장음표시 사용
261쪽
M 'urs I. Isistit. Tract. 3. C. s. -- possit contingens . vel falsum, sed tantum necessitatem consequentiae , ut ex praemissis necessarid inferatur conclusio, etiam si illa non sit necessaria , quae erit de es entia syllogismi , si capiatur pro aggregyto ex praemissis, di conclusione non autem Si capiatur pro solis praemissis dispositis, ut capit Arist. a. Priorum, ita docet Tat. l. Priorum q 3.in fine. '.' Sensus igitur praefatae definitionis est , quod syllogismus est oratio discursiua , in qua posita maiori, & minori propositi ne sic.n .appellantur praemissis, ut mox dicemus aliud,.scisclusio, ab his riviae posita Sut,sesitur,.i. deducitur ex vi dispositioni sterminorum in praemissis, v. ς omne animal est substati a Polynis homo eit animal omnis homo est substatiadaaec tertia ppositio ,quae dicitur conclusio, sequitur necessirio ex dispositione duarum priorum 3 vnde breuius posset definiti syllogismus , est
oratio discursiua constans meato Cum extremis disposito, ut est videre in sylIogis.
. sed dices , hanc definitionem non conuenire omnibus syllogrsmis , quia non hypothetico expositorio,de quibus infra Resp. verum esse Aristi mentem fuisse hic Idefinire syllogismum cathegoricum & huc
termino communi constantem, adhuc tamepotest etiam hypotheticus hac definitione participare,quatenus, & ipse per principia cathegorici habet regulari, & pol in cathegbricum resolui; podest etiam applicarisn-logismo expositorio,& omnibus alijs, qu
262쪽
I S omnes, ut necessariam, de formalem rant consequentiam, ind gent disposi- e terminorum,& propositionum sylloca iam declarata . 3c amplius declaran-& omnes eisdem communibus prine regulari debent ,quae ore nia ex dicenis
y. Quia vero syllogismus cst quoddam
apositum rationis, ideo habet sua prini constitutiva , quae sunt duplicia , alia eri alia , alia krmalia; & materialiae, proxima, Vt propositiones, alia remor-t tςrmini prophbtionum,qui in qnoli-0 llogismo sunt tres', ex quorum cob, o ne tres quoque formantur propos es, R ideo necesse est unumquemq. bisti s ratio est, quia in syllogismo debet ri duo extrema esse simul connexa obaerihnem, quam habent cum aliquo ter rius ergo debet unum extremum crui cum illo tertio , & erit prima pro p , deinde debet alterum extremum cum m tertio copulari, & erit secuda pro- io,denique ipsa extrema debent in c&.onem inuicem connecti , N erit tertiaiositio; hinc costat illud tertium, quod i in una , & semeIin alia praemissarumtur,vnum Beere terminum, duo autem ema conclusionis, quae semel in praemisma illo tertio , & semel in conclufione em connectiintur, alios duos terminosere; hoc totum manifestatur exemplo, limus ostendere hominem esse substani , excogitandum cst aliquod tertium,cutum homo, tum iubstantikconiungami A s inta
263쪽
.tur quod erit v. g. animal, si igitpr substan-' tiam, & semel hominem cum animali componas,duae propositiones resultabui, nimirum omne animal est subitantia, omnis homo est animal, postremo ex his inferendo hominem, & substantiam esse simul conne- Ψa, tertiam conficies pmpositionem , ergo snanis homo usi substantia: prima propositio dicitur maior , cum .n. denominatio
maioris sit quaedam dignitas, optiir e illi tribuitur propositioni , quae primum obtinet locum in syllogismo : secunda minor, tertia
conclusio, Piae ponitur post notam illatioris, Inde consequens in plus se habet,qua con- cluso, quia omnis propositam quae ponituripoli notam illationis, dicitur consequens ,1ed illa quae ponitur post notam illationis tu syllogismo,dicitur proprie conclusio, exterminis vero ille,quibus 1umitur ante conis clusionem,dicitur med-m, qui jungitur cu medio in maiori, dicitur maior exiremi , qui vero in minori, dicitur minus extremis.. in Sed quamuis hic explicadi modus maiominore propositione, ac et maiore,&minorem extremitatem sit Summulistarum communis cum Petro Hispan.tra L. . sia per lib. Prior. &Arist. ibidem. Ouvied. tamen controu. . Summul punct. 3. Poncius disp. a. Log. q. , . Auersa q. Σ3 .sect V. 'uem lat.
tiores inquiunt non ex eo cicip positionem maiorem vel minorem . quod prius,
Posteriusue proferatur , sed illami dici maiornm proposuonem i, in qua medium est
sabiectum, & alura extremitas est Praed,
264쪽
Catiam, N minorem e contra, in qua me disi Praecli Catur, & altera extremitas 1 ubijcitur, sic pariformiter maius extremum esse,
quod in propositione prsdicatur de medio,
ω minus extremum, quod subiicitur. Hu tad. ctiam disp. io. Log.sect. I i. g. 7o. aliter expliCatot nimirum maior extremirus sit, quae c itinet sub se plura, minor, quae par-Diora. 'Attamen recedendum non est a crux rum , tum quia ita significarunt Arast &Petr. Hispan cum aliis Summulis . tum quia ex Opposito modo dicendi sequitur in secun in , di tertia figura non posse assignarit lorem, Vel minorem; quia medium in una semper sub icitur,& in alia praedicatur, quod licet gratis concedat Ouui ed. hoc tamen concesso absurditatem non tollit.
At Poncitis obiicit primo Arist. qui t.
Prior.cap. s. explicare volens maiorem , &minorem extremitatem ait dico autem ma-.orem extremitatem in qua medium est . i. sub
qua medium est ) minorem voco , qua es sub medio, erso propositio illa , in qua sub;jci tur medium, est maior propositio,&in qua praedicatur est minor, siue primo loco proferaturisiue n6. Deinde argui t ratione, iam maiori particulari nihil infertur b ne in secunda figura,at hoc esset falsum, si ma orest,qui primo loco ponitur, nam hic Syllogismus optime concludit, aliquod animal est quadrupes,nullius homo est quadrupes, ergo aliquod animal non est homo . Re O.
- Arist.ibi, ut ex contextu patet,explica re iulis verbis,quaenam siti maior, & minor extremitas in prima figura praecise , non a ' Ε ο tem
265쪽
te in omnibus;ait enimn prim figura me dium voco quod es in alιο , ct aliud in ipso . .
extremitatum vero alia es, quς est in alis,ulia
linquo aliud. Ad aliud, syllogilmus ille non concludit in secunda figura, nisi rudirect , Cum aute dicitur ex maiori particulari nihil inferri in secunda figura , id est intelIigendium de conclusione directa. At instat Pon- Cius ex hoc sequi etiam in secoda figuxa assignixi debere nodos indirecte concludes tes. quod est falsum. Negatur falsitas, . ut constabit ex infra dicendis cap. 8 n. in I., Solet hic quoq. disputat i , an conclusio .st de esic ima syllogismi, quae est sere quaersis o dc nomine,quia iuxta varias syllogis Acceptiones virum O. asseri potest; ut insegdicetur disp. q. i. Breuiter tamen dicendum conclusionem esse deessentia sillogiia i non minus, quam praemissas , proux ab Aia st. hic sumitur,& definitur, quia ait sillogismum csse orationem , in qua plure sunt prcpositiones,quarum una ex alij S s 'ustur, per quod fignificat ad essentiam fiuiogismi spectare tam praemiiuas,qua coia' clusionem,& aeque ex viri R. Constare,Eam xe vera ad structuram silmisticam tres 'inquiruntur propositiones. Cons. ratione , quia sillogismus est essentialiter consequentia, omnis autem con sequentia includit essentialiter an incedens, ta conse quensArgo conclusio,quae est illatum, & consequeqs in
sillogismo cst de integritate , di conuese
Ioo Formaliae itemi principia sunt duis
licia, duobui nimirum materialibus
266쪽
xespondcntia ,& quidem cum forma sillo- gismi sit ordinatio , seu dispositio materiae
. eius, illa dispositio , qua ordinatur maveria remota,seu texmini,dicitur Aura, & illa , qua ordinatur materia proxima, .ls. propo- sitiones, dicitur Mo i a figura igitur, qu φ. e st forma materiae remotae, est apta ἀίρο , aio terminor u secudu Eubiectione , Θμὰdie aisno. Mod*, qui est sorD a materiae Primε, est apta dispositis proposiri onu in debita quanistitisse se qualitate, dcbita quantitas est, vi inon onmes Praemissae.Sint negat hiae,sed aliqua sit assirmatilla , debita qualitas est, ut inon onmes sint particular sed aliqua sit uniuersalis. Et quia recta combinatio m
idi j cum extremitatibus, in qua consistit 1 o, figurae, est triplex , triplex et datur figura. na vel mediu subijcitur in vita,& prsdicaturmalia xsic habetur prima figura; vel pr dicatur in utraque, di sic habetur secunda veI in v traque subiicitur,&sic habetur te tia; quod eo earmine Ostendi solet. -
, pra, Rrim οῦ secunia bis pra r . tertia, bis sue . Quaeres an admittenda sit quarta figura, quε tribui solet Galeno, de Avicennae λ Medici eam admittunt, & quidam ali j etiam
ex nostratibus, ut Tat. i. Priorum q. de figuris syllogismorum S. dustatur primo,& Roccus lib. z. c io. ubi proinde recensentri odos quartae s gure, & Casseerar. q. 13. Log. Ratio fundamentalis huius opinio- 'nis , Omissis alijs minoris momenti, est,
quod tot sunt figurae, quot sunt dispositioncs mei ij termini cum extrenus, sed datur
267쪽
quarta dispositio medij cum extremis, ex go &c. probatur minor, quia potest ita di-7 1poni, ut prs dicetur in maiori, 8e subijciatur in minori, ut patet sic arguendo,omnis homo est animal, omne animal est substantia,ergo omnis homo est substantis,quae est forma arguendi valde familiaris , qua ratione conuictus planc. lib. . secto p . quarta figuram cum Medicis libenter amplectitur. Verum peripathetica lchola nunqua hac quartam admisic figusam, ut a prima es-Ientialiter condistinctam, &est manifesta 'rist sententia . qui i . Priorum c. a. eon uludit hecesse fieri omnem syllogismuper tres praedictas figuras,& sequvatur om
Hurtad. Auersa, Amicus, di passim alij R centiores, & quamuis varijs modis, & qu dem ut plurimum inutilue bus i ut ostendit inuessa q. as .se i. r. reijci soleat ab Auct Vibii, citatis, nempe quia inferat conclu- fionem innaturalem , 8c indirectam; aut praedicationem eiusdem de seipso;ratio tamen a priori est illa, quam Scot. cit. assi gnat, & ex ipso Arist. deducitur,quia nimiarum dilpositio me dij non potest essentialia ter diuersificari, nisi illis tribus modis v latis, quod . s. vel in praenussaru una subii- elatur, R in altera praedicetur , vel in vir que prsdicetur , vel demum in utraquesuliij ciatur , ergo cum in quarta figura a Medicis alsignata habeat medium primam
dispositionem, plane non erit a prima figm
268쪽
xa condi sineta, quae in eo praecise e Bnti luer consitit. ut nabeat me diu in una pro
postione subiectum , in altera praedicatu . Resp.J atar. quod prima figura potest capidupliciter, large nimirum, ut est dispositio trium terminorum sic se habentium, quod medium subijcitur in una praemissarum, &praedicatur in alia iiive hoc sit in maiore, leuin minore, & sic concedit quartam figura non esse a prima condistinctam s alio modo capitur specialiter, ut est dispositio trium terminorum sic se habentium, quod mediusubijcitur in maiori, praedicatur in misnori, & sic esse condisti iactam. Haec solutio nulla est, quamuiS .n.verum sit medium in prima figura, ita communiis ter disponi, quod sit subisctum maioris, &praedicatum minoris, id tamen non effici . tur, ut in prima figura syllossismus fiat, sed potius regulariter, ut direct Nancludat , Quia non minus in prima situra foret, si ita disponeretur, ut medium e t praedicatum
cise primam cqnstituit figuram, quod me- Mium in una sit subiectum , in altera praedicatum qualiscua que haec fuerit, hoc siquidem penitus accidentarium est ad primae figurae constitutionem: Et quod diueris sitas dispositionis medij, quod in maiori subijciatur, di in minori praedicetur , aut .
Contra, non variet primam figuram essentialiter patet ex Arist. loc .cit. qui saepe tra-sponit praemissas, ut magis syllogi serus co-
formetur primae regulae antePIFdicamen.
talii ubi tamen nulla ratione dicundus est
269쪽
olui se ponere exempla quartae figurae , quam ipse nunquam agnouit 3 ergo signum est talem variationem dispositionis medij
esse prorsus accidentariam , nec sufficere ad constituendam figuram aliquam a prima esse nil aliter diu ersam. Ex hoc patet responsio ad tardamentum oppositae sententiae, dc quaecunque in o Prositum obiici solent, quamuis . n. possint feri quattuor combipati on es medii cum Extremis, illor tamcn duae, qua medium su-hiacitur in maiori, & praedicatur in mino-
Ti, aut e contra , non1unt essentialiter di- Nersae, immo quia hec c0mbinatio, qua medium praedicatur in maiori . & subi)c tur in minori facit filogis Rum concludere indirecte, ut patet in exemplo ab Aduersa xijs allato, ubi minor qxtremitas praedica tur de maiori in conclusione, quod est co eludere indirecte,ut postea dicemus, deberet quarta figura si daretur) ad prima reduci, sicut sillogismi concludentes indir
ete reducuntur ad directos; maneat ergo quartam figuram non dari aut non esse a
prima ectenti aliter diuersam', di sillogisma
ab Adneriar ijs allatum re vera esse in priam a figura, quia habet medium subiectum in una,& praedicatum in alia , etsi non ita dispositum, ut possit concludere directe; potest tamen facili negotio, ita disponitras ponendo praemissas absq, vlla penitus alia mutatione dicendo , ' Omne animal est substantia, omnis homo' est animal , ergo
270쪽
Ioi Omine principi j regulativi syllo I gismi intelligimus regulam , a
qua syllogismus habet 1 nam certitudine , N euidentiam ad concludendum ; sunt auteduo principia huiusmocii,Primuna est generalissinitim pro quocunque syllogismo, etiaexpositorio , cuius medium est terminus sis gularis, est autem tale , silua sunt eadem
v ps irretis,stit eadem inter se , se quorum una es idem eum tertio, eum quo alterum non e
idems non possunt esse eadem inter se ue quoad primam partem valet pro regulandis aseramatiuis,quoad secundam valet pro negata ir is, & hoc principium est tantae efficacitati S, vim ipso fundetur uniuersa ltructurasyIlogistica, ut testatur Doctor p. d. a. q. p. I i. in solui. ad s. princ. pro 4. q. R declaratur sic ue proposita quaestione v. g. an anima sit immortalis , au cognoscenuum num hi termini sint conexi,aduertendum est, quas habeat anima proprietates , ta praedicata intrinseca, di reperto auimam esse inco poream, rursus est inquirendum , an incorporeum connexionem habeat cum immo tali, reperto ita csse,tunc recte possumus inferre ex hoc , quod illi termini sunt cum hoc tertio . f. incorporeo coniuncti , esse etiam inter se coniunctos; Quod si e contra
reperiatur incorporeum cum immortali inon posse connecti, tunc negative eonclu- dendum esset nec animam cum immortalicsse connexam, quia incorporeum quod .