장음표시 사용
361쪽
praesupponit cognitione alterius proposiationis inferetis, Iacut sui praemissae, in 2bus virtualiter cotinetur coclusio, cii discursus sit illatio alicuius ignoti ex noriori, quapropter ad exactam cognitionem adipiscendam conclusionis demonstrativae aliqua praecognostr ecbent, ut sunt termini, & praemiisse ex illis formatae , videndum est
igitur primo, qus debeant esse praecognita, di quis de illis pracognosci. a Praecognitio fumi potest dupliciter .
vel formaliter,&sic dicit cognitionem aliis cuius necessario praerequisitam ad cognitionem' alterius , ver obiective , & est
obiectum terminans talear cognitionem,
quomodo signifiear modum cos noscendi rem aliquam ab intellectu, & scuum tur inipraesenti. Quinque autem sunt modi cognoehendi,primus est quia nominis , secundus
an res F tertius, ' reis quartus, iis ros infimis, ropter quia rei quorun, posterior praesupponit priorem, ut .n. stia, mus,quod homo fit, debemus' praecogno- stere, Quid importetur per hoc nomen ho--,Vnae quia modus praee dens respectu
sequentis est praecognitio , di sequens est quaestio , fit quod primuS modus, quid n minu , dictus semper erit praecognitio, de
ultimus modus erit quaestio,nunquam praeeognitio;quatuor igitur in specie erui praeaeognitiones , sed possunt ad duas in genere reduci. ut facit Arist. i .Post .cap i& Suod en, primus modus subdiuiditur m Ruid eΗ nominis,& Ω Μ eΗ rei ; etenim de
π aliqua duplicem possumus habere defi-
362쪽
nitionem,& conceptum,iconfusum scilicet,. N distinctum; primus dicitur Quid nominis; secundus Ruid rei. Secundus modus subdiuiditur,in g uod epsimplex,ct inco plexωm,.quod significat esse rei , vel essentiae,vel exilientiae jue aptitudinatis,sive actualis , &in Ruod est compositum complexum, significans veritatem propositionis, & praemis
Dices quatuor sui quaestiones ex a.Post c. I . ergo quatuor suppositiones,seu praeco-Anitiones, quia qua illo unum quaerit, &aliud praessupponit Ium quia tria sunt praecognita ex. L. Post. c. Loergo tres praecogni
tiones,quia praecognitio& praecognitum sunt relativa. Resp. esse quatuor in specie L duas in genere. Ad a.tiegatur conseque-tia, ad probat. dicamus praecognitum MVel dicat denominationem ex astu cognitionis prouenientem,& sic cognitio, & obieetiarii cognitum p ossimi dici relativae, & tot esse actus . quot obiecta cognita 3 vel dicit rem cogisitam,& praecognitio modum cognoscendi,& sic proprie non sunt relatiua ,nam idem modus potest pluribus rebus conuenLre.& eidem rei plures modI .. a Praecognitum dupliciter sumi potest ' primo,ut dicit obiectum terminans actum Praecognitionis & hoc modo suid aeuod eΗ,pricognita dici possunt secundo, ut dicit rem illam,quam intellectus concipit sub modis cognoscendi assignatis, &de qua percipit Ruiή est δε suod es, di itaboc sensu sumitur in praesenti i & sunt tria subicctum,passio,seu praedicatui di dignita ,siuc
363쪽
sue principium s ratio huius eli, quia conclusio demonstrationis potissimα de qua
loquitur Arst .dum praecognita enumerat constat ex subiecto, S passione , ergo quia cognitio terminorum pi aesupponitur cognitioni proposi tionum, subiectum, & passio ante conclusionem debent praecognosci: &quia conclusio ex principi js infertur, etiam praemissae dc bcnt esse praecogn.tae quae dignitatis largo modo dicuntur, di
gnitas M. proprie de primis principi js dicitur .
Instabis ante conclus debent praecogno sci constructio demonstrationis in modo, .ia figura, vis illativa,& medium,ergo plura praecognita quam tria. Tum a quia tubicctum,& passio integrant principia, ergo nosunt praecognita ab illis dili incta. Tum 3. aliquando ita demonstratione concruditur aliquod praedicatum essuntiate, vel accide- tale per aliam causam tanquam ρcrme diu, . vel per passione ipsam, ergo pallio non est semper praecognitum. Rel p.ad i. hic loqui de praecognitis ad maturiam de monitrationi Spertinentibus, non ad formam, qualis. est constructio in modo, & figura vis ita latiua: Medium autem, eum sit ita demonstratione potissima dc finitio subiecti,potius erit praecognitio , quam praecogestum, Ut dicemus. Ad a. quamuis integrent principiamon tamen eadem praecognitione prD cognoscuntur u i in principi js unita, & seorsim sumpta, ut stat m declarabimus. Ad 3. assignata praecognita sunt demonii rationis
Potissimae, in qua passio semper per suam
364쪽
31 8 Pars ILIV. Tract. I. c. r.
.causam cocluditur de subiecto.Vel dicimus idcirco assignasse nos secundum praecoguntum LM pastionem, aut praedicatum , nam per istud intelligitur omne id , quod de si biecto in conclusione demonstratur. 4 Applieando praecognitioneS praecΟ-gnitis, dicimus primo de dignitate no debere praecognorei nisi suod sit complexum, . l. quod sit vera, ratio est . quia & si dignμtas, ut dicit unam secundam intentionem propositionis , sit quid incomplexum, re habeat quid nominis, &quid rei et, attamen fi exercite sumatur, ut dicit aggregatione illorum terminorum per cppulam unitorum, non hat it Quid est siuit nominis , fiuexci, ncq Quod est simplex, haec .n- omnia incon clexis conuen Sunt, Rin tali acceptione sumatur , cum inter praecognita num cratur, quia ut scinferuit conclusioni, novero vi dicit illam fecundam intentionem, ita Doctor i. Post . qu. , . necesssse est igitur praecognoscere, quod principia demostr tionis sint vera, & etiam principia illa e munissima ab omnibus conccssa, qualia sunt
ne quolibet verum eis affirmare, Nel nerare,
mecesse eis quodlibes vel est vel non esse, ad quae princitia omnia alia resoluutur,vir que. n. intellexit Arist. nomine dignitatis. De passione certum est, non debere prs cognosci Ω ήσου sit -plexum, neque Abia ei, quia in dc finitione passionis ingreditur subiectum,& explicatur inhaerotia passonis in subiecto, hoc autem conclud itur per demonstrationem , deinde certum est
365쪽
est prima omnium praesuppositio, ne .poates e aliquo ulla quaestio moueri, nili sal rim eonfuse cognoscatur,quid per tale nomen in telligitur'. Dubium tamen est,an d beat praecognosci sit νnco texuam , seu ipsius existentia: & quidem in aliqua demonstratione est euidens praecognosci , ut cum a posteriori ,.&per sensum cognoscimus effectum, v. g. echlypsim , & postea per causam a priori demonstra ius; ait men non est hoc semper in omni demonstratione neeessarium , eo quia potest alia quando dubitari de passionis existentia, de tamen de subiecto demonstrari,ut est aetercnitas motus, diuisibilitas quantitatis in infinitum,&c. qua ratione Arist. asseruit de
Iassione in tu nominis praecognosci a quia
ocurus est de praecognitione, quae in Omnibus interuenit demonstrationibus , non negauit tamen,quin siquando etiam clusis de passone praesupponatur. Dices, de subiecto in tantum praesupponitur an fit,quia nemo quaerit, an ipsi talis passio conueniat , nisi ipsum supponeret possibile, ergo nemo quaererer, an Passiciliabiecto conueniat, nisi ut possibisis pro cognoscatur . Tum quia quia est prs suppq ait an sit, ergo si de passione praesupponitur Quid est , etiam an sit. Tum 3 in maiori
propofitione passio unitur cum medio ter mino , ergo ante conclusionem praesupponitur existere. Resp.ad i. neFindo Pantatem ,via subicctum est id , de quo quam-tur, & ideo praesupponi debet habere aliis quod esse,at passio, seu praedicatum est id, quod
366쪽
quod quaeritur , an conueniat subiecto is ideoque potest dubitari an sit in rerum na- cura, eo vel maxime quod existentia passionis est in existentia in subiecto , unde no Potest recte praesupponi esse, nisi in subiceto Ad a. assumptum est verum de Quid cst rei, non de quid est nominis . Ad s. talis cognitio non conuenit passioni in se,& absolute, sed in cidine ad propositiones, & pra misitis, id coq; non di bet assignari , t praecognitio propria ppssioni, ut distinctum csti pra cognitum a Dam si s.Fxpeditius tarre erit a sscrcre de pas one de bcre t tiam ansit praecognoscere sali m confusebia Arist. idcirco praeterij.sse, quia in d cnmons ratione distincte ostenditur, S pc rficie ipsus in existentia in tali sit bu cto , quod cliam inulti tenent o t Moris disp. a.Log.q. 3. & insinuat Complur disp. 17. q. a.
, Tandem de subiccto non pra supponiatu quod sit complexum, sed quid nominis, deinde quod sit incomplexum & ipsius ex istentia,nam an sit prse edit quale sit,& propter quid sit , tum quia subiectum est basis,& fundamentum totius demonstrationis , ergo praesupponi debet existere. Praesuin ponitur quoque Quid rci in demonstratione potissima . nam in hac medium cst quid-ditas,& definitio subiccti , ut dicemuS, ergo debet ante praecognosci: non negamu Stamen, quin in demon stratione a posteriori, Λ quid ditas δε existentia subiecti possint esse quaestiones ut dicemus in disputationibus, cum de conditionibus subiecti scientiae loquemur.
367쪽
, Potest igitus haec tota doctrina exemplo declarari: si quaereretur,an homo sit risibilis , ut talis propositio probetur, oportet
praecognostere quid fgnificetur per ista nomina homo, & risibilis,& quod homo sieens aliquod postibiis', deinde quia medium demonitrandi risibilitatem de homine est
definitio hominis , quae est animal rationale, ideo debet etiam de homine praecogno--sci quid reb . His praeacceptis intellectust procedit ad formadam demonstrationem Gemonstrando conclusionem per prs mitisas, de quibus debet esse certus, quod sint verae,& non falsae,nam ex finis nequit ostedi verum ex dicti Sp.8. tract x.
De sientia demonErationis esse G πνT naturam, & proprietates demon- V. strationis cognoscamus. 1fectum ipsius,quod est notitiam parere scientificam inuestigare debeaeus. Et primo, quod de
tur in nobis de nouo notitia certa, & sc tentifica de aliqua re, probatur aduersiis -phistas omnem scientiam neganteS,& contra Platonen, admittentem quidem scientiam, sed non de nouo : putabant .n. anima . nostram ab initio suae creatidnis omnibus scient; js fuisse decoratam , ut in infusione in corpus ex consonio sensuum omnium oblitam, sed paulatim inde 1 nocedentibus
occasionibus ab excernis excitari, & eorti,
ruae sciebat,reministi , unde inferebat no- rum scire esse quoddam ruminisci. Quod
368쪽
detur,probatur experientiacaliqua n. certo scimus etiam per causas cognoscimus Et am certo aliqua principia , ex quibus deinde alia euidenter deducere possumus. Τum quia habemus naturalem appetitum
ad cognitionem rerum pensausariergo no debet esse totaliter frustr&, t. nulla in no
his detur scientia. Tum quia . vel hociaquod
est nos nescite omnia, corto scitur . Vel no,.s secundum , ergo non debet totaliter negat i scientia, si primum , ergo iam in nobis
datur certa,& euidens notitia nolirae ignorantiae, & nsequenter scientia, . quia i scd notitia alicuius peccausam .ia Deinde quod de nouo generetur , praeter quam quod est
de fide qilia anima nostra in eo ii stanti, imquo creatur corpori inu uri videtermin
tum suit in'Conc. Later. b Leon e X.. probatur adhuc, nam quo rim reminiscimur non solum recordamu Wde illis veru etiasaepe deipso cognitionis actu, at nunquamst acquintione primaria notitiae rerum re
cordamux habuisse de illis cognitione ali- suam . Tum quia nullus possed esse error in intellectu , quia phantasma solum excitaree species ab initio infusas , quae non nisi vera cognitionem parere possent. Qua propteria tellectus noster a principio es tanquam τοῦ bula rasa .in qua nihil est deplotum , sed in potentia ad O mne intelligibile, sicut tabula ad recipiendam quamlibet picturam sti potest vel . totaliter ab intrinseco, di F-Prijs viribus acquirere scicntiam alicuius rei,Vt cum ipse solus pei inuentionem alia qua cognoscic; vel Partim ab extrinseco , ' qua
369쪽
De scientia. quando .s non est bene dispositus: indiget
Doctore tanquam excitante, dc applicante principia ad inferendam conclusionem. Obijc. quod non detur rerum scientia Tum quia intellectus mouetur a sensu, sensus autem fallitur , ut patet. Tum a. quia scientia est de aetem is, & certis, res vera sunt corruptibiles . Tum 3. quia non attinagimus naturas rerum , sed potius per quas. dam similitiidines illas percipimus,ergono habemus veram de ipsis notitiam. Tum 4.
quia de omnibus dubitari potest etiam de illo primo principio .s. Quodlibet necesse
est esse,aut non esse , nam multi hoc negarunt. vi refert Alist. . Meto'. Res p. ad i. nec
semper sensum falli circa proprium obi ctum, quando est bene dispositus ; nec intellectum necessario sequi apprehelionem sensus. sed proprio lumine, & aliorum sensuum ope posse errorem alicuius corrigore. Ad a. non concludit uniuersaliter, nam dantur res aeternae, &adhuc dicimuS no reo uiri ad scientiam aeternitatem rem in existendo,sed in essentia, puta, quod propesitiones sint sempiternae veritatis, ut infra cΑd 3. species intelligibiles sunt rerum similitudines naturaliter repraesentantes , ideoque per ipsas vere naturas rerum attin gimus. Ad . non debemus ob aliquorum imperitiam ,rminis petulantiam negate ominnem notitiam certam , & euidentem.
Obi jc. a. quod non detur scientia de n uo; nam cum aliquid quaerimus , vel illud scimus, & sic nil ue nouo cognoscimus, VeIillud ignoramus sic nunquam poterimus
370쪽
eognoscere, sicut si seruus alicuius aufuge rix , si quispiam anica illum nouisset, inueniet,si occurreret, at si nullam habuit noti.
tiam, etiam occurrentem non cognosceret.
Tum quiae si conclusio scitur per praemissas, aut secundum se, aut applicatas in modo, Sc figula; non primum, quia sic scientia non haberetur per demonstrationem, Nec secundum, quia talis applicatio, vel est nota ante demonstrationem addiscenti, sic ipsi uota quoque erit concla si , vel ignota ergo non posset ducere in cognitionem coticlusioni&. Resp. ex Arist. i. Post. I. quod conclusionem ante demonstrationemnus cimus confuse , & imperfecte in suis principi js, in quibus virtualiter cocinetur,ta virtute luminis intellectus. fit nota perfecte , & distincte, sicut res, quae non est , virtute alicuius causae producitur in eme . Ad 1. conclusio scitur per praemissas applicatas, quae applicatio fit nota intellectui Prius natura, quam concIusio, statim m. acre inor addi lux maiori, intellectus deduciatur conclusonem ,& praemissae notae fiundex terminorum cognitione ; omnis .n. d
ctrina, & disciplina discursiua ex praeexistenti fit cognitione. 7 Haec igitur scientia definitur ab Arist
1.Post .c.χ in concreto, tali pacto Scire est Uem per causam eunoscere , propter g am reses, quod illius es causa, se non contingit
titer se habere ; haec est definitio scientiae propri)ssimae dictae, scire .n. tripliciter potest accipi, communiter, & dicit euidente comprehensionem veritatis, quomodo ad.