장음표시 사용
191쪽
tas eius est, quae inuenatur in Vtraque cathegorica, unde si utraque est uniuersalis , vel particularis,tota hypothetica talis erit; si una uniuersalis, & alia particularis, erit mixta r an vero etiam secundum se possit aliqua habere quantitatem,mox dicemus. Qualitas demum eius erit veritas,vel falsitas,aisrmatio et negatio,ut de cathego, ca dicebamus , quae ut magis innotescat eiusdem regulas subiungimus. 6 Proveritate,&falsitate hypotheti earum dienoscenda sequentes regulae sunt obseruandae. Ad veritatem cooditionalis affirmativae stricte sumptae requiritur , ut consequentia secundum te sit bona,i.quod
ex natura antecedentis consecuens deducatur, siue antecedens , & consequens in si sint vera,vel falsa, siue possibilia, siue impossibilia, siue necessaria,aut contingentia3 unde ista conditionaIis est vera, si homo est asinus , homo est rudibilis ; 'rit autem salsa si antecedens potest esse verum coia sequente existente falso, seu si consequens
non necessario ex antecedenti inferatur et
unde quia consequentia secundum se bona semper est necessiaria, & secundum se mala semper est mala,&consequenter impossibilis , ideo omnis conditionalis vera stricis
sumpta. ut habet .s. vim consequentiae , est
necessaria,& omnis falsa impossibilis,& nata datur talis conditionalis contingens. Ad veritatem rationalis ultra bonitatem conis sequentiae requiritur , ut antecedens Sit in se verum,unde haec erit falsa, homo est asinus,ergo rudibilis est. Ad veritatem causa-
192쪽
rs 6 Pars I. Instit. Tran. et 'C. 6.
tatem antecedentis in se, adhuc requiritur, quod antecedens sit causa consequciatis,
unde haec erit falla, quia homo est risibilis, est rationalis, quia fumus est,ignis est; Ad
veritatem tandem purae conditionalis , &yromissiuae requiritur,ut Vere existat a pam te rei fundamentum illius concomitantiae antecedentis, di cobsequentis, unde ut haec sit vera,si veneris ad me, dabo tibi equum, necesse est tunc adesse propositum dandi equum, etiamsi postea non impleatur pro missum, quod si tale propositum uo acisit,
erit propositio falsa , etiamsi postea pro- inissum adimpleatur,ut bene hic Complut.
Ad veritatem copulatius requiritur utraque partem esse veram,quod Si altera pars, vel utraque sit fissa, falsa erit tota copulatativa; ratio est, quia cum Vtramque partem coniungat, significat utramque ita te habe- Te,sicut enunciatur, unde ista est falsa, Psaxus est homo,& homo est lapis: pariter ut
dicatur necessaria,utraque talis esse debet, di si nasola est contingens , tota copulatiua est contingens; ratio est,quia hypothetica copulativa non solum affirmat hanc par-Jtem, vel illam, sed itramque, atq; adeis r tione unius partis contingentis poterit tota copulativa aliquando esse vera , & ali quando falsa, atque adeo contingenter V ra,vel salsa, ergo ut necessaria Sit, Vtramque partem necessariam requirit. Vt autem fix possibilis non sufficit utramque partem
esse possibilem sed requiritar etia vi sint
193쪽
compossibiles, haec. n. propositio Petrus loquitur,& non loquitur,constat ex partibus
possibilibus se'sim, sed quia sunt incompossibiles, toti propositio est impossibilis a Ad veritatem disiunctivae stricite sumpis requiritur alteram partem esse falsam,quia dis una Eua in rigore continet exclusionem alterius partis,& reddit hunc sensum, ait rum tantum istorum est verum , & sic 1emper altera pars debet esse falsa: si vero lasge fumatur ,ut id e valet, ac trem vel minus,sic utraque parβ potest esse vera,na
reddit hunc sensum , knum saltim istorum est verum, quo disiunctivo loquendi modo
usus est Christus cum dixit ubi duo, vel eres fuerint congregati,&c.ita Petrus Hisp.trach.
a.di per hanc distinctionem sedatur grauis
contentio de hac re inter Modernos. Ad eius necessitatem requiritur, quod una pars sit necessaria, vel si utraque contingens est. una sit alteri incompossibilis , ut Petrus legit,uel non legit,quare Si ambae sint contia gentes compossibiles, ut Petrus ambulat . vel legit,tota disiunctiva erit contingens s Tandem ad eius possibilitatem requiritur,
quod una pars eius fit possibilis, & ad imia possibilitate,quod utraque sit impossibilis iaPro affirmatione vero, & negatione hy.potheticarum haec regula pro omnibus tradi solet, quod tunc sunt affirmantes , cum coniunctio utramque conitingens propo fitionem est affirmata, tunc negantes, quae
I do est negata:ratio est,quia haec se habet in - hypotheticis , ut copula in cathegoriHS ,
194쪽
mde haec erit affirmatiua , si nullus homo currit nullus homo mouetur quia coitictios no est affecta negatione ,haec vero erit negativa Nο s homo currit, hemo recuetur, quia coismoρ asscitur nc gatic neue Sed quauis praedicta regula pro dignoscedis astu matiuis ,& negati uis in causali , & c oditi c-nali loc si habeat, attame no videtur satis cogrua in rationali,quae ut negativa fiat, praeponi nosolet negatio particulae illati uati ergo,neque in coniunctiva, qua dum vesumus negantem facere, non praeponimus particular & negationem dicendo. Non, Permis suis or Paulus det,sedi dicimus, se P reus non fludet , . Paulus πον studet , Netiam de disiunctiva eadem dubitatio curis rit: Dicendum tamen est,quod licet huius.
modi hypotheticae mssint secundum rc m. alio modo negatiuae reddi,quam per negationem praepostam particulae negativae, t men secundum rigorem Iugicum ita debet negari, unde haec erit rationalis negativa secundum regulam assignatam Petrus es εσ
s sudet Aiam ly nec, proprie cst particula
negativa coniunctivardisui ctiva tamen noviiletur fieri posse negativa, nisi per nega
Pro quantitate harum pro postionum nulIa peculiaris etffgnatur regula , eo quia diuertam quantitat cm non habcant ab ea, quae est in partibus,cum . n. quantitas sumatur ex subiecto, ut dictum est supra ,& hy- Potheticae non componantur ex subiccto ,
195쪽
& pi aedi cato, inde fit proprie non esse vn uersales,aut parti culares: ubi tamen aduena tendum est copulativas,& disiunctivas aliquo modo uniuersalas, & particulares dici posse, quia particula coniunctiva nata est esse nota uniuersalitatis,& disiunctiva particularitatis,unde ratione istarum poterunc secundum se dici uniuersales ,& particul
res, ut infra cap 9.magis explicabitur.
67 Quaeres,an diuisio propositionis hypotheticae in conditionalem , coniumst tua,& disiunctivam sit proprie generis in species t Negant quam pIures, eo quia putant copulati uas . & ditiunc hias esse omnino simplices, nec distinetam veritatem habere, aut falsitatem a simplicibus, ex quibus Constant, unde etiam, & earum sciasus ei simplex , & per unam cathegoricam expli-Catur, sensus .n v. g. istius colunctivae, & Petrusi Paulus studet,est hic, uterque 1 det,sensus istius disiunctivae,vel Petrus stu det,vel Paulus studet, est hic, unus istorum
studeriimmo neque conditionalis videtur vera hypothetica,cum n includat vim di- Icur1us,non significat veritatem . sed cosequetiam,atque ideo erit argumentatio p xius,quam hypothetica propositio. Dice dum tamen e si tam conaitionalem , quam coniunctivam,& disiunctivam esse proprie hypotheticas, ac proinde diuisionem ali tam esse generis in species,ita tar. cit. M
eam aliqua analogia , quia ut patet ex uxapSruS numinis propositio hvpothetica
Prius dicitur de conditionali quam de cae
196쪽
teris. Ad rationem in oppositum de con- unctiva, Nessiuntatin negatur assum tu , nam habent veritatem , & fals=tatem propriam a simplicibus prorsus diuersam , &diuersum fit iudicium de ipsis, ac de Simplicibus x quibus constant, ut patet ex regulis allatis pro earum veritate discernen da ; sunt etiam propositiones vere complexae, quia constant duplici copula verba li, nec dicuntur una, nisi coniunctione , ut
inquit Arist. Quod autem possit designari
earum veritas per unam cathegoricam, v
hit in actu signato, non tollit ,quin vere imactu exercito veritas eam sit hypotheticae in copulatione, aut disiunctione phiriu pro positionum cosi stens; immo, & veritas ipsius conditionalis ita exprimi potest pecvnam cathegoricam Ina u signato dice
do, quod est coniunctio plurium simplici 1 per particulamst. Ad aliam de eonditionali
conceduRt Complut. citi non participare rationem propositionis . nisi secundu quid , essentialiter vero esse tatu argum etation Sed dicendum est conditionales multoties non latum habere vim illativam, sed etianua sertivam , cum nimirum sub conditione aliquid affirmant,vel promittunt , ut Patet de ii asi homo esset equus,est et r. aeibiti , narrede ista sertur iudicium non tantum qu alillationem sed etiam quantum ad assertionem, .i. quatum adita esse,vel non esse , atque adeo ut sic Propriam veritatem h hebit .
Sed dices quomodo eadem oratio potest esse simul argumentatio, & propositio, cst hic
197쪽
haec essientialiter sit oratio enunciat Da,cui conuenit esse veram,vel falsam, argume tatio autem solum dici potest bona , vel mala,cum non sit enuneiativa, sed illativa ρResp. non esse inconueniens, quod eadem oratio materialiter stub diuersis larmalit tibus pertineat essentialiter ad orationem enunciatiuam, dc illat. tiam', & ita se habet in proposito conditionalis hypothetica squatenus. n.includit Vim co sequentiae, dicitur illativa, quatenus et praecisa vi c sequentiae asserit aliquid ita esse , vel non esse, non quidem per praedicationem unius de alio, quia id pertinet ad cathegoricas , sed per conexionem plurium simplicium factam per copulam hypothetica , dicit
m mpositione Caraetoricarum plis m. 68 . ognita ementia, & muhisicitate propositionam, restat earum proprietates exsanare, quae sunt Oppositio , huc prius de oppositione cathegoricaru simplicium, deinde modalium, de hypoth
Oppositio itaque est duarum preposit ιμ--m Vtroque extremo 'rticipantium eodem ordine secundum qualitate, vel quantitatem, vel ῬIram': repugnantia , ex quo paret, hic
nos Mon loqui de oppositione reali rexum,
198쪽
qualis est ea ,quae inter calorem, & frigus
versatur, nec de illa, quae inter terminos reperitur, nam de hac egimus tracti Pret ced. cap. 9. sed de illa praecise , quae inter propositiones versatur , neque oppositic-nem hic accipi in toto rigore,quia talis p Fnes qualitatem tantum attenditur in propositicnibus; ita quod una sit assirmans, atatera negaΠS, una Vera, altera falsa, non autem pSnes quantitatem , non .n- in rigore
uniuersalis, & particusaris opponuntur, cuvna contineatur sub alia, sumitiir ergo fu-εe pro quacunque diuersitate propositionum secundum qualitatem, vel quantitat & dicitur repugnautia duarum propositona. nam eadem enunciatio sibi ipsi n adue
fatur. dicitur utroque extremo sarticipant,ώ,
eodem subiecto,& praedicato, haec nais sunt extrema Propositionis, & eodem mo--do in utraque acceptis, ita quod non vari tur terminorum suppositio,appellatio,ampliatio,&c. sed in utraque sumanturPro e dem significato re, di nomine, ut feruetur terminorum uni uocatio cum eadem integritate,se si quis terminus ponatur in v-na,qui non sit in alia, pro eodem loeo , ω tempore,ut docet S ot .a.d a. 9. 1ub S , ut
in summa sola variatio sit in qualitate, aut quantitate propositionum, in caeteris sunt
prorsus uniformes o dicitur eodem oratur, quia propositionum utroque extremo Par-
199쪽
praedicatum unius sit quoque praedicatum alterius,ut homo est animal , homo non est animal,& hoc secundum requiritur ad oppositionem. dicitur secundum qualitatem, pet quantitatem, Scc. quia secundum assisemationem, & negationem, uniuersalitate , aut particularitatem repugnantia piopositionum attenditur.
69 Possunt autem quadrupliciter pr pofitiones adinvicem repugnare, nam esset potest repugnantiam axi ma,ita quod opponatur , & in quantitate, M in qualitate, Schaec dicitur contradictoria oppositio ; vel esse potest minima,itaquod in sola quantitate repugnent, in qua non datur rigorosa oppositio,& haec appellatur subalterna, vel medio modo repuguare Possimi , .s. in qualitate sesa, in qua attenditur vera oppotatio, in quantitate autem conuenire, quae si fuerit uniuersalis dicitur oppositio cotraria, si particulari s , dicitur sub contraria: ex quo sequitur quadruplicem e sse oppo
tionem, contradictoriam, contrariam, sub contrariam. & subalternam, quarum pruma est maxima, viti ma minima, aliae duae mediae,& singulae sunt explicandae eum suis regulis, & legibus. Vt autem tota haec doctrina de oppositione cathegoricaru simplicium a Tironibus percipiatur subscripta figuram sesenc illis Proponere Sumuhitae-
200쪽
138 Para Ianstit. Tract. I. c. 7.
Contradictoria oppositio est repugna tia duarum propositionum in quantitaete,&qualitate simul. naquod una siti uniuersalis affirmativa,& alia partieularis negaziua, V tvimnis homo est albus , quidam homo non est albus,vebuniuersalis negativa, & partI- Cularis Garmatina Ad nullus homo est alb', quae a homo est albus; bi nota tu cu Tat .re . .hie definiri eotradictoria oppositione de subiecto communi , ideo licet istae Sortes
currit , Sortes non currit,non sint uniuers iis affirmativa, & particularis negativa, t men se ut verae contradictoxiae,nam sin Sularis affirmativa, & sngularis negatiua 1em Per contradictorie opponuntur , ut docet Arist. I. Perliter. cap b. Lex vero contradi-- ctoriarum indispensabilis est, qdod no pos-uint