장음표시 사용
271쪽
sup eonitur cum anima esse coniunctum, noconiungitur cum immortali s atque ita ex hoc patet, quomodo ex connexione extremitatum cum medio infertur propositio as firmativa, in qua extremitates uniuntur in ter se,& quomodo ex affirmatione unius extremitatis cum medio, & negatione a terius infertur conclusio negatiua , in qua
una extremitas n.egatur de alia Et quamuis
hoc principium sit omnibus syllogismis comune,eius tamen vis in expositorio lucule diuS apparet, quia tertium illud, T terminus, qui est medium, est magis ynum, cum sit terminus sngularis, in aliis vero com
munis , & ideo hoc genus syllogismorum est omnium perspicuissimum,ut pote,quod est alienum a multiplicitate praeceptorum
de distributione ,&suppositione med ij, cust singulares ut patet in hoc: Filius Virginis est Deus , Cnristus est Filius Uirginis ,
ergo est Deus ,ut infra magis constabit. Alterum principium est. Diei de omni, is dici de nullo, quoad primam partem Valet Pro regulandis affirmatiuis, quoad secunda
Pro negatiuis: dici de omni est, quico uidvniuersaliter dicitur: de subiecto absolute
supponente, dici etiam de quocunque cometento sub illo , ut si omne animal est su santia, ergo & homo, qui stat sub animali, est substantia. Sie dici de nullo est, quicquid
uniuersaliter negatur de subiecto , negari etiam de quocunque contento sub eo, ut si nullum animal est lapis, ergo nec homo, qui stat sub animali, erit lapis. Hoc autem Principium non est ita uniueriale, sicut primu , quia
272쪽
quia non deseruit ad syllogismum exposiatorium,ut notat Tat. r Priorum q. I. dub.a.& s. sed tantum ad illum , cuius mediues terminus communis,cui termino dumtaxat
applicari possunt signa uniuersalia omnis mustus , hoc principium construentia, ut ilialum diltribuant pro suis inferioribus f Et quamuis passi in per hoc principium dicania iur praecipue regulari modi perfecti primae
figurae, non propterea negari debet etiam' co ter os regulari per illud .n. tantum insinuare volunt solos modos perfectos primae' figurae immediate regulari per ipsu m , ata huc tamen, & alij possunt mediate regul xi quatenus omnes ad perfectos possunt reduci,ut postea dicemus. Aduertendu autem hic e1t hoc secundum principium regulatinium a primo dependere,quod uniuerialius est, & ab eo vim regulandi desumere, ut discurrenti patebit. immis notant Com-Plut .lib. 3. c. 4. hoc secundum principium 1 primo non differre, nisi penes hoc, quod primum sumitur in ordine ad esse, istud vero in ordine ad praedicari; & quidem unum affirmari de alio fundatur supra identitate illorum,sicut v nuim negaturae alio ob eorum diuersitatem & ideo liquido patet hoc
secundum princ pium vim suam a primo accipere Confideo .n. ex hoc , quod omni homo currit per dici de omni, rite concluditur quod Petrus currit, quia supponitur probatum Petrum esse hoinine n ,& consequenter coniungitur cum ho me Petrus,&cursus,& idem cernitur eualia in altero principio diei de nullo. ι
273쪽
- IO 2 Ferum .n .vero quamuis haec doctri ea fit comuni Summulistarum caIculo pr O-hata nihilominus Mol. p. p.q. 28. art. 3. disP. Σ. Vasq. p. p. d. 123 pracipiti illud priuiu, ΩMasisut eadem uni terris e. taqua is firmu r spuunt,& non uniuersaliter verum, nisi re ducatur ad dictum de omni,& de nullo, se- eluitur Casilius lib. 3. tract. a. c. a. Fundame itum eorum unicum est, quod tale principiuin diuinis claudicare videtur, quia ex identitate reali diuinarum personarum cum diuina essentia non potes inferri realis identitas earum inter te, ideto hic syllogismus non valeti essentia diuina est Pater, filius est hec essentia diuina, ergo filius est Pater; yn
.e ut hic,&similes suilogismi expositorii in
diuinis rite formetur, ut notat Scot. I. Prior.*7 .concl- .per dictunt de OL& dictu de nullo regulari debent, ita quod medius termianus fi si singularis,distribuatur hoc modo , Quicquid est essentia diuina est Pater, filius
est essentia diuina, ergo M. nam ita cons quentia tenet,sed maior est falsa, Cum erisgo primum illud principium 3 sua e --m vni tertia,cte. non teneat in diuinis,nisi cum multis limitationibus quae tandem
faciunt illud recidere in aliud principium
ἁ ictum do omni , & cum e contra secundum principium aptum sit regulare etiam syl- ρgismos expositorios in diuinis, ut patetis exemplo allato, concludunt Vasque 2 , &Molina,Dictum de omni, & dictum de nullo , esse unicum pyincipium regulatiuum omnium syllogismoru . Addit Casil. principium illud aeua sunt eadem νω , ρος- poni
274쪽
ab Arist. 7.Top.c. i.non autem I. Priorum .
ubi erat locus aliendi de principi js regulativis syllogismorum, sed ibi latum assignaiast principium Dici de omni , o c. ergo ho tantum erit absoluto principium regulat uuis syllogismorum. Sed frustra laborant , nam veritas illius principij est uniuersalissima, bc etiam valet
& homiliae cum ipse aliquas afferant limitationes , ut etiam in diuinis verum sit , Scotus tamen cit p. d. 3. q. r. profert illud , ut absolute verum, itaquod semper verum est , quae sunt eadem viai tertio, esse quoque inter se eadem illa tali identitate, non tam maiori,quia non potest cocludi aliqua id -titas extremorum inter se , nisi secundum illam identitatem, qua sunt eadem medio,
es sic, inquit Poetor, ex identitate reali per sonarum in essentia inferri potest identitas realis ipsam m inter se, no quidem reain iis personalis,sed realis essentialis, quia haeidentitare cum essentia sunt idem; syllogi iamus autem allatus, & similes, in diuinis non tenent quia afferuntur, ut expositori j,cumeamen xe vera tales non sint, sed sophisma-M,ut Ooctor notat ibidem,& sequitur Arubal p p. disp. vo 2Ic. 1.ralso est, quia medium in sillogismo expositorio ita debet esse singulare, ut sit hoc aliquid, Se incommunicabile ut quod, qualis non est essentia diuina, & ideo ipsa non e uisiciens medium pro sillogi lino expositorio, Se quando etiam illi sillogi lini essent expositorij, prorsus falsu
275쪽
bene demonstrant Hurt. disp. o. LOS., sest. 5. Arriagadisp 8 lanim. sect. Ialia D ctorem nostrum secuti, & nuper multa.
to 3 WX principijs regulativis syllogismi Γ, c praeced.declaratis quinque deducuntur regulae omnibus tribus figuris communes. Prima est, P ex puris negatiuis nibusequitur,unde haec consequentia non valet ,
Nullus homo est irrationalis , nullus equus est homo, erm nullus equus est irration lis,ratio huius est, quia non potest concludere affirmatiue,eo quod medius terminus qui est tota ratio coniungendi ,cum neutro extremo est comunc bis, nec etiam negat ue,quia ad hoc,ut unum extremum non i gatur cum alio per medium , debet idem medium cum alterutro extremo esse coniunctum,nam si unum extremum ab alterodisiungitur propter medium . debet hoc oriri ex eo,quod disiungatur a medio, cum quo coniungitur aliud extremum, & ita ipsa Lxtrema erunt inuicem disiuncta; si a tem medium cum nullo extremo lungatur, non erit ratio neque coniungendi, neque separandi ipsa extrema, unde patet hanc re gulam fundari in primo principio regulativo. Aduertendum tamen est praemissas interdKm videri affirmativas, cum tamen revera Occurim contineant negationem a
276쪽
Niched non concludunt, ut in hoc syllogismo,omnis homo differt ab ang elo, oirinis spiritualis substantia disteri ab homine, edigo omnis spiritualis substantia. differt ab Angelo;omnes hae prsmissae sunt negative, quia differre est ide,ac unum no esse aliud, di ita se habet omnes propositiones,in quihus est relatiuum diuersitatis . Sed obij cies, haec consequentia est bona.
quod non mouetur,non currit, SorteS non mouetur, ergo no' currit, & tamen est expuris negativis.Re . nos hic tradere rcgulas de syllogismo Osthegorico, allatus auteest hypotheticus, namlla innox huic c ditionali aequivalet, si non mouetur, non eurrit,& praeterea fundatur in hac a firmativa,Omne currens mouetur.Dices, hic est Cathegoricus, Omne,quod non est animal, aion est homo,lapis hon est animal, ergo i pis non est homo , & tamen consequentia tenet edi puris negati uis.Ite sp .maiorem eia se uniuersalem affirmativam , nam aequiualet illi omne non animal est non homo, id Vatet ex regulis couersonis, nam Vnilis affirmativa conuertitur per contrapositionem infinitatis terminis, ac etia, etsi raro,subiecto infinitato, A negata copula , unde haec propositio , omnis homo est animal , sic conuertitur , omne non animal est non homo , vel sic, omne non animal non est homo,vide Casl. lib. 3.tract. z. cap. 6. Secunda Regula est , quod cx puris particularibus nihil sequitur ratione for mae,non. n. valet, aliquod animal eli homo,
aliquis equus est animal,ergo aliquis equus
277쪽
t est homo , interdum sequatur ratione materiae, ut aliquod animal est subitantia , aliquis homo est animal , ergo aliquis homo est substantia ; Ratio huius regulae esti, quia in propositionibus particularibus medius terminus non compleia distii bul-tur, . i. non accipitur secundum totam sua
latitudinem,& uniuersalitatem, sed solunt in adaequale, i. secundum partem;hinc fit, eex VI connexionis cum medio non sequatur inter duo extrema connexio, quia una ex his extremis potest in maiori cum hoc medio connecti secundum unam partem , & alterum extremum in minori coniungi cum codem medio secundum alteram partem , ut patet id allato exemplo , in quo li-Cet homo,& equus connectantur cum animali,non tamen sequitur connecti inter se,
quia animal no disti ibuitur complete, hinc exstat illud praeceptum, quod medium in aliqua saltim praemissar im debet distribui, ut sic perfecte possit eon ungi, vel disiungi
ab extremitatibus, alias non regularetur
syllogismus per dici de omni , vel dici de nullo, in quo principio haec regula fundatur ἱ aduerte tamen,quod quando medium est singulare ut in expositorio syllogismo, tunc recte cocluditur, quia sumitur in utraque praenaissa secundum se totum. Sed obijcies,haec est bona consequentia, si aliquis homo currit,aliquod animal mouetur,sed aliquis homo currit , crgo alii animal mouetur,& tame est ex puris paril-cularibus Resp.hunc syllogismii e M' hyp thetici. N praurea maiore esse uniuersale L im- '
278쪽
, aliquis homo currit, aliquod animal m uetur,nam ly ut is homo iubiectum in m tori, ampliatur, & fit terminus uniuersalisper illam conditionalem fl , quae aequivalet illi,quotiescunque aliquis homo currit, &c. Dices,hic est cathegoricus, quod lucet video, Sol luee ergo Solem video, & tame est consequentia hona ex puris particularibus. Resp.maiorem posse sumi uniuersaliter,uel particulariter, primo modo aequivalet illi, omia quod lucet,video, & cosequentia esti bona secundo modo aequivalet illi,aliquod, quod lucet, video,& tunc consequentia non , , est bona, quia potest lucere candela, quam
non videS.ios Tertia Regula est, quod conclu sio sequitur semper debiliorem partem, quare si una praemissa erit particularis, vel negativa, etiamsi altera sit affirmativa, vel uniuersalis, concluso exit particularis, vel negativa, quia negativa est ignobilior assi aliua,& particularis uniuersali. Ratio huius regulae est, quia si una praemissarum est affirmatiua , altera negativa, tunc Vnum e eremum coniungitur cum medio, & alteruab eodem medio separatur in praemissis a quotiescunque autem aliqua duo ita se habent,ut unum connectatur cum aliquo te
io, & alterum ab eodem tertio separetur, non poterunt non eme inuicem separata, ex eo . n. quod Petrus est homo , ik equus non est homo, non potest inferri ,nisi Petru non esse equum. Idem dicendum,si una praemisistrum sit puucularis, qua vitamsi in pr posse
279쪽
positione uniuersali unum extremum vniatur cum medio secundum se totum in particulari tamen alterum extremum unitur cum illo tertio solum secundum partem, &ideo non potest inferri esse inuicem conne xa extrema, nisi secundum partem,ut omni cultus est amandus , sed aliquis homo est iustus, ergo aliquis homo est amandus, non potest inferri, omnis homo est amandus ob rationem allatam; ex quo ρatet hac regulam fundari in primo principio regula livo,quia extrema in coclusione nequeut habere nter se maiorem connexionem, qua habuerint in praemissis cum medio.
Sed ob jeies.snlogismum Arist. x. Coeinti c. . Omnes stellae,quae non scintillant, sutprope nos, Planetae non scintillant,ergo planetae sunt prope nos, minor est negativa,&.tamen conclutio est affirmativa. Rursus ex regulis bonae consequentiae traditis c. a. eTfalso sequitur verum, ut patet sic arguendo,omnis equus est animal, omnis homo est equus, ergo omnis homo est animal, ergo non semper sequitur conclusio debiliorem
Partem. Demum, cum plures causae cocu
runt ad eundem esiectum, & una est perfectior altera , effectus assimilatur perfectiori,& superiori, ut patet de duobus idepondus trahentibus, quorum unus est potentior altero,nam tractio ponderis sequitur virtutem potemtoris,ergo&c. R Aa I.
minorem illius stilogismi esse ais rinatiuam de praedicato innuito . ac si diceret, planetae 1lint stellae no scintillantes, ut patet ex dictis c. n.huius tract. de infinitatione verbi .
280쪽
Ad a. cum Summulistae dicunt conclusiones ut debiliorem partem ,loquuntur quoad attributa propositionis ad puram forniam syllogiunt i attinetia, qualia 1 uiato firmatio,nzgatio, particularitas,& uniueasilitas ,
non autem curant de attributis sequentibus materiam, qualia sunt veritas, ra falsitas. contingentia, 8 necessitas, nam forma bonae conseqlientiae optime saluatur etiam
in materia falsa ; quid autem dicendum sit etiam de attrihutis se tenentibus ex parte materiar, dispultant Theologi in prologo de sacra doctrina, & in materia de fide: vide Casii. cit . fuse de hac re difforentem, & Aetniat et .as .disp. i. q. r i. Ad 3. nesatur aia sumptum,potius . n. reSὰ contra se habet, -quod cum duae causae subordinatae ad eundem concurrunt effectum, effectus forma
litcr magis assimi l. tur inferiori, quam stumericii At apud omnes est in confessio , &-notat Scot 'd 3. ct 7. sub A a. & patet de sole cum causis inferioribus concurrente; maritas de duobus pondus trahentibus asstim pia non valet, quia istae sunt causae per accidens sub ordinatae, nam quilibet illorupotcst aliquid illius ponderis trahere, at praemissae sunt causae per se subordinatae, quarum una nequit sine altera etiam minumam conclusionis particulam causare ιio 6 Quarta Regula est , quod medium nunquam conclusionem ingreditur. Ratio e si malaifusta, tum quia quilibet terminus
bis tantum ponitur in syllogismo L ergo cumcdium est bis positum in praemissis, iteruin conclusione polii non valebit, tum quia. si in