장음표시 사용
171쪽
mune uni vocum, ergo etc. Resp. negania
assiimptum, quia tam bene participat essentialem rationem enunciationis, eius'. pata Siones negativa propositio, ae affirmativa tam enim bene potest significare verum , vel falsim una perinde, ac altera , nec minus proprie terminare potest assensum, ve Idissensum affirmatiua , quam negatiua ι adprobationem assivi. pii dicendum , quodlicet inter esse, SI non csse nullum detur medium, nec aliquid comune ab eis abstrahi possit, adhuc tamen inter significare es'e,.&.non esse aliqua duo inuicem unita ,. ω'connexa potest, dari aliquod chanine abstrahens ab utroq. signi Matio nimiru. Propositionalis, complexa, quas convenae Fropositioni, ut sic utraq. significatio, tanus .affirmationis , quam negationis ethpositiva,&se habent viduae species significationis, ut si quia licet obiectum signi- Mationis negatiuae sit aIi quod negativum,. actus tamen mentis i st positivus, & realis.. Quo talem ad aham diuisionem propositionis in uniuersalem, particularem, et fere conoeentimi omnes uon esse essenti ale,.sed accidentalem, & ratio est, quia non stam itur penes id, quod est essentiale in proopositione puta penes signjMation a cornpIexam, extremorum copulationem , in
. quo consistit vis en uaciatiua , sed penes extensionem subiecti ad ea . . quibus praedicatum Coinreuire potest, unde stipponit
enunciationem iam egentialiter nitituta. per copulationem extremorum , quae pvstea exteditur adplina, vel pauciora iuxta
172쪽
et 3a Pars LInstit. Trama. c. q.
quantitatem signi appositi termino comm 1 . Dices posse duas propositiones specie inter se differre ratione solius quantitatis , ut istae, omnis homo est albus, aliquis homo est albus, nam prima est falsa, & secunda est vera solum ratione qhiantitatis. Ne-. gatur assumptum cum probatione, quia licet uniuersalis plura obiecta respiciat, qua particularis, tamen illa plura non sunt specie diuersa ab obiecto, quod respicit sing laris, ne q. enim omnis homo quod est subiectum illius uniuersalis, specie distinguitur ab aliquo homine, qui subiectum statuitur in particulari ; neq ex hoc quod una sit vera ltera falsa praecise ratione quantitatis,n bene , deducitur illas propositiones speei et distingui, quia ut diximus,veritas , N falsitas non iunt essentiales differentiae propo.
- ues Diuiditur auteri cathegorica propositio ratione prsdicationis in directam , 1eu naturalem, & indi rectam, seu innatur
lem: directa est n 'uaprsdicatur id, quod
praedieari debet, debet autem praedicari superius de inferiori,ut quantitas est accides, distinctum de confuso, ut homo est animal. rationale, accidens de subiecto, Oferrum est durum: propositio , quae hunc ordinem
seruat,dicitur directa , seu naturalis 3 quae .l autem ordine inue o afirmat, dicitur i, naturalis, seu indirecta,ut accides est qualitas,animal rationale est homo, durum estsferrum. Ratione vero modi, quo exprimutur praedicatum conuenire subiecto ,diu
ditur in abso Ram, seu de inesse, Nin m
173쪽
dalem 3 propositio absoluta , seu de inc best , in qua absolute praedicatum subiecto
tribuitur nullo addito modo, quo eicOuueniat, ut homo est animal. Modalis est, quae non tantum subiecto tribuit praedicatum,sed etiam modum exprimit,quo ei coit enit, ut necesse est hominem eme animal s&quia haec diuisio satis est celebris apud Summulist. ideo relicta priori hanc pros quamur an autem haec diuisio sit generis in species, Talar. lib. a. Perliter. q. Σ .gsecΜn Ao sciendum, affrmat, quia propositionesmodales, & de inesse magis differunt, qua affirmatio,& negatio, sed haec specie differunt, ergo, &C. At assumptum est falsum quis . n. non videt plus differre istas homo est animal ,homo non est animal, quam istas homo est animal, quae est de ineme, & h mo necessiario est animal, quae est modalis potius ergo dicendum est modalem , & de,ne me non differre,nisi accidentaliter, qu tenus in una praedicatum tribuitur absoluto subiecto, & in alia specificatur modus,quo
sy m modalis si t membrum cath goricae, eam quoque praemittimus hypotheticae, dicitur autem modalis, quia constat ex modo deterniinate ipsam, modus .n definitur,quod Madiacens rei delemia
174쪽
min ἰνει e' modificatios aliqui modi dete minant latum extrema propositionis ubi ectum .cvel praedicatum , de quibus egimus tract.prsced. cap. 2. t si dicamus Homo iussus est 1apiens,Petrus currit velociter, IX
sius in prima modificat, seu restringit subiectum,ly velociter in secuda modiscat predicatum ,& hi modi non faciunt propositionem mmalem. aliqui vero nati sunt determinare totam compositionem, seu uni
nem pr dicati cum subiecto, ut neccsse est hominem esse animal, aut homo neccssario est animal, & hi constituunt propositionem modalem: unde propositio modalis defici
cur,quod sit illa, qua constat modo determiamante ψώm, ut excludatur modus determi-Mans extrema tantum I modi vexo determia nantes totam propositionem sex enumeT
xi solebant , ut apud Petrum Hisp. yiderα est,possibile ,impossibi te, neccssai tum, contingens verum, falsum,sed quia duo ultimi supra propositiones de inesse nihil addunt, idem . . est dicere hominem esse animal est velum,ac dicere, st homo est animaI; ideo
quattuor primi tantum retenti sunt, ut poto qui proprie extrahunt prepofitionem a ratione propositionis de inesse , & modaIem consti tuunt: ita tamen retegii sun t qu ius posuite si quid commune neccssario, S contingenti, & ab utroque distinctum , tam .n. necessariuae, quam contingens non rc pugnat esse, qus est defruto possibilis,ut se, sed contingens xlterius addit posse nota esse, & necessarium e contra non posse non
esse; nihilominus in praeieliti possibile fumi
175쪽
tur, ut coincidit cum contingenti, P . f. p test esse,&non esse: unde licci quoad VO- cem sint quattuor modi, tamen secundum rem sunt tres tantum,& correspondent tria
plici mareris propositionum iam explica-rs cap. prsced. naturali,remotae, & contingenti λ noc tamen aduertendum est, quod modalis in quacunq. materia formetur, audest necessiaria inutini possibilis, nulla cotingenS. nam in materia contingenti etiam est necessaria , nam si dicamus , contingens est homi em currere , certum est applicatione modi ad dictum esse necessariam , quia necesse est,u t cursu s contingenter ei coueniat, nec aIiter ei conuenire potest ..
6s Dupliciter autem potest modus ita propositione poni , nominalitet,&aduer, bialiter; primo modo ita assicit totam pro-- Positionem, ut illam constituat subiectum
de verb' infinitivi modi , & ipse cum alia
copula finita sit praedicatum,ut Petrucula - xere est possibile, necesse est hominem esse animal unde parum refert,quod modus an-- reponatur, vel postponatur orationi infinitivi, modi, fempeς. n. retinet vim praedic . ri, ut Arist. docet a. Perhien e. s. ti hic a uertendum propositionem de verbo infinito, quae locum subiecti tenet.LPetrum cur
mei Summulistis appelIari dictum: e quo
media eo puta sinita praedicatur modus, .s. Ulc bile; si vero modus ponatur aduerbiaὶ iter in propositione, ut stam dicitur homo necessario est animaliniries cst eonti genter latas, tunc moduS n ist pi aedicatam dein mera copulae det. xminatio, unde
176쪽
modificat unionem praedicati cum subrecto,ut patet in allatis exemplis 3 & hic etia aliquidistinguunt modum, & dimanta nam
totam propositionem, ut homo cst animal, quae modificatura ly necessario,dictΓm ap-vellant; sed re vera in modalibus adverbialiter formatis non ita proprie pol stam- gnari dictum, sicut quando formantur nominaliter, & ratio est, quia eum adverbiali ter formantur , modus non est praedicatum totam propositionem immediate assiciens, sed immediate solam copulam modificat. 6r Porro modales habent quocunque modo formentur,eropriam quantitatLm, Nqualitatem, & quidem eam dignoscere somodalibus adverbialiter formatis non est difficile, cum .nd in his modus non praedicetur, sed selam modificet copulam , atQue ideo idem remaneat subiectum , & praedi- Catum,quod erat in simplici, quantitas, N. qualitas earum eodem fere modo venanda
.rit,sicut in propositionibus de inesse , at inmodalibus nominaliter formatis , cum
modus praedicetur, & totum dictum subij-ciatur; ad eam venandam est aliter procedendum , in his igitur tum quantita S .i Vniuersalitas,vel particularitas,rum qualitaS .i. affrmatio,vel negatio, veritas, aut falsitas
ex duphci capite attendi pote s nimirum ex dicto,&modo,sed principalius ex hoc, qua ex illo;vnde si modus negatur de dicto. etsidiatium sit affxmatum , propositio dicitur simpliciter, & ablalute negatiua, & selum
affrmativa secundum quid, ut Petrum cur-τere non est necessarium est afirmativa dedi.
177쪽
di isto,negativa de modo , atque ideo sim pliciter negatiua , secundum quid affirmativa; & e contra si est affirmativa de modo,
negativa de dicto, viliominem non esse lapidem est necesse, erit simpliciter affirma- . tiua,fecundum quid negativa. Sic etiam veritas,& falsitas ex utroque attendi potest , at principaliter attendi debet ex modo; an sit convellienter positus; unde fit, ut qua-uis dictum sit verum, propositio possit esse falsa, ut si dicamus contingeus est homine esse animal, in hac dictum est verum, dcadhuc propositio cst simpliciter falsa, quia
licet verum sit hominem esse animal , falsum tamen est illi contingenter conuenire rationem animalis; & ideo ut modus sit co . uenienter positus, & reddat propositione simpliciter veram, attendi debet materia,
in qua fit propositio,&dictunhcui applica
tur modus, non enim conuenienter forma
retur propositio de necessa1io in materia contingenti, aut propositio de contingenti in materia naturali. Eodem modo circa quantitatem modalium discurrendum est,qubd smpliciter a tendatur ex quantitate modi, secundu quid solum ex quant tale dicti, unde illa propositio erit uniuersalis simpliciter,quae costae modo uniuersali, etiamsi dictum sit particulare, idem e contra: illi autem celentur modi uniuersales, qui amplectuntur omne tempus,& copulam distribuunt pro omnitcmpore, tales sunt NecesIirium-impossibile, nam ille rem ponit pro omni tempore, iste pro onmi tempore tollit 3 particulares
178쪽
Iar modi e contra censentur eontingens s
hic sumtur inam si sumeretur, ut idem est ,quod non repugnans, pos Dic se modus uniuersalis, pollibile enim semper est possibile γ quia non amplectuntur o ne tempus,contingcns enim no sen'
per accidit, sicut nec postibile, ut contingentiam importat; illa igitur modalis, cuius dictum eis particulare , & moduS Vniuersalis, ut ista necesse est Petrum esse animal,est simpliciter uniuersalis, & solum secundum quid particularis ; & idem est e
set. Diuiditur, propositio modalis in compositam,&diuisam ue composita est, in qu modus se habe ut praedi tum, dictum, tyobiectum, unde constat ex modo nomin liter sumpto; diuisa est, in q- modus aduerbialiter sumptus determinat copulam , habes exempla superius 3 aiunt quamplures hanc diuisionem esse aequivoci in aequivocata,nasiij tantum, diuisa putant e sse modalem,
com Dositam vero esse mere de inesse , ut Tatar. tract. I.&lib. 2. Perhier.q. Σ. 6.quari sciendum,cum Bargio citado,cuius ratio est,
quia modalis est, cuius copula non est simplex,sed modificata per modu, sed solu diuisa copula habet modificata, coposita vero copulam habet simplicem , & ideo haec est simpliciter de inesse. Alii e contra Compositam agnoscunt pro vere modali, at diuisam inquiunt esse meram de inesse , quia habet prorsus idem subiectum,& praedicatum, quod ipsa ,nec in ea cernitur dictum , de quo verificetur modus . At asserendum est
179쪽
De Propos modali. 'est utramque propositionem tum diuisam Itum compositam esse vere modale , & idea
esse diuisionem univocam, nam in utraq; reperitur modus determinas unionem prsis dicati cum subiecto , & in utraque expriam itur modus, quo praedicatum conuenit suhiecto,ergo utraque vere modalis erit, per hoc enim modaIis secernitur a simplici; oaposita talis dicitur no tantum,quia expresse componitur ex dicto, & modo, sed piri fertim quia facit sensum compositum,&dia uisa e contra talis dicitur, quia facit diu
sum, ita Tata cit. tra . I. in Pet. His p. c. de
modalibus, qui sensus compositus,& diuisus licet sit obiter explicatus tractat. praecie .vit hic tamen rursus diligentius enucieandus est, ut ii Ie,ex cuius intelligentia pendet 'lutio muItarum difficultatum ire Theologia,ut notant Complut. illi. 2.cap. S.
63 Sensus itaque compositus per propostionem modalem fit,ut docet Tat. cit . faciendo modum praedicari de tota propositione correspondente dicto,ut sensus istius propositionis possibio est album se nigro est compositus , & explicatur sic per unanicathegoricam , haec pio positio, album est nigrum, est possibilis 3 ratio est, quia cum modus est praedicatu in propositione mo-daIi,tuc totum dictum vere est subiectum ,& coseqtienter de partibus eius simul sumptis, Sc per modum unius praedicatur modus , & ideo sesus erit formas importatas
per extrema dicti esse simtiI coinpossibiles in eodem subiecto,& pro eodein te tapore, in quo consistit sensum esse compositum .
180쪽
Iare, modi e contra censentur eontingens s hic sumtur inam si sumeretur, ut idem est,quod non repugnans, pos setcse modus uniuersalis, possibile enim semper est possibile quia non amplectuntur o ne tempuS,contingcns enim no χν-Per accidit, sicut nec postibile, ut contingentiam importat ; illa igitur modalis, cuius dictum est particulare , & modus Vniuersalis, ut illa necesse est Petrum et se aniniat,est simpliciter uniuersalis, & solum secundum quid particularis ; & idem est o
set Diuidituri propositio modalis in compositam,&diuisam , composita est, in qu
modus se habes,ut praedicatum, ρο ἀιctum, tyobiectum constat ex modo nomin liter sumpto; diuisa est, in qua modus aduerbialiter sumptus determinat copulam , habes
exempla superius ἱ aiunt quamplures hanc diuisionem esse aequivoci in aequivocata,n Asiij tantum, diuisa putant eue modalem,
com Dositam vero esse mere de inesse, ut Tatar. tract. I .&lib. 2. Perhier.q. a. f.quari sciendum,cum Bargio citado,cuius ratio est,
quia modalis est , cuius copuIa non est simplex,sed modificata per modii, sed solu diuisa copula habet modificata, criposita vero copulam habet simplicem , & ideo haec est simpliciter de inesse. Alii e contra com- 'positam agnoscunt pro vere modali, at diuisam inquiunt esse meram de inesse , quia habet prorsus idem subiectum,& praedica- eum, quod ipsa ,nec in ea cernitur dictum , de quo verificetur modus . At asserendum est