장음표시 사용
201쪽
sunt simul verae esse,aut simul falsae,sed s per una est vera , altera falsa , & fundatus
in illo generali, & irrefragabili principio ,
Mem δε eodem simul Alfirmari, ct nerari non posse; in propositionibus autem contradi inctorus idem praedicatum eodem modo co- paratur ad idem subiectum in una assirmative, in alia negati ue , ergo impossibile est
Dices ista contrad cnnt album, & non album,& tamen homo , inquantum homo, nec est albus, nec non albus, ergo inter c
tradictoria dari potest medium. Resp.aliud esse loqui de te minis , aliud de propositionibus e tradictoriis, nam inter terminoS, seu contradictoria incomplexa, si sumatur eum aliqua determinatione, vel syneath goremate, utique dari potest medium , ut probat argumentum, si tamen fiant proposti ones dicendo, homo nquantum homo est albus, homo inquantum homo non est albus sic .n. formari debent, ut sint co tradi rix, ut quod afirmatus in viraneg tur in alia ) prima est vera , ahera salsa, ita Doctor i. d. 2 q. p. infra , Ε, S d. . q. r. sita E, & do .q. F. sub L. & alibi saepe, & madencgat Camait .e. . praefatas propositiones
esse contradictorias, licet .n. istae non eo tradicant, , mo inquantum hom o es albus , Asmo insuantum hi mo non es albus , quia
quod afirmatur in prima non negatur ita secutada, & cum ipsa sit affxmativa de praedicato infinito , negatio ramsia praepositaeopulae negat in secunda , quod affrmabatur in prima, & ira sotistitust illam contra-
202쪽
dictoriam primae , nam illa affirmata albedinem esse de e Gntia hominis , quod ista directe negat, unde falsum est , quod ait
Casil hanc secundam affirmare carentiam , seu negationem albedinis esse de ementia hominis, quia haec secunda propositio est negativa de praedicato finito, ut autem af. firmaret de homine caretiam albedinis de- heret esse affirmativa de praedicato infinito hoc modo homo in quantum ho- est nomauus .Eadcin de cau1a male negant Arriaga disp. a. n. 36. N Ouui ed. has esse contradictorias Petrus essent/aiarer est albus, Petrus Uentialit r non est albus, ea fraetus ratione,
quia utraque falsum affirmat prima albedinem esse de hominis essentia , dc secundanςgationem illius. Nam re vera secunda propositio non est affirmativa,sed negativacius, quod assirmatur in Prima. Obseruandum tamen est melioFem modum contradicendi,ne deceptio contingat,aesse, si in negativa propofitione negatio no. solum copulae prsponatur,' verum etia ad c rbio, de cuicunq, syneathego remari, affirmativam assciebat, ita . n. fiet, ut vere Cpponantur, Sc quidquid in una affirmatur, in alia negetur, nam de rigore re sermonis
negatio solum negat, quae post se inuenit, NO n quae ante se: Hac de causa hae non c et radi cunt Perras semper puder , Petrus se. Per non fudet, clam possint si maiI esse falsae ἀx hypothesi,quod interdum studeat,interdu m non , quare potius sunt contrariae, utia itur contradicant, sic debent fieri Per s des, Per ι mae semper su et, nata
203쪽
nam cum non semper aequi ualeat aliqua- σπον, Sicut non omnis aequivalet aliquis nis,
sensus secundae est Petrus aliquando non stu et, quae deo opponitur primae, qua faci
bat sensum uniuersalem quoad tempus, Nideo nunquam esse possviat simul verae , vel falsae. Dices hae possunt esse simul verae Minmo semper studet, homo mae semper sudo , si Petrus v.g. semper studeat, & Paulus i. semper sudeat . R csp. id verum esse, quia illae propositiones sunt subcontrariae , quia terminus est communis, qui in materia co- tingenti aequi ualet particulari, ac proinde ambae vel incari possitnt , cum non sint de codcm subiecto; quot autem conditioncs rc quia antur, ut duae propositiones inuicem contradicant, vide Tarar. lib. I. Perhier. q. s. dubii. a. & alios Summulistas. et o Contraria oppositio est repugnantia duarum propolitionum uniuersalium in qualitate, ut omnis hcmo est albus, nutilus homo est albus, & ad hanc spectat pi OA positiones inde finitae, si sint in materia necessaria,aut impossibili , quia sic aequi ualet
uniuersalibus, quae autem conditioneS r quirantur , ut duae sint contrariae, vide Ta-tar cit .dub. I. Lex istarum est, quod in nulla materia possunt an bae simul ι sse verae,bene tamen simul falsae in mate ria contingenti, it patet in allato exemplo: in materia ero necessaria, aut impcssibili semper una
est vera,& alia falsa, t omnis homo est adinat, nullus homo st animal , non possunt an bae s mul 1 sse verae, quia alioqui contra-d ici oria possunt esse simul verae, na si duae
204쪽
zatae essent verae, etiam hae duae essent v Tae, omnis homo est animal, & aliquis homo non est animal, ex uniuersali si quidem negativa vera,nullus homo est animal, potest inferri particularis negans , aliquiS homo non eli animal; possunt tamen est e simul falsae in materia contingcnti,. i.quia ex falsitate propositionis uniuersalis non reincte infertur in tali materia falsitas partic laris, v. g. ex hac falsa omnis homo cst albus, non sequitur hanc csse falsam aliquis homo est albus,quia praedicatum continges potest conuenire uni ex inferioribus subiecti licet non omnibus : in necessaria vero,
aut impossibili non possunt esse simul falsς,
quia in his praedicatKm omnibus conuenit inferioribus, aut nulli. Sed dices, contradictoriae in nulla materia queunt esse simul verae,vel falss, quia affirmativa totaliter pernegativam remouetur , sed hoc idem in coistrarijs euenit, quia haec propositio omnis homo est animal totaliter per hanc remouetur nullus homo est animal, & inter eas nullum relinquitur medium. Resp. affirmativa
uniuersalem ut sic, son remoueri totaliter per negatiuam uniuersalem, ut bene hic notarunt Complut. nam inter omne , &nullum ediat aliquis, atque ita uniuersalis assi maliva, & uniuersalis negativa vere habent
medium,interdum tamen ratione materiae,
naturalis . s. vel impossibilis medium non admittunt, ut patet in exemplo allato in
argumento, eaὸem .n. ratione, qua Verum
est aliquem hominem esse animal, veru est etiam ratione materiae omnem hominem
205쪽
esse animal, hinc dicimus in materia impossibili, vel naturali duas contrarias non pol se e sse simul fallas . Subcontraria oppositio est repugnantia
duarum enunciationum particularium in qualitate,ut cuidam homo est albus', quida homo non est albus. Lex earum est posse esse simul veras in materia contingenti ὁ ut patet in allato exemplo : R ratio est, quia idem praedicatum non affirmatur, & negatur de eodem subiecto determinato, aliter essent contradictoriar. Non possunt tamen simul esse falsae,alioqui sequeretur contradictor ias simul esse falsas, nam ex falsitate
particularis recte infertur falsitas uniue lalis, eo n. ipso quod praedicatum remouetur ab aliquo inferiori subiect i, no ampi us conuenit illi subiecto uniuersaliter sumpto; ergo ex his duabus sub contrarijs aliquis homo est albus, aliquis homo non est albus inferrentur hae contradictoriae simul falsae, omnis homo est albus, & aliquis homo lais est albus, tum quia ut affirmativa esset fatissa, nullus homo deberet esse albus. de se
Substerna denique oppositio est repu-guantia duarum proposi lionii in sola qua
titate,ut uniuer1alis affirmativa cum partiis lari affirmativa oel uniuersalis negati v a cuparticulari negativa et lex earum est, 'uod si uniuersalis sit vera,partieularis etia erit
vera non tamen e conuerso, nisi in materia
necess riat ratio est, quia ex uniuersali vera potest inferri particulati non e contra, quia si praedicatum conuenit omnibus in is serie-
206쪽
den' non nominis tantum, nec rei tantam sed rei,& nominis simul, ergo quia 'stibata ternae non opponuntur secundum assi in tionem, & negationem . M possunt ambae esse simul verae,& simul falsae, ut patet ex regulis earum,immo una illarum,. L uniue salis eontinet aliam, quae in particularis. qui .n. asserit omnem nomine esse animal , consequenter asserit aliquem hominem eia se animes: sane non erunt vere, & in rigoro oppositae. Et parum refert,quod una sit v-
niuersalis, altera particularis, quia in quantitate non datur vera oppositio, & quantitas maior minori non repugnat, quare sub alternae dici debent potius diuersε quantitatis,quam oppositae; unde , & contradictoriae ipsς non vere dicuntur opponi ratione quantitatis uniuersalis , N partices ris,sed prsciseratione qualitatis, affirmationis nimirum,& negationis, fessitatis,Mveritatis. Quia vero subccitrariae, licet sine affirmantes, vel negantes , non tamen sunt de uno, & eodem stibiecto secundum rem, sed tantum secundum vocem, alioquin non possent esse simul verp,cum de eode subie .cto no possit idem affirmari,& negari, ideo non sunt vere opposiis: vndε quando dicimus quidam homo es albus,quidam homo nomest albus; est idem subiectum in utraque t tum secundum vocem ,non tamen secundiarem, quia in prima supponit v. g. pro P tro. qui est albus, & inalia pro alio. s. Paulo qui non est albus. Quod si supponerent pro eodem homine , tunc hon erunt subm
contrarie, seg coatradictorie proposit
207쪽
es. nam affirmatio, & negatio de subiecto. sintulari pertinet adi oppositione cotradiisetoriam, ut diximus, & facerent hunc sensum, hic homo est albus , hic homo non est
albus. Ex quot sequitur duas tantum esse species oppositionis in rigore, s. contradi ctoriam. & contrariam, in his . n. solu,quod una negat, altera affirmati nihilominus P
ter oppositiones recensent etiam subconia
trariam,& subalternam,eo quod inserviant ad conficiendam figuram oppoSitarum, &quia sumunt 'oppositionem late pro qua-ς an Adiuertitate,ut notat Casii cit. cap. In finc obseruandum est signa quantitatis propositionum, quς sunt quattuor, Omnis, nullus, quidam,quidam non ,ex quibus duo priora sunt uniuersalia, alia duo posteriorat particularia, inter se habere omnes opPositiones,qus in enunciationibus reperiri va-ilent, nam omnis, , nullus sunt notF co . trarie, aliquia ct aliquis non, siabcontraxie,' onrnis, ct aliquis,nullos, ct Aliquis non, sunt sub alternae, demum omnis, ct aliquis non, . nullus aliquis, contradicentes; Ac etiam
in signis mixtis ex uniuersali, & particulari
suo modo reperitur oppositio, quia . n. alia sunt magis uniuersalia, ut uterque, & neu ter, alia magis particularia, ut alter, alter non, ideo uterque, & neuter opponuntur. Contrarie, neuter veris, & alter,&similiter' uterque, & alter non, contradictorie, alter vero, & alter non, subcontrarie, denique uterque, & alter 3 aut neuter, di alter non
208쪽
De Aequisollentia, Conuersione caiae. goricarum simplic um.
et a II Quipollentia ad explicandas pro-m positiones obscuriores inserui t,&dignolcendam unius propositionis ad alteram, cui aequi ualet in significato, etsi verbis sit diuersa, consequentiam , & definitur, quod sit duarum propositionum oppositarum
a qui lentia in signis cisio ob negarion m m-biecto earum praepositam , vel postpositam, verpi apstaem 6 ρφνρst smutonde negatio e1t, quae propositiones oppositas reddit in sensu aequi ualenteS,cum . n. sit malignat iis naturae, ut aiunt logici, & tollat , quis quid post se inuenit, hinc est, quod si inuenit propositionem affirmativam; reddit negatiuam, si uniuersalem reddit particulare.& e contra,dummodo neganter accipiatur,&non insinitanter.atque ita facit propositiones oppositas aequipollere, & diuersimode iuxta diuersam dispositionem illius circa subiectum illarum,nam praeposita facit uno modo aequi pollete, postposita facit aequi pollere alio modo. & ideo ad digno scendam variam propositionum aequi polletiam tres solent dari regulae hoc uno versa
contentae. Pra conir dic, Pos contra , Praepsque subaster. FO eontradis significat primam regulam, .squod negatio pCarposita subiecto propositionis,& illius ligno, reddat illam tuae co- tradictoriae aequipolleatem, ut haec omnis
209쪽
homo non eri albus, si praeponas negatione,& dicas non omnis homo est albus , & si huic propositioni, aliquis homo non est albus, Draeponas negationem dicendo, non aliquisnomo non est albus,fit aequipollens suae coia tradictoriae, quae est,omnis nomo est albus; ratio est, quia negatio, ut dicebamus, destruit omne, quod post se inuenit, & oppo-8tum ponio. P p eontra significat secundam regulam, . s. quod negatio postposita sabiecto uniuersalin facit illam aequipollentem suae contrariae,u .g. omnis homo est aubus, si postponas negationem subiecto dicendo,omnis homo non est albus, arquipollet suae contrariae, quae est, nullus homo est albus, & haec alia,nullus homo est albus, si subiecto postponas negationem dicendo, nullus homo non est albus, aequivalet illi, ompis homo est albus, quae est sua contraria. Pν apostque subalter significat tertiam Tegula, . l. quod negatio praeposita,& post posita subiecto facit illam squi pollere sub alternae, ut omnisi homo est albus, si eius ubiecto praeponas, & postponas negationem dicendo, non omnis homo non est s-bus, aequi pollet suς subalterne,qus est,quidam homo est albus, & hsc rursus illi squi- pollet, si eius subiecto prpponas , Sc pomponas negationem dicendo n6 quidam h mo non est albus; ut autem facilius squi pollentia propositionum dignoscatur, &memoris mandetur, notarum, seu Signo-Tu propositionis aduertere debemus squi-
Pollentiam . que a verubuS co tinetur ,
210쪽
Non omn/s , quidam non , omnis non .
quasi nullus Non nullus , qu dam, se nullus non ,
Non aliquis nurus , non quidam non,
valet omnis . Non alter, neutere neuter non , pra- stat uter i
a Restat tamen adhuc dissicultas de modo, quo subcontrariae fieri possint squi- pollentes, Casilius cap. 8. cum quibusdam ali is inquit pro squipollentia subcontrariarum deseruire posse regulam datam pro squipollentia contrariarum, quod nhmirum postponatur negatio ; At si regulam illam applicemus, inutilem esse patebit, accipiamus v g. has duas subcontrarias, quidam
somo currit, quidam homo non evrit, si negationem pol ponamus subiecto primae dicendo, quidam homo non currit, iam non erit squi pollens, sed penitus eadem cum sua subcontraria, si secund p postponas negationem, neque ob id squi pollentiam cuprima adinvenies, sed fiet inutilis repetitio negationis dicendo quidam homo'on, non currit, ergo negatio postposita inepta est pro squi pollentia subcontrariaraim. Sed neque valet praeposita, nam si p ponatur primae dicendo, non quidam homo currit, idem erit, quod nullus homo currit,si prς ponatur secundae dicendo, non quidam homo non currit, idem erit. quod omnis homo currit. Neque tandem si praeponatur,