장음표시 사용
281쪽
si in ea poneretur, non differret conclusio a praemissis, contra finem syllogismi, qui
est. 't ex coniuncti e , quam habent duo extrema cum medio in praemissis , inferatur coi cxio eorumdem excluso medio.
Sed obii cies, hi syllogismi tenent, cum
tamcn mcdium etiam in conclusione habeant ἱ omnis homo est animal, sed homo ost homo,ergo homo est animal. Item Omnis Angelus est spiritus, Michael est Angelus, eris aliquis spiritus est Angelus. Respoin primo syllogismo medium ingredi conis clusionem sub ratione extremi datis,no sub ratione medij; in secundo consequentia i net ex regulis conuersionis per accidun , nam conclusio particularis est propositio conuertens maioris, quae est uniuersalis aia firmatiua , non autem tenet ex vi forma
syllogisticae. Quinta tandem est, quod tam in medio,
quam in extremitatibus non varientur pr prietates terminorum excepta suppositione , quae prouenit a signis, unde tam medium , quam extremitates non debent esse termini aequivoci , nec in una propositione ampliari,& in alia restringi,quia tuc argueretur a termino magis amplo ad eudem minus amplum,aut e contra nec in coclusione distribui debet aliquis terminus, qui no fuerit in praemissis diitributus , quia tunc argueretur a non distributo ad diltria butum : ut verbi gratia , si diceremus ,. 'omnis homo est animal, nullus leo est homo ,ergo nullus leo est animat,nam animal in maiori non est distributum .i. uniuersalbi
282쪽
rer sumptum,sed accipitur solum pro eo , quod eli in homine nam signum uniuersale affirmatiuum non habet vim distribuendi
terminos remotos,sed tantum proximoS .i.
subiectum non praedicatum, in conclusione vero distribuitur; & accipitur etiam pro eo, quod est in leone , nam signum uniuersale negativum vim habet distribuendi terminos proximos,& remotoS; Et ratio uniue falis huius regulae est, quia si oppositum iulius,quod in hac regula praecipitur,fieret, tunc essent in syllog isnao quatuor termini, dari posset antecedens verum, &consequens talsum,quod est formatissimum iudiacium malae consequentiae.
io Ex reβulis generalibus C. praeced. declaratis desumitur pr unaquaque figuis 'ecialis quaedam regula. Peculiaris it ' que regula pro prima figura est , quod in quocunque syllogismo eius directe coci
dente,ut consequentia sit bona , nec maior debet esse parti cularis,nec minor Ugativa. Ratio est , quia si maior esset particularis, medium in nulla praemissariam distribueretur contra praeceptum Hatum in secunda regula generali , non esset distributum in maiori,quia esset particularis, neque in minori,cum .n. in ea medium praedicetur,& sit uniuersalis affirmativa alioquin foret expuris particularibus) consequenter neque in ea Gistributim quia uniuersalis affirmatiua non distribuit, Lisi subiectum , dc ideo haec consequentia non tenet in prima sipura, ali qua substantia est angelus, omnis ho-- ςst substantia, ergo aliquis homo est an-- gelus
283쪽
gelus . Item minor negativa esse non debet, quia tunc in conclusione distribuere ruraliquis terminus , qui non esset distributus in praemissis,& argueretur a non distribum ad distributum contra quintam regulam generalem, nam maius extremum non distribueretur in maiori , quia esset uniuersalis affirmativa, in qua praedicatum non distria .huitur , in conclutione autem distribueretur , quia esset uniuersalis negatiua , in qua Perugnum negativum distribuitur tasubiectum,quam praedicatu, quia negatio, ut aiunt, est malignantis naturp,& negat de subiecto,quaecuque inuenit post se, xt nul lus homo est lignum,aut quidam homo noest lignum, .i. neque hoc lignum, que illud lignum,neque istud,& propterea uniuersa Iis negativa conuertitur simpliciter , nota autem uniuersalis affirmativa;hac igitur de causa haec consequentia non tenet in prima figura,omnis angelus est substantia,nnulus homo est angelus,ergo nullus homo est substantia. Aduertendum tamen, quod si conclusio esset indirecta, potest interdum maior esse particularis,& minor negativa, quia tuc ccssant defectus assignati, ut infra
constabit de quibusdam modis primae figurae indirecte concludentibus.
Sed obi jcies hunc syllogismum esse bonum , & directe concludere in prima figi ra maiori existente particulari,v.g. aliquod rationale discurrit,omnis homo est rationalis , ergo aliquis homo discurrit. Resp.
Concludere, latum ratione materiae, nam si
284쪽
arguinentum valeret sub eadem forma,alia qu animal est irrationale , omnis homo est animal, ergo aliquis homo est irrationalis .
Regula pro secunda figura est, quod expuris affirmativis nihil sequitur, ut patet in hoc syllogismo , omnis homo est animal ,
Omnis equus est animal ,ergo omnis homo est equus: Neque Qx maiori particulari, ut patet in hoc alio .aliquod viues est animal, nullus Angelus est animal, ergo nullus Ai gelus est vivens. Ratio est, quia si ambae praemissae cgent affirmativae, cum in hac figura medium sit praedicamna, in neutra distribueret chntra praeceptum datum , quia in propostione uniuersali affrivativa, qua les sunt illae, praedicatum numquam distri huitur, quia cum dicitur, omnis homo est animal, non est sensus, quod sit omne animal, sed tantum illud animal, quod est ad
humanam iseriem contractim,vel aliquod animal coniure. Si vero maior est partic laris, tunc in conclusione distribueretur alio quis terminus, qui non esset distributus in praemissis, nam ut patet in allato exemplo, maius extremum nota distribuitur in maiori , & distribuitur in conclusione , & si edaretur antecedes vcrit,ia conseqiles falsu. Regula tandem pro tertia figura est, leonclusio particularis esse debet, Sc minor affirmativa; Nam si conclusio non esset pa ticularis. iam aliquis terminus distribueretur in conclusione, qui in praemissis distributus nod esset, ut patet in hoc syllogismo, omnis homo est risibilis , ois homo est ani
285쪽
maI,ei Eo omne animal est risibile, ubi amismal distribuitur in conclusione, de non ita praemissis . Sic etiam idem sequitur incona ueniens,si minor sit negativa, ve patet hoc alib syllogismo, omnis homo est animal , nullus homo est equus, ergo aliquis equus non est animal, ubi animal distribuitur itata Coriolusione virtute negationis ante copulam positae, cum tamen in maiori distributum non sit , quia est uniuersalis affrinatu. , in qua pyaedicatum nunquam distribuitur; & hae regulae sunt valdo notandae, quia iuuant ad cognoscenda vitia syllogismora inutilium, in quibus semper inuenitur aliqquis defectus distributioniS . ..
rs 8 CExdecim modis possunt in qualibe: figuriν propositiones secundum
quantitatem, & qualitatem variari nam secundum qualitate quattuor sunt cobinationes,possunt . n. esse ambae mmissae unia uersales, vel ambae particulares, vel maior uniuersalis, & minor particularis, vel maior particularis, & minor uniuersalis 3 &rur1us harum sngulae possunt secundum qualitatem quadrupliciter disponi in s gulis figuris, aut . n. sunt ambae praemissis affrmativae, aut ambae negativae, aut maior affrmativa, & minor negativa, aut deismum maior negativa, & minor affrmatiua . Cεteru ex bac tota multitudine so-
286쪽
23 Pars I. Innit.Tract. 3. . 8.lum povemdecim modi utiles sunt ad recte inferendum,sex ad 3. figuram spectantes, quatuor ad a.&nouem ad I. quorum primi quatuor directe concludunt , alij quinque indj recte ; ille autem modus diciatur directe concludere, in cuius conclusione maior extremitas de minori praedica-iur, & e contra ille concludit indirecth, in cuius conclusione minor extremitas praedicatur de maiori: porro omnes, & singuli modi utiles cuiuscunque figurae his versiis
Quorum sensus difficilis non erit, si recolantur , quae supra diximus tradi. pra ced. cap. g. vocalem scilicet A uniuersidem vffirmativam denotare , Ε uniuersalem n
gativam , I particularem affirmativam , o particularem negatiuam 3 illae igitur dictiones singulos indicant modos syllogismorum cuiuscunque figurae, & vocales contentae in tribus primis syllabis denotant tres propositiones syllogismi,qn les, & quantae esse debeant , si quae vero aliae vocales supersunt in quibusdam diactionibus ponuntur metri gratia . Primi
duo versus explicant nouem modoS Vtiles primae figurae, quatuos primi sunt directi, quinque alij indirecti: quatuor primae dictiones tertij versus iudicant qua-
287쪽
tuor modos secundae figurae 3 denique a Marrati, ad finem usque denotantur sex modi tertiae figurae. Erit igitur svllogismus m Ear'ra, si medium in maiori subiiciatur,&in minori praedicetur, sintque tum praemissae, tum conclusio uniuersales affin-naatiuae, ut omne animal est substantiabo rus homo est animal, erso omnis homo est lubstantia. Erit syllogismus in Cesare, aem secunda figura, si in utraq; praemissa me dium praedicetur, & maior fit uniuersalis negativa, minor uniuersalis affirmativa, &conclusio uniuersalis negativa, ut nullum vitium est amandum,omnis virtus est am da, ergo nulla virtus est vitium 3 Erit deniaque syllogismus in m pia, ac in tertia fugura, si medium in utraque praemisia subi iaciatur, di praemissae ambs nnt uniuersalesammatiuae, conclusio vero particularis anfirmativa, ut omne animal est vivens, omne animal est substantia, ergo ali qua substantia est vivens , di in tribus figuris tria protulis te exampla in primis cuiusque modis sufficeret, sed ad maiorem Tyronum comm Gitatem tu singulis modis afferre exempla Iuvabit,in ptimis itaque quatuor modis primae figurae directe concludentibus ita syli
r omne animal est substantia, ba omnis homo est animal, Ergo omnis homo est substantia
m NuIIum animal est lapis , Ia Omnis homo est animal, rent Ergo nullus bomo est lapis
288쪽
6 Tars I.Instit. Trc. 8- αι omnis homo est rationalis , xi Aliquod animal est homo , j Ergo aliquod animal est rationale
Nullus spiritus est corpus , ν. Aliqua substantia est spiritus ,
o Eroo aliqua substantia non est corpus .io 9 Haec allata exempla sunt pro qua tuor modis primae figurae directe c'nclude-tibus, ubi ut vides, primus continet tres propositiones uniuer1ales affirmativaS ., 1 cundu constat maiori uniuersali negativa, minori uniuersali affirmativa, &conclusio ne uniuersali negatiua; tertius habet maiorem uniuersalem aflirmativam, minorem, di conclusionem particulares affirmatruas , quartus denique habet maiorem Vn1uerialem negatiuam, minorem particularem a firmativam, & conclusionem particularem negativam , in alijs vero quinque modis huius primae figurae indirecte concludenti
bus ita syllogietatur, ut in sequentibus exemplis, y . Ea omnis spiritusis substantra, .se omnis Angelus empiritus, ι-- Ergo aliqua substantia eae Angelus o
ce Nullum animal est lapis,ian Omnis homo est animal, Di Ergo nullus lapis est homo is λ
- 1 Omnis leo est animal , bi Aliquod rugibile est leo ,
is Ergo abquod animal est rugibile
289쪽
FB Omne animal est corpus, ιρ Nullum elementum est animal, mo Ergo aliquod corpuς no est elementa.
Fri Alimiis homo est musicus, s Nullus lapis est homo, ιο Ergo aliquis musicus non est lapis Exempla nunc adducta sunt quinque m .dorum in prima figura indirecte conclude
tium, ubi ut vides inrimus constat ex mai Iri, & minori uniuersalii firmativa, conelin. sone vero particulari afirmatiua 3 secundus εonstat maiori uniuersali negante , minori uniuersali affrmante, & conclusionem uni- uersalem negantem colligit; tertius contianet maiorem uniuersalem affrmativam,minorem particularem afirmativam, & simia lam omnino conclusionem deduci quartus habet maiorem uniuersalem affrmantem, minorem uniuersalem negantem, & conci fionem particularem negantem p quintus tandem constat maiori particulari aFrmatitia, & minoxi uniuersal1 negativa collia git conclusionem particularem negati
Modi secundae figurae sunt quatuor sequentes,qui tantum utiles sunt ad collige clis conclusiones negativas, & in eis ita syla logietatur .
Ce Nullum lignum est animalia omnis homo est animal, - rgo nullus homo est Iignum
290쪽
omnis homo est animaI, ames Nullum lignum est animal, stres Ergo nullum lignum est homo.
γe Nullum lignum est animal ιυ Aliquis homo est animes Ergo aliquis homo non est lignum .
omnis homo est animalm Aliquod lignum non est animal, - Ergo aliquod lignum non est homo. Hempla nunc adducta sunt modorum Iecundae figurr, ubi ut vides, primus Con- at ex maiori uniuersali negante, & mino-ari uniuersali affrmante, & conclusione via-ruersali negante ρ secundus habet maiorem
uniuersalem assirmatium,niinorem Vntiae Blem negatiuam, &similem prorsus co . glusionem; tertias continet maiorem uni- mersalem negativam , minorem particuli
sem afirmati m , di colligit conclusionem Farticularem negatiuam 3 quartus denique eonstat maiori uniuersali assirmati ua,min Tr. particulari negativa, & simili prorsus conclusione. - Modi tertiae figurae sunt sex sequentes, Qui omnes tantum 'utiles sunt ad eliciendam conclusonem particularem, ac ita eis ita syllogiaatur .
am omne animal sentit, se omne animal est corpus,pra Ergo aliquod corpus sentit.