장음표시 사용
311쪽
Petru S currit,ergo aliqinis inmo currit; statis congruenter per Wilogismum eupositorium probatur.
CAPUT X. De variis meri bus fallogisini cathetoritara ue xy Arias solent enumerari species c V thegorici sillogitai-. Prima specieε est eorum, qui constandox medio, ali jsque turminis communibus, de qua hucusque egimus, .& superioreS r gulae iam traditae,& ideo unusqui'. isto rum dicitur, J g ismus commvoiS. Secunda species esbeorum i qui constanta. medio singulari , alijs terminis siue si, gula ribus,siue communibus, & diculur exispositorij , est autem syllogismus exposito
minus singuiaκιs singulariser , Θ vni-eδ lentus, ta ideo diitribui necluit,vec uniue sali zari, sed potius perfecte debet singulari rari, nam ti perfecte & complete non sit singularietatus, vitiosus erre sillogit mus, Pmaxime obseruandum est, ne decipiamuri sillogigando in terminis diuinis ad absolu-.da pertinentibAs,vt v. gasent Deus, resentia diuina, ouia . n. non sunt complete sin lgulares, sed aequivalant commuidibuS, eo
quod reipsa pluribus personis communi-oantur , ideo non sunt. apti ad sillogi linum. Positorium, ut supra c. s. docuimus cum --.: M s Dodi
312쪽
D t. cit. & tene: Auersa tract 4. cap. Isti id vi non valed: hic Deus est Pater, hi Deus est Filius, ergo Filius est Pater , quiemedium non perfecte singularigatur , unda utendum est illo tanquam termino commeni perfecte distribui, ut consequentia veneat, si modo,omne , quod est Deus,
seu quacquid est hic Deus , est Pater, quicquid est hic 'eus,est Filius. ergo Rcciic . n. consequentia tenet, sed praemissae sunt fal-
s re hax erit regula, quod sicut in sillogasmoi Communi, ut recte concludari debet mediis. perfecte distribui ex supradictis Litae ad ho-nitatem consequentiae in sillogi lino expo- stox1o e contra requiritur mediu eisse pe lacte singulare, & incommunicabile. Dicitur autem hic sill ,g1smus expositor, ut etiam quid nominis explicemus) eo quod sit adeo perspicuus , ac euidens, quia est de fingularibu& nobis notis, ut rem velutI am
v io Duplex vero est expositorius HI gismus, affirmativus, culuS . s. ambae pI misne sunt affirmativae,& negativus, cuius .f altera pratimsssirum negativa est,ia consequenter conclusio , principium regulatiuumpso astismatiui S, ut novat Tatar. cit. est illud Quaeωnruyuni, ct eidem μος M., i se inter se sumst eadem , pro negaria uis est aliud, Ω uacunque net utur de eodem tertio, illa negantur ae se inuicem, Midi
313쪽
merito negant Conimb. ι .Prioru c.6. q. Vn art. I .. quos sequitur Casi lib. 3 tractia. c. tum quia haec est doctrina veterum Summulist conani unissima, tum quia c. 6. Os
dimus vim illius geminati principij masis apparere in. sillogismo expositorio . quam in aliis, ubi etiam lolutae sunt difficultates in oppositum. Quamuis autem pol si hiesillogisinus. fieri in. quacunque figura fer
uata lemper a firmatione, . vel negatione ,
quam designant modi,nam in prima Potcst sic sillogia ari, hic homo est Rex, Petrus est hic homo, emo Petrus est Rex; in. secunda Petrus elphici homo ,Paulus non est hic homo, ergo Paulus non est Petrus,freque intius tamen,& congruentius fit in tertia,iniqua medium subibitur ,.quia niaxime conuenit terminis singularibus subiaci. in proposition ut Petrus est albus,Petrus est homo ,. ergo homo est albus, ac ideo Arist. dehisia. hac sola figura meminit i. Prioram
e. 7. Cavcndum tamen est ,, cu fiunt in ter- tis e minor sit negativaeiuxta regula ter tiae figurae Lunde non valet ,Petrus eth hΟ-MOLPetrus non est Paulus , ergo paulus n5 est homo, varios aute modos constituendi hunc sillogismum in quacunque figura
xecenset Auersa tract. . inae cap. I l. apud quem videri possunt. in Tertia species est earum,. qui constanc medio termino communi,'extremis si gularibus, di est quaedam species diuevsa a. duabus aritis,quia talis sillogisivius cx parte inedij dufert a b expositorio, di ex part exti evi orum distat a sillogi imo co.ὶ uni , , M o N.
314쪽
e poeteli fieri, ut vel utroque extremum sit singulare ,vel unum sit comune,& aliud sin-pulare , N quidem in omnibus figuris, ac
Iuxta diuersos earum modos possunt tales sillogismi efformari, in prima fi ura U. g. omnis homo est animal, Petrus est homo, ergo Petrus est animal, vel negative nullus homo est lapis etrus est homo, ergo P rrus non eli lapis3 in secunda figura;Petrus es: iustus, hic homo non est iustus. ergo hic homo non cst Petrus 3 in tertia figura omnis homo est animal, quidam homo est Petrus, ergo Petrus est animat: videatur Auersa cit. ubi cap i 6. mam varios modos assignat conficiendi. hunc silogismum in si gulis figuris. Quarta stocles est eorum , quorum alia sua praemissa, vel ambae constant ex termino,Vel tarminis obliquis, ut omnis potestas sit a Deo, remaum est potestas, ergo regnuest a Deo : de hoc sillogis no ex obliquis Eires sollant assignari regulae, sed breuitericondum est, quod cum in nulla propositione terminus sinca hegorematicus, ut Sutobliqui, per se lamptus, possit subijci, vespraedicari, omnis propositio ex obliquis constans ad ipsammet ex rectis constantem reduci debet, & tunc claro patebit,an recte silogismus ex talibus p positionibu SCOn- fatus concludat, id, quod Missi docuit M.
Priorum c. 37 V .g. haec propositio, hic liber est Francisci ad hanc reducitur, hic liber est aliquid poGisum a Francisco , & hic sillogismus, omni calori contrarium est frigus, quaedam qualitas est calori, ergo cuidam qum
315쪽
qualitati contrarium est frigus, ad hunc re- ucitur, Omnis calor habet contrarium frigus , quaedam qualitas est calor ,. er o quaedam qualitas habet contrarium fri us, vel potius , calor & frigus sunt contraria, quaedam qualitas est calor, ergo quedam qualitas, & frigus sunt contraria s itaque timus mod1 sillogismi ex obliquis reducuntur ad lectos, & in tantum bene concIudsit' inquantum confici possunt in terminis re a153 aduert 2 tamen in his, & similibus si
log mis' obliquis seiuari debere regulasi ani traditas, & formari posse in qualibeo
ii . Quinta species dicitur sillogismum
inodalis,& estille, qui constat utraque praemissa naodali, vel altera tantum, siue sit modalis diuisa , sue composita, & eonfici
potest secundum omnes quatuor modos' nempe de possibili,contingenti,impossiMli ac necesse, &in quacunq. figura, Vt v. g. in Prima , necesse est omnem ii sinem esse amna at necesse est omne rati essit c sse hominem. vel omnis homo est rationalis , ergo nc cesse est omne rationale esse animal; 'in secunda figura necesse est nullum lapidem csse animal , necesse est omnem homi-nem esse animal , vel omnis homo es, ani-'mal ergo necesse est nullum hominem effelapidem ; in tertia necesse est omnem . hominem csse animar, necesse cst onan in ho-'mincia. esse substaimam , vel omnis homo est substanti ergo neccsse est aliquam stib stantia', c sse an; mal ; frequens tamen usus huius syllogismi est cum altera m ali ta
316쪽
αηα Tm I. Inn. Tris 3.c. I intum ,ut omnem hominem currere est posesib ile ρ aliquod aui I est homo , ergo alI- quod animal currere est possibile , &optima cos sequentiλ, ratio est , quia maior propositio aequivaled hinc vim n s homo potest currere, cum qua , & minori, & conle-quentia conficitur lydoguinus ita D i, , unde lycet totum dictudicatur a Diis lecticIs. subiecta solstianae vel pta eli sub 1ectum, de quo praedicatur possibέlisaeursus -
Possunt autem Propositiones. m dala Leum aliis de inesse ad constituendum sy iogjisum; modalam. quintupliciter com-' hinari ut notat Iol et.lib. . c. i6. pulmo cum utraque propositio est de modo necessario Secundo cum una est de ue Criobata tera dei se . Terrio cum traque eit de contingenuia marto cum vna cst de Mnis
genti ' altera de inesse. ininto demum
cum una est de contingenti , alteriu dene-eesse,& iuxta diuerfitatem combinarionum. ers seruant regulas , inti eadem c
binatiG terdum ita diuersis figuris elain diuersi modis eiusdem figurae pesiuit res habet' regulassex quo factum est, vi fere tot regula onserantur pro syllogilmis,modalibus,quot sunt modi figurarum,qua&i proinde recensere nimia foret prolixitaS,N. ideE breuixatis gratia paucas quasdam ge nerale in aliquam specialem magi& uecelsariam adductimum, Et prima est,quod si in syllogismo tu quacunque figura confecto a bae proposito nex sint modalas, concluso quoque modalis erit vel saltim talis d=euci poterit . uam similes propositiones
317쪽
consimilem inferunt crinclusionem; si vero altera tantum fit modesis,.non sequitur necessariis conclusio modalis ut docet Doctor pia d. 3 9. ad i. argum. 1 -q ubi notat ex una de inesse, di altera de possibili vel contingenti non necessario inferri conclusionem de possibili vel contingenti , &hoc praesertim verum est , quando maior est de inesse, quod manifesto ostenditu exemplo in prima figurassi maior si de inesse,&minor de necesse sic arguendo omne animal currit ,necesse eit omne hominem esse animal, ergo omniS homo currit Hac etiam iasecunda arguendo in Cesare cum maiori negativa de inesse, & minori affrmativa. donecesse tali pacto, Nullus angelus est corpus, necesse est omne coluratum esse compus,ergo nullum coloratum est angelus: ex quo patet hallucinari ,.qui dicunt esse de eiarentia inllogismi modalis, . quod inferat coclusionem modalem, & ad hanc necessirio infitendam sufficere .s ab era praemissarum ut modalis.Secunda est .quod in quacunque Rura, traque praenusa fuerit die nece se .conclusio sequitur de necessu, regulatur .n talis sylloetismus per principia de omni, Fde n sto, sati praedicatum necessario inest omni medio,& mediu necessario inest omni subiecto & praedicatum quoque neccis rio inerin omni subiecto. & hoc patet in exemplis su pra allatIs dc nec ME in quacumque figura Tcrtia de inum est, ct dcx vitaque de contingenti in seci iada figura non bc ne concluditur, ut patet sie a guendo, Ontingit nullum risibile amb.tare, cocingit Om-
318쪽
nem hominem ambulare , ergo contingit nullum hominem esse risi balem : alias speciales regulas pro singulisfiguris singulis
earum modis vide apud Tatar. i. Priorum tradi. 3. q. de consequentia ex motalibuS , Conimb. I .Priorum c. 8iN deinceps , Toletacit. Cafilium tib 3 . trac. 3 c. ue bi breuius, &Harius, quam alij, eas recolet. docet mo dum reduc di imperfectos ad quatuor perin
So xta demunx species cst svllogismus ex ponibilis ,in quo .faliqaa propositio exponibilis vel plares repetiuntur , V. g. animaIrationale tantum est risibile , .homo tantum est animal ration ergo homo tantum es,
risibilis, ad 'vorum syllogismorum bonutatem percipiendam conducit multum ex- nihiles praemissas ad, inponentes reducere modo su p. declarato C. Vlt. tract.praec.-
inde enim facile patebit bonitas ,vel prauiras syllogismi exponibilis .. . Quaeres, an detur syalog1 s constans ex propositu nibus non significantibus , a. cuius portes sine termini non significantes ac proinde nee sint verae,nce fallataui existimano possie dari enunciationem constanis rem terminis no significantibus, conseque-tex affirmant posse dari syllogismum exta. libus propositionibus constantem , Eonii . ruuntquu hunc syllogi sinum omnis synda plus est mindria,ted Dac est syn lapsus, ergo me est Mindria; quod etiam confirmand ex Arist.qui in lib. Priorum omnes fere sill O-gismos esto at in elementis & terininis non significantibus igitur admitti vibet.
319쪽
hme alia species sillogismi. &ita lentit Tatu. Prioumn q. p. N. OA u ιtur ρrino.Qs vero non admittunt clatriaciati m na conliantem terminis non significantibus, consecuenter
negant talem speciem sillogi sint , dc quia hanc opinionem magis probabilem iud ca-
Uimus tradi. I .c i. .nam cum dicimus Oae es alladis, re vera iubicctum huius enunciationis non eli D. sed alius terminus significativus subintellectus .f. haec vox, haec di-eti ci, G r autem est res significara . ut ibi di- χ:mUS, Ideo consequentes ad hunc dicendi modum neganda erit haec speci cs sillogis. mi; Arist. autem utitur literis ,seu clementi sin efformatione sillogismorum, non quod velit 11llogiisum ex elementis confecta nesse vere sillogismum , sed ut ostendat senomanere de sillogismo certae materiae an plicato a
is CYllogismus hypotheticus dici my , o qui ex proposipionibus hypotheti
eis,vel saltim aliqua hypothetica constar , di quia propositionis hipor heticae tres sui species principales,. s.conditionalis,disim ctiva, de copulatiua , ut patet ex C. 6, trata praeced. hinc triplex etiam erit silllogismus Blpotheticus, unus constans ex conditionalibus balter ex disiunctivis,& alter ex copulatiuis . ibillogismus conitas ex conditionalibus est
320쪽
a 86 Pars Ianstit. Trin. 3. c. I
in duplex,alter ex toto hypotheticus,qui nimirum propositiones omnes ,/ex quibu constat, sunt i ypotheticae, alter ex paste , quia non omnes sunt hypotheticae, sed est ra tantunusillogismorum ex toto hypoth - ticorum quatuor solent constitui modi a Summulistis. Primus,quo existente suid est tsi es homo , es animal, si es logicus, es h
mo tergo si es logicus es animal , per quod explicatur ly quo Oistente quid es, nam aliquis exul es homo est animaL Secundus et existenre quid non es , ut si es homo , non eShrutum, si es logicus, es homo, ergo si es
logicus, non es brutum Terti dam non exi' b ente quia eis, v t si Gabriel non est corpus Lest spiritus , si Gabriel est angelus , non est col pu ergo si Gabriel hst Angelus, est spia
os, si non si udes, non es sapiens, si vagaris, non studes ergo fi vagaris, non e& sapiens,N huiusmodi sillogismi diei etiam solent
argumentationes a primo ad ultimum , &facile reducuntur ad cathegoricos Peri Hos primae figurae, nam primus, & tertiuSaffirmative coneludentes ad Barbara redu-Cutur confici edo ex illis hypotheticis duas uniuersales cathegoricas unde primus hoc modo reducitur omnis homo est animal. Omnis logicus est homo, ergo omnis logiacus est animal,tertius. hoc modo, omne imcorporeu est spiritus,omnis angelus e st incorporeus,ergo omnis angeliis est spirius. Secundus vero ,& quartus,qui negati- cocludunt aeducuntur ad Celarent; secundus hoc modo Nullus homo est brutum inmnis