장음표시 사용
301쪽
- tam reliqui modi primae figurae indirecta
concludentes,quam caeteri aliarum mur rum , elio directe concludant, nam eorum necessitas conclude di non est ita evidens,
quin indigeat aliqua probatione I Ex quo patet syllogismum imperfectum hic non accipi eo modo, quo dicere solemus Enthymema esse syllogismum imperfectum, quia nimirum ei deest pars intrinseca,& essenti
lis ad syllogismum necessat ia , nam in hoc sensu syllogismi cuiuscunque figurae sunt perfecti, igitur in praesenti sillogismus ii perfectus pro eo sumitur , cui aliquid euidentiae deest , ut iudicetur cuide ter concludere , haec autem est imperfectio quae dam accidetalis dumtaxat, ita notat Tatar. lib. i .Priorum q 3 .f. si dari, sciendum,in fine . Soli autem quatuor modi primae figurae dicuntur perfecti,& euidenter concludut , ut ait Tatar.cit. g. dubitatur secundo, quia soli ipsi regulantur immediate per principiudiei de omni . ct diei de nullo , quatenus ita eis fit euidenter applicatio eorum . quae dicuntur,vel negantur uniuersaliter , ad ea, quae sub ipsis uniuersalibus continentur .
nam in eis perfecte distribuitur medium in maiori, in qua stat uniuersaliter ex parte subiecti ,eum postea in minori praedicetur, hoc ipso euidenter ostenditur illud, de quo praedicatur,contineri sub eius uniuersalitate,& consequenter conuenire illi id, quod de tali medio uniuersaliter posito praedicabatur in maiore,vel negabatur, quod est immediate regulati per diei de omni ct dioide nullo, alii vero modi dicuntur imper&
302쪽
Hi,& minus euidenter concludenteS, quia non immediate regulantur per hoc princi-P1um, nec in eis fit euidenter applicatio superioris ad ea, quae sub ipso continontur, sed regulantur mediate, M ideo reducuntur ad illos modos perfectos , S per eΟS probantur; unde ut monet idem Tatar. alique modum reduci ad alium non est de uno ta. cere alium, sed est consequentiam, vel ine. uidentiam unius ostendere per consequentiam , vel euidentiam alterius .i 13 Duobus autem modis imperfecti
syllogismi ad perfectos reduci possitnt,priorno ossensiue, secundo ad ina possibile; prima reductio dicitur osscssiua, quia per eam euidenter os cndimus, &quasi digito demonstramus syllogismum aliquem regulari per dici de omni, & dici de nullo; altera dicitur ad impositi bile, quia per eam deducimu& negantem consequentiam syllogismi ad metam concedendi aliquod impossibile,& uterque modus reducendi breuiter declaratur '. Reductio ostensiva sit percotictasionem alicuius propositionis, & interdum eum intelucratu etiam transpo sitionis praemissarum,ut . s. maior mutetur in minorem,
vel e codra, quia haec reductio eo collinaat,
ut ostedat clariori modo posse disponi praemissas, ut sic cuidentius ibi innotescat regulatio per dici de omni, S: de nullo . Ut autern facilius, & sine errore possit talis reductio exercer notands sunt litere
initiales singulorum modorum, reducuntur
.n ostensiue illi syllogismi ad modum pri- . mae Durae, qua ab eadem litera incipiunt ,
303쪽
ut Baralipton ad Barbara, Cesare ad Cel Ient, Darapti ad Dari j, Festino ad Fexio,de sede alijs; aduertencita sunt insuperquatuor aliae consonantes , quae in medio, vel fine nominis singulorum modorum impersectorum reperiuatur, ut S P. M C. uam litera .S significat propositionem indicatam per uocalem sibi immediate praecedentem convcrtendam esse simpliciter, P per a cidens, M designat conuersionem non sufficere, sed praemissas transponi debere faciendo de maiore minorem, & e contra.
C demum significat modos illos, in quibus
rei eritur, non posse reduci ostensiue, sed per impossibile tantum , tales sunt Bar co, & Brocardo, id autem totum his duobus versibus exprimitur. a vult simpliciter verti, P vero per Acci.
M vult transponi, G per impossibile aeuei . lnad adhuc ulterius exemplis declar tur Cesare qui est primus modus imperfectus secundae figurae reducitur ad Cesaret, ut indicat litera initialis , conuertendo. smpliciter propositionem indicatam per E. quae immediate praece t S, nimir. maiorem uniuersalum negativam, vi v. g. hic
syllogismus factus in Cesare, nullum sigia
xit an nas, omni homo est animal , ergo nullus homo est lignum. , reducitur ad Celarent, si dicamus in maiori propositione . nullum animal est lignum . Darapti, qui est. primus modus imperfectu StUrtiae, figurae reducitur ad Dacij, ut indicat litera initia lis o facta conuersione minoris per accidens, ut denoxat litera P. quae inlinediat
304쪽
sequitur minorem uniuersalem affirmatiauam, ut denotat litera Α, ut v .g. hic sill
Iesmus factus in Darapti omne animal estbstantia, omne animal est vivens , ergo aliquod vivens est substantia, reducitur ad Darii, si in minori dicamus, aliquod vivens est animal. Baralipton , qui est modus india rectus primae figurae,reducitur ad Barbara, ut petit litera prima conuertendo conclusonem per accidens, ut postulat litera P, quae rereritur post vocalem I positam in tertia lyllaba, cui respondet coplusio, Scita hie sillogismus factus in Baralipton, omne animal est substantia, omnis homo est animal , ergo aliqua substantia est homo, reducitur ad Barbara, si in conclusione dicamus. omnis homo est substantia: ubi tamenotandum est cum Tatar.tract. 3. Conesu
nem de Baralipton non posse in hac reductione diei proprie conuersam per ac des. quia particularis affirmans ex regulis co uersionis supra traditis non conuertitur in uniuersam affirmantem, sed in particulare, sed potius reductam ad suum statum naturalem, quem seruat conclusio de Barbara, quae cum sit uniuersalis assi aliua, optime conuertitur per accidens in particularem affirmantem, conuertitur ergo vel potius reducitur conclusio de Barsimon in uni uersalem affirmantem ex vi praemissarum , nam cum sint eaedem in Barbara . & Baralipton, & ad conclusionem de Barbara sequatur per conuersionem per accidens paristicularis affirmatiua, ergo ad praemiQs de
Baralipton sequitur paminum affirmat
305쪽
ua, quia quicquid sequitur ad conse uens bonae consequentiae, aequitur etiam ad eius antecedens; ex his exemplis facile est addi scere reductionem aliorum modcr m.
nam Dabitis essicitur in D rii conuersa simpliciter conclusione, ut petit litera Fa-Pesmo manet in Furio malori conuersa per
accidens, ut petit P, ω minori simpliciter. ut petit S, M facta praemissarum transpo sitione, ut petit M. & sic de singulis. Bonitas vero reductioiiis ostensiuae per
conuersonem propositionum,ut notat ide tantandatur in illa regula generali sup rius tradita, quicquid sequitur ex cons quenti bonae consequentiar, sequitur etiaex antecedente, cum ergo sit bona consequentia a conuersa ad conuerten m,qui quid sequitur ex conuertente sequitur ex conuersa, talis autem conclusio sequitur ex Conuertente, ut patet in syllogismo perfecto, ergo eadem concluso bene inferebatur ex conuersa, q erat praemi ga syllogismi imperfecti,& ob eandem rationem in sy llo-gilmo perfecto non semper infertur eadem
omnino conclusio, quae fuerat in imperfecto, sed conuersa illius ut in Cames res,nam cum conuersa possit inferre conuertentem, sufficienter hoc modo probatur conclusi imperfecti syllogismi: Diximus autem ominnes modos imperfectos posse reduci ostensiuE ad perfectos exceptis Baroco , & Bro- eardo, quia cum altera praemi ssarum in eis sit particularis negativa, quae conuerti non potest, nisi in seipsam per contrapositione, di altera uniuersalis ainrmativa, quae tantu
306쪽
conuertitur per accidens,plane si reducexm. xur osteusve, .fieret syllogismus ex puris
1. Reductio per impossibilo fit cum n .ata. consequentia, seu conclusione syllogismi ab Aduersario sub praetextu, quod non sit in forma) fit propositio contradiactoria conclusioni negat φ, ex qua cum altera ex propositionibus concessis fiunt tales praemisiη, ex quibus inferatur conclusio co- tradictoria alicui ex praemissis iam con talis, iunde cogitur Aduersari s 'ia negare, quod iam concesserat, via concedere duo
contradictoria simul esse vera; & fundato hic reducondi modus in illo principio, In
b na.consequererLι ex contradictorio conseqtie sis sequitur contradictorium antecedentis :
ει hoc genere reductionis possunt reduci omnes modi imperfecti cujuscunque fuerint figurs ad perfectos,ut docet Tat.tract. in explicatione secundae figurs,& i. Pri rum q. a e figuris L . Quarto sciendum & ratio est . quia in omni modo ut ili, in quo negatur consequentia . debet concedi contradictorium eius, quod negatur, ex qua con tradictori a concessa, .& altera praemissa cω- cessa sequitur contradictori u alterius . specialiter tamen Barom, & Brocardo dicu
tur per impossibile reduci, quia alio moso reducibiles non sunt: Ut autem riis talis reductio fiat, hoc datur generale prsc tum, ut semper attendatur ad conclusionem ill tam, de sumatur contradictorium inis,dei nisde ponatur illa pro una ex pramasis cu autora,& inseratur contradiciorium vel conis tr '
307쪽
trarium alterius praemissae concem, sic .n: deducetur Aduersarius ad impolsibile , quod est duas contradictorias, vel contra rias c ncedere. Sed xltra hoc generale praeceptum tradit Tat.cit. etiam speciales regulas pro singulis figuris, unde ait, quod modi 1ecundae figurae reducuntur per impossibile sumendo contradictorium conclusior,is pro mirrori,& retenta eadem maiori infertur contraria , vel contradictoria minoris concessti, modi tertiae figurae, redueuntur per impos-fibile sumendo contradictorium conclusionis pro mamie, ia retenta eadem minori insertur contradictorium , aut contrariti m
loris concessaea modi vero indirecti primae figurae possint etiam reduci per impossibiade sumendo contradictorium conclusionis pro maiori, & ponendo maiorem concessas o minoris, & inferendo tandem contrarium minoris concessi : excipitur tamen Celantes, in quo contradictorium cones
sionis, quia est particularis, debet poni pro
minori, & minor de Celantes poni pro maiori,& sic in Dari j inferre contradictorium maioris concess . Ut autem dignoscatur
ad quem modum quisque syllogismus de-heat reduci per impossibilla, noest habenda
ratio initialis literarum, ut in superiori reductione excepto Baroco,& Brocardo,qui reducuntur ad Barbara, sumendo contradi-etorium conclusionis illatq, quae est uniue talis affirmativa) sed obseruande sunt quatuor dictiones a Dialecticis inuentae. N petebatis, O e Mn, Letare, Romanis in qu - M 1 hus.
308쪽
bus quatuor vocales reperiunturi Α, qus significat modum persectum uniuersatim affirmantem, .s. Barbara, E uniuersalem negantem, .s. Celarent, I particularem affirmantem, Dari j, O particularem negantem Ferio. Prima dictio quinque voca Iibus con
stat , quibus modi indirecti prim g si gurg
suo significantur ordine; secunda quatuor vocalibus respondentibus quatuor modis fecunds fguri ; tertia, di quarta sex voc hbus,qui sex tertis figurg modos des gnat, itaque modus imperfectus respondens v eali Α reducitur ad Barbara, respondens Ead Celarent, respondens I ad Darij. respondenso ad Ferio ; Vt vero regu s tradit Frro fingulis figuris memorip mandentiar , notanda sunt quatuor carmina, quoi u dia
ubi variare maiorem,ves minorem est lo- eo maioris, vel minoris substi tuere contradictoriam conclusionis imperfecti syllogi Lmi ι Iuxta has regulas possunt afferri exempla in quacunque figurat fiat hic syllogismus in Baralipton Omne animal est iu stantia, omnis nomo est animal, ergo aliqua substantia est homo, si negetur conclusio, sumatur statim propositio i lii contradicto-xia. quae erit nulla uibstantia est homo,tunc statur minor & pro ea subrogetur ma-
309쪽
ior, & sic inferatur in Celarent , Nulla se
stantia est homo, omne animal est sicista tia, ergo nullum animal est homo, iam ista propositio contradictoris eli minori, quam concessit, non quidem immediate, sed mediate. & comaertendo illam minorem per accidens. Fiat hic syllogismus in Cesare, Nullus homo est rudibilis, omnis asinus est rudibilis, ergo nullus asinus est homo, si ne-gctur conclusio, hilumaturae ius contradiaetoria, quae est, aliquis Unus est homo, Mxeleuta maiore ponatur ista propositio promitiore , deinde inferatur conclusio in F rin, hoc pacta, nullus homo est russibilis, aliquis afinus est homo, ergo aliquis asinus non est rudibilis, quae conclusio est contradictoria minori iam concessae, . s. omnis a nus est rudibilis. Fiat tandem hic syllogismus in Darapti, omne rationale est risibile , omne rationale est assimal, ergo aliquod animal est xisibile si negetur haec conclusio, sumatur contradictoria eius,quae erit, nutilam animal est risibile, & ponatur pro maiore retenta eadem minore, & sic inferatur in Celarent, Nullum animal est risibile,onvne rationala est animal, ergo nudiim rationale est risibila, quae conclusio est contraria maiori concessae, & virtuaIiter contradictoria,quia sub vnhiersali continetur part gularis et exempla de Baroco, & Broeard non adducimus, tum quia passim adducun. tur ab alij s, quasi non agnoseant alios m
dos per impossibile reuucibiles ab istis aeum quiaac ipsi seruant leges prosecunda, tertia figura assignatas. M . --
310쪽
Denique Arist. i Priorvae c.6 . docet ali umodum probandi sellogismos impersectos
.f per expositionem, seu per reducti rinem ad syllogisu iam expositorium, qui tu inseruit pro modis tertiae figurae praetieatur sic ,ut Jhcet Tatarete. sub med in comuni sumithir terminus singularis qui est medium in expositorio,vt postea dice natis)cui utrumque extremum' tribuirur, iis 3zque elicitur eadem concluso, quae eraz in syllogismo ex medio communi, ut v. g. fit
talis 1yllogismus in Darapti, omnis homo est animal, omnis homo est rationalis, ergo aliquod rationale est ani mal; si quis hanceonsequentiam neget y probari potcst sumendo aliquod singulare sub homine hoc modo, si omnis homo est animal, Petrus est Mimal,si omnis homo est rationalis, Petrus est rationalis, tunc sic arguitur, Petrus est - animal Petrus est rationalis, ergo aliquod rationale est animal; &quia quicqui T&quitur ex consequente, etiam sequitur ex antecedente, cum concluso bene sematur
ex praemissis singularibus, quae inferebam
tur ex uniuersalibus , sectuitur eandem con-
elusionem bene fui sse malam ex pra missis uniuerialibus, & hac de causa hic modus probandi syllogismos vocatur per expolitionem, quia ostenditur valere consectu tia quodammodo ad sensum, quia su 3-dio communi sumitur singulare sensibile; deseruit autem hic modus determinato pro terti a figura , quia cum haec habeat omnes Conclusiones particulares , & yroposirio particularis bene inferetur Angulari, V.g.