuerit modo iam ςxplicato , la ta- men appellatio formalis proprie meretur nomen appellationis , non autem materia- .
130쪽
so Pars I.Instit. Tracta. c. I 2.lia, nam applicatio formalis' significati alicuius termini ad materiale tantum est simplex sormalis praedicatio, ut si dicamus Petrus est bonus, vel Petrus est logicus 3 Apis Pellatio igitur proprie dicta est , quando germinus appellans non absolute conuenit subiecto , sed ratione alicuius significati formalis, quod appellat, sic quod media illa formalitate subiecto competat, ut si dia
Camus, etrus est magnuS logicus , 9 magnus non ab1olutec uenit Petro, sed ratione logicae ue haec proprie est appellativa pradicatio,vnde Appellatio definiri solet, quod sit applicatiosigni cari formal,s unius icimini ad fgnificat um si male alterius cuius variatio magnos solet. defectris parere
in paralogismis, ut si dicatur , hic puer est ava us logicus , ergo est magnus , di logicuS, variatur appellatio , quia ly muxus appellat in antecedente logicum , in co seqvcnte puerum.
De Terminis exponibilibus. 3 TNterdum propositiones costant qui I busdam terminis, qui ad rectam il-3arum intelligentiam exponi indigent, Vnde,& propositiones ex ipsis constanteS , ac etiam ipsi met termini exponibiles dicuntur, Hi vero sunt multiplices, sed praecipui, ει frequentiores sunt exclusiui, exceptiui, dire luplicatiui, relativos autem , comparativos, superlativos , & alios huiusmodi Omittimus, ut minus necessarios , & potius