장음표시 사용
151쪽
Pe Oratione. I qua nulla ponitur dictio, quae significet ci
tempore, tilla, homo a bΜs,& perfecta semper significat cum tempore, At multi han
expositionem non rccipiunt, arbitrantes orationem necessario coitare debere in no
mine,& verbo,unde complexiones sine verbo,ut homo albus,& consimiles aiunt esse puro S terminos complexos, qui non debent cum oratione coniundi, ita Hurtad. disp. 3 summ .secl. 3. FuenteS a. p. sum. q. diff. 2
art. . . & videtur fuisse opinio Alberti, &Philoponi,quod probant . Tum quia si qua
liscunque pIurium vocum combinatio sufficeret sine verbo 'ad orationem constitueniadam,tunc Caelum, I era , lapis esset oratior Tum deinde quia terminus complexus habet quidem partes significantcs, & pluriabus 1ub ordinatur conceptibus,sed per ito dum partis ulterius componentis, non per modum totius compositi, quod est propriuorationis. Tum quia nomen, & verbum sui partes oratronis pi incipales, & necessariae apud logicum. Tum demum quia oratio terminus sunt genera no subordinata , quia si oratio continetur sub termino , tunc te minus de omni oratione praedicaretur, &consequenter etiam de propositione, si te minus sub oratione, iam omnis terminus xatio foret, ergo homo Albus f milcs com plexiones nequeunt continoi sub generuternum, & orationis simul, cxco n quod planta, animal sunt g ncra icia sub ordin ta , repugnat aliquid sinui ccntineri sub
Falsum tamen est orationcm , ut sic, ne
152쪽
eessario ex nomine,& verbo constare debet Te inam Arist. i. Topic. cap. . sub orationQ' eomprehendit definitionem copula caren. tem,ut animal rationale ; & quidem si ver-hum ad orationis constitutionem necessa- Tio re qui reretur, sane illius definitio ab Aiaxist. allata esset manca,& deficeret particu-Ia cum tempore: Nec rationes in oppositum urgent. Ad primamson qualis uno i co hinatio terminorum sufficit ad orationem , sed deber esse inuicem connexi aliquo nexu saltim grammaticali, qui non reperitur inter iIta Caelum, Terra, s , bene tamen inter illa homo albus. Ad secundam ex hoc, Aonis albus ordinari possit per modum P artis ad constituendam orationem perfecta terbo conitantem , non extrahitur a ratio in ne brationis,lquia etiam ipsa oratio perfecta simplex ordinati potest , ut parS ad co-Bitutionem oration s compositae. Ad temitiam nomen , & verbum dicuntur partes principales orationis perfectae, di propos tioni f. Ad quartam Complutatb. 2. cap.2.
qui noli ram 1equuntur sententiam cu Cois Nimb. .Perliter. cap. . Tolet. Ruuio, Amic. Nasio, di alijs multa dicunt cocedentes terminum non esse genus respectu mationis,neq. e contra: at nos breuiter negamus assemptum , oratio namque continetur sub termino,nec inconuenienS reputamuS propositionem ipsam posse dici terminum, Vt, probat Casii. contra Hurtad. lib i. tract. I. cap. r. Vnde terminus generi ce sumptus diauicitur in complexum ancomplex tim.
a Diuiditur oratio prima sui diuisione
153쪽
integram sententiana declarat , itaui animus audientis quiescat, nec quicqua aliud expectet, ut Deus est flammu bonum ; ista est,quae integram sententianae non declarat,
sed relinquit animum si is emunt,ut si Deutimueris , & utraque stib diuiditur; imperfecta nani nue altisa est clim verbs , vr in
exemplo gliato , altera sine verbo, ut i mo albus, animal rationale, & est idem ac terminuS complexus ; perfecta etiam est duplex, . s. non enunciat tua , & enunciatilia: illa cit, quae licet sententiam explicet,& qu etet, non tamen dicit verum, vel fausum,&haec fit, vel modo optativo, ut vis nam homines saperent, vel imperatiuo , Ut disce ρώes' virsutem, vel vocativo,ut flarcite Dar ni ,ves interrogativo, ut quo va is pEnunciatma vero est,qup verti vel falsum
dicit,ut homo est animal, & ideo fit in modo indicatiuo: hinc infert Petrus Hisp. quod sol* oratio indicativa dicitur enunciatio , aut propositio, eo quia aliae non significant
Verum, veI falsum, nisi te ducantur ad indicatiuam; notat autem ibidem Tatar. id intelligendum esse de categorica , quia multae sunt hypotheticae determinate Verae, quae non sunt indicari ui modi, ut si Asinus volaret, Asinus haberet alas; cum quo ite est obseruandum pro intelligentia definitionum orationis , propositionis, syllogismi A similium coli picxorum , quod haec non definiuntur ia Logica pro prima intentione, quia sic lunt quaedam compIexa, c plexum vero non definitur, sed pro' secunda
154쪽
da intentione attributa orationi, vel pro positioni vocali, quo sensu suat quid inc plexum , & est ibi praedicatio denominatiisua incut in definitione nominis, & verbi.
sa TX communi usu Logicorum suppo-
n mus Enunciationem , & Proposi intionein pro eodem accipi, & tantum p nes diuersum respectum differre propositionem ab e nunciatione, nam si sola pona tur, dicitur en unciatio , quasi simplicite evrritatem,vel falsitatem enunciet; at si ponatur in argumentatione, dicitur propositio, quasi pro lio ponatur, .s. pro inserenda conclutibne, atque ita propositio addit supra enunciationem, quod proponatur ad inserendum aliquid in argumentatione ;hoc quantum ad quid nominis suffieiat. Quo autem ad qh. id rei, Arist. Propositionis duplicem tradidit definitionem, na3 .Priorum cap. I . eam definiuit per a firmationem , & negationem, dicens, quod est oratio aliquid afirmans,vel negans, & I . Per- hier. c. . eam definit per veritatem, & fal- statem, dicens, quod est oratis verum, veι
si=m signife/ns, quam Petrus His p. amaplexus est ι hinc orta est dubitatio,quaenam 1starum definitionum quid ditativa sit, iamelius rem explicet, & quidem Alexader, Ammonius,& Niphus,quos sequuntur Reis
155쪽
centiores fere omnes fatentur secundam, definitionem non esse per essentialia data , quia veritas , & falsitas sunt accidetia propositionis,& potest una ,& eadem pro msitio transire de vera in fallam , praeter tIm, in m teria contingenti, nam haec proposit. iis Sortes sedet , vera est sedente Sorte, M. falsa no sedente, id i. docet Scotus ex professo d.ῖου q. a. V. ubi proinde concludit conreptum quidditatiuum propositionis
praecedere natura veritatem, & fa sitatem. Idcirco communiter prima defin. tio acceptatur, ut quidditativa. & magis per essentialia data; ita Complut lib. et .cap. 3. Blanc.
& alij, tum quia amrmatio, & negatio sunt essentiales differentiae propositionis, unde
impossibile est eandem propositionem steafirmativa fieri negatiuam . vel e contra tum quia esse orationem assertivam,in quo tota conli stit enuntiationis ratio . formaliter ei conuenit , vel quatenus unum de alio affrmat; vel negat : tum quia propositio vera,vel falsa dicitur, quia affrmativa, vel
negativa est,non e contra,non . n. affirma
tur,vel negatu r,quia verum, aut falsum diacitur,sed ex eo verum dicitur: aut falsum, quia afirmatur , quod non est, & negatur α' quod est, vel e contra; tum demum, quia as. erere assirma do, vel negando est de essentia enunciationis, , ita illi comIeniens, ut taa is affrmatio, vel negatio in alia orationa neque at Teperiri, unde quamuis,i qua o ra
tio non eiiunciativa videatur assivmatio arma, Vel negationem continere, ut utinis
156쪽
studeres,re tamen vera affirm alio huiusmo .di, v et negatio non est assertiua , qualis estissa, quae in Gopositione reperitur, Vide tur Doctor cit. sub X, ubi eleganter docet, qu omodo affertio ex vi copulationis praecedat in propos tione assertionem risu
vitentem ex assiensia,vel dissensu iudicij, alq. Meo quod in ea priori consistat proposi-xionis essentia; id patet manifeste in addio
scente, ait Doctor, prius n. aliqua cocluso non demonstrata concipitur a discipulo per modum assertionis, secundo demo kratione ad ipsam applicata concipitur, Ut
. Haec tamen propositionis definitio non placet Ouvied. & Poncio , quia non expli-Catur per eam ratio pro positionis, ut sic,
vi abstrahit a suis speciebus, quotiςscunq. autem destribitur bene aliquod commune, debet desinitio ipsius abstraherea rationibus preticularibus . ConLquia definitio superioris conuenit inferiori saltim secvd xib,&poni potest in definitione cuiuscunq. inferioris, sed definitio praedicta nop r vie ponitur in definitione propositionis affirmativae, aut negatiuae,non enim proposi . aio aflirmativa est,in qua aliquid de alio aia firmatur, vel nega tur. Cons. rursus, quia siquis vellet definire animam, ut sic,dicendo
quod esset forma, quae esset principium via vegetandi, vel sentiendi, vel discurrendi, male definiret illam, sed prorsus eadem est ratio de hac descriptione, ac de iam Praemissa , ergo etc. ita discurrit Poncius in Sica ξδrua c. 1 o. Tande arguit Ouuieci
157쪽
eontrouers. s. Summul. Punct. a. n. 6. idea qnauendam esse aptiorem definitione propositionis , quia allata ex Arist. explicat naturam propositionis per disium ione , quae inquantum fieri potest, in definitione vit da est,quia duplicem reddit definitionem, quarum una parti cuidam definiti, seu quibusdam inferioribus rationis communis, quae definitur,&altera alteri parti,seu aliis inferioribus conuenit, unde tandem ipse definit propositionem. quod sit oratio, ex
vi cuius unum de alio en unciatur, seu or
tio, in qua unum de silio dicitur 3 sic enim data definitio conuenit propositioni, ut sic
in comuni, ac etiam inferioribus,quia enu qciari unum de alio abstrahitabam ali ne,&negatione,&per uuamq.fieri potest. Poncius vero describit propositionem vomcalem, ut sic, esse oratiouem, qua significatur iudiciu intellectus de aliqua- , tu pro . positionem mentalςm formalem esse iudi cium intellectus des aliqua re & propositionem obiectivam ecte totum obiectum complexum, ciςca quod fertur iudicium is uia vero intellectus habet duplex iudiciue rebus,unum quo affirmat aliquid de aliquo, quod eis iudicium affirmativum , &aliud quo negat, quod est iudiciu in negativum, hinc propolitio vocalis, vi sio, optime diuiclitur, tanquam genus in species in propositionem assirmativam, uegatiuam. Sed quicquid si de definitionibus proinpositionis ab his Auctorii ps allatis, ina- merito quidem refutatur ab ipsis definitio ab Arist. data per *ssirin tionem, & nega-
158쪽
D8 Pars I. Instit. Trami. c. 3.
ionem iam explicata, ncq. enim nouum est apud Philosophos,ut notat Ferratae. liba. de
Anim. q. 3. duplex genus dcfinitionis assio gnari posse alicuius communioris, unu est per pure essentialia, ut dicedo homo est animal rationale,animal est substantia animata sensitiva ; alterum est, quando aliquod commune definitur per 3ctus suorum inferiorism connumerando illos sufficiente visi definiretur animal per proprios omnium animalium actus; nec hoc inconuenit, nam licet proprius unius speciei actus attribui nequeat alteri speciei, tamen actus inferiorum dicuntur competere superiori , &communi,ut quia homo ridet,dicimus animal ridere, non tamen dicimus ridere bo uena,vel equum3 inter quae duo definitionugenera hoc prs sertim diseriminis intercedit, quod definitio primi generis competit secundum omnes partes suis inferioribus contentis sub definito, at loquendo de altera non est necesse , ut secundum omnes partes sui coni petat cuilibet eonteum , sed tantum in sensu distributivo,& accomodo
& quidem iuxta communem Interpretum omnium expositionem hoc secundo definitionis genere descripsit Aristprincipia rerum naturalium I. Ph vs. 42 . cudixit esse illa, quς non fiunt ex alijs, nec ex alterutris, sed ex his omnia, &ammam ineommuhi a.de Anim. 24. cum ait esse prin cipium primu , quo vivimus sentimuS, m uemur.&intelligimus: ortali genere definitionis dicunt explicari solere superiora non quidem, ut aburahunt ab inferioribus,
159쪽
potius ut illa respiciunt: Ex qua doctria facile soluuntur argumenta aduersa, ovum robur totum in hoc cosistit, quod
initio data ab Arist. non sit bona. quia integro , & secundum omnes sui partesta conuenit suis speciebus nimirum pro- si tioni assirmatius, & negatiuε. Deinde uertendiim est Aristot. non constituisse in cipales propositionis specie s assim Iam , de negativam , sed cathegoricam , hypothetica, quia ut mox dicemus,liscitusio directe pertinet ad substantiam'roositionis interroganti namque de sub antia propositionis, quaenam sit,responemus esse cathegoricam, vel hypotne am: diu sio autem propositionis in assim nativam , & negativam potius ex parte lualitatis attenditur: iuxta quam doctri- iam adhuc Blsum est Arist. non ita descri- sisse propositionem, ut eius definitio sp :iebus ipsius substantialibus competer possit,siquidem tam propositioni cathegoricς,quam hypotheticae conuenit suo modo affirmare aliquid de aliquo, vel negare : unde ex uno, vel altero fundamento
rationibus Pontij , &Οuvied. contra Α-rist. definitionem adductis facile satisfieri
potest : Non ob id in aegare intendimus propositiones affirmativa,& negativa esse species propositionis essentialiter abinuicedistincias, quia, ut dictum est, affirmatio,& negario sunt differentiae essentiales no positionis , neque pertinere dicuntur ad qualitatem propositionis , nisi in eo sensu .
quo ipsa rei differentia essentialii dici so- let
160쪽
rgo Pan I.Innit Tr. let eiust quilitas, ut dicemus cap. seq. Vel tandem dici potest cum Tatar. Orbel Maliis, quod per illud disiunctum ans,
vel negans, circumloquimur differentiam effemialem nobis ignotam. & cum propositione, visc, conuerti bHem . A a. Sed quamuis verum sit propositione
melius, & profundius per assirmation m ,
H negationem definirI , tameΠ Vxau . Conimb. multo accomodatius definitur per verum, & falsum : & ratio redditur a Tatar. r. 'erhier q. 3.g. Fiendum,quia ἰic priLL oaliter consideratur de e nuncia tionibus v. calibus , ut sunt signa conceuptuum verorum,vel salsoruria: pratur Mistem verum,uel falsum disiun tim ait Tat. ad circumloquendii nobis differentia enun- elationis, unde illud disiimctum sat*m est passio disiuncta propositioniS tpar, di impar numeri , & conuertitur cum
ea, quia omnis enunciatio est vera, vel milla & omne verum, vel falsum est enunc1a-2 1 Dum autem dicimus in enunciait 'euocali veritatem, & falsitatem repetari, id non debet intelligi tanquam in Proprio iubiecto,& fundamento,sic .n. solum relidet in propositione mentali, ut notat Tat.cIt. q. t fi Dubitatur feeundri, Vndς veritas in malis proprie dicta est conformi tas propositionis mentalis, seu uidicia ad eius significatum, quando nimirum ita estin re, xt penoropositionem mentalem significatur, N.
falsitas est difformitas oppositat debet igitur inte. Pigi veritatem, & falsitatem reperiri in propositione vocali, velut in ligno