장음표시 사용
181쪽
est utramque propositionem tum diuisam ,
tum compositam esse vere modale . &ideo esse diuisionem univocam, nam in utraq; reperitur modus determinas unionem prF- dicati cum subiecto , & in utraque expriamitur modus, quo praedicatum conuenit subiecto,ergo utraque vere modalis erit, per hoc enim modaIis secernitur a simplici; oaposta talis dicitur no tantum,quia expres, se componitur ex dicto, & modo, sed praeis fertim quia facit sensum compositum,&diu uisa e contra talis dicitur, quia facit diuisum, ita Tatarcit. tra . I. in Pet. Hisp. c. de modalibus, qui sensus compositus,&ditusus licet sit obiter explicatus tractat. praecie.vit hic tamen rursus diligentius enucleandus est, ut ii Ie,ex cuius intelligentia pendet solutio muItarum difficultatum in Theolo- gia,ut notant Complut. llh. 2.cap. S.
pi 6 3 sensus itaque compos tus per propositionem modesem fit,ut docet Tat. cit. D-h ciendo modum praedicari de tota pyoposi-6 tione correspondente dicto,ut sensus istius propositionis ροθ bio est album esse nigra rast, est compositus , & explicatur sc per unam' Cathegoricam , haec pio positio, album est, nigrum, est possibilis 3 ratio est, quia cum
modus est praedicatu in propositioine mO-daIi,tuc totum dictum vere est subiectum , SI cosequenter de partibus eius simul sumptis, & per modum unius praedicatur mo- Ciss , & ideo sesus erit formas importatas per extrema dicti esse simul composibiles in eodem subiecto,& pro eodem terr pore, in quo consistit sensum csse composilium ,
182쪽
rapi opter cum modalis composita se νεr umat inter se formas importatas per
extrema dicti, & de illis simul sumptis praedicet modum , hinc est, quod semper facit
sensum compositum , ex quo infert Tatarinx Scoto a.d a. q.9. modalem compositam
de rigore sermonis non bene distingui se cundum sensum diuisum, & compositum , quia formalissime reddit tantum sensum compositum, quod si sequedo communem usum Velimus eam exponere in sensu diuiso,tunc ex modali illa composita duas formare debemus cathegoricas,unam de ineia se,& aliam modalem de adverbio, & sic aulata modalis composta possibile es album effe nigrum explicatur per has duas , hoc est
album, & hoc possibiliter est nigrum, siue potest esse nigrum, & sic in sensu diuiso est era propositio , quia eidem subiecto pro eodem instanti tribuitur albe do cum possi-hilitate ad nigredinem,quae duo non repugnant,quia una forma non excluditpotentiam subiecti ad recipiendum aliam,bed solum coexistenti an simultatem cum illa , ita Scotus i. d. 39 sub G,ubi ita explicat se-
sum compositum,& diuisum Hinc fit,quod sensus diuisus est ij le , qui significatur permodalem d1uisam,cum n. in ea modus lota copulam asticiat, & non totam propositi nem, denotat subiecto conuenire illum in dum ,non autem ipsis formis praedicati , &subiccti simul conuenire, & ideo sicut sensus istarum composi tarum ,nigrum esse albi
est possibile, sontem sedere es possibile,est copositus ,&significat . quod coniunctio *
183쪽
dendi,& standi est possibilis;ita sensus ista rum diuisarum, sedens possibiliter stat,sea potest stare, album possibiliter est nigrum . seu potest esse nigrum ,est diuisus, & significat quod subieci o sedenti conuenit pote tia aci standum, non tamen ad stadum simul climsessione;totam hanc doctrinam de madali diuisa,&composita,& de sensu diuiso , compositio recipiunt Complut. cit. M
Thomistarum,& valde notanda est pro dis- ficultatibus theologicis in materia de pro destinatione,&dicinis auxiliis; ita etia e plicat Bargius sensum compositum,&diuilam in i .d. 39. ad 6. Ex isto sic uri aut e rium ex eodem Scoto a.d. a. q. 9.de hoc vide etiam p. 1.instit.trach. 3. c.a. Vnde immerito hanc doctrinam inficiatur Poncius cap. I . paruae log.
cibus constantem coniunctione aliqua inter se connexis , & hae vel sunt ambae perse- constituunt hypotheticam copulatiuam, si per particulam λ connectantur,ve Petrus dormit,& Paulus studet: si vero per Particulam ues,constituut diunctivam , ut vel dies est, vel nox est. Aut una propositio, est perfecta, altera implaeta, seu unius veri
eas ab alia dependet, ti constituunt hypo-
184쪽
-eticam conditionalem , quae illas duas continet' inuicem unitas per particulam si, ut si Petrus currit,Pςtrus mouetur. Ex quo stat copulam hypotheticam no esse verishum, sed aliquod adverbium, sed nota si Hices eoniungentem, v. g. Et, Uel,si,atqἱ adeo per colunctionem hypi theticam una pars coniuncta non praedicatur de alia , tum n. verbum est nota eorum, quae praedicantur 9 constat etiam esse erincipales species hypotheticae, .s.conditionalem, Cop Iatiuam, & disiunctivam, ad quas aliae munus principales reducuntur, quia .n. Condi tionalisincludit rationem discursus, & hahet vim illationis, ita quod una simplex infertur ex alia , ideo ad eam reducuntur rationalis , seu illatiua , quae comstat particula ergo, ut Sol est, ergo dies est, ac etiam hausalis,quae costat particula quia, vi quia Sol est,dies est; Immo ut notat Tata trach. i .cap. de prop. hyp. si particulasi non sumatur illative in rigorein denotat Con. sequens sequi ex vi antecedentis, sed Iarge ut importet concomitatiam antecedentis .
N , consequentis conditionalis funda. tam , non quidem in bonitate illationis secundum se,sed supposita aliqua Pr
missione,aut proposito,vel alia causa,rati ne cuius posito in esse antecedenti , Pon retur etiam consequens, ut si veneris ad
me , dabo tibi equum, si haberem libros , libenter studerem , quarum prima dicitur Promissiua, altera pure conditionuis , istae etiam possunt ad hypotheticam conditi nalom rcduci; non tameaoi ly. si, in rigore
185쪽
sumatur, quia licet istae in antecedenti habeant causam consequenti S .non tamen necessariam, & ideo dicuntur condi tionalex impersedita,quam doctrinam recipiui S
tus lib.s.sum c. saect. 3. Compi lib.a. cap.4. Casil.lib. 1.tract.a. c. i. alij ex Societate a Conditionalis vero secubdum vocem tantum, in qua nimirum conditio posita in antecedente nullo modo est causa consequotis , sed penitus disparate se habent, ut si Coelum tonabit, Berea filabit nullo modo ad hanc speciem reduci potest, sed est meo
copulativa importans solam temporis coexistentiam antecedentis cum consequenti is non causalitatem. Ad copulativam ladem, ut notat Tatar.cit. non ad conditionalem . ut quidam putant, reducuntur omneS propositiones per adverbium temporis , valoci, vel similitudinis , ut Petrus dormit , quando, aut ubi Paulus studet, Plato suae doctus,sicut Arist.& aliae consimiles, nam sensus,earum est Petrus dormit in isto tempore,vel loco,ia in eodem Paulus studet, di sic de alijs: sequitur Casii. cit.cum ali is. Uerum cum haec definitio hypotheticae propositionis, quod sit costans ex pluribus simplicibus coniuncti ope aliqua inter se connexis, Reius diuisio. in conditionalem, copulativam , & disiunctivam sit omnium Summulistarum communis , ut pote quae manifeste traditur ab Arist 1. Periherm c. . ubi propositionem hipotheticam vocat
coniunctiome unam, nihilominus non reci
no distinguit hypotheticam a cathesorica,
186쪽
quia haec constet subiecto,prsdicato, & c Pula, tanquam partibus praecipuis, illa vero pluribus enunciationibus simplicibus coniunctione aliqua connexis; quod post
ipsi im tenet etiam Ouui ed. controu. 3. summul.punc.4.quia, inquit, omnis propositio siue categorica,sive hypothetica constat se
quo primo, & per se subiecto, & prs dicato, tanquam partibus proximis, nam omnis propositio est enunciatio unius de alio. ergo in omni propositione datur unu quo fenunciatur, & cli pipdicatum ue & aliud de quo enunciatur, & est subiectum; crgo omnis propositio constat subiecto , & praedia Cato . Cons. omnis propositio est iudicium, quod essentialiter est cognitio,qua cognoscitur conuenientia duorum extremorumsergo omne iudicium, seu omnis propositio dicit unum extremum, cui aliud conuenit , & aliud quod conuenit, quo riim hoc praedicatum, illud subiectum dicitur. Nec iuuat dicere hypotheticam habere subiectum
praedicatum remotum, quia iudicium immediate enunciat unum de alio , & immediate fertur in conuenientiam extremoru 3 ergo respicit extrena' tanquam immedi te affecta copula eLI ; ergo tanquam parteSimmediate componentes propositione omnem . No ergo ex hoc capite volunt hypothcticam a cathegorica lecerni, sed ex eo ,
quod cathego rica absolu te, & se sola est significativa, hypothetica vero minime, seclin sua significatione pendet ab alia , tanquaa codition vibi Sol lueer,dies es, hic enim
existentia prgdicatur de die, non absoluth,
187쪽
sed dependenter ab cxistentia conditionata Solis, unde sensus est, dies est existens , si Sol lucet, ubi additum illud si Sol ture prs- dicato appositum facie propositionem nihil ponere inesse, sed tantum significare
connexionein,seu dependetialia inter subiectum, & praedicatum. Ex quo inferunt hypotheticam differre a cathegorica ratione additi, si,afficientis illius praedicatum,ex vi cuius copula est, quae absolutam existentia ex se importat, illam tantum dicit conditionatam; ac proinde etsi forma propositionis cathegoricae. & hypotheticae sit copula est, hae propositiones inter se differueessentialiteriquia copula est in hypothetica
ratione additi se tenentis ex parte praedica- .li contrahitur ad significanaam existentia conditionatam praedicati, quam absoluta ex se nullo apposito addito in cathegorica propositione significat. Ex hoc tandem inis ferunt nullam propositionem esse proprie hypotheticam, nisi conditionalem; copulativam vero, & disiunctivam eme soli1 in s ἔes cathegoricas simul sumptas 3 ratio est , quia in his omnibus existentia praedicati absolute enunciatur,& illam importat secuniadum existentiam copula es in propositione apposita. Deindὸ propositio coniuncti.
ua Petrus currit, o Ioannes ambuiat, no est
simplex propositio , sed duplex cathegoriaca,ergo non est hypothetica, probat anteis cedens Ouvied. quod quia a nobis non negabitur, sueerfluum est eius probationem adducere, ita loc.cit. discurrit hic Auctor. Haec est contentio fere tota de nomine.
188쪽
N modo loquendi, nam quoad rem negari nequit, quin hypothetica quoque reduci possit ad modum cathegoricae , itaut copula es siti forma ipsam costituens in esse proia
positionis, & suo modo possit assignari in
ipsa subicctum, SI praedicatum,non quidem absolute sumptum, sed per aliquam conditionem restrietum, ut patot in exemplo adducto si Sol lucet. dies est, quae ita resoluitur,dies est existens, si Sol lucet; imo v t verunt pateamur, hoc modo resoluta magis habet rationem propositionis, nam primo
modo potius habere videtur vim argumc
rationis, & illationis, quia sic sumitur per
modum antecedentis,ia consequentis; unde bene per hoc discerni potest cathegorica ab hypothetica, quod in illa praedicatu affirmatur de subiecto absolute loquendo, in illa vero minime,sed dependenter a conditione at asscit,& restringit praedicatum; fatemur etiam proprie, & in rigore philosophico , licet non dialectico, solas conditionales esse hypotheticas, tam ob ratione ipsam nominis , tum quia copulativae,& diasiunctivae possunt commode explicari perplures cathegoricas ; & hic dicendi modus
re vera breuius , di clarius aperit rationem propositionis hypothetics , t a cathegorica 1c cernitur, minusq. confundit Tyronumentes. Attamen attende ndo structura i
sam artificiosam propositionum livpoth ticarum bene loquuntur Summulitiae, dumajunt sormam constitutivam illarum noncise copulam est , sed aliquod adverbium , usi notans plures sinplices coniungentem
189쪽
vcl. 1 9 Vel, qua ratione dixit Arist. los'. .cit.propositionem hypotheticam esse una 'coniunctione', vpde tam propositiones copulatiuae,qpam disiunctivae lunt reuera co-plexae,quatenus costant duplici copula vem bali , & licet condirionalis sit minus omniucomposita, quatenus veritas reperitur soluin una,& altera se habet, ut mera conditio,.
adhuc tamen dici potest .ac debet propositio complex , & composita propter duplicem propositionem unam tamen Ab alia dependentem , nam hypothetica illa si Sues dies es, includit has simplices, quae ana bae rent verae ex suppositione existentiae Solis super Orirontem Soles, ac dies esItem attendendo structuram artificiosan, copulatiuarum,& disiunctivarum bene statuum Summulistat illas esse hypotheticas,
re 4 simplicibus essentialiter distinctas,quia . vexita copulativae,& disiunctivae, & iudicium, quod fertur de ipsis, diuersum est a Veritate,& iudicio, quod fertur de ipsis c . thegoricis absolute prolatis, & sin colun-CEsne. vel disiunctione; hoc patet de copulativa, nani ipsa significat illas simplices,
ex quibus componitur , esse simul vetas, quam simultatem non significant duae illa Simplici s non copulatae si tum quia solutusiuinPtar una potes: esse vera, allexa falsa, i eddum simi copulatae una existente falsa,tota poniunctiva est falsa, vi postea ex eius reguis constabi ergo est diuersum iudicium, de liuersa veritas de unaqua l. propositione athegorica seorsum, quam de utriusquei multate, quia ai seorsim sumantur, Vna .
190쪽
erificatur, vel falsificatur independenter ab alia , at copulate veritas unius dependet a veritate alterius 3 hoc etiam adhuc magis patetia disiunctiva, nam alteia parte exIstente falsa, tota disiunctiva est vera , aliud ' ergo est iudicium, N alia vexitas totius, Malia partis,per patet ad rationeS ouuleo. in oppositsi, & adhuc magis patebit ex dicendis in fine huius capitis n 6 . ubi de hac re sermo redibit. Quia ergo hic prisertim explicare intendimus formaliter. structura. altisciosam hypotheticarum,& non male ri aliter tantum, relinquendo modum dice-di Recentiorum pro se mur declarare hypotheticas de more Summulissarum no- morum Parisiensium Tatar. Orbessi Ioan. de Monte, & aliorum . εue in hypothetica propolitione tuo etiamodo inuenitur materia, forma,quantitais& qualitas; Forma eius est copula, qua ambae simplices coniungutur,sicut in cathegorica erat copula uniens praedicatum cum subiecto. Materia est connexio,quam habet una propositio cum alia,scut in cathegor Ca erat connexio, quam habebat praedic
tum cum subiecto, & etiam ipsa potest effenaturalis, impossibilis, & contingens, uu Iis erit connexio propositionum 3 unde si
duae contingentes, simplices necestario cois nectantur, etficient hypotheticam in materia necessaria, ut si Homo currit, mouetur, quare non ex materia cuiuslibet simplicis
seorsim, sed ex eo quod principaliter assio matur, Vel negatur te integram h om ticam,atteadenda est eius a Miri ian