장음표시 사용
231쪽
ad cognitionem alterius,ut C .Ogno. 'thomine esse animal,& ex hoc infert: quod est substantia.Oratio igitur 'ocatis,aut scripta, quae huic duplici cognitioni sub ordinatur quarum una infertur ex alia , Vocatur discursus, & argumentatio, uideo definiri solet, quod sit, oratio, in 'ua unum eπatio de citur, unde colligitur tria ad argumentationem conuenire, antec-ns, quod
est illa propositio , ex qua alia sequitur ,
consequem, , quod est illa propo filio', quae seqttitur, ia natam illationis, qualis est particulae , vel igitur, aut alia similis, per
quam denotatur ere connexum conseques cum antecedente , ut v. Sol est , ergo dies est. Ex quo patet consequens a consequentia valde differre, nam consequens est propositio, quae sequitur post notam illationissconsequentia vero est illatio illius, seu habitudo antecedentis ad consequens , undα cum optima consequentia stare potest fal- stas consequentis,ut ῆ dicatur homo est a-snus, ergo homo est irrationalis. Et hinc est,quod diuersas habent quoque differentias diuisiuas, nam consequens diuiditur in Verum,& falsum; non sic consequentia, sed in bonary, & malam; ratio est, quia consequentia non est propositio, ad quam solum Pertinet verum, & falsum, quia affirmat . aut negat, sed est connexio illativa propositionum, ad quam pertinet debita dispositio , &conueniens connexio, conueniens autem, &inconueniens faciunt bonum, vel
232쪽
niuersaliter tenet in qua nove vetiam falsa , quia consequense Macrtur i antecedenti gratia formae .i ratione dispositionis extremorum, taliter ut cade dispo- , sitio applicata cuicunque materiae inferat iconclusionem, ut omne animal est substan- itia, omnis homo est animal , ergo omnisi homo est substantia; haec enim eadem dispoisitio applicata cuiciique materiae ctiam im-, possibili conclusionem infert, Vt V .g. Omne .
animal est lapis, omnis homo est anima er, go omnis homo est lapis et unde regula ge- ineralis est , quod suando seruata eadem:
forma in alia materia non habetur vera co- iclusio, talis consequentia non est sormalis, ita communiter exponunt Summulistae co- sequentiam materialem, & formalem,pra . sertim Tatar. tract. 4. declarando quatuor
modos prims figurae, iuxta quam exposItionem volunt quamplures solum syllogismum esse argumentationem formalem , quia in eo ratione formae syllogisticae nunquam negari potest consequentia , csteras
vero argumentationes esse materiaitas , ita Ponc.cap. II. Vnde Tatar. cit. inquit, quod
nulla consequentia praecise tenens Per i cum dialecticum est formalis consequentia, & sic argumentatio ista, omnis homes est animal, ergo quidam homo est animal , tenet per consequentiam materiam
v erum tantus rigor non placet, nec necessarius est, immo secundum communem usum loquendi tunc aliqua cense tur esse cosequentia formalii, quando innititur me .
233쪽
e, α : e,& uniuersaliter conseque . tiam insercuti. quomodocunque. termini
disponantur ; & illa censetur materialis , quae innititur medii habenti vim inferendi non ex se,sed praeciso ex subie dia materia, in qua arguitur, ic acceptio ista conseque-tiae materialis , & formalis ab omnibus recipitur Theologis, dum p.' disputant, an ex omnipotentia Dei consequ entia formali inferatur imniensitas, quasi nimirum omnipotentia medium ex se praecise abstrahe-do a natura infinita, ubi reperitur , valens inferre immensitarem , M plane crinseque tia illa ab uniuersali ad particularem, dicere, quod solum sit materialis, videtur ire tionabile prorsusi quamuis .n. eX particum lari non liceat inferre uniuersalem , nisi in materia necessaria, Vt v. g. quidam homo est animal, ergo omnis homo eit animal, Mideo haec consequentia sid vere materialis stamen' e contrae ex veritate uniuersalis, aut falsitate inferre particularem valet in quacunque. materia ratione substernatiorus
propositionis particularis ad uuiuertilem; ita sentit Sotus Ebo6.cap. i. de syllogismo
lin. Σ . ubi ait omnem consequentiam tenetem per locum dialecticum esse forma-Demum argumetatio rursus duplex est, alia illativa solum, alia illativa, & probati ita simul, prima est, quae solam habet vim inferendi, sed non probandi ,quia vel conaficitur in terminis non significantibus, aut in materia falsa ubi non concludit nisi ratione sormae, vel si sit in materia vera, ta-
234쪽
men antecedens non est noti - 1se Reticite, cuius defectu antecedens nm habet vim
probandi consequens, &si ratione connexionis necessariae cum illo habeat vim in Ius inferendi. Illativa vero , & probanua simul est, quae habet vim inferendi, vel ra-'tione formae, vel saltim materiae connexae,ac etiam habet vim probandi,quia una propositio est notior alia , ac proinde ex notitia illius bene deducitur notitia alterius, ut cum ex definitione cocludimus definitum. aut passionem de definito monstramus, Solet etiam argumentatio diuidi ex parte n is illationis in causalem, conditionalem ' , N rationalem, nam nota illationis esse potest, aut ergo, quae diuisio facile intelligitur recurrendo ad dicta c. 6. praeced. traci .de propositione hypothetica.
s Vatuor solent assignari argii menistationis speclas ex Arist. a. Priorucap. a 9.& deinceps I Exemplum, Inductio, Syllogismus , ac Enthymema ; Exemplum est argumetatio, qua aliquod singulare pro bamus ex uno , aut paucis fila libus , ut Deus peperest Niniuitis p nitentibus , e go de nobi, parcet si psnitentiam agerimus: unde medium , ctri innititue tota vix exempli ad concludenditur, est similitudo singularium: hinc Tatar. trast s. explicans hanc speciem argumentationis aduxrtat, m
235쪽
rum di , ara I.Instit. Tract. 3. C. a. empluti est bona consequentia , nec Probatiua, .ali in antecedente , & consequente exprimatur terminus similitudinis, .us hoc exemplum non est bona argumentatio, Ianuentes sunt diuites, ergo, & Ue-ncti sunt divites , quia non exprimitur ter- minus sinsilitudinis , ob quem anteced clasest verum A. propter portum maris . Delphinus tamen aμι uiscere , si subaudiatur ;dicitur aurem Oxei lo probari aliquod si putare,quia licet interdum Confirmetur a- si quod uniuersale,tamen ex sua natura Dr diuatur ad confirmandum sinsulare ὁ & ii iter omnςs .ai gumentationis i pecies haec est uobiliora quia ι luna tenet per modum simi litudinis, modo talis argumentatio murulis claudicat, vi notat Tatar. a. Priorum ins ne, &ideo haec species potius ad Retho- res spectat, quam ad logicos . In d uctio, v t colhgituris Arist. i .Topic.
gressio a fingit Iaribus sitiscrcnter enumeratis ad uniuersale, v. g. hic ignis comburit , N.tile comburit, &ita pariter se habent epteri ignes, ergo omnis ignis comburit; vnde obserua dum est debere fieri progressiim ab omnibus si nautaribus,quae si facile enumerat i non possint, addenda est illa particula, ctsicae cterra, yes alia similis, quaei particula si negetur, petenda est ab Adueris is ario instantia, ut Arith docet 8.TOpic.c. a. . quam si dederit, inductio erit firma, & c litans argumetatio,qua de causa ex receti ribus quam plures negant inductionem esse formalem argumentationem,de quo p
236쪽
nea: Ex quo patet indume o ' non esse proprie speciem argumentationis at, exemplo distinctam , sed differre tantum peneSpersectum M imperfectum, nam inductio ex pluribus particularibus procedit ad unis. uersale, a qua perfectione deficit exemptu; ouod ex debilitate antecedentis singularis 1 olum colligit aliud singulare, cum tamen si adderentur alia, etiam uniuersale collia geret, fieretque persecta inductio, & hscsuit Arist. senteotia i .Post c. t. ubi exempla
appellat inductiones imperfecta si sed quia
de inductione 4. specialis erit sermo,aa HIias species transimus. lSyllogismus est argumentatio tribus propositionibus constans, quarum tertia sequiatur ex duabus primis, prima dicitur maior, secunda minor, tertia conclusio, de quo Postea agemus ex professo. Enthymema est argumentatio duabus constans propositionibus,quarum una ex alia infertur,ut mugest.bonus, ergo est amandus,cui si addas positionem , Omne bonum est amandum .essicies integrum syllogismum , ex quo eo ligitur Enthymema esse syllogismum trum. catum, & imperfectum,ut ait Arist. 2.Priorum c. et .& ideo a Syllogismo specie nota differre Addunt quidam speciem aliam arguenγtationis, quae dicitur Dilema dicitur argumentatio bicornis , eo quia duas contian et partes, ita dispositas, ut necessario cogatur respondens aliquid cistra se admitte- re, vel negare, ut si quis asserat tanquam verum se per totam horam elapsam in fo-
237쪽
2M d ara I. Instit. Tract. 3. c. 2.ro tuisse, 'ec ibi histrionem vidisse,& alius ita eum impugnet ; Vel eras in foro hora iam elapsa, vel non eras, si primum, ergo mentiris dicendo tuc non vidi me histrione, qui tali hora venit in forum, si secundum, mentiris adhuc dicendo te tota illa hora in foro permansisse,atque ita ex concessione, vel negatione cuiuslibet partis responsor conuincitur mendaci j; Sed re vera talis amgumentatio non est ab enumeratis specie diuersa, cum in Syllogismum formari possit, pro minori addas, seu neutrum dis,pores, di potest etiam formari in enthymema , si placet, immo ut notat Casii. in prolus. ad
umm. c. a. Dil m Non est reuera una argumentatio,sed duplex pro duplici parte, quam impugnat, ut in exemplo allato experimentum fieri potest; & re vera est spe.
tius syllogismi hypothetici ex disiunctivis
ex dicendis cap. i. a j a 3 Quaeres , an enumeratae argument
riones sint propxiae species, & ab inuicem essentialiter distinctae Assirmat Masius i.
Irior. q. s. & Lemos.ab eo relatus, & vide--tur fuisse opinio Tatar. cit. omplut. vero aib. 3.c. r. quos sequitur Io de S. Thom. lib. a. c., .&lib 3. c. a. volun in rigore loquendo duas tantum esse species argumetati
nis. s. syllogismum, &inductionem , ab his xero enthymema, & exemplum solum di-Mingui, ut perfectum, R imperfectum intra eandem speciem modo iam explicato. Sed plane si in rigore loqui velimus, po tius ob eandem rationem dicendum est in que inductionem constituere speciem e
238쪽
sentialiter asyllogismo distinctae , quia
tam enthymema, quam ex Pium, ia inmductio ad syllogismuni reducuntur, Vt a gumentariones imperfectae ad perfectam, ut Arist. docet ex professo a. Priorum cap. a a & cum eo caeteri fere omnes, & quidem de enthymemate res est per se clarat exemplum vero reducitur ad Syllogismum accis piendo terminum importantem similitudinem pro medio, & praedicatum conclusionis pro maiori extremitate , & subiectum pro minori extremitate, & sic exeplum iapositum reducitur, omnes habentes portu
maris sunt diuites , Veneti habent portum maris, ut Ianuenses, ergo si ni divites, Mi illi; Inductio vero reducitur , accipien bosngularia, pro medio,& praedicatum conia clusonis pro maiori extremitate,&subi elum pro minori extremitate , ut Sortes currit, Plato currit, & sic de aliis, ergo omnis homo currit, sic reducitur, omne, est sortes, vel Plato currit,omnis homo est Sortes,vel Plato; ergo o*nis homo currit,sic fieri reductione exepti,& inductionis
ad Syllogismum docet.Tat .cit. tract. s.licet ibidem, ut suam defendat opinionem, diu cat hoc non tollere, quin sint species distinctae a Syllogismo, quia unam argument tionem reduci ad aliam non est ipsam fieri aliam,sed est ipsam probari per aliam perfectiorem argumentationem, Sed id est minus recte dictum , quia re vera talis red cito demonstrat exemplum, inductionem , ac Enthymema esse imperfectos syllogis. mos, quare sicut homo, cui manus ;vel br
239쪽
Pars I. Instit. Tract. 3. CA. t hium d . specie non dicitur differre
ab hominem regro. sic neque argumcntationes istae syllogismo , & hic modus dice-di frequentior est, quem sequitur Faber in Philhsoph. Theor 1. Auersa. q. a 3. seel. s. &alij pauim. - At obijciunt Complut. & Io. de. S. Th. quod syllogismis, & inductio sint species 'argumentationis essentialiter distinctae, tu quia modus procedendi utriusq; elt essen--tialiter diuersus, nam syllogisnuis procedita toto ad partes, seu ab uni uci salioribus ad particularia, & a notis natura ad nota n this , inductio vero prOccdit modo opposito, tum quia vis concludendi virilisque est essentialiter diuersa, nam tota vis syllogirumi consistit in unione duorum in uno te , tis,quod in praemissis assumitur,ut me disi, unde postea in conclusione infertur unio eorum inter se, vis autem concludendi in inductioneno pendet ex Vnione extrem
3um in tertio, sed ex pluribus singularibus
rusticienter enumeratis infert uniuersaliter se fieri in omnibus , quas duas essentiales differentias insinuauit Arist. a. Priorum c.
23. illis verbis Quodammodo opponisur inducti allogismo hic. n. er medium probat extremum de terris , illa vero ter tertiam pro ι extremum de medio e natura igitur prior , oenotior es I siuisemul,qui si per medium, nobis vero euidentior es , qui seper inductione , Cum ergo ex Arist. syllogismus, & inductio habeant formas argumentationis essentialia ter diuersas,erunt consequenter argumentationes essentialiter specie diuersae.
240쪽
Resp. ly quodammodo is adere illas duas differentias ab Arist citi infimiatas i ter inductionem,& syllogismum essentiales non esse,sed mere accidentales, di materia. Ies, & quidem primam differentiam ex vario modo procedendi petitam ab uniuersa. Iibus ad singularia, aut e contra, etiam ipsi-
Iem,quia &hilogi si mrs Procedere potest a particularibus ad uniuersalia,& inductio εContra,quia ad eam fecundum ipsos pertinet tam ascensus, quam descensus: csterum quia in syllogismo frequentius utimur medio superiori,vel saltim aequali & raro inferiori, e cotra vero in inductione saepius ascedimus a singulari ad uniuersale, qua descedamus,ideo Arist.& Dialectici ab eo, quos frequentius accidit in his argumentationiabus, solent denominare illas asserentes iasyllogismo procedi a toto ad partes, in in-guctione e contra, qui responsionem graris admittunt Comeluti citi sein neque aliae differentia essenti alis est,utipsi putat, quia & si non appareat ibi extrema inter se unita ex vi unionis , quam ostendatur in antecedetessiabere m tertio ,re tamen vera sub
intelligitur talis unio , quia omnis discumsus innititur 1lli principia quamnq e sum
eadem uni feraio Jum eadem inter se, Vt p ο-stea dicemus , & in quolibet discursu talo vnio interuenit saltim implicite , & virtu uter,& quo modo etiam in inductione ipsaemterueniat,patet ex iam data regula red
cendi ipsam ad syllogismum, quost autem explicite, Ocisi maliter in ipsa non appa- I s xeat,