장음표시 사용
221쪽
' Moile est Petrum currere, impossibile est Petrum Currere, si in prima negationem Prinponas dicendo , non est podibile Petrum eurrere, tunc aequipollet secundae, quod si fecundae praeponas negationem dicendo, non est impossibile Petrum currere, statim aequipollet primae, sic etiam contrarias, Msubalternas aequipollentes inuenies, fi alias regulas applicabis. Ut autem iuxta praedietas regulas quisque diqnoscere possit oppositionem ,& aequipollentiam modalium, assignari solent quattuor dictiones Purpurea, Illiaee, Amabimus, Edentuli, in quibus notandae sunt quattuor vocales A. E I. V. nam prima indicat propositionem modale affirmativam de dicto,&modo,secunda n gatiuam de dicto, affirmativam de modo , tertia affirmativam dedicto ,&negativam de modo, quarta negativam de utroque, quod his exprimitur carminibus . . Destruis V rotam, sed A eonfirm t v ru naeestruit E dictum , destruit Irimodum. εInsuper in unaquaque ex supradictis dia ctionibus quattuor reperiuntur syllabs , suarum prima in singulis petit modu pos
bile, secunda contingens, tertia impossibis D quarta necesse, ut autem recto ex his di ctioni Monstituatur figura modaliu qu mor effici debent anguli, itaut in duobus
superioribus sint Purpurea, & mare cum modalibus eis correspondentibus,&in i ferioribus Amabimus , ac Edentuli, Sic..u.
Deila dignosces oppositionem,& aequipo
teritiam modalium , omnes .n. propobiti
ad sub eadem dictis,ae contentae sunt i
222쪽
ter se aequi pollentes, contentae uersis dictionibus inuicem opponuntur, napropositiones , quae fiunt in Purpurea, ecIlliace opponuntur contrari quae in Amabimus , ia Edentuli subcontrarie, quae in Purpurea, & Edentuli, ac pari ter, quae in Issiace , & Amabimus eontradictorie, Setandem, quae fiunt in Purpurea, & Amabiamus,& similiter,quae in IlIiaee, & Eden tuli opponuntur subalterne . Ad cuius rei malo, rem intelligentiam pro Tyronibus proponimus hic figuram constructam in dictis determino singulari pro modalibus compositis, quae ut inseruiat pro diuisis constitui
debet in diptio determino communi.
223쪽
79 Conuersio tandem modalium est Lia dem fere,ae colauersio simplicium,nam generaliter loquendo colluertuntur ratione diisti, non ratione modi, unde m gulariter modi inuariati manent tam in modali composita, quam diuisa, & sola dicta variatur
S ideo regulae iam assignatae pro conuersone simplicium inseruire modo possitne pro conuersione modali una ,&sic haec uniati ersalis affirmativa omnis homo necessario est animal,quq est modalis diuisa,conuertitur in hanc particularem affirmativam, aliquod animal necessarib cst homo, conuer sone per accidens : & haec particularis aia firmativa, aliquem hominem esse album est possibile, quae est modalis composita , con- uersione simplici in hanc conuertitur, aliis
quod album esse hominem est possibile, M sic de alijs, alia de modalibus missa facimus,ut inutilia & potius deterrentia Tyro num ingenia, quam iuuantia, solum trademus regulam in fine cap. eas reduceodi ad silas de inesse. xo De Hypotheticis vero propositionibus,quia cap. 6. dimina est non habere propriam quantitatem diuersam a quantitate sin plicium , ideo inter ipsas a Summulistis non nisi oppositio contradictoria solet assignari, quae generatim fit praeponendo negationem toti propositioni itaut cadat supra copulam principalem, ut v. g. Si Petrus studet, erit doetus,contradicit huic , Non si Petrus studet erit doctus, & ita praesertim Delphinus adnotauit de interp. cap. de
Prop. oppoLubi proinde negat Fosse hypo -
224쪽
dicci x contrarie opponi , subcotrarie aut
subasterias. Sed quia cap.cit.diximus copulativas,& disiunatuas quodam modo pr Priam habere quantitatem ,qui a est nota uniuersalitat1s , mel est nota particularit tis,nam si dicimus,& Petrus studet,& Paulus studet,haec propositio reddit hunc sensum, uterque studet, hoc autem signum mi tum redolet uniuersalitatem, ut dictum est Cap. 7 in fine si vero dicimus , vel Petrus studet, . vel Paulus studet , haee propositio reddit hunc sensum , alter illorum liuded
hoc autem signum notat Particularitatem ,
Hac de causa in copulativis, & disiunctivis
Prster contradictoriam assignari etiam poterit oppositio contraria , subcontrai ia, de substerna, qualis reperi lux in signis mixtis, quibus aequi ualent, ista igitur, o Petrus uiat. Θ Paulus udet, erit contraria huic, mec Petrus Hudet, nec Paulus sudet quia prima est uniuersalis assumatiua cuius sen-1hS cst, uterque studet, secunda uniuersalis negativa, cuius sensus est ineuter studet: ex dictis autem c. . haec signa opponuntur co-trarie: erit vexo contradictoria huic,vel P trus non studet vel Pausus non studet, nam
fenius huius est, quod aliterno studet, quod est signum particulare negat iuu: & sic etiaadinvenies oppositionem subcontrariam , 3 subalternam , si confideraueriε oppositionem signorum mixtorum c cit. explic tam,& examinaueris , quibus eorum aequis Daliat hypothetica copulativa, vel diSiunrictiua,vide apud Casi lib. 2. tract. a. cap. angura de oppositioue haru hvpotheticari De
225쪽
curant Summulillae , tum quia non Omne2
propriam haberit oppositionem, &cons quinter ne uiae qui pollentiaim tum quia aequi pollantia inuenta est ad declarandam obscuritatenr propositionis alicuius, at in hypotheticis obscuriores utique forent propositiones de nouo assumptae, quam illae, pro quartim declaratione fierent atqui-pollantes. Sic etiam neque de conuersione earum sunt admodum solliciti, quia in h potheticis quadrare non vidctur , nana inconditionalibus conuerti nequit conditio in conditionatum,&in copulati iis , N:-' siunctivis identitas terminorum scrvari nopotest , cum sint diuersae propositiones ,& quando utiam aliqualis fieri possit con- uerSio,nullam prorsus afferret utilitatem ,
idco de sola cathegoricarum conuerbione debemus esse sollieiti. 3 i Quaeres, quae regula .it obseruanda in reducendis modalibus ad suas de inemes Resi . reduci per officiantem de messe hoc reo oo , prius formari dbbet propositio deinc me implicata in modali ,deinde ostendendum esti quod illi conueniat modus in propositione modali positus, hoc totum declaratur exemplis , haec modalis composita ,
contingens eri Petrum curre; e, reducitur sic
ad suam deinc Ue, hae propositio, PetruΙ cumrit ,eae contingens, de ista vocatur sectans illius modalis,quat enus inseruit, Vt per eam probetur dei ne me in modali implicatae
Petrus currit,conuenire talem modum, .ccotingentiae; Sic etiam haec modalis diuisa.
226쪽
i s νιο es homo , ita reducitur ad M. de in is per hanc cflictantε m hae r positis, Petrus es homo ,es necessaria 3 itaque t reducatur modalis ad suam de inesse sufficit her officiantem ostendere , quod deI-aeesse in modali implicatae conueniat talis modus,qui in modata ponitur.
De propositionibus exponibilibus, re insolubili, s.
t, DRopositiones exponibiles dicuntur L illae, quae ratic ne alicuius fgni imispoitantis sin sum chlaurum pluribus propositionibus debent cxponi, & declarari , qua rati ode illae dicuntur exponi biles , istae exponetes; sunt autem triplicis generis e clusiuae,exceptiuae ,& re duplicatiuae, lac dum quod constant signis exclusiuis,exc ptiuis,vel reduplicativis,& quia ex horum signorum explicatione tendet propositionum exponibilium intelligentia, cum satis
fuerint explicata trac. praeced.cap Iz. mo
dove exponi bilibus propositionibus nihil momenti superest declarandum, nisi cuius snt generis : num . s. sint cathegoricae , an potius hypotheticae λ Resp. formaliter esse cathegoricas; sed virtualiter hypotheticas,
-quatcnus exponuntur per plures cathego- ά Ticas, quae faciunt nam hypotheticzm copulatiuzm, aut d sunctivam,aut conditio- .naum, eIcausalem iuxta qualitat cm propositionis exponi bilis,nam v. g.exclusiua ut
227쪽
' De Propos exponib. et in L et g
Petrus fantum currit , expGiaitur pux nai.e copulativam hypotheticam Peims currat, . O nullus aliar curris I reduplicatiua , Uth mo inquantum rationa is est risibilis,exponi-
tui per hanc hypotheticam causalem, quia homo es rationalis,est risibilisae sic de cael ris; dicuntur ergo virtualiter hypotheticae, eo quia virtute continent hypotheticam , et aequi ualent in s gnificado. Tatar tametrac. I 3 co m. I. s secundosciendum contendit ex ponibiles non aequi ualere hvpotheticis in significando, sed tantum in rendo. 83 Assignatur etiam in istis oppositio contraria, subcontraria, contradictoria, &subalterna, quarum figuram, vel rotulum ut vocant contextum afferunt Tatata. tract.cit.Casilaib. a. append c. i.&alii Summulistae,sed grauis est dissicultas de stiminiara contradictoriarum:aiunt n. in exclusiuis
has inuicem contradicere fatum retrus currit, non tantum Petrus currit, quod non videtur bene dictum , cum ambae possint e me falisex hypothesi,quod non currat, sic .n. falsa est prima,ut de se patet, item & secunda, quia ex hypothesi nec solus currit, nec cum alijs associatus.Sic etiam istae duae sunt
falsae Tantum Deus est malus , non tantum
Deus es malu quia ista sic resoluitur Deus es malus , ct aliquis alius praeter Deum es malus. Respondent Summuli, in his propositi libus se in per secundam esse veram,
nam illa non tantum Petrus eurrit ita exponitur vel Petrus non currit, vel αἱ quis alius currit quare Petro non currente , si tamen alij currant, verum est dicere non ramum
228쪽
av rar 'de de rigore sermonis con cedunt etiam illam, ut veram , non tantum Meus es malus,quia non est resolirenda, ut
dicebatur , sed in rigore Iogico ita debet
sex poni , vel Deus nox eia matres, vel aliquis istius est malus. Ratio aut cin , cur Ita resolui
debeat istar negati ii ae,est, quia propositioni Copulatiuae contradici debet per disiuncti-uam de partibus contradicentibus,a. si partes copulatiuae sunt affirmativae , partes disiunctivae esse debent negatiuae, si autem copulativa sit de una parte astirmatiua , &altera negativa, prima pars disiunctivae erit negatiua,altera astimatiua, &ideh cum in
casu lla exclusiua fatum Petrus currit aequitialeat huic copulativae, o Petrus eurris, senemo alius currist,illi bene contradicetur dicendo ivet Petrus non curri vel aliquis alius
currit, veru doctrina haec multum displicet Hurtad. disp. 4. Summul. secti. r4. M AGxiag.n .ag. qui nullo modo volunt illam adis mittere non Mntum Deus est matus, & volui debere resolui, ut aequivaleat copulati uete in argumento allatae, quaro concludunt iulas propositiones esse contrariaS tantum, atque ideo esse simul falsas; cur autem sint Contrariae potius,quam contradictoriae, ipsi declarare conatur,sed quia lis est de nomine, & modo loquendi, non vlixi prosequimur3 teneas, qu od magis placet. s. Propositiones insolubiles dicu tur,quae nullo modo exponi possunt , ut in aliquo sensu veritatem habeant, quia ipsaemet se falsificant, ac suam destruunt veritate, hoc autem toties contingit, quoties ex ipsa-
229쪽
met verificatione proposir nis, . . : . ita sit, ut per ipsam significatur, sequitur, quod sit falsa, ut si dicatur, nulla ρropositio est negatiuar, nam ex eo, quod ita sit, ut per ipsam enunciatur, seipsam destruit, & fata sificat .cum ipsa sit negativa, eadem ratione haec etiam seipsam destruit,smnis pro positio est negativa, cum ipta sit affirmativa ;ita Tatar. tract insolub. q. sequitur de veritare, ubi propositiones seipsas falsificantes ait .esse duplicis generis, quaedam .n sei sas per se,& immediate falsificant, & nullo casu posito, Vt allator, quaedam per accidens solum , posito nimirum aliquo casu quae alias in se po ssunt esse verae, quod dectaratur exemplo S supponamus Petruco uenisse cum Paulo de da do illi equo,si prima propositio. quam ipse Paulus protulerit, sit vera, & quod prima propositio pro lata a Paulo sit haec , Petrias non dabit mihi eoum,haec propositio, quae alias posset esset vera , seipsam falsificat ex casu posito , , quia conuentio procedere non potest de propositione, quae sit destructilia pacti , qualis est allata. Quaeres, cuius generis sint propositio mes insolubiles, an cathegoricae, vel potius hypotheticae ' Videatur Tatar. cit ubi soluit hoc qu aesitum.& multa dicit curiosa de in Iubilibus, quae quia non sunt admodum necessaria, dimmittimus; hoc solum est aduertendum, quod proposit1ones insolubiles quocunque modo se falsificent , sunt mpliciter falsae; quia licent habeant vertis
mcationem, & ita sit. v t per illas enunci
230쪽
ι .nen ex hoe ipso statim fals edia tur, noli potest verificatio illa dici veritas simpliciter. & absolute, sed potius falsitas, quia ex vero simpliciter nunquam sequitur falsum ex dicendiis tractat.sequet,
De Argumentatione, & eius a sectionibuS.
Quid, O quotuplex si argumentatio. cap. LIC supponenda est ex lib.
' de ani m. triplice esse intellectus operatione , prima est simplex rerii apprehen sio, qua nimiru res 'Ppre hendimus nihil de illis affirmando . Vcinegando , sicut oculus corporeus nihil assi mal , vel negat de colore , quem videt , s Cunda vocatur compositio, & diuisio, &communi nomine iudicium, quia per eam intellectus iudicat de re componendo , aut diuidendo, i. affirmando, vel negando aliquid de ipsa , ut cum cognita hominis natura iudicat ipsum esse animal, & non esset lapidem. Tertia vocatur discursus, seu argumentatio, & ratiocinatio, per quam .s.